I SA/GD 503/23

I SA/Gd 503/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka
Irena Wesołowska /przewodniczący/
Małgorzata Gorzeń /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1009
art. 28 ust. 3-3a, art. 83 ust. 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 października 2023 r. sprawy ze skargi Ł. I. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 kwietnia 2023 r. nr UP-278/2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 25 października 2022 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek Ł. I. (dalej: Strona, Wnioskodawca, Skarżący) o umorzenie należności z tytułu składek.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia, decyzją z dnia 9 lutego 2023 r. odmówił Wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek stwierdzając, że w sprawie nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne. Ponadto Strona nie wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego, bądź, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń lub, że stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły Wnioskodawcy możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
W dniu 28 lutego 2023 r. Strona zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, Zakład) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) - zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm.) - zwanej dalej "u.s.u.s." decyzją z dnia 14 kwietnia 2023 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia 9 lutego 2023 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.
W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, że Wnioskodawca nie załączył do akt sprawy oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym oraz żadnych informacji z kim prowadzi gospodarstwo domowe, o wysokości ponoszonych kosztów utrzymania i swojej sytuacji rodzinnej.
Zakład na podstawie danych wygenerowanych ustalił, że Wnioskodawca: od 30 kwietnia 2020 r. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej; od 3 października 2022 r. nie posiada tytułu do ubezpieczeń w ZUS; nie jest właścicielem nieruchomości, ani pojazdów. Przymusowe dochodzenie należności z tytułu składek jest prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS w Gdańsku.
W ocenie ZUS, w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
ZUS wskazał, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. - nie wystąpiła z przyczyn oczywistych, również przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą w niniejszej sprawie, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów w tym zakresie. Zakład stwierdził, że także przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie zachodzi, gdyż Wnioskodawca zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej, co nie jest tożsame z zaprzestaniem jej wykonywania. Również przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.
Zdaniem organu także przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.
Przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ postępowanie egzekucyjne jest prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS.
Tym samym Zakład stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności i podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem" oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s.
W zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ZUS wskazał, że powstanie zadłużenia było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej, nie zaś okoliczności nadzwyczajnych.
Odnosząc się do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia Zakład wskazał, że wystąpienie jej uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Mimo iż, Wnioskodawca poinformował, że cierpi na depresję i załączył historię choroby w poradni laryngologicznej oraz liczne skierowania do innych poradni, to z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego z 1 marca 2033 r. wynika, że rozpoznanie jest objęte tajemnicą lekarską oraz że Wnioskodawca jest leczony w tej poradni od 1 marca 2023 r. Organ uznał zatem, że Strona nie przedłożyła dowodów potwierdzających jego trwałą i całkowitą niezdolność do pracy.
Wnioskodawca mimo, iż poinformował, że mieszka z ojcem, który jest niezdolny do pracy, to jednak nie przedłożył dokumentów, z których wynikałoby, że konieczność sprawowania opieki nad ojcem pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodów. Strona ma 37 lat i brak jest udokumentowanych przeciwskazań zdrowotnych do podjęcia przez niego zatrudnienia. Ponadto, Wnioskodawca nie zakończył definitywnie prowadzenia działalności gospodarczej tylko dokonał jej zawieszenia. Aktualnie nie występują ograniczenia związane z pandemią. Brak jest zatem podstaw do uznania, że stan zdrowia Wnioskodawcy, bądź konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia go możliwości uzyskania środków finansowych na spłatę należności z tytułu składek. ZUS stwierdził zatem, że w tej sprawie nie zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.
W ocenie ZUS ograniczone możliwości płatnicze Wnioskodawcy, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały. Strona zaś nie przedłożyła oświadczenia o stanie rodzinnym oraz innej dokumentacji obrazującej swoją sytuację rodzinną i materialną. Organ nie posiada informacji, z kim Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe, jak również danych dotyczących ponoszonych opłat związanych z bieżącym utrzymaniem, czy posiadanych zobowiązaniach finansowych. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na Wnioskodawcy.
Według ustaleń ZUS Wnioskodawca jest kawalerem. Wnioskodawca oświadczył, że mieszka z ojcem i jest na jego utrzymaniu. Z decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 17 lutego 2023 r. w sprawie przyznania dodatku węglowego wynika, że pracownicy Gdańskiego Centrum Świadczeń 18 stycznia 2023 r. przeprowadzili wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania Wnioskodawcy, w trakcie którego ustalono, że nie zamieszkuje on pod wskazanym we wniosku adresem ze względu na prowadzony w lokalu remont, aktualnie zamieszkuje wraz z matką pod adresem: G., ul. [...].
Organ nie posiada informacji, aby Wnioskodawca korzystał ze wsparcia skierowanego do osób znajdujących się w niedostatku. Udzielenie pomocy ze środków z pomocy społecznej poprzedzone jest szczegółowym, obowiązkowym wywiadem środowiskowym. Instytucja umorzenia służy wsparciu osób w zupełnie wyjątkowych okolicznościach związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi czy innymi, niemożliwymi do przewidzenia zdarzeniami, w sytuacji gdy status materialny trwale nie rokuje w kontekście spłaty zadłużenia. Umorzenie należności może być uzasadnione jedynie okolicznościami o charakterze obiektywnym, wyjątkowym i trwałym. W przedmiotowej sprawie brak jest dowodów, że takie okoliczności zachodzą. Wnioskodawca ma 37 lat i żadnych przeciwskazań zdrowotnych do podjęcia zatrudnienia lub kontunuowania zawieszonej działalności gospodarczej. Ponadto Wnioskodawca poszukiwał zatrudnienia w Polsce oraz poza jej granicami i udało się mu znaleźć pracę za granicą, jednak w jej podjęciu przeszkodziła pandemia. Aktualnie wszystkie obostrzenia covidowe zostały zniesione i Wnioskodawca ma możliwość poszukiwania zatrudnienia. Można przyjąć, że Wnioskodawca na przestrzeni kilkudziesięciu lat będzie aktywny zawodowo i może osiągać dochody pozwalające na sukcesywną spłatę zobowiązań wobec ZUS.
Zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do jednoznacznego stwierdzenia trwałego ubóstwa, trudna sytuacja nie została przez Wnioskodawcę udowodniona i udokumentowana. Należności są objęte są przymusowym dochodzeniem, zatem podjęcie decyzji o ich umorzeniu na obecnym etapie byłoby przedwczesne. Względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne było realizowane, a płatnik nie był pochopnie z niego zwalniany.
ZUS nie znalazł podstaw do umorzenia żądanych należności w oparciu o zapisy rozporządzenia oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący zaskarżył ww. decyzję w całości, zarzucając jej:
I. naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji z dnia 9 lutego 2023 r. odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek, podczas gdy argumenty oraz dowody zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (uzupełnionym następnie pismami z dnia 28 lutego 2023 r. i 2 marca 2023 r.) uzasadniały umorzenie należności z tytułu składek;
art. 7 k.p.a., art. 11, art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu zgromadzenia przez organ ponownie rozpatrujący sprawę całości materiałów dowodowych i niewyjaśnieniu przez organ ponownie rozpatrujący sprawę wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, co stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ administracji całości materiału dowodowego sprawy,
art. 7 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 107 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym rozstrzygnięciu i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
II. naruszenia prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, to jest art. 28 ust. 2 i 3 i art. 32 u.s.u.s. poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w zakresie odnoszącym się do pkt 2) decyzji z dnia 9 lutego 2023 r.: art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym ustaleniu, że:
a) nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w rozumieniu art. 28 ust. 2 u.s.u.s.;
b) Skarżący nie wykazał - zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego Skarżącego;
c) Skarżący nie wykazał, że stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiłyby Skarżącego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Zarzucając powyższe Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji, rozpoznanie skargi na rozprawie i zasądzenie od na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do oceny zgodności
z prawem decyzji odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek.
Odnosząc się do przedmiotu sporu należy wskazać, że podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowi art. 28 u.s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 1-3 umorzenie należności z tytułu składek w całości lub w części może nastąpić (z zastrzeżeniem ust. 3a) tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228, ze zm.);
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.
Wskazania wymaga, że organ orzekający w sprawie w pierwszej kolejności musi stwierdzić, czy sytuacja taka w ogóle powstała, albowiem jej brak determinuje konieczność wydania rozstrzygnięcia odmownego. W przeciwnym razie organ jest natomiast zobligowany do oceny, czy w świetle zaistniałych zdarzeń umorzenie to byłoby zasadne, a przesądza o tym konstrukcja powołanych przepisów, z której jednoznacznie wynika, że nawet w razie spełnienia którejkolwiek z przesłanek umorzenia należności, należność tę organ umorzyć może, a nie musi. Podkreślić zatem trzeba, że jakkolwiek spełnienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. (lub rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s.) jest niezbędne do umorzenia należności, to ich wystąpienie nie skutkuje powstaniem obowiązku podjęcia takiego rozstrzygnięcia przez organ, lecz dopiero daje mu taką możliwość. Zatem w razie stwierdzenia wystąpienia wspomnianych przesłanek organ może podjąć rozstrzygnięcie odmowne. Zwłaszcza jednak w takim przypadku powinien uzasadnić swą decyzję w sposób nie budzący wątpliwości co do motywów, którymi się kierował przy jej wydawaniu, a więc szczegółowo przedstawić powody takiej kwalifikacji i argumenty, które legły u jej podstaw. Tylko bowiem wówczas, decyzja przezeń wydana nie będzie nosiła znamion dowolności.
Jednocześnie niezbędne staje się podkreślenie, że rolą Sądu administracyjnego orzekającego w przedmiocie legalności takiej decyzji jest zweryfikowanie, czy przedstawione wymogi zostały spełnione. Sąd jest bowiem obowiązany do oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada standardom określonym w obowiązujących przepisach, czy też je narusza w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W przypadku decyzji odmawiającej umorzenia należności ze względu na niezasadność zgłoszonego w tym przedmiocie żądania, zadaniem Sądu nie jest więc ocena słuszności tej kwalifikacji, lecz to, czy w świetle okoliczności wynikających z akt sprawy jej podjęcie było dopuszczalne (zgodne z prawem). Sąd bada zatem, czy w danym przypadku organ istotnie mógł wydać rozstrzygnięcie odmowne.
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że ZUS sprostał opisanym wymogom. Trafnie bowiem spostrzegł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by w sprawie zaistniała jakakolwiek przesłanka do stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek.
W ślad za organem powtórzyć zatem trzeba, że z przyczyn oczywistych przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. (dotycząca śmierci dłużnika) nie wystąpiła.
Ponadto nie wykazano, aby doszło do spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s., albowiem w sprawie nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło też zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym lub w umorzonym postępowaniu upadłościowym, nie ogłoszono też upadłości, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe.
Również przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie wystąpiły. W tym zakresie wyjaśnić należy, że okoliczność zawieszenia prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej, nie jest tożsama z zaprzestaniem jej wykonywania. Zawieszenie działalności skutkuje jedynie tymczasowym zaprzestaniem prowadzenia działalności, która w każdej chwili może być na nowo podjęta i kontynuowana. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 347/17 stwierdził, że zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej nie jest zaprzestaniem jej prowadzenia; zaprzestanie prowadzenia nie obejmuje zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej, skoro w okresie zawieszenia jest dopuszczalne podejmowanie pewnych czynności dotyczących działalności gospodarczej, dlatego wyklucza to przyjęcie, że zawieszenie działalności gospodarczej jest równoznaczne z zaprzestaniem jej wykonywania.
Zawieszenie działalności gospodarczej, nie ma definitywnego charakteru, nie może być traktowane na równi z przesłanką, o jakiej mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Słuszność takiego stanowiska potwierdza również analiza pozostałych przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., których wspólnym mianownikiem jest ich trwały charakter (wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt II GSK 2005/11, publ. LEX nr 1298463). W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, że wystąpiła całkowita nieściągalność należności. Przy czym tylko kumulatywne zaistnienie wszystkich przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. daje możliwość umorzenia składek, tj.: zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej, brak majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie. W niniejszej sprawie przesłanki te nie wystąpiły.
Również przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, które zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wynoszą 16,00 zł.
Także przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Tym samym prawidłowe jest stanowisko organu, że w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s.
Nie budzi zastrzeżeń Sądu stanowisko ZUS, że nie zaistniała przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. W tej sprawie nie można bowiem stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ postępowanie egzekucyjne jest prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS. Natomiast postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Przy czym w orzecznictwie przyjmuje się, że dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym (por. teza wyroku NSA w Katowicach z 21 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 14/99).
Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż analiza akt sprawy pozwala uznać, że ZUS w sposób wystarczający zebrał materiał dowodowy i dokonał jego oceny. Przede wszystkim rację ma Zakład, że w przypadku Skarżącego nie można mówić o wystąpieniu przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Z uwagi na powyższe ZUS prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie brak jest przesłanki całkowitej nieściągalności zdefiniowanej w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., której istnienie mogłoby uzasadnić podjęcie decyzji zgodnie z wnioskiem Skarżącego.
Zakład rozpoznając sprawę dokonał również analizy sprawy pod kątem możliwości zastosowania przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s, w którym ustawodawca stworzył organom możliwość umorzenia określonych zaległości z tytułu składek, mimo braku ich całkowitej nieściągalności.
Szczegółowe przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis sprecyzowane zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Wskazane wyżej przepisy dają organowi uprawnienie do umorzenia należności z tytułu składek w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organ może należności umorzyć, lecz nie jest do tego zobligowany. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności co do rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądowym odnoszącym się zwłaszcza do uznaniowych decyzji administracyjnych akcentuje się, że każde rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, żeby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, nie zaś efektem choćby ograniczonego woluntaryzmu (wyrok SN z 20 grudnia 1994 r., III ARN 79/94, POP 1999 r., Nr 2, poz. 31). Organ orzekający w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne powinien zatem wykazać, że w tej konkretnej sprawie istniały przesłanki uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie.
Odnosząc się do przesłanek określonych w rozporządzeniu, ZUS prawidłowo ocenił, że zgromadzona w sprawie dokumentacja nie upoważnia do wydania decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek.
Dodać należy, że w świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia, to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek wymienionych w § 3 rozporządzenia, będących podstawą dla organu rentowego do wydania decyzji o umorzeniu składek, to oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim, jako wnioskodawcy (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 980/18). Wynika to przede wszystkim z faktu, że umarzanie należności z tytułu składek jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania. Ponadto to stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie zaległości.
Zasadnie ZUS wskazał, że brak jest podstaw do przyjęcia, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną Skarżący nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Przede wszystkim Skarżący nie wykazał swojej sytuacji, bowiem nie przedłożył oświadczenia o stanie rodzinnym oraz innej dokumentacji obrazującej jego sytuację rodzinną i materialną. Tymczasem trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów, musi zostać przez składającego wniosek udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu.
Należy podkreślić, że to Wnioskodawca zna okoliczności i posiada dokumenty, które powinien przedłożyć w celu wykazania zasadności swego żądania. Organ nie posiada informacji, z kim Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe, jak również danych dotyczących ponoszonych opłat związanych z bieżącym utrzymaniem, czy posiadanych zobowiązaniach finansowych. W powyższym zakresie Strona winna była samodzielnie wykazać zasadność swego wniosku. Ciężar udowodnienia występowania przesłanek do umorzenia spoczywa na dłużniku, a ostateczna ocena aktualnej sytuacji finansowej zobowiązanego winna mieć miejsce na podstawie dostarczonych dokumentów, a takich, dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej Skarżącego w trakcie postępowania Wnioskodawca nie złożył. W konsekwencji sam Skarżący uniemożliwił dokonanie rzetelnej oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych w kontekście spełniania omawianej przesłanki.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt I SA/Bd 599/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, m.in. że aktywność zainteresowanego nie powinna ograniczać się tylko do złożenia wniosku i niepełnego bądź nieprecyzyjnego oświadczenia o stanie majątkowym, bądź takiego, z którego wynikają oczywiste sprzeczności w zakresie podanych wydatków i osiąganych dochodów, ponieważ to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego lub jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia, będących podstawą dla organu rentowego do wydania decyzji o umorzeniu składek na ubezpieczenia społeczne, to znaczy, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy.
Organ dysponuje jedynie tym materiałem, który Skarżący mu udostępnił. Nie ma natomiast realnych środków procesowych do ustalenia jego sytuacji materialnej.
ZUS mimo braku kompletnej dokumentacji analizował zgromadzone dokumenty i ustalił, że Skarżący jest kawalerem, w dniu 30 kwietnia 2020 r. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej, od 3 października 2022 r. nie posiada tytułu do ubezpieczeń w ZUS, a od sierpnia 2022 r. do października 2022 r. był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium. Ustalono, że Skarżący posiadał status osoby bezrobotnej, który dawał mu możliwość otrzymania pomocy w celu uzyskania zatrudnienia, przygotowania zawodowego osób dorosłych, a także możliwość skorzystania z różnych form przeciwdziałania bezrobociu. Skoro Skarżący utracił ten status, to należy przyjąć, że w sytuacji gdy nie podjął zatrudnienia, to nastąpiło to z przyczyn leżących po stronie bezrobotnego.
Wnioskodawca oświadczył, że mieszka z ojcem i jest na jego utrzymaniu. Przy czym nie potwierdziły się informacje, że Skarżący mieszka z ojcem pod wskazanym we wniosku adresem. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynikało, że Skarżący aktualnie zamieszkuje z matką pod innym adresem. Z akt sprawy nie wynikało, że Skarżący korzystał ze wsparcia skierowanego do osób znajdujących się w niedostatku.
Wyjaśnienia wymaga, że instytucja umorzenia służy wsparciu osób w zupełnie wyjątkowych okolicznościach związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi czy innymi, niemożliwymi do przewidzenia zdarzeniami, w sytuacji gdy status materialny trwale nie rokuje w kontekście spłaty zadłużenia. Umorzenie należności może być uzasadnione jedynie okolicznościami o charakterze obiektywnym, wyjątkowym i trwałym. Trafne są więc wnioski Zakładu, że w przedmiotowej sprawie brak jest dowodów, że takie okoliczności zachodzą. Skarżący ma 37 lat i nie wykazał przeciwskazań zdrowotnych do podjęcia zatrudnienia lub kontunuowania działalności gospodarczej. Ponadto jak oświadczył przed pandemią udało mu się znaleźć pracę za granicą, a przeszkodą do jej podjęcie była pandemia. Skoro aktualnie wszystkie obostrzenia covidowe zostały zniesione, to należy przyjąć, że Skarżący ma możliwości zarobkowe i może skutecznie podjąć zatrudnienie. Jak zauważył ZUS, Skarżący jest obecnie w wieku największej aktywności zawodowej, a więc można spodziewać się, że skoro do osiągnięcia wieku emerytalnego zostało mu 28 lat aktywności zawodowej, to na przestrzeni kilkudziesięciu lat można spodziewać się, iż będzie aktywny zawodowo, co w konsekwencji daję podstawę do uznania, że będzie w przyszłości osiągać dochody pozwalające na sukcesywną spłatę zobowiązań wobec ZUS.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 884/08 wskazał, że prawidłowa wykładnia art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia prowadzi do wniosku, że wynikająca z tych przepisów podstawa umarzania należności ZUS winna mieć zastosowanie tylko do tych dłużników, którzy przekonają o wykorzystaniu w pełni zdolności do pracy i aktywnej postawie w poszukiwaniu źródeł dochodów.
W niniejszej sprawie Skarżący zaś nie wykazał, że wykorzystał zdolność do pracy i że aktywnie poszukiwał źródeł dochodów. Skarżący ma bowiem realną szansę na uzyskanie zatrudnienia i nawet jeśli podejmie pracę z minimalnym wynagrodzeniem, to będzie możliwe dokonywanie sukcesywnej spłaty zadłużenia, tym bardziej, że poziom bezrobocia w G. jest niski i według danych Urzędu Statystycznego na koniec stycznia 2023 r. wyniósł jedynie 2,4%. Oznacza to, że każda osoba aktywnie poszukująca zatrudnienia ma realną szansę na jego podjęcie.
Tym samym przedłożone dokumenty do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczące wszczęcia egzekucji, stanu zaległości nie mogły automatycznie skutkować uwzględnieniem wniosku Skarżącego.
Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 września 2022 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2023 r. (Dz. U. 2022 poz. 1952) minimalne wynagrodzenie z pracę w pełnym wymiarze czasu pracy od 1 stycznia 2023 r. wynosi 3.490,00 zł brutto miesięcznie, a od 1 lipca 2023 r. - 3.600,00 zł brutto miesięcznie. Skarżący tym samym ma realną szanse na stopniową spłatę swojego zadłużenia, np. w formie układu ratalnego. Prawidłowe są zatem wnioski Zakładu, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do jednoznacznego stwierdzenia trwałego ubóstwa.
Przy czym płatnik składek odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno obecnym, jak i przyszłym, co potwierdza orzecznictwo sądowe. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 848/16 podkreślił, że jeżeli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to w takiej sytuacji umorzenie należności byłoby przedwczesne.
Ocena zgromadzonego materiału dowodowego uprawniała zatem organ do wniosku, że trudna sytuacja Skarżącego nie została przez niego udowodniona i udokumentowana. Umorzeniu na obecnym etapie byłoby zatem przedwczesne.
Z tego względu logiczne jest stanowisko organu, że chociażby częściowa spłata zadłużenia ma sens w kontekście interesu społecznego. Natychmiastowe umorzenie należności naruszałby interes publiczny oraz konstytucyjną zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Przy czym nie można automatycznie przyjąć, że w interesie publicznym jest uwolnienie Wnioskodawcy od ciążącego obowiązku uregulowania składek, z uwagi na wysokość zadłużenia. Obowiązek spłaty zaległych zobowiązań składkowych nie oznacza, że muszą być one uregulowane jednorazowo, Strona bowiem ma możliwość złożenia wniosku o rozłożenie zaległości na raty.
Przedsiębiorca, który nie wywiązywał się z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne doprowadzając do kumulacji należności, nie może uniknąć spłaty zaległości z tego tylko powodu, że powołał się na niewysokie dochody i związaną z tym dysproporcję między tymi dochodami a zaległościami (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2937/17). Względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne było realizowane, a płatnik nie był pochopnie z niego zwalniany (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt I SA/Ka 577/00). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza określoną w art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 u.s.u.s. zasadę równego traktowania ubezpieczonych.
Prawidłowe jest zatem stanowisko ZUS, że Skarżący zaniechał przedstawienia pełnej dokumentacji, wobec czego nie wykazał, iż konieczność spłaty składek doprowadzi do pozbawienia go możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Stanowisko w powyższym zakresie organ prawidłowo uzasadnił, odnosząc się do argumentacji Skarżącego oraz zebranego w sprawie materiału dowodowego. W kontekście powyższego nie można zarzucić Zakładowi, że ustalił stan faktyczny w sposób dowolny. Ustalenia poczynione przez organ mają bowiem oparcie z zgromadzonym materiale dowodowym.
Zakład należycie uzasadnił również swe stanowisko w zakresie niewystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia odnoszącej się do zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń. Z literalnego brzmienia przepisu w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wynika, że dotyczy on przedsiębiorców, którzy prowadzą działalność i ponieśli straty spowodowane klęską lub innymi, nadzwyczajnymi zdarzeniami, a konieczność zapłaty należnych składek mogłaby pozbawić ich możliwości dalszego jej prowadzenia.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że zadłużenie wobec ZUS nie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych wywołanych przez czynniki zewnętrzne, których nie można było przewidzieć ani klęski żywiołowej, natomiast było wynikiem nie opłacenia w ustawowym terminie składek w czasie prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej. Natomiast konieczność opłacania składek jest zwykłym następstwem prowadzenia działalności gospodarczej. Nie jest też zależnie od osiąganych przychodów, a wykazywanie straty nie ma wpływu na konieczność ich regulowania.
Odnosząc się do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia należy wskazać, że wystąpienie tej przesłanki uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Zgodzić się należy z argumentacją organu rentowego, że Skarżący nie wskazał, takich problemów ze zdrowiem, które wykluczałyby go całkowicie i trwale z aktywności zawodowej. Nie przedłożył żadnych dowodów potwierdzających trwałą i całkowitą niezdolność do pracy, np. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub niezdolności do pracy. Oświadczenie Skarżącego, iż mieszka z chorym ojcem, który jest niezdolny do pracy jest niewystarczające do wykazania spełnienia omawianej przesłanki. Skarżący nie przedłożył także w tym zakresie dowodów, z których wynikałoby, że konieczność sprawowania opieki nad ojcem pozbawia Wnioskodawcę możliwości uzyskiwania dochodów. Co istotne Skarżący jest osobą młodą, ma 37 lat i na chwilę obecną nie wykazał, że stan zdrowia uniemożliwi mu podjęcie zatrudnienia. Skarżący nie jest zatem trwale i całkowicie wykluczony z rynku pracy ze względów zdrowotnych. Co istotne Skarżący nie zakończył też definitywnie prowadzenia działalności gospodarczej. Natomiast podnoszona okoliczność braku zatrudnienia z uwagi na utrudnienia w związku z wystąpieniem pandemii już nie występuje, ponieważ aktualnie wszelkie ograniczenia zostały zniesione. W niniejszej sprawie brak jest zatem podstaw do uznania, że stan zdrowia Skarżącego, bądź konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia go możliwości uzyskania środków finansowych na spłatę należności z tytułu składek. Z powyższych względów zasadnie ZUS stwierdził, że przesłanka określna § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie zachodzi.
Wobec powyższego należało stwierdzić, że zarzuty skargi są niezasadne. ZUS przeprowadził wszechstronne postępowanie dowodowe, a także wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy.
Również uzasadnienie odpowiada wymogom ustawowym, zawiera ocenę przedłożonej dokumentacji i szczegółowo wykazuje dlaczego odmówiono umorzenia należności w oparciu o wszystkie ustawowe przesłanki. Mimo tego, że Skarżący złożył szereg dokumentów, to jednak dokumentacja ta nie doprowadziła do wykazania przesłanek wskazanych w omawianych przepisach. Organ prawidłowo przeanalizował sytuację życiową i materialną zobowiązanego oraz podjął decyzję mieszczącą się w pojęciu uznania administracyjnego, wskazując na okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek. Ustalenia ZUS, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego. W zaskarżonej decyzji organ uwzględnił i ocenił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności. ZUS prawidłowo wyjaśnił, dlaczego odmówił Skarżącemu umorzenia składek na podstawie wskazywanych przepisów.
Skarżący nie złożył oświadczenia o stanie rodzinnym, z którego wynikałoby m.in. z kim aktualnie prowadzi gospodarstwo domowe, a także dokumentacji obrazującej jego sytuację rodzinną i materialną, w tym obrazujących wysokość ponoszonych opłat związanych z bieżącym utrzymaniem. Wskazane w skardze orzeczenia sądów odnoszą się do sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego prawidłowo udokumentowanej, czego w niniejszej sprawie zabrakło.
W ocenie Sądu Skarżący nie wykazał, że odmowa przyznania wnioskowanej ulgi uniemożliwi mu zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Konieczność uregulowania zadłużenia stanowi obciążenie budżetu domowego, jednakże skumulowanie kwoty zaległości jest wynikiem niewywiązywania się z obowiązku publicznoprawnego przez dłuższy czas i samo w sobie nie stanowi przesłanki uwolnienia od długu. To bowiem jest możliwe w razie wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację osobistą zobowiązany nie jest w stanie opłacić tych należności bez wywołania dla niego zbyt ciężkich skutków, których przykładowe wyliczenie zawarto w § 3 ust. 1 rozporządzenia.
W ocenie Sądu, ZUS prawidłowo ustalił, że nie wystąpiła żadna przesłanka umorzenia należności z tytułu składek, określona we wskazanych przepisach. Obowiązkiem organu była więc odmowa umorzenia tych należności.
Niezasadne są wiec zarzuty skargi, w tym naruszenia art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej, który zobowiązuje organy administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek wymaga od organu stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz jego ocenę zgodnie z art. 80 k.p.a. w celu dokładnego ustalenia sytuacji osobistej i materialnej dłużnika i na tej podstawie zbadania, czy zaistniały przesłanki umorzenia należności. Dopiero wówczas organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności o charakterze uznaniowym (umorzenie bądź odmowa umorzenia). Przy czym, jak już wskazano, to na wnioskującym o umorzenie zaległych składek czy odsetek ciąży obowiązek przedstawienia i wykazania swojej sytuacji majątkowej (por. wyrok NSA z 20 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 1513/16). W rozpoznawanej sprawie - jak wynika z akt administracyjnych - ZUS przeanalizował przedłożone przez Stronę dowody na okoliczność sytuacji Skarżącego. Dowody te stanowiły podstawę poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Poczynione przez ZUS ustalenia oraz ich ocena znajdują zaś swoje szczegółowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organy zasadnie wskazały, że mimo aktualnej sytuacji finansowej Skarżącego nie jest wykluczone wyegzekwowanie zobowiązania, choć dopiero w dłuższej perspektywie czasowej. Zasada przekonywania (art. 10 k.p.a.) została w niniejszej sprawie właściwie zrealizowana. Organ wyjaśnił Wnioskodawcy zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie wymagane art. 107 § 3 k.p.a. elementy. Zawiera również spójny wywód organu, dlaczego, jego zdaniem, wobec Skarżącego nie można zastosować ulgi w postaci umorzenia odsetek od zaległych składek. W konsekwencji zarzuty skargi okazały się bezzasadne.
Mając powyższe na względzie Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Sąd administracyjny niezwiązany granicami skargi nie stwierdził także innych naruszeń prawa, które mogłyby stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.