I SA/Gd 496/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2019-05-08
NSApodatkoweŚredniawsa
Ordynacja podatkowaprawo do informacjitajemnica skarbowainteres publicznykontrola podatkowawgląd do aktochrona danych osobowychochrona danych podmiotów trzecichpostępowanie podatkowe

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające wglądu do dokumentów wyłączonych z akt kontroli podatkowej ze względu na interes publiczny i tajemnicę skarbową.

Spółka złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy odmowę umożliwienia zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt kontroli podatkowej. Organ podatkowy argumentował, że dokumenty te zawierają informacje niejawne lub chronione interesem publicznym (dobro osób trzecich, tajemnica skarbowa). Spółka zarzuciła naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, twierdząc, że odmowa wglądu uniemożliwia jej czynny udział w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, uznając, że przepisy Ordynacji podatkowej dopuszczają wyłączenie dokumentów ze względu na interes publiczny, a prawo strony do wglądu nie jest absolutne. Sąd podkreślił, że ewentualne zarzuty dotyczące zasadności wyłączenia dokumentów mogą być podnoszone na późniejszym etapie postępowania, np. w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie.

Sprawa dotyczyła skargi spółki "A" z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 18 grudnia 2018 r., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 21 września 2018 r. w przedmiocie odmowy umożliwienia zapoznania się z dokumentami zawierającymi informacje niejawne oraz innymi dokumentami, które organ wyłączył z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Naczelnik Urzędu Skarbowego, prowadząc kontrolę podatkową w zakresie prawidłowości rozliczeń VAT za lata 2014-2015, postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2018 r. wyłączył niektóre dokumenty z akt sprawy, powołując się na przepisy Ordynacji podatkowej (art. 179 § 1 Op.) i dobro osób trzecich jako interes publiczny. Spółka wniosła o umożliwienie zapoznania się z całością dokumentów, argumentując, że jest to niezbędne do złożenia zastrzeżeń do protokołu kontroli. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił, wskazując na ochronę danych osób trzecich, tajemnicę skarbową oraz orzecznictwo sądów administracyjnych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy, stwierdzając, że organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy, a anonimizacja części dokumentów nie ingeruje w ich merytoryczną zawartość. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 178 i 179 Op., twierdząc, że uzasadnienia organów były ogólnikowe i oderwane od okoliczności sprawy, a odmowa wglądu uniemożliwia jej czynny udział w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Sąd uznał, że przepis art. 179 § 1 Op. dopuszcza wyłączenie dokumentów z akt sprawy ze względu na interes publiczny, a prawo strony do wglądu nie jest absolutne. Sąd podkreślił, że postanowienie o wyłączeniu dokumentów nie podlega odrębnemu zaskarżeniu, a jego zasadność może być badana w ramach kontroli sądowej decyzji kończącej postępowanie. Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie spełnia wymogi formalne, a interes publiczny w postaci ochrony danych osób trzecich i tajemnicy skarbowej był prawidłowo rozumiany przez organy. Sąd wskazał, że ostateczny walor dowodowy wyłączonych dokumentów będzie mógł być skonfrontowany na dalszych etapach postępowania.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ podatkowy może odmówić stronie wglądu do dokumentów wyłączonych z akt sprawy ze względu na interes publiczny, zgodnie z art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej. Prawo strony do wglądu w akta nie jest absolutne i doznaje ograniczeń.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej dopuszcza wyłączenie dokumentów z akt sprawy ze względu na interes publiczny, a prawo strony do wglądu w akta nie jest nieograniczone. Interes publiczny w tym kontekście obejmuje ochronę danych osób trzecich oraz tajemnicy skarbowej. Sąd podkreślił, że postanowienie o wyłączeniu dokumentów nie podlega odrębnemu zaskarżeniu, a jego zasadność może być badana w ramach kontroli sądowej decyzji kończącej postępowanie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

Op. art. 179 § 1

Ordynacja podatkowa

Przepis ten nie stosuje się do dokumentów zawierających informacje niejawne oraz innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny.

Dz.U. 2018 poz 800 art. 179 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

Op. art. 178 § 1

Ordynacja podatkowa

Op. art. 179 § 2

Ordynacja podatkowa

Op. art. 179 § 3

Ordynacja podatkowa

Op. art. 217 § 1

Ordynacja podatkowa

Op. art. 217 § 2

Ordynacja podatkowa

Op. art. 210 § 4

Ordynacja podatkowa

Op. art. 219

Ordynacja podatkowa

Op. art. 233 § 1

Ordynacja podatkowa

Op. art. 239

Ordynacja podatkowa

P.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. 2018 poz 800 art. 178

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz.U. 2018 poz 800 art. 180 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ podatkowy ma prawo wyłączyć z akt sprawy dokumenty ze względu na interes publiczny (ochrona danych osób trzecich, tajemnica skarbowa). Prawo strony do wglądu w akta nie jest absolutne i może być ograniczone. Anonimizacja dokumentów nie pozbawia strony możliwości zapoznania się z ich merytoryczną treścią. Zarzuty dotyczące zasadności wyłączenia dokumentów mogą być podnoszone na późniejszych etapach postępowania.

Odrzucone argumenty

Odmowa wglądu do dokumentów wyłączonych z akt sprawy narusza zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Uzasadnienia postanowień organów są ogólnikowe i nie odnoszą się do konkretnych okoliczności sprawy. Postanowienia organów naruszają przepisy Ordynacji podatkowej (art. 178, 179, 217, 210, 219).

Godne uwagi sformułowania

interes publiczny w rozumieniu art. 179 Op. była w tym przypadku ochrona danych innych podmiotów, które były ujęte w wyłączonych z akt sprawy dokumentach oraz zapewnienie poufności danych objętych tajemnicą skarbową. Ostateczny walor dowodowy wyłączonych dokumentów będzie mógł być skonfrontowany w odwołaniu od decyzji rozstrzygającej sprawę podatkową i w skardze sądowoadministracyjnej i to na tym etapie powinny być ewentualnie podnoszone zarzuty pozbawienia czynnego udziału strony w postępowaniu.

Skład orzekający

Małgorzata Gorzeń

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Rischka

sędzia

Małgorzata Tomaszewska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności wyłączenia dokumentów z akt sprawy ze względu na interes publiczny (ochrona danych osób trzecich, tajemnica skarbowa) oraz ograniczenia prawa strony do wglądu w akta w postępowaniu podatkowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia dokumentów w toku kontroli podatkowej i odmowy wglądu. Interpretacja 'interesu publicznego' może być różna w zależności od konkretnych okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania podatkowego - prawa strony do dostępu do akt i jego ograniczeń. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego, choć może być mniej interesujące dla szerokiej publiczności.

Czy zawsze masz prawo wglądu do akt kontroli podatkowej? Sąd wyjaśnia granice.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Gd 496/19 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2019-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-02-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka
Małgorzata Gorzeń /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Tomaszewska
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I FSK 2375/19 - Postanowienie NSA z 2022-09-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 800
art. 178, art. 179, art. 180 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2019 r. sprawy ze skargi ,, A" z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 18 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umożliwienia zapoznania się z dokumentami oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. akt I SA/Gd 496 /19
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 21 września 2018 r., w sprawie odmowy, A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka (dalej: Spółka, skarżąca), umożliwienia zapoznania się z dokumentami zawierającymi informacje niejawne oraz innymi dokumentami, które organ wyłączył z akt sprawy ze względu na interes publiczny.
W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego upoważnieniem z dnia 4 kwietnia 2017 r. wszczął wobec skarżącej Spółki kontrolę podatkową w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem z tytułu podatku od towarów i usług na wskazane okresy 2014 i 2015 roku. W toku kontroli organ podatkowy, postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2018 roku, wyłączył z akt sprawy niektóre z dokumentów pozyskanych w toku przedmiotowej kontroli i jednocześnie dopuścił jako dowody wypisy z części tych dokumentów oraz wypisy z innych dokumentów będących w jego dyspozycji. Uzasadniając powyższe organ wskazał przepisy art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej, przywołując dobro osób trzecich jako interes publiczny, w rozumieniu którego jest ochrona danych innych podmiotów niezwiązanych ze sprawą, które pozwoliłyby na ich identyfikację, bądź pozyskanie informacji personalnych, gospodarczych lub handlowych ich dotyczących.
Pismem z dnia 27 sierpnia 2018 r. pełnomocnik Spółki wniósł o umożliwienie zapoznania się z całością dokumentów wymienionych w ww. postanowieniu i wyłączonych z akt kontroli.
Postanowieniem z dnia 21 września 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umożliwienia zapoznania się z dokumentami zawierającymi informacje niejawne oraz z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Uzasadniając powyższe organ wskazał na dobro osób trzecich, których dotyczą wyłączone z akt sprawy dokumenty, przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych dot. danych podmiotów niezwiązanych ze sprawą oraz powołał się na tajemnicę skarbową, do której przestrzegania zobowiązani są pracownicy izb administracji skarbowej w myśl art. 294 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Pismem z dnia z dnia 8 października 2018 r. pełnomocnik Spółki zaskarżył w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 21 września 2018 r., wniósł o jego uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez umożliwienie stronie zapoznania się z całością dokumentów wymienionych w postanowieniu z dnia 14 sierpnia 2018 r.. Wskazał, że zapoznanie się z całością materiałów mogących mieć znaczenie dla wyniku sprawy w szczególności jest niezbędne stronie do złożenia zastrzeżeń do protokołu kontroli. Pełnomocnik w zażaleniu wskazał na naruszenie przepisów postępowania, które jego zdaniem miały istotne znaczenie dla wyniku sprawy, tj. art. 178 § 1 i art. 179 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 217 § 1 i § 2 w zw. z art. 210 § 4, w zw. z art. 219, w zw. z art. 179 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej - poprzez niewłaściwe ich zastosowanie. Zdaniem skarżącego, postanowienie zawiera błędne uzasadnienie faktyczne i prawne, nie spełnia przesłanek ustawowych, organ podatkowy pierwszej instancji nie odniósł się do konkretnych okoliczności sprawy mających świadczyć o zasadności odmowy wglądu w przedmiotowe dane, a rozważania merytoryczne organu sprowadzają się do przywołania przepisów i ich teoretycznej analizy oderwanej od okoliczności sprawy - uzasadnienie przedmiotowego postanowienia jest ogólnikowe i nie wskazuje konkretnych przyczyn, dla których odmówiono stronie wglądu do akt.
Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie uznał za zasadne uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Zapoznając się z aktami sprawy organ podatkowy drugiej instancji stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego wydając zaskarżone postanowienie z dnia 21 września 2018 r. wskazał powody i przytoczył przepisy, na podstawie których odmówił stronie zapoznania się z dokumentami zawierającymi informacje niejawne oraz innymi dokumentami, które organ ten wyłączył z akt sprawy ze względu na dobro osób trzecich, rozumiane jako interes publiczny, oraz na przestrzeganie tajemnicy skarbowej. Zwrócił też uwagę, że działanie organu było nie tylko prawem, ale przede wszystkim jego obowiązkiem.
Wobec wydania przez organ pierwszej instancji w dniu 14 sierpnia 2017 r. postanowienia o wyłączeniu niektórych dokumentów z akt sprawy, zgodnie z art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej, w tej części nie mają zastosowania przepisy art. 178 ww. ustawy w zakresie prawa strony do wglądu w akta. Zatem organ nie naruszył wskazanych przez skarżącego przepisów, lecz zasadnie je zastosował. Wyłączenie jawności w powyższym zakresie nie oznacza, że strona całkowicie jest pozbawiona możliwości zapoznania się z ich treścią merytoryczną, bowiem przedmiotowym postanowieniem jednocześnie zostały włączone do materiału dowodowego wypisy wyłączonych dokumentów oraz wypisy z innych dokumentów mających znaczenie dla sprawy, a będących w dyspozycji organu - po ich anonimizacji. Z analizy akt kontroli podatkowej wynika, że anonimizacja objęła w szczególności dane zawierające informacje o podmiotach gospodarczych, takie jak zapisy na wyciągach bankowych nie dotyczące strony, zapisy rejestrów księgowych jej kontrahentów w częściach nie dotyczących kontrolowanej Spółki, podsumowania tych rejestrów, deklaracje podatkowe innych podmiotów, a także dane osobowe przesłuchiwanych świadków, dane osobowe wynikające z dokumentów personalnych osób niezwiązanych ze sprawą. Anonimizacja nie dotyczyła imion i nazwisk osób, a także danych rejestracyjnych podmiotów gospodarczych. Anonimizacja nie ingeruje w zawartość merytoryczną dokumentów, tj. w treść mającą znaczenie dowodowe w sprawie, a tym samym nie wyklucza możliwości merytorycznego odniesienia się strony do zebranego materiału dowodowego, jak również ew. składania zastrzeżeń do protokołu.
W zaskarżonym postanowieniu z dnia 21 września 2018 r., zgodnie ze wskazaniami art. 217, art. 210, art. 216 Ordynacji podatkowej, organ pierwszej instancji wypełnił wymogi tych przepisów w kwestii uzasadnienia postanowienia. Wprawdzie w art. 179 § 1 ww. ustawy nie zostało zdefiniowane pojęcie interesu publicznego, niemniej orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że w interesie publicznym jest nieujawnianie danych dotyczących podmiotów gospodarczych i osób nie będących stroną postępowania.
Organ pierwszej instancji słusznie wskazał, że ochrona interesu publicznego może również polegać na ograniczeniu dostępu do informacji objętych tajemnicą skarbową, w tym danych dotyczących podmiotów niezwiązanych ze sprawą. Dotyczy to nie tylko deklaracji podatkowych, informacji gospodarczych i finansowych podmiotów, ale też danych identyfikujących te podmioty.
Odnosząc się do zarzutu ogólnikowości uzasadnienia przedmiotowego postanowienia, Dyrektor Izby zauważył, że ewentualne szczegółowe analizowanie okoliczności sprawy, w sytuacji gdy anonimizacja dotyczyła wyłącznie danych osobowych oraz danych gospodarczych podmiotów niezwiązanych ze sprawą, jest bezprzedmiotowe, bowiem w żaden sposób nie rzutuje to na treść merytoryczną dokumentów. Skarżący nie wykazał w zażaleniu, że taki wpływ może zachodzić. Znajdujące się w aktach sprawy wypisy pozwalają bezsprzecznie ocenić wiarygodność i moc dowodową tych dokumentów - nie utraciły one waloru dowodów w sprawie. Są one w istocie tożsame w warstwie merytorycznej z dokumentami pierwotnymi, a strona ma prawo wglądu do materiału dowodowego w każdym stadium kontroli podatkowej, a następnie postępowania podatkowego. Korzystając z tego uprawnienia ma zatem możliwość odniesienia się do ustaleń zawartych w wyłączonych dokumentach. Ma bowiem dostęp do wypisów zawierających treści merytoryczne, sporządzonych z dokumentów pierwotnych po usunięciu z nich informacji zawierających dane osobowe i dane dotyczące podmiotów gospodarczych nie związanych ze sprawą. Okoliczność, że dowody zostały wyłączone z akt sprawy ze względu na interes publiczny nie świadczy o pozbawieniu strony czynnego udziału w kontroli. Mogą one stanowić podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, a ich weryfikacja może być realizowana przez podmioty uprawnione do wglądu w treść tych dokumentów, np. organ podatkowy, czy sąd administracyjny. Zatem uprawnienia strony w zakresie wglądu w akta sprawy wynikające z art. 178 Ordynacji podatkowej, wobec wydania w dniu 21 września 2018 r. przez organ pierwszej instancji przedmiotowego postanowienia, mogą być ewentualnie weryfikowane przez organ podatkowy drugiej instancji w toku postępowania odwoławczego od decyzji kończącej postępowanie w sprawie, a następnie również na drodze sądowej.
Skargę na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca Spółka, reprezentowana przez doradcę podatkowego.
Zaskarżonemu postanowieniu oraz poprzedzającemu je postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mają istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej;
2. art. 178 § 1 i art. 179 § 1, 2 i 3 Ordynacji podatkowej;
3. art. 217 § 1 i 2 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 w zw. z art. 179 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca Spółka wniosła o uchylenie w całości przedmiotowego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego .
W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że przedmiotowe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 18 grudnia 2018 r. narusza przepisy art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 21 września 2018 r., podczas gdy w ocenie skarżącej, w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 21 września 2018 r. i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez umożliwienie stronie zapoznania się z całością dokumentów wymienionych w punkcie I. postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 14 sierpnia 2018 r..
Postanowienia organów podatkowych obydwu instancji z dnia 21 września 2018 r. i 18 grudnia 2018 r. naruszają przepisy art. 178 § 1 i art. 179 § 1, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie umożliwienia stronie zapoznania się ze znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami zawierającymi informacje niejawne, gdyż powyższe materiały mogą mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy. Bez zapoznania się z całością materiałów dowodowych zgromadzonych z urzędu strona w trakcie kontroli podatkowej nie będzie miała możliwości złożenia swoich wniosków dowodowych, wypowiedzenia się w sprawie materiałów dowodowych, jak również złożenia zastrzeżeń do protokołu kontroli.
Organy podatkowe nie odniosły się do konkretnych okoliczności sprawy mających świadczyć o zasadności odmowy wglądu w przedmiotowe dane. Rozważania merytoryczne organów pierwszej i drugiej instancji sprowadzają się do przywołania przepisów i ich teoretycznej analizy (tzn. pojęcia "interesu publicznego") oderwanej od okoliczności sprawy. W postanowieniach brak wskazania konkretnych przyczyn dla których odmówiono Kontrolowanej wglądu do akt sprawy. Wykazanie przez organy podatkowe interesu publicznego przemawiającego za wyłączeniem spornych danych z dokumentu i uniemożliwieniem skarżącej wglądu do jego treści, nie może sprowadzać się do przywołania ogólnego sformułowania o ochronie danych osobowych osób trzecich.
Postanowienia organów obydwu instancji naruszają przepisy art. 217 § 1 i § 2 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej, albowiem zawierają błędne uzasadnienie faktyczne i prawne, które nie spełnia przesłanek ustawowych. Organy podatkowe błędnie oceniły w uzasadnieniach postanowień z dnia 21 września 2018 r. i 18 grudnia 2018 r., iż w niniejszej sprawie brak podstaw do udostępnienia stronie do wglądu całości materiałów dowodowych postępowania. Organy podatkowe pierwszej i drugiej instancji nie odniosły się do konkretnych okoliczności sprawy mających świadczyć o zasadności odmowy wglądu w przedmiotowe dane, rozważania merytoryczne organów pierwszej i drugiej instancji sprowadzają się do przywołania przepisów i ich teoretycznej analizy oderwanej od okoliczności sprawy. Uzasadnienia są ogólnikowe, brak wskazania konkretnych przyczyn dla których odmówiono skarżącej wglądu do akt sprawy. Wykazanie przez organy podatkowe interesu publicznego przemawiającego za wyłączeniem spornych danych z dokumentu i uniemożliwieniem skarżącej wglądu do jego treści, nie może sprowadzać się do przywołania ogólnego sformułowania o ochronie danych osobowych osób trzecich.
Na potwierdzenie zasadności swojego stanowiska Spółka powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Wydział I z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 813/17. i przywołała fragmenty jego uzasadnienia.
Podniosła również Spółka, że postanowienia organów podatkowych pierwszej i drugiej instancji z dnia 21 września 2018 r. i 18 grudnia 2018 r. naruszają przepisy art. 217 § 1 i § 2 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej albowiem zawierają błędne uzasadnienia faktyczne i prawne, nie spełniające przesłanek ustawowych. Organ odwoławczy bezzasadnie przyjął w powyższych postanowieniach, iż w niniejszej sprawie brak podstaw do udostępnienia stronie do wglądu całości materiałów dowodowych postępowania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm., dalej p.p.s.a.), sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ww. ustawy). Jeśli zaś Sąd nie dopatrzy się niezgodności decyzji lub postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującymi prawa materialnego bądź procesowego, to skargę oddala na zasadzie art. 151 p.p.s.a.. Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Badając niniejszą sprawę na podstawie opisanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia. Sąd nie dopatrzył się także innych uchybień powodujących obowiązek wycofania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Zgodnie z art. 179 § 1 O.p., przepisu art. 178 O.p. (dającego stronie uprawnienie wglądu do akt sprawy) nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Zgodnie z § 2 tego przepisu odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia. Natomiast zgodnie z § 3 tego przepisu, na postanowienie, o którym mowa w § 2, służy zażalenie.
Podkreślić należy, że wyrażone w art. 178 § 1 O.p. prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów stanowi jeden z aspektów zasady jawności postępowania podatkowego (art. 129 O.p.) i zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu (art. 123 § 1 O.p.). Przepis ten nie ma jednak charakteru absolutnego i doznaje określonych ograniczeń, o których mowa w cyt. powyżej art. 179 § 1 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2300/13, LEX nr 1915587).
Analiza przepisów art. 178 i 179 O.p. wykazuje, iż na postanowienie wydane na podstawie art. 178 § 1 O.p., nie przysługuje zażalenie. Brak dopuszczalności zażalenia nie oznacza braku możliwości kontroli wykonywania administracji publicznej w omawianym zakresie. Otóż, zaskarżalność postanowień w sprawach incydentalnych gwarantuje przepis art. 237 O.p. stanowiący, że stronie służy prawo wniesienia zarzutów w odwołaniu od decyzji na postanowienie organu, na które nie służy zażalenie. To Konstytucja RP przewiduje możliwość wprowadzenia w drodze ustawy wyjątków od zaskarżalności postanowień organów w sytuacji gdy tego rodzaju orzeczenia mogą być zaskarżone w odwołaniu od decyzji rozstrzygającej o prawach i obowiązkach strony postępowania podatkowego (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2005 r., sygn. akt FSK 690/04, niepubl., wyrok NSA z dnia 21 lipca 2006 r., sygn. akt I FSK 1070/05, LEX nr 254935).
Sąd zgadza się ze stanowiskiem panującym w judykaturze, z którego wynika, że w sytuacji, gdy organ wyłącza z akt sprawy poszczególne dokumenty z powodu objęcia ich tajemnicą państwową lub ze względu na interes publiczny, ograniczając tym samym uprawnienia strony postępowania, określone w art. 178 O.p., postanowienie w tym przedmiocie podlega kontroli instancyjnej lub sądowej w ramach badania prawidłowości decyzji kończącej postępowanie w danej sprawie (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt 1 SA/Lu 800/07, LEX nr 598173).
W przypadku, gdy strona postępowania oświadczy organowi chęć zapoznania się z aktami sprawy, w tym także z dokumentami wyłączonymi z akt, organ w drodze postanowienia odmawia dokonania tej czynności, co wynika z treści art. 179 § 2 O.p., ale jest to postanowienie odrębne od postanowienia o wyłączeniu dokumentów z akt sprawy. Jest to również postanowienie, na które przysługuje zażalenie, a w konsekwencji zgodnie z art. 217 § 2 o.p. winno zawierać ono uzasadnienie faktyczne i prawne.
W ocenie Sądu, po pierwsze w sprawie kontrolowanego postanowienia nie może być badana zasadność wyłączenia. Taka weryfikacja może nastąpić tylko i wyłącznie podczas kontroli sądowej, wydanej przez organ decyzji. Na marginesie można jedynie stwierdzić, że to organ winien w decyzji uzasadnić związek przyczynowy danego, i wyłączonego dokumentu ze sprawą, w przypadku gdy będzie wywodził z tego dokumentu wnioski dla strony postępowania.
Po drugie, zarówno postanowienie pierwszej instancji, w którym odmówiono umożliwienia zapoznania się z dokumentem wyłączonym z akt sprawy, jak też postanowienie organu odwoławczego, który utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszoinstancyjnego spełniają wymogi formalne wynikające z art. 217 O.p.. Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 178 oraz art. 179 §2 i 3 O.p..
W skarżonym postanowieniu szczegółowo i wyczerpująco, a także zasadnie podano podstawy prawne oraz uzasadnienie faktyczne odmowy umożliwienia zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy. Wskazano na podstawę wyłączenia dokumentów z akt sprawy. Dokumenty te objęte są tajemnicą skarbową i dotyczą innych podatników. Podstawą wyłączenia dokumentów z akt sprawy był prawidłowo rozumiany interes publiczny.
Nawet gdyby uznać konieczność weryfikacji zasadności merytorycznej postanowienia w przedmiocie wyłączenia dokumentów w ramach kontroli postanowienia dotyczącego odmowy uwzględnienia wniosku o umożliwienie zapoznania się z przedmiotowymi dokumentami należy stwierdzić, że organ prawidłowo je wyprowadził z akt postępowania kontrolnego. Materiały te zawierały informacje i dane dotyczące innych podmiotów niż skarżąca. Należy zgodzić się z organem, że interesem publicznym w rozumieniu art. 179 O.p. była w tym przypadku ochrona danych innych podmiotów, które były ujęte w wyłączonych z akt sprawy dokumentach oraz zapewnienie poufności danych objętych tajemnicą skarbową. Organ podatkowy nie może dopuścić do ujawnienia pozyskanych w trakcie czynności kontrolnych informacji dotyczących osób trzecich. Jego obowiązkiem jest bowiem bezwzględna ochrona dóbr osobistych osób trzecich niebędących stronami prowadzonego postępowania kontrolnego.
Reasumując, w ocenie Sądu należy podkreślić, że ostateczny walor dowodowy wyłączonych dokumentów będzie mógł być skonfrontowany w odwołaniu od decyzji rozstrzygającej sprawę podatkową i w skardze sądowoadministracyjnej i to na tym etapie powinny być ewentualnie podnoszone zarzuty pozbawienia czynnego udziału strony w postępowaniu.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.
DSz

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę