III SA/Łd 284/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-08-30
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneubezpieczenie OCopłataumorzenie postępowaniaWSAegzekucja administracyjnaUFG

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę F.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, utrzymujące w mocy odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego opłaty za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC.

Skarżący F.W. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego opłaty za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC, powołując się na trudną sytuację zdrowotną i opóźnienie w zapłacie składki. Organy administracji odmówiły umorzenia, wskazując, że nie zachodzą przesłanki określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, uznając, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności nałożonego obowiązku, a jedynie dopuszczalności egzekucji.

Sprawa dotyczyła skargi F.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wieluniu o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (UFG) w związku z niespełnieniem obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC pojazdu. Skarżący domagał się umorzenia postępowania, argumentując, że opóźnienie w zapłacie składki wynikało z jego poważnej choroby w okresie pandemii COVID-19 oraz że opłata została uiszczona z niewielkim opóźnieniem, nie powodując szkody dla UFG ani Skarbu Państwa. Organy administracji obu instancji odmówiły umorzenia, podkreślając, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) nie przewidują możliwości umorzenia postępowania w oparciu o przedstawione przez skarżącego okoliczności. Wskazano, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności nałożonego obowiązku, a jedynie jego dopuszczalność i wymagalność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko organów administracji. Sąd stwierdził, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 59 § 1 u.p.e.a. uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podkreślono, że organ egzekucyjny nie może działać wbrew stanowisku wierzyciela co do wymagalności należności, a ewentualne umorzenie zaległości powinno być przedmiotem wniosku skierowanego do samego wierzyciela (UFG). W związku z tym sąd oddalił skargę jako bezzasadną, uznając, że organy prawidłowo oceniły żądanie skarżącego w świetle obowiązujących przepisów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, nie istnieją podstawy prawne do umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o przedstawione przez skarżącego okoliczności, ponieważ nie mieszczą się one w zamkniętym katalogu przesłanek określonych w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności nałożonego obowiązku, a jedynie jego dopuszczalność i wymagalność. Okoliczności podnoszone przez skarżącego, takie jak choroba czy niewielkie opóźnienie w zapłacie, nie stanowią ustawowych przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W przypadku chęci umorzenia zaległości, skarżący powinien skierować wniosek do wierzyciela (UFG).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 59 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 29 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.o.u.f.g.i.p.b.u.k. art. 91 § ust. 1

Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

u.o.u.f.g.i.p.b.u.k. art. 91 § ust. 2

Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy egzekucyjne nie są uprawnione do badania zasadności nałożonego obowiązku, a jedynie jego dopuszczalność i wymagalność. Okoliczności podnoszone przez skarżącego (choroba, opóźnienie w zapłacie) nie stanowią ustawowych przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 59 u.p.e.a. Wniosek o umorzenie zaległości powinien być skierowany do wierzyciela (UFG).

Odrzucone argumenty

Umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na trudną sytuację zdrowotną skarżącego i niewielkie opóźnienie w zapłacie składki OC. Niesprawiedliwość i dotkliwość nałożonej kary za cztery dni spóźnienia, zwłaszcza że opłata została dobrowolnie wniesiona i nie spowodowała szkody dla budżetu państwa. Analogia do prolongat terminów w okresie pandemii COVID-19.

Godne uwagi sformułowania

organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie może postąpić wbrew jego treści i uwzględnić żądania zobowiązanego w przypadku chęci umorzenia zaległości, stosowny wniosek skarżący powinien złożyć do wierzyciela

Skład orzekający

Monika Krzyżaniak

przewodniczący sprawozdawca

Ewa Alberciak

członek

Anna Dębowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia postępowania egzekucyjnego w administracji, w szczególności w kontekście braku możliwości kwestionowania zasadności obowiązku przez organ egzekucyjny."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku obowiązkowego ubezpieczenia OC i opłat z tym związanych, ale zasady dotyczące kompetencji organów egzekucyjnych są szersze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy rutynowej interpretacji przepisów postępowania egzekucyjnego w administracji, bez nietypowych faktów czy zaskakującego rozstrzygnięcia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 284/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-08-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Ewa Alberciak
Monika Krzyżaniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151, art. 119 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 479
art. 59, art. 29 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2277
art. 91 ust. 1
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli  Komunikacyjnych
Sentencja
Dnia 30 sierpnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Asesor WSA Anna Dębowska, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 sierpnia 2023 roku sprawy ze skargi F. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 2 marca 2023 roku znak 1001-IEE-2.7192.11.2023.2.GB UNP 1001-23-016726 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 2 marca 2023 r., znak 1001-IEE-2.7192.11.2023.2.GB, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie z 3 stycznia 2023 r. nr 1024-SEE. 711.43.2022.BCMQ UNP 1024-22-037425, którym Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wieluniu odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 28 listopada 2022 r. nr OPL/2020/077992, wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny.
W sprawie ustalony następujący stan faktyczny i prawny:
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wieluniu prowadzi wobec F. W. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w dniu 28.11.2022 r. nr OPL/2020/077992, który obejmuje opłatę za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego.
W oparciu o ww. tytuł wykonawczy organ egzekucyjny 29.11.2022 r. skierował zawiadomienie nr 1024-SEE.711. 63974465.2022.1.BCMQ o zajęciu wynagrodzenia F. W. za pracę. Przesyłka zawierająca ww. zawiadomienie oraz odpis tytułu wykonawczego została doręczona stronie 5.12.2022 r., natomiast pracodawca ww. zawiadomienie odebrał 30.11.2022 r. i pismem z 8.12.2022 r. poinformował organ egzekucyjny, że 31.08.2022 r. został rozwiązany stosunek pracy z F. W.
Pismem z 10.12.2022 r. F. W. złożył skargę na czynność egzekucyjną, wskazując na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W dalszej części skargi zobowiązany złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w zakresie kwoty 3900 zł. W uzasadnieniu powyższego wniosku skarżący wskazał na okoliczności, które uniemożliwiły mu terminowe zawarcie umowy ubezpieczenia OC zakupionego samochodu. Podniósł, iż od 20.03.2020 r. był bardzo chory, a wówczas panował wirus COVID-19, a on oczekiwał na wyznaczoną na 07.04.2020 r. wizytę w poradni chirurgicznej. Nie chciał narażać zdrowia, aby mógł tę wizytę odbyć, ponieważ była obawa o chorobę nowotworową. Do wniosku skarżący dołączył kserokopię pisma z 10.06.2020 r. (szczegółowe wyjaśnienie przyczyn braku opłaty w terminie składki OC) jakie skierował do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego.
Postanowieniem z 21.12.2022 r. nr 1024-SEE.711.41.2022.BCMQ UNP 1024-22-035903 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wieluniu oddalił skargę z 10.12.2022 r. na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Postanowieniem z 3.01.2023 r. nr 1024-SEE.711.43.2022.BCMQ UNP 1024-22-037425 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wieluniu odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec F. W. na podstawie tytułu wykonawczego z 28.11.2022 r. nr OPL/2020/077992, wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny.
Pismem z 24.01.2023 r., skarżący złożył zażalenie, w którym zaskarżył w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wieluniu z 03.01.2023 r., wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania, wskazując, iż nie rozważono dogłębnie treści uzasadnienia strony przedstawionego w odwołaniu. Do zażalenia skarżący załączył kopię pisma z 24.06.2021 r. skierowanego do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, w którym szczegółowo przedstawił okoliczności, z powodu których skarżący nie wykonał w terminie obowiązku zawarcia polisy OC za pojazd Mercedes-Benz.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi rozpoznając zażalenie w pierwszej kolejności wyjaśnił w zaskarżonym postanowieniu, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. W tym trybie następuje zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza więc, że nie jest realizowany jego cel. Umorzenie wiąże się ponadto z trwałymi przeszkodami, które uniemożliwiają jego dalsze prowadzenie i może nastąpić w każdym jego stadium. Może nastąpić przy tym na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego.
Organ II instancji wskazując następnie na przesłanki umorzenia postępowania wymienione w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.) wskazał, że w omawianej sprawie w piśmie z 10.12.2022 r. (zakwalifikowanym przez organ egzekucyjny jako skarga na czynność egzekucyjną i wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego) skarżący zwrócił się z prośbą m.in. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, uzasadniając swój wniosek następującymi okolicznościami:
- "W okresie od 20 marca 2020 roku byłem bardzo chory a wówczas panował wirus COVID-19 a ja oczekiwałem na wyznaczoną na 07 kwietnia 2020 r. wizytę w poradni chirurgicznej (...). Nie chciałem narażać zdrowia abym mógł tę wizytę odbyć, ponieważ była obawa o nowotwora",
- "(...) składka ta w istocie została przeze mnie opłacona w dniu 06 kwietnia, czyli z 4-ro dniowym opóźnieniem",
- " (...) w rezultacie ani UFG, ani też skarb państwa nie poniósł z tego powodu straty".
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wskazał dalej, że art. 59 § 1 u.p.e.a nie przewiduje możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na zaistnienie okoliczności, na które skarżący powołał się zarówno w piśmie z 10.12.2022 r., jak i zażaleniu z 24.01.2023 r. Podkreślił, że jak wynika ponadto ze zgromadzonego materiału, żadna z ustawowych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego nie została w sprawie spełniona. Na dzień wydania zaskarżonego postanowienia nie stwierdzono niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, obowiązek podlegał wykonaniu, zaś wymogi dotyczące tytułów wykonawczych określone w art. 27 u.p.e.a. zostały spełnione. Nie zaistniały również przesłanki związane z niepodjęciem postępowania egzekucyjnego zawieszonego na żądanie wierzyciela przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania lub umorzeniem postępowania na żądanie wierzyciela. Nie wystąpiły też żadne inne przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego przewidziane w ustawach. Przesłanka ta bowiem odnosi się do sytuacji, gdy przepis innej ustawy wprost zobowiązuje lub upoważnia organ egzekucyjny do umorzenia postępowania.
Organ II instancji stwierdził, że podniesiona przez F. W. zarówno we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego jak i zażaleniu - argumentacja nie może stanowić podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przepisy u.p.e.a. nie przyznają bowiem organowi egzekucyjnemu (w tym przypadku Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Wieluniu), ani organowi sprawującemu nad nim nadzór (w tym przypadku Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Łodzi) uprawnień do badania zasadności nałożenia na zobowiązanego obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Po przeanalizowaniu całego materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa, organ nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia z 03.01.2023 r.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi podkreślił, że zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wieluniu, jak i organ odwołaewczy nie mają wpływu na sposób rozpatrzenia pism, które skarżący skierował do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, wskazując, że jeżeli skarżący zdoła przekonać wierzyciela - Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny o słuszności swoich argumentów i wierzyciel wystąpi z wnioskiem do organu egzekucyjnego o umorzenie prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego, to organ egzekucyjny będzie zobligowany do wydania postanowienia o umorzeniu tego postępowania.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi F. W. zaskarżył powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w całości, wyjaśniając, że w trakcie toczących się postępowań w obu instancjach wskazywał na przyczynę nieopłacenia w terminie składki OC. Ponadto podkreślał także, iż wysokość nałożonej kary za cztery dni spóźnienia jest bardzo dotkliwa i niesprawiedliwa, zważywszy iż opłata została dobrowolnie wniesiona wobec czego ani ubezpieczyciel, ani budżet państwa nie poniósł straty. Skarżący podniósł, że w okresie pandemii wiele obligatoryjnych terminów było objętych prolongatą nawet o kilka miesięcy z uwagi na wszelkie obostrzenia i zagrożenie rozwojem pandemii. Strona wskazała, że tak było również z przedłużeniem terminu do obowiązkowego zgłoszenia zakupu lub sprzedaży samochodów, co również związane było z wnoszeniem różnych opłat. Zgłaszając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień w całości. Jednocześnie strona wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wieluniu i odstąpienie od egzekwowania wymierzonej kary wraz z kosztami egzekucyjnymi, a także zasądzenie od organów wydających postanowienia na jego rzecz kosztów postępowania.
Jednocześnie skarżący poinformował, że z obawy zablokowania jego rachunku bankowego i innych ograniczeń z ostrożności dokonuje dobrowolnych wpłat, co nie jest jednoznaczne z uznaniem przez niego roszczenia, a jednocześnie w przypadku uzyskania dla strony pozytywnego rozstrzygnięcia będzie żądał zwrotu wpłaconych kwot.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. - dalej jako: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a, nie mającym zastosowania w niniejszej sprawie. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 2 marca 2023 r., utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wieluniu z 3 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł, doprowadziła do uznania, że nie narusza ono prawa w sposób powodujący konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego, a skarga rozpatrywana w niniejszej sprawie jest bezzasadna, nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.
Istotą sporu w sprawie jest ocena istnienia podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr OPL/2020/077992 z 28.11.2022 r. wystawiony przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, a obejmujący opłatę za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC pojazdu zgodnie z warunkami zawartymi w ustawie z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2277).
Poza kwestia sporną jest brak wykonania przez skarżącego w terminie obowiązku wykupienia polisy OC za pojazd marki Mrecedes-Benz nr rej. [...], co stanowiło podstawę nałożenia na stronę opłaty za niespełnienie obowiązku i wystawienia tytułu wykonawczego. W tak zarysowanym sporze sąd przyznał rację Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Łodzi uznając, że nie było w tej sprawie przesłanek uzasadniających wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest jego przerwanie oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu tego postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. W literaturze wskazuje się, że umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie (por.: P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, Warszawa 2008, s. 203).
Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą pojawić się zarówno w trakcie postępowania egzekucyjnego, jak i jeszcze przed jego wszczęciem. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być zarówno obligatoryjne jak i fakultatywne.
W pierwszym przypadku wystąpienie określonych w ustawie okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania, w drugim zaś, zaistnienie przesłanek wskazanych w ustawie, jedynie uprawnia organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Przyczyny uzasadniające umorzenie zostały enumeratywnie wymienione w art. 59 u.p.e.a. W przepisie tym określono zamknięty katalog przesłanek obligujących organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z dyspozycją art. 59 u.p.e.a. organ egzekucyjny umarza postępowanie jeżeli: 1) obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania, 2) obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
W przypadkach wskazanych w § 1 organ ma obowiązek umorzyć postępowanie egzekucyjne zawsze, gdy poweźmie wiadomość o wystąpieniu którejkolwiek z przesłanek wymienionych w pkt 1-10.
Zadaniem sądu, przy dokonywaniu oceny czy organy egzekucyjne zasadnie odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego, jest rozważenie zaistnienia przesłanki uzasadniającej umorzenie postępowania egzekucyjnego. Strona wnosząc o jego umorzenie postępowania egzekucyjnego wskazywała na okoliczności, które uniemożliwiły terminowe zawarcie umowy ubezpieczenia OC, jak również fakt zapłaty składki OC jedynie z 4-dniowym opóźnieniem oraz okoliczność, że ani UFG oraz Skarb Państwa nie ponieśli z tego tytułu szkody.
Jak wyżej wskazano, przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. daje zobowiązanemu możliwość wnioskowania o umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyn w nim enumeratywnie wymienionych. Nie może i nie stanowi o rozstrzygnięciu zasadność nałożonego na stronę obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jak wynika z akt sprawy, wierzyciel potwierdził istnienie egzekwowanego obowiązku, a zatem nie było możliwe podjęcie odmiennego stanowiska, albowiem wykraczałoby ono poza kompetencje organu egzekucyjnego.
Nie ulega wątpliwości, że zadanie organu egzekucyjnego wyznaczone przepisami u.p.e.a. polega przede wszystkim na egzekwowaniu należności objętej tytułem wykonawczym. Organ ten nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a bada jedynie z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, w tym poprawność tytułu wykonawczego, jak tego wymaga art. 29 § 1 u.p.e.a. Powinien jednak uwzględniać przeszkody w prowadzeniu egzekucji, świadczące o jej niedopuszczalności lub niecelowości, określone w przepisach art. 59 u.p.e.a. Dysponując stanowiskiem wierzyciela o wymagalności egzekwowanej należności pieniężnej określonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2060), organ egzekucyjny nie mógł postąpić wbrew jego treści i uwzględnić żądania zobowiązanego (skarżącego). W myśl zaś art. 91 ust. 1 ww. ustawy z dnia 22 maja 2003 r., do egzekucji opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia, o którym mowa w art. 4 pkt 1 i 2, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym że tytuł wykonawczy wystawia Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Z kolei, zgodnie z ust. 2 tego artykułu, egzekucję, o której mowa w ust. 1, stosuje się, jeżeli: 1) należność z tytułu opłaty wynika z wezwania do zapłaty, o którym mowa w art. 90 ust. 1, w stosunku do którego zobowiązany nie wystąpił z powództwem do sądu powszechnego, zgodnie z art. 10 ust. 2, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania do zapłaty, albo 2) sąd ustalił prawomocnym orzeczeniem istnienie obowiązku ubezpieczenia. Rację przyznać należy zatem Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, że w przedstawionych przez skarżącego okolicznościach, nie było podstaw do umorzenia egzekucji administracyjnej. Poczyniono w tej kwestii ustalenia faktyczne, znajdujące potwierdzenie w aktach sprawy, które upewniły Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wieluniu o wymagalności i aktualności egzekwowanego obowiązku, a to pod kątem przesłanek określonych w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Jak słusznie wskazał przy tym organ I instancji w sprawie ewentualnego umorzenia zaległości, stosowny wniosek skarżący powinien złożyć do wierzyciela. Tak więc podnoszonych przez skarżącego argumentów nie sposób było uwzględnić na obecnym etapie postępowania, skoro nie zakwestionował on wcześniej dochodzonej aktualnie należności. W niniejszym postępowaniu sądowym sąd zaś uprawniony był tylko do zbadania, czy organy zgodnie z prawem oceniły żądanie skarżącego.
W tym stanie rzeczy, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
R.T-M.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI