I SA/Gd 468/06

I SA/Gd 468/06 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-12-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Danuta Oleś
Ewa Kwarcińska
Joanna Zdzienicka-Wiśniewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Asesor WSA Danuta Oleś, Protokolant Starszy Referent Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Gd 468/06
U z a s a d n i e n i e
Pan J. P. prowadził w 1999 r., pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie transportu ciężarowego.
W złożonym na druku PIT-33 zeznaniu o wysokości wspólnych dochodów małżonków osiągniętych w 1999 r., państwo L. i J. P. wykazali: stratę męża z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł, dochód żony ze stosunku pracy w wysokości [...] zł. Łączny dochód małżonków wynosił [...] zł. Po odliczeniu od dochodu składek na ubezpieczenie społeczne małżonków w wysokości [...] zł, podatek należny stanowił kwotę [...] zł.
Decyzją z dnia [...] r., Naczelnik Urzędu Skarbowego określił państwu L. i J. P. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r., w kwocie [...] zł.
Naczelnik Urzędu Skarbowego ustalił dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł, wskutek nieuznania za koszty uzyskania przychodu należności wynikających z faktur wystawionych przez podmiot nieistniejący, dotyczących zakupu części zamiennych i usług remontowych oraz kwot zawyżenia odpisów amortyzacyjnych na skutek podwyższenia wartości początkowej środków trwałych o wartość ulepszenia udokumentowanego nierzetelnymi fakturami oraz przyjęcie zawyżonych stawek amortyzacyjnych i kwotę stanowiącą niezamortyzowaną wartość sprzedanego w dniu [...] r., środka trwałego - ciągnika siodłowego [...], nr rejestracyjny [...].
W odwołaniu podatnik podniósł, iż nie wiedział, że faktury pochodziły od podmiotów nieistniejących. Wskazał, że kwestie podpisów na fakturach bada Prokuratura i Sąd Rejonowy. Faktury te zostały wprowadzone do firmy przez pana A. L. bez jego wiedzy, gdyż nie wiedział, że takie firmy jak A i B nie istnieją. Pan L. pobierał pieniądze celem ich uregulowania.
Brak podstaw nieuznania za koszt faktur wystawionych przez C, gdyż przedsiębiorstwo to istnieje do dnia dzisiejszego, a oparcie się na zeznaniach świadka, który pracował w księgowości nie może stanowić dowodu, że faktury nie były pisane ręcznie.
Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu wskazano, że Księgi przychodu i rozchodu mogły stanowić podstawę obliczenia dochodu jeżeli były prowadzone zgodnie z art. 193 § 1 Ordynacji podatkowej.
W trakcie przeprowadzonego postępowania podatkowego ustalono, że podmiot wskazany w zakwestionowanych fakturach jako sprzedawca części lub usług nie istnienie (w ewidencji podatników urzędu skarbowego właściwego miejscowo), zatem nie mogą one stanowić wiarygodnych dowodów poniesienia kosztów.
Ewidencjonowanie zdarzeń gospodarczych na podstawie nierzetelnych dowodów skutkuje uznaniem księgi podatkowej - w części, której zdarzenia te dotyczą - za nierzetelną i pozbawieniem jej mocy dowodowej.
Podatnik pouczony o uprawnieniach procesowych nie złożył wiarygodnych dowodów potwierdzających fakt dokonania spornych transakcji.
Przepis art. 23 § 2 Ordynacji podatkowej stanowi natomiast, że organ podatkowy odstąpi od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli dane wynikające z ksiąg podatkowych, uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania, pozwalają na określenie podstawy opodatkowania.
Organ odwoławczy stwierdza, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w rozpatrywanej sprawie zasadnie odstąpił od szacunkowego określenia podstawy opodatkowania i ustalił podstawę opodatkowania na podstawie rzetelnych dowodów źródłowych.
Przeprowadzone postępowanie podatkowe wykazało bezspornie, że faktury na łączną kwotę [...] zł nie zostały wystawione przez podmiot wskazany jako sprzedawca i koszty te nie zostały poniesione. Potwierdza to obszerny materiał dowodowy, a w szczególności materiały dotyczące sprawdzenia transakcji zawartych z firmą B oraz protokoły przesłuchania wielu świadków.
Żaden ze świadków wskazanych przez podatnika nie był w stanie jednoznacznie potwierdzić przekazania panu A. L. należności wynikających z kwestionowanych faktur. Część przesłuchanych osób lakonicznie stwierdzała, że istniała współpraca pomiędzy panem J. P. i panem L., lecz nie potrafiła sprecyzować jej zakresu ani charakteru. Inni świadkowie stwierdzali, że nie posiadają wiedzy o prowadzeniu takiej współpracy. Żaden z przesłuchiwanych świadków nie potwierdził faktu przeprowadzonych transakcji, nie wskazał też innego podmiotu, który mógłby być wykonawcą prac remontowych czy dostawcą części zamiennych udokumentowanych zakwestionowanymi fakturami.
Również pan A. L. nie potwierdził otrzymywania należności wynikających z kwestionowanych faktur i podkreślił, że nigdy nie organizował zakupu części jak również żadnych innych transakcji w imieniu pana P. Stwierdził, że jedyną firmą, z której odbierał części zamienne dla firmy pana P., była firma
D.
Wyjaśnienia podatnika ograniczają się do stwierdzenia, że zapłaty za sporne faktury dokonywał do rąk pana A. L. i że zawsze były dokonywane gotówką bez żadnych pokwitowań.
Bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie są stwierdzenia, że podatnik nie wiedział, że powyższe faktury są od podmiotu nieistniejącego i że ich sporządzaniem zajmował się pan A. L., gdyż w postępowaniu podatkowym - w przeciwieństwie do postępowania karnego - nie odgrywają znaczenia okoliczności towarzyszące nierzetelnemu dokumentowaniu kosztów. Ustalenie stanu faktycznego i prawnego nie jest uzależnione od stwierdzenia winy pana L. Stan faktyczny niezbędny do ustalenia podstawy opodatkowania wyjaśnia się przy pomocy wszelkich możliwych dowodów, a na wielkość zobowiązania podatkowego nic mają wpływu żadne subiektywne względy odnoszące się pobudek działania podatnika lub osób trzecich.
Kwestia związana z wystawianiem faktur, na których jako wystawca figurowała firma C nie była przedmiotem sporu w niniejszej sprawie, gdyż w analizowanym roku nie stwierdzono faktur od tej firmy.
W ocenie organu odwoławczego potwierdzeniem, że wydatki na remont samochodów nie zostały poniesione, jest również ich wysokość w odniesieniu do wartości początkowej poszczególnych środków transportu. Gdyby przyjąć, że wydatki te zostały poniesione, to koszty napraw (poniesionych w 1998 i 1999 roku) przekraczałyby kilkakrotnie wartość początkową tych środków transportu (nie licząc kosztów remontów odnoszonych bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów), bądź były zbliżone do ich wartości początkowej, np.:
ciągnik [...] - wartość początkowa - [...] zł, koszty napraw - [...] zł ([...] + [...]),
ciągnik [...] - wartość początkowa - [...] zł, koszty napraw - [...] zł ([...] + [...]),
ciągnik [...] - wartość początkowa - [...] zł, koszty napraw - [...] zł, ciągnik [...] - wartość początkowa - [...] zł, koszty napraw - [...] zł.
Organ odwoławczy dokonał również analizy zapisów na koncie bankowym pana J. P. utrzymywanym w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nie uzyskano informacji, na czyją rzecz były rozchodowane środki (brak określenia kontrahentów).
Uzyskane dane potwierdzają, że podatnik w ciągu roku 1999 był w posiadaniu środków pieniężnych pochodzących z wypłat w gotówce, pozwalających na sfinansowanie zakupów w kwocie wykazanej na zakwestionowanych fakturach, jednakże wypłaty gotówki na podstawie czeków nie dowodzą, że gotówka ta była przekazywana panu L. na naprawy samochodów.
Ponadto na podstawie analizy dat i kwot transakcji nie można przyporządkować dat wypłaty środków z banku (czekami) przez podatnika z datami ewentualnej zapłaty za sporne faktury, wobec czego nie jest możliwe uznanie, że zakupy udokumentowane spornymi fakturami zostały rzeczywiście poniesione.
Podatnik zaewidencjonował w podatkowej księdze w analizowanym okresie oprócz faktur na zakup części zamiennych i usług remontowych od firm nieistniejących również zakupy części i usług udokumentowane dowodami, których rzetelność nie jest kwestionowana.
Za uchyleniem decyzji organu I instancji nie może przemawiać wskazana w odwołaniu trudna sytuacja materialna podatnika i jego rodziny, jak również kłopoty z uzyskaniem koncesji na prowadzenie transportu, gdyż kwestie te nie wpływają na wysokość podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym.
W kwestionowanej decyzji organ I instancji stwierdził, że podatnik zawyżył koszty uzyskania przychodu o kwotę [...] zł, na skutek błędnie naliczonych odpisów amortyzacyjnych poprzez niezasadne podwyższenie wartości początkowej środków transportu oraz stosowanie zawyżonych stawek amortyzacyjnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego w trakcie przeprowadzonego postępowania podatkowego ustalił, że podatnik stosował dla większości środków transportowych stawki amortyzacyjne wyższe niż wynikają z wykazu stawek amortyzacyjnych. W piśmie z dnia
16 lutego 2005 r., podatnik oświadczył, że "zakupione środki trwałe nie były to nowe środki trwałe, lecz używane i w związku z tym zastosowano indywidualne stawki amortyzacyjne".
Zgodnie z treścią art. 22 ust. 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r., za koszt uzyskania przychodu uznaje się odpisy z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (odpisy amortyzacyjne) dokonywane wyłącznie zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7.
Zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 1, § 9 ust. 1, ust. 4 pkt 2 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 stycznia 1997 r., w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (Dz. U. Nr 6, poz. 35 z późn. zm.), podatnicy mogą ustalać indywidualne stawki amortyzacyjne dla używanych środków trwałych, jeżeli środki te były wykorzystywane przez okres 6 miesięcy przed dniem ich nabycia.
Organ I instancji zasadnie skorygował wartość początkową środków trwałych gdyż z zebranego materiału dowodowego nie wynika, że naczepa była używana przez okres 6 miesięcy przed jej nabyciem przez pana P.
Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał za koszt uzyskania przychodu niezamortyzowaną wartość ciągnika [...] o numerze rejestracyjnym [...] w kwocie [...] zł.
Z akt sprawy wynika, że ciągnik siodłowy [...] o numerze rej. [...] został przyjęty do używania w grudniu 1997 r. Na dzień 01.01.1999 r., wartość środka wynosiła [...] zł. W grudniu 1999 r., podatnik dokonał sprzedaży ciągnika i udokumentował to rachunkiem uproszczonym nr [...] z dnia [...] r., na wartość netto [...] zł. Jak wynika z zapisów w podatkowej księdze podatnik zaksięgował kwotę [...] zł do przychodu, natomiast nie zaliczył do kosztów niezamortyzowanej wartości tego ciągnika.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia
27 kwietnia 2006 r., pan J. P. wniósł o "umorzenie w całości wydanej decyzji". Skarżący wyjaśnił, że powyższa decyzja jest dla niego krzywdząca i nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowej wraz z odsetkami, gdyż ma na utrzymaniu żonę, której wynagrodzenie brutto wynosi [...] zł.
Wskazał, że z dniem 31.12.2005 r., zmuszony był zawiesić działalność gospodarczą w związku z nieotrzymaniem licencji na prowadzenie transportu, gdyż ukarany został przez Sąd Rejonowy w dniu [...] r., karą grzywny w wysokości [...] zł z wpisem do rejestru skazanych. Twierdzi, że zwracał się do Krajowego Rejestru Karnego w Warszawie z prośbą o zatarcie kary, ale otrzymał odpowiedź, że zatarcie kary następuje z mocy prawa z upływem 5 lat, tj., z dniem
[...] r.
Podkreśla, że zaległość podatkowa powstała w wyniku wprowadzenia do firmy faktur od firm nieistniejących przez pana A. L. Skarżący nie wiedział, że są to faktury od podmiotów nieistniejących. Wskazał, że faktury z firm A i
B oraz C bada Prokuratura i Sąd Rejonowy.
Podkreślał że faktury te nie budziły jego podejrzeń ani biura księgowego, które prowadziło mu księgi.
W ocenie skarżącego winę za złą sytuację finansową jego firmy ponosi pan
A. L.
Wskazał, że świadkowie przesłuchani w Urzędzie Skarbowym, świadcząc na korzyść pana L., mogli zeznać nieprawdę. Pan P. załączył kserokopię wyroku Sądu Rejonowego, sygn. akt II K 390/03 z dnia 11 lutego 2005 r., w którym pan L. został skazany za przywłaszczenie mienia skarżącego - 4 pojazdów, telefonów komórkowych oraz fałszowania dokumentów i podpisów.
Pan J. P. stwierdził, że samochody były remontowane i naprawiane, zakupy części były dokonywane a wydatki zostały faktycznie poniesione.
Wskazał, że w latach 1998 - 1999 środki transportu wymagały remontu i napraw oraz bieżących przeglądów. Środki transportu zostały zakupione jako używane i wymagały ulepszenia.
Sprawdzanie konta bankowego nie może odzwierciedlać transakcji zakupu, gdyż część usług dokonywana była gotówkowo przez pana L. Podkreślił, że ze względu na trudną sytuację ekonomiczną i materialną firmy oraz jego rodziny złożenie skargi jest uzasadnione.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem.
W niniejszej sprawie skarżący nie kwestionuje ustalenia dotyczącego dokonania przez niego zapisów w księdze podatkowej w zakresie dotyczącym zakupu części do środków transportowych i usług remontowych na podstawie wskazanych 53 faktur, w których jako wystawcę wskazano podmiot A Skarżący nie podważa ustalenia, że dowody te zawierały dane niezgodne z rzeczywistym przebiegiem transakcji, albowiem jako wystawcę wskazano podmiot nieistniejący. Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że pod adresem wskazanym w fakturze jako adres wystawcy: G., ul. [...] prowadzona jest działalność gospodarcza przez podmiot o nazwie B. Również oznaczenie numeru identyfikacji podatkowej podane w zakwestionowanych fakturach jest inne niż podmiotu istniejącego prowadzącego działalność pod wskazanym adresem. Na podstawie zeznań M. K. ustalono, że rozbieżności dotyczą także wskazanego numeru rachunku bankowego i użytej pieczątki. Rodzaj towaru nie odpowiada potwierdzonemu przez zeznającą w charakterze świadka M. K. asortymentowi sprzedaży w prowadzonej przez nią działalności.
Organy ustaliły, że wskazany w fakturach regon został nadany podmiotowi
J. B.. Przesłuchany w charakterze świadka J. B. oświadczył, że nie dokonywał sprzedaży towarów lub usług na rzecz skarżącego. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze przepisy nie nakładają na organy podatkowe obowiązku ustalenia, kto wystawił faktury nie odpowiadające warunkom określonym w ustawie. Podatnik powinien dokonać sprawdzenia kontrahenta pod względem uprawnień do wystawienia faktury, co nie stanowi przerzucenia na podatnika odpowiedzialności za działania i zdarzenia, na które nie ma wpływu. Przekonanie skarżącego dotyczące roli A. L. we wskazanych transakcjach nie wpływa na rozstrzygniecie w niniejszej sprawie. Również wynik toczących się postępowań karnych nie ma wpływu na rozstrzygniecie w przedmiocie podatku dochodowego, w sytuacji gdy zostało bezspornie ustalone, że faktury dokumentujące koszty uzyskania przychodu zostały wystawione przez podmiot nieistniejący. W konsekwencji ewidencjonowania przez podatnika zdarzeń gospodarczych na podstawie nierzetelnych dowodów prawidłowo uznały organy podatkowe, że księga podatkowa w zakresie tych zdarzeń jest nierzetelna. Organy prawidłowo zastosowały art. 23 § 2 Ordynacji podatkowej. Odstąpiono od oszacowania podstawy opodatkowania, uznając, że dane wynikające z ksiąg, uzupełnione dowodami zgromadzonymi w postępowaniu podatkowym, pozwalają na określenie prawidłowej wysokości zobowiązania.
W uzasadnieniu skargi pan J. P. podkreśla, że faktury były fałszowane, zakupów dokonywano w firmach innych niż wskazane w fakturach. Skarżący zarzuca, że organy nie uwzględniły wydatków na faktycznie wykonane w latach 1998 - 1999 naprawy samochodów.
W okolicznościach niniejszej sprawy zarzut ten nie może być uznany za trafny. Organy podatkowe dokonały analizy udokumentowanych wydatków na zakup części i usług remontowych. W zakresie potwierdzonym dokumentami nie zostały zakwestionowane wydatki w kwocie [...] zł. W sprawie dokonano również analizy zapisów na koncie bankowym. W sprawie dokonano oceny dokonywanych przez podatnika wypłat z rachunku bankowego, podejmując próbę powiązania dat wypłat z ewentualną zapłatą należności dokumentowanych spornymi fakturami. Skoro podatnik nie przedłożył innych niż uznane przez organy dowodów przeprowadzonych remontów, nie wskazał wykonawcy usług i nie przedstawił dowodów zapłaty za takie usługi, organy zasadnie uznały, że twierdzenia o poniesionych wydatkach nie mogą być uwzględnione. Szczegółowo oceniono zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności zeznania świadków. Organy odnosząc się do treści zeznań poszczególnych świadków prawidłowo ustaliły, że nie zostało potwierdzone przekazywanie przez pana
J. P. na rzecz pana A. L. środków pieniężnych na zapłatę w granicach należności wynikających z zakwestionowanych faktur, nie wskazano również dostawcy części zamiennych lub wykonawcy usług naprawczych. Twierdzenie zawarte w uzasadnieniu skargi, że zeznania świadków nie są wiarygodne nie zostało uzasadnione. Organy nie naruszając granic swobody prawem dozwolonej dokonały oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Skarżący przyznaje, że działając w zaufaniu do pana A. L. nie dysponuje dowodami dotyczącymi rozliczenia ich współpracy.
Argument dotyczący porównania wykazywanych przez skarżącego kosztów napraw i remontów z wartością środków transportu miał znaczenie ilustracyjne, nie stanowił samodzielnej przesłanki zaskarżonej decyzji.
Zawarte w skardze informacje dotyczące sytuacji materialnej rodziny skarżącego i ekonomicznej kondycji firmy nie mogą podlegać ocenie w sprawie, w której przedmiotem rozpoznania jest skarga na decyzję wymiarową. Podatnik może zainicjować odrębne postępowanie dotyczące terminów płatności lub umorzenia należności.
Z tych względów uznając skargę za bezzasadną Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.
DSz