I SA/Gd 458/24

I SA/Gd 458/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-02-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Marek Kraus /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne
Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1774
art. 6 ust. 1 pkt 4, ust. 4, art. 15 ust. 4
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r.  o podatku od spadków i darowizn (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 121 par. 1, art. 122, art. 187 par. 1, art. 191, art. 197 par 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Marek Kraus /spr./, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Joanna Mierzejewska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 lutego 2025 r. sprawy ze skargi S. H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2024 r., nr 2201-IOM.4104.96.2023 w przedmiocie podatku od spadków i darowizn 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz strony skarżącej kwotę 1203 (tysiąc dwieście trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
1. Zaskarżoną decyzją z dnia 19 kwietnia 2024 r. nr 2201-IOM-4104.96.2023, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako: "Dyrektor IAS", "organ drugiej instancji" lub "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania S.H. (dalej jako: "Skarżąca" lub "Strona") reprezentowanej przez pełnomocnika – M.A., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2383) – dalej, jako "O.p." oraz art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 4a ust. 3, art. 5, art. 6 ust. 1 pkt 4 i ust. 4, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 i ust. 3, art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 14 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1, art. 15 ust. 3 i 4, a także art. 17a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1774) - dalej, jako "u.p.s.d., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (dalej jako: "Naczelnik US", "organ pierwszej instancji") z dnia 16 listopada 2023 r. nr [...] ustalającą zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w kwocie 40.073,00 zł.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego
i prawnego sprawy:
2.1. Naczelnik US, w toku prowadzonych czynności sprawdzających w zakresie weryfikacji poprawności deklarowania przychodów do opodatkowania wezwał Stronę m. in. do udzielenia wyjaśnień i wskazania źródeł finansowania poniesionych w roku 2019 wydatków. W odpowiedzi przesłanej drogą elektroniczną 7.07.2022 r. Strona wskazała, iż: - pieniądze na zakup nieruchomości pochodzą z wpłat rodziny ze strony matki – M.A. oraz nieżyjącego ojca F.H., - w 2015 r. (2016 r.) środki te zostały wpłacone na jej konto bankowe w banku [...] w 5 transzach po 40.000 zł, - deklaracja SD nie została złożona, gdyż ww. środki przekazywane były na przestrzeni 16 lat przez różne osoby w kraju i z zagranicy i nie było możliwe zebranie materiału dowodowego, którego wymagał urząd skarbowy w [...], tj. dokumentów bankowych, podczas gdy pieniądze przekazywane były gotówką, - nawet w sytuacji istnienia obowiązku podatkowego w podatku od darowizn to zobowiązanie to jest przedawnione na podstawie art. 70 O.p.
W kolejnych wiadomościach przesłanych do US:
a) (e:mailem) 19.07.2022 r. Strona wyjaśniła, że: - deklarację SD w US w [...] w jej imieniu chciała złożyć matka, od lat posiadająca pełnomocnictwo notarialne do reprezentowania jej m.in. przed wszelkimi organami administracji państwowej w związku z wpłatą na konto bankowe, - pracownik banku [...] poinformował, że nie ma jej w systemie bankowym, - zbieraniem i przechowywaniem pieniędzy, wpłatą do banku i kontaktem z US zajmował się rodzic, gdyż zna sprawę najlepiej,
b) (e:mailem) 10.08.2022 r. przekazała m.in. pismo do banku (wraz
z potwierdzeniem nadania), oświadczenie M.A. z 8.08.2022 r. w którym ww. wskazała, że: - to ona gromadziła pieniądze, które córka otrzymywała od jej i jej męża członków rodziny oraz znajomych, - kontaktowała się z [...] US w [...] w sprawie złożenia deklaracji od darowizny i jest odpowiedzialna za brak jej złożenia, - łącznie wpłaciła 200 tyś. zł gotówką na konto bankowe Strony w [...] w [...], przy ul. [...], - deklaracja nie została złożona w US z uwagi na absurdalne żądania urzędników, konkretnie: załączenia do deklaracji przelewów bankowych darczyńców, oświadczeń tych osób co do wartości przekazanej gotówki, kopii przelewu bankowego na 200 tyś zł; - ze względu na trudną i wymagającą sytuację rodzinną w okresie 2015-2019 postanowiła deklaracji nie składać biorąc ryzyko na siebie i będąc świadomą konsekwencji, - z uwagi na upływ czasu nie potrafi powiedzieć, kiedy pieniądze wpłaciła, czy w 2015, czy w 2016 r., - nie potrafi też powiedzieć, co napisała w opisie wpłaty (nie miało to żadnego znaczenia ponieważ wiedziała, że deklaracja nie zostanie złożona). Jak podała, nie ma to obecnie żadnego znaczenia ponieważ sprawa jest definitywnie przedawniona. Obojętne, czy na potwierdzeniu wpłaty gotówki jest "wpłata" czy "darowizna" to w kwestii przedawnienia nic to nie zmienia. Córka w tym okresie posiadała jedno konto bankowe (obecnie także) i z tego jednego konta w [...] płaciła transze za mieszkanie i na to same konto matka wpłaciła jej 200 tys. Jej zdaniem, nie może być więc mowy o nieujawnionych źródłach dochodu.
W dniu 23.11.2022 r. Strona przesłała do US kolejne oświadczenie matki, w którym wskazane zostano, iż "kwotę najprawdopodobniej 210.000 zł (...) przekazano na konto S. w Banku [...] zarówno gotówką, jak i przelewem w roku 2013 w miesiącach styczniu i lipcu. Podane wcześniej lata 2015 i 2016 są błędne (...). Podtrzymuje również oświadczenie, że S.H. kupiła nieruchomość za pieniądze przez nią wpłacone".
W wiadomości e:mailowej wysłanej 5.01.2023 r. Strona przekazała wydruki
z rachunków bankowych: - operacji na rachunku od 1.01.2013 r. do 31.01.2013 r.,
- zestawienie transakcji na rachunku pełnomocnika Strony od 1.01.2013 r. do 31.01.2013 r., - wydruk przekazania 8.07.2013 r. kwoty 50.000 zł tytułem darowizny na rachunek bankowy Strony od M.A. Strona m. in. wyjaśniła, że mama 8.01.2013 r. i 9.01.2013 r. wypłaciła ze swojego konta bankowego po 20.000 zł, a następnie ww. kwoty wpłaciła, w tym samym dniu na konto bankowe Strony w banku [...]. Podobnie 10.01.2013 r. wypłaciła ze swojego konta bankowego 120.000 zł i w tym samym dniu wpłaciła je na konto córki. Strona podała, iż najprawdopodobniej pieniądze, które otrzymywała od rodziny w latach 1991-2013 i przekazywała do gromadzenia, wydawała na bieżąco, na potrzeby rodziny (notując w notesie dokładne kwoty) i w 2013 r. równowartość darowizn od rodziny rodzic przekazał Stronie ze środków zgromadzonych na swoim koncie bankowym (dochody te pochodziły z pracy zawodowej oraz z dochodów ojca Strony – [...], który całe życie pracował w [...]). Strona podała, iż mając na uwadze przekazane US dowody w postaci wyciągów bankowych oraz oświadczeń mamy uważa, że w sposób nie budzący wątpliwości wykazała, że środki finansowe na zakup mieszkania pochodzą od jej mamy. Kwota 160 tys. zł, łącznie została wypłacona z jej konta bankowego w banku [...] i w tych samych dniach wpłacona na jej konto w banku [...]. Natomiast w dniu 8.07.2013 r. 50.000 zł zostało przekazane na moje konto przelewem.
W piśmie z 16.02.2023 r. przesłanym w odpowiedzi na wezwanie organu
z 9.02.2023 r. M.A. przekazała historię rachunku bankowego za I kwartał 2018 r. wskazując jednocześnie m. in., że żądanie udokumentowania przychodów w kwocie 175.000 zł w I kwartale 2018r. jest niezrozumiałe zważywszy, że jak wielokrotnie wyjaśniano, pieniądze przelane deweloperowi w 2018 r. na zakup nieruchomości S.H. otrzymała od mamy w 2013r. (dowód: dokumenty bankowe z banku [...] i [...] oraz oświadczenia darczyńcy i obdarowanego). Wyjaśniono także, że innych środków finansowych na zakup nieruchomości córka nie posiadała i nie może być mowy
o innych darowiznach w latach następnych. Nigdy i nigdzie nie stwierdzono, że zakup nieruchomości został sfinansowany z przychodów z roku 2018.
Wcześniej, w odpowiedzi na wezwanie Naczelnika US drogą elektroniczną
z 30.01.2023 r. Strona nadesłała swoje oraz matki oświadczenia, w których stwierdziły, że: darowizny były środkami przeznaczonymi tylko i wyłącznie na mieszkanie. Strona nie miała innych pieniędzy na zakup nieruchomości w [...] niż te które zostały wpłacone przez mamę i wynikają z przedstawionych urzędowi dokumentów bankowych. US posiada dowody, że pieniądze zostały przekazane przez matkę, oświadczenia, że zostały przeznaczone na mieszkanie. Żadnych innych pieniędzy (darowizn, wpłat) poza kieszonkowym na konto Strony, czy też do "ręki" w postaci gotówki, po tym okresie Strona nie otrzymała. Pełnomocnik Strony w oświadczeniu z 26.01.2023 r. wskazała, że pieniądze (o których mowa) zostały przekazane w 2013 r. na konto S.H. jej córki w Banku [...] na zakup mieszkania i nie miała ona prawa wydawać je na inne cele. Całą sprawę nadzorowała i kontrolowała. Oświadczyła także, że po 2013 r. córka żadnych innych darowizn nie otrzymała ani od rodziców ani od innych osób. Otrzymane w 2013 r. środki przeznaczyła na zakup mieszkania w [...] przy ul. [...]. O każdym przelewie na konto dewelopera była informowana, a same konto bankowe od 2014 r. również kontrolowała, gdyż miała prawo do dysponowania tym kontem. Córka nie posiadała innych środków mogących sfinansować koszty zakupu mieszkania.
W konsekwencji powyższego postanowieniem z dnia 10.07.2023 r. Naczelnik US wszczął wobec Strony postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia – środków pieniężnych od matki
- M.A. w łącznej kwocie 210.000 zł. Z tej samej daty postanowieniem organ pierwszej instancji włączył jako dowód w sprawie dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających prowadzonych wobec Strony w zakresie weryfikacji poprawności deklarowania przychodów do opodatkowania za 2019 r. tj.: - wezwanie Naczelnika US z 27.06.2021 r., wraz z potwierdzeniem odbioru pisma w dniu 6.07.2022 r.; - pismo Strony z 7.07.2022 r. (pismo przesłane drogą elektroniczną), - pismo z 23.11.2022 r. (pismo przesłane drogą elektroniczną) wraz z oświadczeniem M.A. z 22.11.2022 r., - pismo z 5.01.2023 r. (pismo przesłane drogą elektroniczną) wraz z 3 załącznikami tj. wyciągami bankowymi, - pismo z 30.01.2023 r. (pismo przesłane drogą elektroniczną) wraz z oświadczeniem M.A. z 26.01.2023 r. i oświadczeniem Strony.
Po otrzymaniu postanowienia o wszczęciu postępowaniu Strona przesłała oświadczenie z 25.07.2023 r., kopię fragmentu wyciągu bankowego 1.07.2013 - 31.07.2013 r. z przelewem na kwotę 50.000 zł tytułem "darowizna" od M.A., zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych dotyczące nabycia 8.07.2013 r. tytułem darowizny 50.000 zł. Następnie wskazała, że oświadczenie z 7.07.2022 r. jest nieaktualne i nieprawdziwe. Przelew z napisem darowizna w kwocie 50.000 zł został przeznaczony na zakup samochodu a nie na mieszkanie. O żadnej darowiźnie w kwocie 210.000 zł nie ma mowy.
W dniu 4.09.2023 r. wpłynęła korespondencja od Strony zawierająca: pismo
z 28.08.2023 r. (odpowiedź na pismo US z 4.08.2023 r.) oraz dokumenty przesłane urzędowi pocztą elektroniczną 25.07.2023 r., pismo z 25.07.2023 r.; zestawienie transakcji na rachunku bankowym M.A. od 1.01.2013 r. do 31.01.2013 r., ponownie kopię fragmentu wyciągu bankowego okresu 1.07.2013 - 31.07.2013 r. z przelewem na kwotę 50.000 zł tytułem "darowizna" od M.A., kopię pełnomocnictwa w formie aktu notarialnego z 10.10.2014 r., oryginał zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych dotyczące nabycia 8.07.2013 r. tytułem darowizny 50.000 zł.
W ww. piśmie z 28.08.2023 r. Strona m.in. podała: iż faktem jest, że wcześniej powołano się błędnie się na wpłatę w wysokości 50.000 zł z opisem darowizna
z 8.07.2013 r, jako darowizna na mieszkanie, mimo że inne wpłaty na mieszkanie faktycznie nie zawierały takiego opisu, tylko "wpłata". Powołanie się błędnie na darowiznę na mieszkanie nie jest tym samym, czy równoznaczne z powołaniem się na darowiznę na samochód, gdyż są to dwa różne stany faktyczne i prawne. US wiedział o kupnie mieszkania, ale nie wiedział o samochodzie, gdyby sama się nie przyznała (...). Teraz fakt ten jest wykorzystywany przeciwko niej. Pieniądze pochodziły z pracy rodziców. Nikt nie chciał uszczuplić należności budżetowych, bo darowizny w grupie zerowej nie podlegają opodatkowaniu. US po stwierdzeniu, że w sprawie nie zachodzi przypadek sfinansowania zakupu mieszkania z nieujawnionych źródeł przychodu, ukrywał, że sprawa nie jest przedawniona i, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się na fakt darowizny. Zamiast wezwać, czy też poinformować o udokumentowaniu tego faktu, milczał przez cały rok, aby nagle wszcząć postępowanie podatkowe.
W piśmie z 11.09.2023 r. pełnomocnik Strony zawnioskowała o dołączenie do akt sprawy: - całości materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie czynności kontrolnych w sprawie [...], - karty informacyjnej oraz zaświadczenia o stanie jej zdrowia poświadczające fakt napadu rabunkowego, utratę przytomności, wstrząśnienie mózgu oraz ubytki słuchu, poważne problemy ze wzrokiem, celem poświadczenia poważnych problemów z pamięcią - oraz umowy o świadczenie wzajemne z 10.02.2010 r., która została odnaleziona w maju 2023 r. wraz z zaświadczeniem lekarskim i kartą informacyjną. Jak pełnomocnik podała, o umowie zapomniała, a Strona nie zdawała sobie sprawy o jej istnieniu bo nie pamiętała co podpisywała 13 lat temu.
Przedmiotem załączonej umowy wzajemnej jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych M.A. oraz F.H. w zamian za przekazanie na rzecz S.H. kwoty 200.000 zł na konto bankowe przeznaczonej na zakup nieruchomości i przystosowanie tejże nieruchomości do szczególnych potrzeb F.H. W ramach umowy pełnomocnik zobowiązała się do wpłacenia kwoty 200.000 zł na konto bankowe Strony w ratach w zależności od wpływów środków na konto bankowe i możliwości finansowych pełnomocnika, najpóźniej jednak do 31.12.2015 r. Z tytułu udostępnienia swojej nieruchomości S.H. przysługiwać miał czynsz najmu odliczany od kwoty 200.000 zł, aż do kwoty zero złotych. W dalszej treści wskazano na sposób rozliczania wyżej wskazanej kwoty.
W piśmie, pełnomocnik wskazała również, że US w [...] wszczynając postępowanie podatkowe oparł się na pismach opisujących fakty sprzed 10 lat, a opis takich wydarzeń jest obarczony dużą dozą błędu z uwagi na znaczny upływ czasu
i inne okoliczności (np. problemy z pamięcią, brak wiedzy strony o zaistniałych faktach), podczas gdy na dokumentach bankowych oznaczone jest co jest darowizną a co jest wpłatą. Ponadto, darowizna została wpłacona przelewem, a wpłaty gotówką. Dodatkowo opisy wpłat gotówkowych zostały przez migrację danych zniekształcone
i jawią się jako "wpłata gotówki posiadacza.
Odnośnie z kolei "oświadczenia z 7.07.2022 r." pełnomocnik stwierdziła, że nie posiada żadnego oświadczenia z tego dnia. W podsumowaniu swoich wywodów wskazała, że wszystkie informacje z tego oświadczenia są nieprawdziwe, co udowodnione zostało innymi dowodami.
W ocenie pełnomocnika Strony, odnalezienie kolejnego dowodu na jej działanie
i rozdzielenie dwóch zdarzeń na: 1) wpłatę przelewem na samochód kwoty 50 tyś zł z opisem na przelewie "darowizna" 2) wpłaty gotówkowej na mieszkanie na konto córki z opisem "wpłata", miało i ma uzasadnienie, że wpłata nie była darowizną tylko wykonaniem części umowy o świadczenia wzajemne.
Następnie, pełnomocnik Strony odniosła się do kwestii wyciągów bankowych przedstawionych w toku czynności sprawdzających z błędnie opisanymi transakcjami
a także znikomej mocy dowodowej oświadczeń jej córki. Wskazała, że: - darowizna nie podlegała opodatkowaniu bo dotyczyła grupy I, - nieruchomość nie została zakupiona za środki finansowe pochodzące z przestępstwa czy prania brudnych pieniędzy czy innych ukrytych dochodów; - środki finansowe pochodzą z opodatkowanej pracy zarobkowej rodziców Strony; - US nie posiada żadnych, innych dowodów na to, że przekazane pieniądze były darowizną oprócz pism, które były wielokrotnie zmieniane
z powodu odnajdywania innych dowodów, na przestrzeni czasu; - nie ma znaczenia
w kwestii przedawnienia czy przekazane środki były darowizną, czy też wpłatą; - zaś Strona będąc w tym błędnym przekonaniu o przedawnieniu, bez refleksji i nie mając wiedzy co do faktów zaistniałych 10 i więcej lat temu, posługuje się w kolejnych pismach i oświadczeniach tylko i wyłącznie informacjami uzyskanymi od innej osoby – matki (osoby z zanikami pamięci).
Jak pełnomocnik Strony stwierdziła, bez wątpienia przelew w lipcu 2013 r. jest darowizną na samochód, co wynika wprost z opisu na przelewie. W przypadku pozostałych wpłat takich opisów nie ma. Uchyla się natomiast od skutków prawnych oświadczeń, które były składane pod wpływem błędów i niewiedzy, spowodowanych problemami z pamięcią, żeby nie powiedzieć chorobą. Nie oświadcza, że wpłaty były darowizną, tak jak i nie zrobiła tego strona.
W podsumowaniu ww. podkreśliła, że od początku w sprawie obie ze Stroną popełniły dużo błędów i podały nieświadomie dużo nieprawdziwych informacji. Od początku powinny napisać prawdę, czyli że nie pamiętają szczegółów co do wpłat
i darowizny na samochód. Jednak strach przed przyznaniem się do niewiedzy
i opodatkowaniem w wysokości 75% był większy niż racjonalność. W dalszej treści ww. argumentowała, że: - stan faktyczny się zmienił, gdyż 50.000 zł nie dotyczy nieruchomości, ale samochodu, - urząd skarbowy twierdzi, że na fakt darowizny na samochód strona powołała się 7.07.2022 r., mimo że słowo darowizna tam nie występuje, - obiektywna wątpliwość co do stanu faktycznego uzasadnia skuteczne odwołanie się do zasady in dubio pro tributario, - wątpliwy materiał dowodowy powinien być oceniony na korzyść podatników, - zasadę rozstrzygania wątpliwości można stosować przy ustalaniu faktów na korzyść podatnika.
Korespondencją z 14.09.2023 r. Strona przekazała oświadczenie, w którym stwierdziła, iż w piśmie z dnia 24.01.2023 r. zatytułowanym "Oświadczenie", skierowanym do US w [...], działając pod wpływem błędu oświadczyła "że darowizna jej mamy została przeznaczona na zakup mieszkania" oraz "wspomniane darowizny były środkami przeznaczonymi tylko i wyłącznie na mieszkanie". Oświadczyła, że działając pod wpływem błędu użyła w tym piśmie słowa "darowizna" zamiast "wpłata" w odniesieniu do wpłat gotówkowych, o których mowa w ww oświadczeniu, dokonanych na jej rzecz i wpłaconych na mieszkanie, na jej konto bankowe w banku [...] przez mamę M.A. w styczniu 2013r. (...) składając powyższe działała pod wpływem błędu, będąc przeświadczona, iż wszelkie zobowiązania podatkowe, w tym również z tytułu spadków i darowizn z 2013r. są przedawnione, więc nie miał żadnego znaczenia tytuł tych wpłat, gdyż oświadczenie nie wywoła żadnych skutków prawnych.
Postanowieniem z 17.10.2023 r. Naczelnik US włączył do dowodów sprawy: pismo Strony przesłane w formie e-mail z 19.07.2022 r., z 10.08.2022 r. wraz
z załącznikami, z 15.01.2023 r. wraz z załącznikami oraz pismo M.A. z 16.02.2023 r. (data wpływu 20.02.2023 r.) z załącznikami.
W dniu 17.10.2024 r. S.H. została przesłuchana w obecności pełnomocnika.
2.2. Decyzją z 16.11.2023 r. nr [...] Naczelnik US ustalił Stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości 40.073 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że:
- pismem nr [...] z 27.06.2021 r. w trakcie prowadzonych czynności sprawdzających w zakresie weryfikacji poprawności deklarowania przychodów do opodatkowania Strona została wezwana do udzielenia wyjaśnień i wskazania, z jakich źródeł finansowała wydatki poniesione w 2019 r.;
- w odpowiedzi z 7.07.2022 r. S.H. przesłała do US wiadomość w formie email, w której wskazała, że pieniądze na zakup nieruchomości pochodzą z wpłat rodziny ze strony matki M.A. oraz nieżyjącego ojca F.H.;
- wskazała, że w 2015 r. (2016 r.) matka wpłaciła pieniądze na jej konto bankowe
w Banku [...] w 5 transzach po 40.000 zł;
- w toku czynności sprawdzających (wiadomość e-mail z 5.01.2023 r.) Strona przesłała pismo w którym wskazała, że 8.07.2013 r. M.A. przelała na konto bankowe 50.000 zł tytułem darowizny.
Organ pierwszej instancji stwierdził, że termin złożenia zgłoszeń o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych dotyczących otrzymanych darowizn upłynął
w dniach: 8.07.2013 r., 9.07.2013 r., 10.07.2013 r., 8.01.2014 r. Ujawnienie przez S.H. w piśmie 7.07.2022 r. otrzymania środków finansowych, jako źródeł finansowania wydatków poniesionych w 2019 r. a niezgłoszonych przed dniem wszczęcia przez organ podatkowy postępowania podatkowego należy zakwalifikować jako powołanie się, stosownie do treści art 6 ust 4 u.p.s.d. Nie ma znaczenia na co otrzymane środki zostały wydatkowane - mieszkanie czy samochód. Odnośnie przedstawionej w toku postępowania podatkowego umowy dotyczącej "zaspokajania kwestii mieszkaniowych rodziców", podano że została sporządzona na potrzeby prowadzonego postępowania podatkowego, celem próby uniknięcia niekorzystnych konsekwencji podatkowych.
Za podstawę opodatkowania przyjęta została łączna kwota 210.000 zł. Odliczona została kwota wolna od podatku, określona w art. 9 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., stosowana do nabywców zaliczanych do I grupy podatkowej, tj. 9.637 zł. Wysokość należnego zobowiązania podatkowego, tj. 40.073 zł, została obliczona według stawki 20% przewidzianej art. 15 ust. 4 powołanej ustawy (k. 112-119) decyzji.
2.3. Pismem z dnia 9.12.2023 r. pełnomocnik Strony złożył odwołanie od decyzji Naczelnika US z dnia 16.11.2023 r.
W toku postępowania odwoławczego m. in. w dniu 21.02.2024 r. do IAS (poprzez e-Urząd Skarbowy) wpłynęła korespondencja od M.A. zawierająca: pismo z 19.02.2024 r. (uzupełnienie skargi z 4.02.2024 r.), skan pełnomocnictwa PPS-1 oraz 3) pismo skierowane do Naczelnika US z 19.02.2024 r. przekazane do wiadomości do IAS.
W dniu 21.02.2024 r. do IAS w Gdańsku wpłynęły akta czynności sprawdzających przekazane przez Naczelnika US w [...].
Pismem z 23.02.2024 r. Naczelnik US przekazał pismo M.A. z 19.02.2024 r. Z kolei, dnia 5.03.2024 r. zwrócone zostały akta czynności sprawdzających do Urzędu Skarbowego w [...].
Postanowieniem z dnia 11.03.2024 r. organ odwoławczy dopuścił, jako dowody w sprawie: - kopię wiadomości przesłanej drogą elektroniczną 7.02.2022 r. do S.H. wraz z odpowiedzią, - kopię wezwania Strony do przedłożenia dokumentów
z 9.02.2023 r. nr [...], - kopię protokołu weryfikacyjnego dla celów opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach bądź pochodzących z nieujawnionych źródeł (art. 20 ust. 3 u.p.d.s) za rok 2018, część II,
z 25.04.2023 r. sporządzony w trakcie czynności sprawdzających prowadzonych wobec Podatniczki,- kopię pisma nr [...]
Po wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w sprawie, pełnomocnik Strony ponownie zawnioskowała o włączenie całości materiału dowodowego zgromadzonego w toku czynności sprawdzających. Jeszcze raz podniosła kwestię problemów z pamięcią, jako kluczowych dla sprawy.
Dyrektor IAS postanowieniem z 28.03.2024 r. odmówił przeprowadzenia dowodu tj. włączenia do akt sprawy wszystkich dokumentów zgromadzonych w toku czynności sprawdzających nr [...].
2.4. Organ drugiej instancji w wyniku rozpoznania sprawy utrzymał w mocy decyzję Naczelnika US z dnia 16.11.2023 r. ustalającą zobowiązanie podatkowe
w podatku od spadków i darowizn w kwocie 40.073,00 zł.
Rozstrzygając sprawę przywołał treść art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 5, art. 6 ust. 1 pkt 4, ust. 4, a także art. 15 ust. 4 u.p.s.d. Następnie, podał, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w toku czynności sprawdzających organ pierwszej instancji pismem z 27.06.2022 r. działając w oparciu o art. 155 § 1 O.p. wezwał Stronę m. in. do udzielenia wyjaśnień i wskazania źródeł finansowania poniesionych w 2019 r. wydatków. W odpowiedzi przesłanej drogą elektroniczną 7.07.2022 r. Strona wskazała, m. in, że pieniądze na zakup nieruchomości pochodziły z wpłat rodziny ze strony jej matki (pełnomocnika Strony) oraz nieżyjącego ojca F.H.
Z przestawionych przez Skarżącą kopii rachunków bankowych wynika, iż:
- 8.07.2013 r. na rachunek bankowy S.H. z rachunku bankowego M.A. wpłynął przelew w kwocie 50.000 zł tytułem: "darowizna ",
- M.A. wypłaciła ze swojego rachunku bankowego 8.01.2013 r. - 20.000 zł 9.01.2013 r. - 20.000 zł 10.01.2013 r. -120.000 zł
- na rachunek S.H. wpłacone zostało tytułem "wpłata gotówki posiadacza": 8.01.2013 r. - 20.000 zł, 9.01.2013 r. - 20.000 zł, 10.01.2013 r. -120.000 zł.
Ponownie kopię fragmentu rachunku bankowego z wyszczególnioną transakcją przekazania 50.000 zł tytułem "darowizna" Strona przesłała, jako załącznik do e-maila z 25.07.2023 r.
W wiadomości e-mail z 5.01.2023 r. S.H. stwierdziła: że mając na uwadze przekazane US dowody w postaci wyciągów bankowych oraz oświadczeń jej mamy uważa, iż w sposób nie budzący wątpliwości wykazała, że środki finansowe na zakup mieszkania pochodzą, od mamy. Kwota 160 tys. zł łącznie została wypłacona z jej konta bankowego banku [...] i w tych samych dniach wpłacona na jej konto w banku [...] Natomiast w dniu 8.07.2013 r. 50.000 zł zostało przekazane na jej konto przelewem.
Z powyższych dowodów zdaniem organu odwoławczego bezsprzecznie wynika zatem, że środki pieniężne w łącznej kwocie 210.000 zł S.H. otrzymała od matki – M.A. w miesiącu styczniu i lipcu 2013 r.
Podając treść art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 4a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 17a ust. 1 u.p.s.d. organ wskazał, że Strona miała zatem obowiązek zgłoszenia otrzymania ww. darowizn, skoro nie została zawarta umowa o jej przekazanie w formie aktu notarialnego. Jednak nie dopełniła powyższego obowiązku.
W tym miejscu Dyrektor IAS wyjaśnił, że pojęcie "powołania się" w rozumieniu przepisu, oznacza każde wskazanie organowi podatkowemu przez podatnika nabycia darowizn, w tym złożenie zeznania na druku SD-3, powołując się przy tym na wybrane orzecznictwo sądów administracyjnych.
Organ odwoławczy stwierdził, iż w związku z powołaniem się Strony, w toku czynności sprawdzających (wśród których organ wymienił informacje zawarte
w odpowiedzi przesłanej drogą elektroniczną 7.07.2022 r., oświadczeniu pełnomocnika Strony z 22.11.2022 r. oraz z 26.01.2023 r., w wiadomościach e-mail z 5.01.2023 r.
a także piśmie z 16.02.2023 r.) na otrzymaną, nie zgłoszoną do opodatkowania darowiznę, doszło do odnowienia się obowiązku podatkowego na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy.
Należny podatek, co do zasady, oblicza się od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną, określoną w art. 9 ust. 1, według skali wskazanej
w art. 15 ust. 1 omawianej ustawy. Jednak w przypadku, gdy obowiązek podatkowy powstał wskutek powołania się podatnika przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej w trakcie jednego z wymienionych w art. 15 ust. 4 ww. ustawy postępowań, m.in. czynności sprawdzających, podlega opodatkowaniu według stawki 20 %.
Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia umowy o świadczenia wzajemne oraz błędnej jej oceny Dyrektor IAS wskazał, że:
- na etapie czynności sprawdzających prowadzonych w zakresie źródeł finansowania wydatków poniesionych na zakup nieruchomości Strona jak i reprezentująca ją mama M.A. wskazały jako źródło wydatków darowiznę od matki, dokumentując swoje twierdzenia wyciągami z rachunków bankowych,
- umowa o świadczenia wzajemne przedstawiona została w toku postępowania podatkowego w sprawie ustalenie zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia w drodze darowizny od matki – M.A. - kwoty 210.000 zł, jako udokumentowanie twierdzenia Strony, że środki pieniężne zostały przekazane tytułem wykonania ww. umowy, a nie tytułem darowizny,
- z treści umowy wynika, że została zawarta pomiędzy S.H. zwaną dalej stroną nr 1, a M.A. zwaną dalej stroną nr 2, zamieszkałymi przy ul. [...] w [...].
Przedmiotem ww. umowy było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych strony nr 2 oraz F.H., w zamian za przekazanie na rzecz strony nr 1 (S.H.) kwoty 200.000 zł, przeznaczonej na zakup nieruchomości i przystosowanie tejże nieruchomości do szczególnych potrzeb F.H.
W ramach umowy M.A. zobowiązała się do wpłacenia kwoty 200.000 zł na konto bankowe S.H. w ratach, w zależności od wpływów środków na konto bankowe i możliwości jej finansowych najpóźniej jednak do 31.12.2015 r. Z kolei Strona nr 1 zobowiązała się do nabycia na swoje nazwisko nieruchomości na terenie woj. pomorskiego i przystosowanie jej do szczególnych potrzeb F.H., związanych z chorobą i ograniczeniami fizycznymi. W dalszej treści przedstawione zostały pozostałe postanowienia umowne.
- organ odwoławczy przytaczając fragmenty pism m.in. z 11.09.2023 r., 26.01.2023 r., 24.01.2023 r., 16.02.2023 r. stwierdził, iż pozostają one w sprzeczności z warunkami ww. umowy o świadczenia wzajemne,
- mając natomiast na uwadze moment i okoliczności przedłożenia umowy
o świadczenia wzajemne oraz treść umowy, jak również całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, Dyrektor IAS stwierdził, że logika i doświadczenie życiowe nie pozwalają na bezkrytyczne przyjęcie ww. umowy, jako dowodu potwierdzającego przekazanie S.H. na tej podstawie kwoty 200.000 zł. Szczegółowa analiza ww. dowodu została zaprezentowana na stronach 28-31 skarżonej decyzji.
Dyrektor IAS ocenił, iż z całokształtu materiału dowodowego wynika, że Strona, będąc przekonana w toku czynności sprawdzających o przedawnieniu prawa do wydania decyzji, w związku z nabyciem środków pieniężnych tytułem darowizny w 2013 r., a tym samym brakiem konsekwencji podatkowo-prawnych, ujawniła darowiznę od matki.
W związku natomiast z odebraniem postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego w zakresie przedmiotowej darowizny, a zatem, gdy dowiedziała się, że obowiązek podatkowy uległ odnowieniu na skutek powołania się, zakwestionowała prawdziwość swoich dotychczasowych oświadczeń, wskazując jednocześnie na umowę o świadczenie wzajemne, jako źródło otrzymania środków pieniężnych w 2013r.
W kwestii zarzutu dotyczącego niewłaściwie określonej przez organ podatkowy kwoty darowizny oraz nieuwzględnienia celu, na jaki przeznaczona została darowizna w kwocie 50.000 zł, organ podatkowy zauważył, iż:
- informację o darowiźnie pozyskał od Strony w toku czynności sprawdzających, dotyczących źródeł pokrycia wydatków związanych z zakupem 1/2 części nieruchomości przez S.H.,
- z protokołu weryfikacyjnego za rok 2018 wynika, że źródło finansowania wydatków poniesionych w 2018 r. zostało w znaczącej części wyjaśnione,
- w związku z ujawnionymi darowiznami skierowano sprawę do postępowania podatkowego w zakresie podatków od spadków i darowizn,
- w toku postępowania podatkowego organ I instancji stwierdził, że S.H. otrzymała od matki 210.000 zł, w tym 160.000 zł w drodze wpłaty gotówki na rachunek bankowy i 50.0000 zł w formie przelewu. Otrzymanie powyższych kwot zostało udokumentowane wyciągami z rachunków bankowych.
Organ podał, iż faktem jest, że powołanie się na darowiznę w kwocie 50.000 zł nastąpiło w toku czynności sprawdzających, w związku z badaniem przez organ podatkowy źródeł wydatków poniesionych przez S.H. na zakup udziału
w lokalu mieszkalnym. Okoliczność, że darowizna w kwocie 50 000 zł - jak twierdzi pełnomocnik - została przeznaczona na zakup samochodu, a nie lokalu mieszkalnego, może mieć znaczenie dla wyniku czynności sprawdzających, skoro to w ich toku środki pieniężne w kwocie 50 000 zł zostały wykazane jako jedno ze źródeł wydatków. Kwestia celu, na jaki obdarowany przeznaczy otrzymane środki finansowe, nie ma natomiast znaczenia dla rozstrzygnięcia analizowanej sprawy. Kluczowy jest fakt otrzymania środków pieniężnych - w tym wypadku tytułem darowizny - i nie zgłoszenia ich w odpowiednim terminie do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Na marginesie organ podał, iż pełnomocniczka wiedziała o konieczności zgłoszenia darowizny, ale jak sama stwierdziła nie zawiadomiła urzędu o darowiźnie na samochód z ważnych powodów rodzinnych, które udokumentowała. Do tego sam fakt darowizny w kwocie 50 000 zł nie pociągał za sobą obowiązku zapłaty jakiegokolwiek podatku,
a tylko i wyłącznie dopełnienia określonych formalności. Natomiast zgłoszenie o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-Z2 złożone 4.09.2023 r. nie wywołuje skutku prawnego, gdyż na ww. darowiznę powołano się już w toku czynności sprawdzających.
W świetle powyższego, Dyrektor IAS uznał, iż zarzut, że darowizna w kwocie 50.000 zł została przeznaczona na samochód, a nie na mieszkanie, pozostaje bez wpływu na wynik rozpatrywanej sprawy.
W odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów postępowania – art. 121, art. 122, art. 180, art. 181, art. 187 oraz art. 191 O.p. Dyrektor IAS kolejno wskazał, iż organ pierwszej instancji nie naruszył zarzucanych przepisów, uzasadniając stanowisko prezentowane w tym zakresie.
Podsumowując Dyrektor IAS potwierdził, że Naczelnik US zasadnie decyzją
z dnia 16 listopada 2023 r. ustalił Stronie skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn z tytułu darowizny, na którą powołała się w toku czynności sprawdzających w wysokości 40.073 zł.
3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika – swoją matkę M.A. zaskarżyła decyzję Dyrektora IAS z dnia 19.04.2024 r., zarzucając jej naruszenie prawa materialnego:
I. tj. art. 1 ust. 1 pkt 2, 4a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6 ust 1 pkt 4 i ust. 4, art 15 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - zwanej dalej u.o.p.d, poprzez:
a) powoływanie się przez organ odwoławczy, jak i organ pierwszej instancji
w decyzjach na błędnej tezie, że na darowiznę w kwocie 210 tys. zł na nieruchomość (cena nabycia 175 tyś. zł), podatnik powołał się w e-mailu w dniu 7.07.2022 r., podczas, gdy w rzeczywistości treść tego dokumentu i zawarty w nim opis okoliczności faktycznych jest hipotetyczny, fikcyjny (a kwota inna tj. 200 tyś. zł), nigdy się nie wydarzył w rzeczywistości, a ponadto podatnik nie powołał się w nim na żadną darowiznę, tylko w zdaniu przypuszczającym stwierdził, że "nawet w sytuacji istnienia obowiązku podatkowego w podatku od darowizn to zobowiązanie jest przedawnione na podstawie art. 70 Ordynacji podatkowej";
a) poprzez pomijanie przez organy podatkowe istotnego faktu, że z chwilą ujawnienia okoliczności zakupu samochodu (pismo z dnia 27.07.23 r.) marki [...] na kwotę 48.800 zł (darowizny z dnia 8.07.2013 r. w kwocie 50 tyś. zł) moc dowodową utraciły dowody w postaci pism, wyjaśnień, oświadczeń stron co do faktu, że darowizna
w kwocie 210 tyś. zł była przeznaczona w całości na nieruchomość, a na tych właśnie dowodach organy podatkowe opierają swoje dowodzenie w decyzjach
(tj. dowodach, które okazały się nieprawdziwe i fikcyjne, nie przedstawiające stanu faktycznego). Ponadto, organy podatkowe nie zauważyły, że po uwzględnieniu kwoty wydanej na samochód, na nabycie nieruchomości pozostało tylko 161.200 zł (210.000 - 48.800) podczas, gdy nieruchomość kosztowała 175 tyś. Tego faktu organy podatkowe w żaden sposób nie wyjaśniły, mimo, że wcześniej prowadzono postępowanie dotyczące nieujawnionych źródeł dochodu w sprawie nabycia nieruchomości, co świadczy jednoznacznie o wydaniu decyzji i prowadzeniu postępowania w sposób stronniczy, nielogiczny, z rażącym naruszeniem prawa, w tym art. 122 Ordynacji podatkowej, gdzie mowa jest o dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego. Nie wyjaśniono sprawy, dla której wszczęto postępowanie (czynności sprawdzające).
b) błędne przyjęcie, że w e-mailu z dnia 7.07.2022 r. powołano się na darowiznę, co nie było ani celem ani zamiarem strony, a ponadto treść tego e-maila jest opisem okoliczności hipotetycznych (co potwierdzają dowody w postaci wyciągów bankowych), a nie stanu faktycznego, o którym mowa w ustawie Ordynacja podatkowa,
w szczególności art. 122.
c) błędne przyjęcie, że obowiązek podatkowy w niniejszej sprawie, w świetle art. 6 ust. 4 u.o.s.p. powstał w dniu powołania się przed organem podatkowym na darowiznę niezgłoszoną wcześniej do opodatkowania, czyli 07.07.2022 r (str. 13 decyzji US
w [...]), bowiem, aby powołanie się na darowiznę było skuteczne musi dotyczyć okoliczności faktycznych, o których mowa w art. 122 Ordynacji podatkowej, a nie wymyślonych, hipotetycznych i nie potwierdzonych w czasie prowadzonego postępowania.
d) błędne przyjęcie, że przepis art. 15 ust. 4 ww. ustawy wprowadza dwie przesłanki warunkujące zastosowanie wyjątkowej stawki sankcyjnej (str. 12 decyzji US
w [...]) bowiem podstawową przesłanką do nałożenia na podatnika zobowiązania podatkowego i sankcji jest stan faktyczny, zdarzenie które miało miejsce w rzeczywistość, a więc jest zgodnie nie tylko z art. 122 Ordynacji podatkowej, ale również z logiką, zasadami współżycia społecznego, konstytucją i innymi ustawami,
a w e-mailu z dnia 7.07.2022 r. opisano stan hipotetyczny, który nigdy się nie wydarzył w rzeczywistości, co potwierdziły wyciągi bankowe z konta pełnomocnika strony
w Banku [...], które dowodzą, że 1) brak jest jakikolwiek wpłat na konto (tych pochodzących od rodziny) 2) środki zostały przelane z innego konta pełnomocnika (najprawdopodobniej z lokat, których organy podatkowe nie ustaliły). Dowodzi to, że żadne pieniądze od rodziny nie zostały przekazane podatnikowi (o czym mowa w e-mailu z dnia 7.07.2022 r. oraz innych pismach stron postępowania) lecz tylko
i wyłącznie oszczędności rodziców.
II. art. 6 i ust. 4 u.o.p.d, poprzez dowolną interpretację z pominięciem językowej, systemowej i funkcjonalnej wykładni prawa czyli świadomego procesu ustalania znaczenia tekstu prawnego, który jest odwrotnością bezrefleksyjnego rozumienia tekstu i pominięcia procedury.
Dotyczy to w szczególności "powołania", o którym mowa w art. 6 ust. 4 u.o.s.d. i oceny organów podatkowych, że "powołanie" rodzi obowiązek podatkowy bez względu na to czy dotyczy okoliczności faktycznych czy hipotetycznych, które nigdy nie wydarzyły się w rzeczywistości, co jest wprost sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, logicznym rozumowaniem i normami prawa w tym proceduralnego, które nakazują ustalić dokładny stan faktyczny, a takiego e-mail z dnia 7.07.2022 r. nie przedstawiał, podobnie, jak następne pisma kierowane do US w trakcie czynności sprawdzających dot. nieujawnionych źródeł dochodu. Jako takie "powołanie się" nie może być zakwalifikowana jako odrębna czynność prawna, gdyż powołanie jest czynnością wtórną, następuje "po coś" lub związku z "czymś" (w związku z nabyciem nieruchomości). Na powyższe wskazuje również treść druków i deklaracji dot. podatku od spadków i darowizn oraz ministerialne wyjaśnienia do tych druków.
III. art. 1 ust. 1 pkt 2, 4a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6 ust 1 pkt 4 i ust. 4, 1 u.o.p.d, poprzez błędne przyjęcie, że wyciągi bankowe z dnia 8 i 9.01.2013r. na kwotę po 20 tyś. zł oraz z dnia 10.01.2013 r. na kwotę 120 tyś. z opisem "wpłata gotówki posiadacza - wpłata" są darowizną, mimo, że zostały one wpłacone w wykonaniu umowy o świadczenie wzajemne z dnia 10.02.2010 r., a podatnik podnosił, iż nie mają one przymiotu dowodów źródłowych ze względu na migrację danych, zmianę
i zniekształcenia opisów. W związku z powyższym nie można w żaden sposób wykluczyć, że opis brzmiał "wpłata na umowę wzajemną". Dodatkowo opis ten jest odmienny od faktycznej darowizny na samochód, gdzie opis przelewu jest jasny
i klarowny tj. "darowizna", a organ podatkowy tych sprzeczności nie wyjaśnił. Do powyżej okoliczności, organy podatkowe w swych decyzjach się nie ustosunkowały
w jakikolwiek sposób. Nie przedstawiły też dowodów przeciwnych, aby kiedykolwiek te dowody miały opis "darowizna".
IV. 4a ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 u.o.p.d. poprzez bezprawne przyjęcie, że złożone w dniu 4.09.23 r. zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (SD-Z2) na kwotę 50.000 zł dot. darowizny (8.07.2013 r.) i zakupu samochodu marki [...] nie wywołuje skutków prawnych, ponieważ środki o których mowa w złożonym zgłoszeniu są przedmiotem postępowania podatkowego, podczas gdy zgłoszenie tych środków dotyczyło odmiennego stanu faktycznego i prawnego,
a przepisów prawa nie można interpretować rozszerzająco i na niekorzyść strony.
Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła ponadto naruszenie prawa procesowego:
V. art.191 w zw. z art. 122 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 187 i 210 Ordynacji podatkowej poprzez całkowicie błędną ocenę istotnego dowodu w sprawie tj. umowy
o świadczenia wzajemne z dnia 10.02.10r. poprzez uznanie, że podatnik był zobowiązany do nabycia na swoje nazwisko nieruchomości do dnia 31.12.2015 r., co jest całkowicie sprzeczne z zapisami umowy, w szczególności z § 2 umowy. Nie istnieją żadne sprzeczności pomiędzy umową a pismami strony, co twierdzi organ odwoławczy w decyzji. W związku z powyższym przedstawiony w decyzji stan faktyczny jest błędny a decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
VI. art. 122 z zw. z art. 210 § 4 w zw. art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, polegające :
a) na niepodjęciu wszelkich możliwych działań mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz na błędnym ustaleniu stanu faktycznego, jak również oparcie wywodów i dowodzenia w decyzji na faktach i zdarzeniach hipotetycznych, które nigdy się nie wydarzyły w rzeczywistości (np. opisane w e-mailu
z dnia 7.07.2022 r.),
b) na tym, że zarówno organ pierwszej, jak i organ drugiej instancji apriorycznie oparły się na wynikach czynności sprawdzających, prowadzonych w sprawie nieujawnionych źródeł dochodu z tytułu zakupu nieruchomości mimo, że po wszczętym następnie postępowaniu podatkowym w sprawie darowizny przedstawiono nowe dowody, mające istotny wpływ na stan faktyczny,
c) na zaniechaniu przez organy obu instancji zebrania całego materiału dowodowego - po wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie darowizny w kwocie 210 tyś. zł, które zostało przeprowadzone w sposób fragmentaryczny i nie pozwalający na ustalenie stanu faktycznego - bowiem w sprawie jest mowa o trzech kwotach tj. 200, 210 i 250 tyś zł., a więc o trzech stanach faktycznych
d) na dokonanie założeń (tez) nie wynikających z zebranego materiału dowodowego,
a wręcz wbrew temu materiałowi, w kontekście deprecjonowania dowodów w postaci umowy zaświadczenia lekarskiego pełnomocnika wstrząśnieniu mózgu wyjaśnień strony o niewiedzy podatnika, a jednocześnie tworzenia założeń i obrazu rzeczywistości w sposób nie wynikający z materiału dowodowego,
VII. art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez ukrywanie przed podatnikiem istotnej informacji, iż zobowiązanie podatkowe z tytułu darowizny nie przedawnia się nigdy, z uwagi na ruchomy termin "powstania" tego zobowiązania mimo, że wobec podatnika nie prowadzono żadnego postępowania podatkowego w tym zakresie, lecz jedynie czynności sprawdzające dotyczące zupełnie innego podatku tj. nieujawnionych źródeł dochodu w związku z nabyciem nieruchomości w [...]. (W podanym zakresie Skarżąca wskazując na naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, jako samodzielną przesłankę uchylenia decyzji podatkowej przywołała wyrok WSA w Kielcach z dnia 26.11.2020r., sygn. akt I SA/Ke 342/20 oraz wyrok NSA z 17.5.2016 r., sygn. akt II FSK 894/14),
VIII. art. 180 § 1 art. 187 w zw. z art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej poprzez:
a) bezprawne odrzucenie dowodu w postaci oświadczenia podatnika z dnia 12.09.2023 r. z którego wynika, że strona działając pod wpływem błędu, którego US w [...] nie prostował, mimo, że miał o nim wiedzę, używała zamiennie w oświadczeniu z dnia 24.01.2023 r. słów "darowizna", "środki finansowe", "wpłaty" w odniesieniu do wszystkich wpłat gotówkowych i przelewu, dokonanych na rzecz podatnika na jego konto bankowe w banku [...], przez mamę w styczniu 2013 r. (na nieruchomość)
i lipcu 2013 r. w celu jak najszybszego zakończenia czynności sprawdzających, prowadzonych w sprawie nieujawnionych źródeł dochodu, z uwagi na wysuwanie przez organ coraz to nowych, trudnych, a wręcz niemożliwych do spełnienia żądań. (W dniu składania oświadczenia strona nie była świadoma, że wpłata na kwotę 50 tyś. była darowizną na samochód, a nie nieruchomość, co wynika wprost z treści tego dokumentu). Dotyczy to w szczególności: 1) e-maila US w [...] z dnia 20 01.2023 r., gdzie jak Skarżąca podała, że dowodu tego nie ma w aktach sprawy, ponieważ organy podatkowe ukrywają przed podatnikiem materiały z czynności sprawdzających, dołączając tylko ich wybrane części i nie wiadomo według jakiego klucza, 2/ wezwania z dnia 9.02.2023 r. dotyczącego ujawnienia przychodów w 2018 r. podczas gdy organ podatkowy posiadał już wiedzę, że podatnik kupił nieruchomość za środki rodziców, co wykazano stosownymi dowodami tj. wyciągami bankowymi, że nie posiadał własnych dochodów, a dodatkowo fakt ten był znany urzędowi z urzędu tj. z systemu [...]. (Wezwanie traktować należy jako uciążliwe, bezzasadne i wykraczające poza unormowania art. 180 i 187 i 187 § 3 Ordynacji podatkowej i jako naruszenie ww. norm prawnych poprzez dowolną interpretację prawa materialnego tj. art. 60 kc
z pominięciem językowej, systemowej i funkcjonalnej wykładni prawa).
IX. art. 121 § 1, art. 122, art. 124 i art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z § 4 Ordynacji podatkowej poprzez stronnicze prowadzenie postępowania dowodowego tj. drobiazgowe w ramach czynności sprawdzających dot. nieujawnionych źródeł dochodu i żadnego w postępowaniu podatkowym dot. darowizny, a w konsekwencji, ocenę sprawy w oparciu o wybiórcze i fragmentaryczne dowody w sprawie, a więc w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych.
X. art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady otwartego systemu dowodów, wobec stosowania nie znajdującego w prawie systemu ich hierarchizowania, gdzie dowody przekazane przez stronę po wszczęciu postępowania są "mniej ważne" niż te przekazane przed, w konsekwencji czego dowody te zostały całkowicie pominięte, a stan faktyczny nie wyjaśniony (w tym udokumentowane źródła dochodu dot. nabycia nieruchomości)
XI. art. 216 § 1 w zw. z art. 188 oraz art. 122, 180, 181, 187 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie w decyzji okoliczności faktycznej tj. nieustosunkowania się przez US w [...] do wniosku strony z dnia 11.09.2023r. w przedmiocie dołączenia do akt sprawy "z tytułu nabycia w drodze darowizny od matki" całości materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie czynności kontrolnych w sprawie [...], bowiem tylko analiza całości materiału dowodowego oraz wszystkich przekazanych przez stronę urzędowi dokumentów poświadcza, udowadnia i pokazuje proces zmian i ewaluacji wyjaśnień i oświadczeń strony związanych z odnajdywaniem coraz to nowych dokumentów, a tym samym niewydania przez organ pierwszej instancji postanowienia o odmowie dopuszczenia (przeprowadzenia) dowodu, co stanowi obrazę art. 216 § 1 w związku z art 188 Ordynacji podatkowej,
XII. art. 216 § 1 w zw. z art. 188 oraz art. 121, 122,180,181,187 Ordynacji podatkowej wobec bezpodstawnej odmowy przez organ odwoławczy przeprowadzenia dowodów z materiałów z czynności sprawdzających pomimo wykazania logicznego związku dowodzonych okoliczności z podstawą materialną tych czynności, co narusza zasadę prawdy obiektywnej i prawo strony do dostępu dowodów z czynności sprawdzających, o których mowa w art. 181 Ordynacji podatkowej, które są znane tylko i wyłącznie organom podatkowym, a jednocześnie stanowią podstawę do wydania decyzji. Zważono przy tym, iż organy podatkowe posługują się materiałem z czynności sprawdzającym w sposób wybiórczy i fragmentaryczny, uniemożliwiając jednocześnie stronie (a więc i tym samym organom sądowym) zapoznania się z tym materiałem. To samo w ocenie Skarżącej dotyczy zaniechania przeprowadzenia dowodu w postaci zaświadczenia lekarskiego odnośnie problemów z pamięcią autorki wszystkich pism e-maili, oświadczeń kierowanych do organów podatkowych, mimo, że wyraziła ona chęć dostarczenia takich dowodów.
XIII. art. 216 § 1 w zw. z art. 181 i 188 oraz art. 122, 180, 187 Ordynacji podatkowej poprzez nieprzesłuchanie autorki wszystkich pism, e-maili, oświadczeń kierowanych do organów podatkowych, o co wnosiła strona i zwracała uwagę na powyższe już w piśmie z dnia 16.02.2023r.
XIV. art. 191 w zw. z art. 122 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez dokonanie dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego
z przekroczeniem dopuszczonych prawem granic swobody, poprzez bezzasadne
w świetle prawa, logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego uwzględnienie dowodów korzystnych dla strony, na przykład umowy o świadczenie wzajemne, a także braku uzasadnienia przyczyn odmowy wiarygodności tym dowodom, w tym wyjaśnieniom strony, poprzez wywody nielogiczne, sprzeczne z wiedzą i zasadami współżycia społecznego, a także wobec zastąpienia ustaleń faktycznych – hipotetycznymi, które to dotyczy w szczególności:
a) błędnej oceny zapisów umowy o świadczenia wzajemne z dnia 10.02.2010 r.
b) błędnej oceny pism, e-maili, oświadczeń stron w tym e-maila z dni 7.07.2022 r. sprzecznej z zamiarami intencjami i celami strony, a dokonana ocena dowodu jako potwierdzającego darowiznę jest całkowicie niezgodna i sprzeczna okolicznościami faktycznymi, gdyż opisane tam zdarzenia nigdy nie miały miejsca w rzeczywistości,
a więc są okolicznościami hipotetycznymi, co oznacza prowadzenie postępowania
w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych
c) błędnej oceny logicznego ciągu zdarzeń, gdzie uwypukla się zmiany stanowiska strony przed i po wszczęciu postępowania podatkowego, ale tylko i wyłącznie
w jednym aspekcie (zsumowania wszystkich wyciągów bankowych), przy jednoczesnym przemilczeniu faktu ciągłych zmian wszystkich okoliczności faktycznych już od pierwszego e-maila z dnia 7.07.2022 r. spowodowanych odnajdywaniem nowych dowodów w tym wyciągów bankowych i umowy,
XV. art. 121, 122, 125 z zw. z art. 187 § 1 i art. 191 art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, polegające na tendencyjnym zadawaniu pytań z fałszywą tezą świadkowi S.H. podczas przesłuchania w dniu 17.10.2023 r., mającym na celu tylko
i wyłącznie potwierdzenie tez sformułowanych przez US w [...] dotyczących kwoty rzekomej darowizny tj. 210 tyś zł, a nie na dążeniu do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawdy obiektywnej. Dowodem na powyższe jest brak pytań odnośnie istotnych dowodów w sprawie tj. celu umowy o świadczenie wzajemne, jak również brak pytań odnośnie trzech rożnych stanów faktycznych (kwot 200, 210 i 250 tyś. zł), co prowadzi do oceny, że prowadzone postępowanie nie budzi zaufania do organów podatkowych i jest sprzeczne z prawem,
XVI. art. 210 § 4 w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej przez wydanie decyzji na podstawie, błędnej interpretacji dowodów, dowolnej interpretacji dowodów, niepełnego materiału dowodowego i hipotetycznych zdarzeń
i nie wyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego bowiem jak określił organ drugiej instancji, w decyzji "źródło finansowania przez S.H. wydatków poniesionych
w 2018 r. zostało w znacznej części wyjaśnione", podczas gdy przepisy prawa proceduralnego zobowiązują organy podatkowe do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a pojęcie wyjaśnienia stanu faktycznego "w znacznej części' w tychże przepisach nie istnieje. Owe "źródła finansowania" wydatków w 2018 r. wyjaśnione
"w znacznej części" stały się "darowizną" i podstawą do nałożenia na podatnika obowiązku zapłaty podatku w kwocie ponad 40 tyś zł,
XVII. art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez błędną ocenę dowodów, która jest rażąco wadliwa i wykraczająca poza swobodną ocenę dowodów a w szczególności nieuprawnioną ocenę organu pierwszej instancji "stanu umysłu" (a więc stanu zdrowia) pełnomocnika - osoby odpowiedzialnej za treść wszystkich dokumentów (pism, e-maili, oświadczeń itp.) przekazanych organom podatkowym, bez żadnych dokumentów medycznych jak również uznanie, że okoliczności opisane w dowodach między innymi w e-mailu z dnia 7.07.2022 r. opisują stan faktyczny, podczas gdy w zawarto w nim opis zamiarów i planów pełnomocnika, a więc stanu hipotetycznego, nie mającego nic wspólnego z rzeczywistością,
XVIII. art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 w zw. z art. 122, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej wobec istotnych wad uzasadnienia decyzji, które nie pozwalają rozpoznać
i skontrolować toku rozumowania organu, który korzystnym dla Skarżącej dowodom nie przyznał przymiotu wiarygodności bez wskazania przyczyn, a którym przyznał, mimo, że z późniejszych dowodów tych wynika, że strona konfabulowała z powodu problemów z pamięcią,
XIX. art. 180 § 1, 181 oraz art. 122 art. 123 § 1, 197, art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji tylko na podstawie materiałów zgromadzonych
w toku czynności sprawdzających dot. nieujawnionych źródeł dochodu w związku
z nabyciem nieruchomości w 2019 r. (data podpisania aktu notarialnego), podczas gdy w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że materiały z innych postępowań tj. dotyczących innych zobowiązań podatkowych, czy też karnych czy karno-skarbowych lub cywilnych mogą jedynie stanowić uzupełnienie materiału dowodowego zebranego w czasie prowadzenia postępowania podatkowego dotyczącej konkretnej sprawy,
a jeżeli organ może skorzystać w sprawie z dowodów bezpośrednich, to zastąpienie ich dowodami pośrednimi stanowi naruszenie przepisów prawa. Wynika to z faktu, że wyjaśnienia czy zeznania bywają często zmieniane, odwoływanie i uzupełniane, tak jak było niniejszej sprawie. Mimo zatem otrzymania nowych dowodów, po wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie darowizny organy podatkowe zaniechały wyjaśnienia stanu faktycznego tj. ustalenia czy podatnik otrzymał na konto 200 tyś zł czy też nie (zgodnie z umową).
XX. art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 w zw. z art. 122,121,124 art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej wobec braku uzasadnienia faktycznego w decyzji,
a w szczególności dowodów i faktów, które organ uznał za wiarygodne, a które za nie niewiarygodne i przyczyn z powodu których tym dowodom odmówił wiarygodności
i mocy dowodowej, którego przykładem jest: brak ustosunkowania się do co wpłaty
w kwocie 200 tyś., o której mowa podczas przesłuchania strony w dniu 17.10.2022r., przekazania własnych oszczędności, posiadaniu przez US wiedzy o nabyciu samochodu - szczegóły w zał. nr 6. Ponadto w zał. nr 6 i 7 omówione zostały przykładowe tezy organów podatkowych, przedstawione w decyzjach, które nie mają oparcia w faktach i okolicznościach faktycznych, jak również brak ustosunkowania się organu do zarzutów odwołania.
W oparciu o sformułowane zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora IAS oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi. Skarżąca wniosła również o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania. Do skargi dołączone zostały załączniki.
4. W odpowiedzi na skargę, organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
5. W piśmie z dnia 1 sierpnia 2024 r. pełnomocnik Skarżącej złożył wniosek
o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów: dwóch stron nr 001 i 009
z historii rachunku bankowego nr [...] prowadzonego przez Bank [...], obecnie Bank [...] należącego do Skarżącej potwierdzającego, że nie otrzymała ona od rodziców wpłat na nieruchomość w kwocie 160.000 zł a w konsekwencji nie otrzymała łącznie 210 tyś. zł, co wynika z decyzji organów podatkowych obu instancji, a co Strona wielokrotnie zgłaszała i sygnalizowała organom podatkowym.
Pełnomocnik Skarżącej wskazała, iż powyższy dowód potwierdza jednoznacznie, że zarzuty zarówno odwołania jak i skargi do WSA dotyczą rażącego naruszenia prawa przez te organy poprzez niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego (art. 122 Ordynacji podatkowej) i są uzasadnione, słuszne i udowodnione.
W związku z powyższym, w oparciu o art. 106 § 3 i 5 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1, art. 50 § 1, art. 52 § 1 i 2 oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.09.2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz na podstawie art. art. 227 i 232 ustawy z dnia 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego wniesiono
o uzupełnienie materiału dowodowego dot. skargi złożonej do tut. Sądu na decyzję Dyrektora IAS z dnia 19.04.2024 r.
Pełnomocnik Skarżącej dodał, iż decyzjom organów obu instancji zarzuca rażące naruszenie prawa w szczególności art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej polegające na niepełnym i fragmentarycznym ustaleniu stanu faktycznego oraz świadome i bezzasadne pominięcie i ignorowanie dowodów w postaci zeznań
i twierdzeń Strony, że otrzymała ona od rodziców 200 tyś. zł na zakup nieruchomości oraz 50 tyś. zł na zakup samochodu.
Mając na uwadze powyższe ponowiono wniosek o uchylenie decyzji organu drugiej i pierwszej instancji jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Do pisma dołączone zostały załączniki.
6. W dniu 6 sierpnia 2024 r. organ drugiej instancji przekazał tut. Sądowi pismo pełnomocnika Strony z 31 lipca 2024 r.
7. W odpowiedzi na pismo procesowe Strony przeciwnej, Dyrektor IAS pismem z dnia 26 września 2024 r. ustosunkował się do stanowiska Strony przeciwnej. Natomiast odnosząc się do zgłoszonego wniosku dowodowego podał, że przedmiotem postępowania podatkowego zakończonego zaskarżoną decyzją nie była objęta darowizna środków pieniężnych otrzymanych przez Stronę od ojca.
8. Na rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w dniu 5 lutego 2025 r., pełnomocnik Skarżącej złożył do akt sprawy dokument umowy o świadczenia wzajemne z 10.02.2010 r. Dodatkowo złożył pismo kierowane do Prezydenta Miasta [...] z 20 lipca 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
9.1. Skarga jest zasadna, jednakże nie wszystkie jej zarzuty i argumentacja zasługują na uwzględnienie.
9.2. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei, przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, (która to regulacja nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie).
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Dyrektora IAS.
9.3. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny zasadności opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn otrzymanych przez Skarżącą w 2013 r. środków pieniężnych w łącznej kwocie 210.000,00 zł. jako darowizny, z uwzględnieniem stawki 20% przewidzianej w art. 15 ust. 4 u.p.s.d.
Zdaniem organów podatkowych podstawą zastosowania w niniejszej sprawie 20% stawki opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn, jest powstanie obowiązku w tym podatku, wskutek powołania się przez Skarżącą w trakcie prowadzonych przez organ czynności sprawdzających na otrzymane środki pieniężne w kwocie 210 000 zł na podstawie darowizny.
Z opodatkowaniem podatkiem od spadków i darowizn otrzymanych środków pieniężnych nie zgadza się strona skarżąca, przede wszystkim zarzucając organom obu instancji wadliwe prowadzenie postępowania podatkowego, skutkujące błędnym przyjęciem, że podstawą otrzymania środków pieniężnych była darowizna, na którą strona powołała się w trakcie czynności sprawdzających, gdy w rzeczywistości darowizna w kwocie 50 000 zł została przeznaczona na inny cel niż wskazany w trakcie tych czynności (zakup samochodu), natomiast środki pieniężne w łącznej wysokości 160 000 zł zostały wypłacone w wykonaniu umowy o świadczenie wzajemne z dnia 10 lutego 2010 r., zawartej pomiędzy Skarżącą, a jej rodzicami.
9.4. W pierwszej kolejności należy wskazać na podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. podatkowi od spadków i darowizn, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem darowizny.
Zgodnie z art. 5 powołanej ustawy obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw. Momentem powstania obowiązku podatkowego przy nabyciu w drodze darowizny jest złożenie przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego lub spełnienie przyrzeczonego świadczenia, jeśli umowa darowizny nie była sporządzona w formie takiego aktu (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.p.s.d.).
Ponadto zgodnie z art. 6 ust. 4 u.p.s.d. obowiązek podatkowy powstaje jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym na fakt nabycia.
Powstanie obowiązku podatkowego na gruncie art. 6 ust. 4 u.p.s.d. jest okolicznością następczą wobec braku złożenia zeznania przez podatnika. Celem art. 6 ust. 4 u.p.s.d. jest reakcja na zaistniałą już sytuację, gdy podatnik nie składa zeznania podatkowego i w ten sposób unika opodatkowania. Omawiana regulacja, ze względu na skutek w postaci odnowienia obowiązku podatkowego umożliwia organowi podatkowemu ustalenie zobowiązania podatkowego, ze względu na fakt, że podatnik, nie składając zeznania, sprawił, że organ podatkowy nie miał wiedzy o powstaniu obowiązku podatkowego (pierwotnego). Stwierdzenie pismem nabycia podlegającego opodatkowaniu w istocie zastępuje zeznanie podatkowe ( por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 575/21, przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA").
W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że przepis art. 6 ust. 4 u.p.s.d. nie ma charakteru samoistnego, nie kreuje bowiem całościowej i odrębnej od innych regulacji czasu powstania obowiązku podatkowego w podatku od spadków. Mamy tu bowiem do czynienia z tym samym podatnikiem i tym samym przedmiotem opodatkowania, tym samym obowiązkiem podatkowym. Przepis ten określa odnowiony, czy też ponowny moment powstania obowiązku podatkowego. Nie jest to więc ani "całościowa", ani "odrębna" regulacja prawna powstania obowiązku podatkowego. Wynikające z niego odnowienie obowiązku podatkowego polega na tym, że powinność świadczenia pieniężnego, o której mowa w art. 4 O.p powstaje wskutek zaistnienia innego zdarzenia, określonego w przepisach, niż zdarzenie, które wcześniej taki obowiązek kreowało ( por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. akt III FSK 5108/21, CBOSA ).
Natomiast w myśl art. 15 ust. 4 u.p.s.d. nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze darowizny lub polecenia darczyńcy podlega opodatkowaniu według stawki 20%, jeżeli obowiązek podatkowy powstał wskutek powołania się podatnika przed organem podatkowym w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej na okoliczność dokonania tej darowizny, a należny podatek od tego nabycia nie został zapłacony.
Powołany przepis art. 15 ust. 4 u.p.s.d. wprowadza dwie przesłanki warunkujące zastosowanie sankcyjnej stawki:
1) powołanie się podatnika przed organem podatkowym lub organem kontroli celno-skarbowej w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej, na okoliczność dokonania tej darowizny, skutkiem którego to powołania się jest powstanie obowiązku podatkowego;
2) brak zapłaty należnego podatku.
Kumulatywne spełnienie tych przesłanek skutkuje opodatkowaniem 20% stawką podatku. Możliwość zastosowania tej stawki uwarunkowana jest powołaniem się na okoliczność otrzymania darowizny w okolicznościach wskazanych w analizowanym przepisie. Owo powołanie się musi pochodzić od samego podatnika, a nie od innego podmiotu, np. darczyńcy czy świadka. Powołanie się oznacza zatem inicjatywę podatnika oraz cel podniesienia okoliczności otrzymania darowizny w trakcie jednego z wymienionych w przepisie postępowań, jakim zazwyczaj jest uniknięcie dalej idących konsekwencji prawnopodatkowych (por. wyrok NSA z 17 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 576/21, CBOSA).
W przepisie art. 15 ust. 4 u.p.s.d. ustawodawca wprowadził stawkę podatku, o charakterze sankcyjnym, w stosunku do podatnika, który powołał się w jednym z wymienionych postępowań na umowę darowizny, a uprzednio nie wypełnił ciążącego na nim zobowiązania do zapłaty podatku z tytułu otrzymania tej darowizny.
Analizowany przepis art. 15 ust. 4 u.p.s.d. jest następstwem unormowania zawartego w art. 6 ust. 4 u.p.s.d.. Powołanie się przez podatnika na dokonaną darowiznę w powyższym rozumieniu jest wiec warunkiem powstania obowiązku podatkowego w sposób przewidziany w art. 6 ust. 4 zdanie drugie u.p.s.d., a w konsekwencji warunkiem zastosowania 20% stawki podatku na podstawie art. 15 ust. 4 u.p.s.d.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym za "powołanie się na fakt nabycia" uważa się ustne lub pisemne wskazanie przez podatnika faktu otrzymania darowizny w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej, bądź złożenie przez podatnika zeznania o nabyciu środków pieniężnych w drodze darowizny. Należy podkreślić, że zdanie drugie art. 6 ust. 4 u.p.s.d. nie określa formy, jaką ma przyjąć powołanie się na fakt otrzymania darowizny. Tym samym "powołanie się" może nastąpić w jakiejkolwiek postaci.
Zatem przez "powołanie się" należy rozumieć wszelkie działania podatnika prowadzące do ujawnienia darowizny, niezależnie od ich charakteru oraz formy, w jakiej są podejmowane (por. wyroki NSA z 24 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 606/21, z dnia 31 października 2024 r., sygn. akt III FSK 58/24, CBOSA).
9.5. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy organy przyjęły, że w trakcie czynności sprawdzających prowadzonych w zakresie źródeł finansowania wydatków poniesionych przez Skarżącą na zakup w 2019 r. nieruchomości, Strona jak i reprezentująca ją pełnomocnik jako źródło finansowania poniesionych wydatków na zakup mieszkania wskazały na darowizny od matki.
Jak wynika z akt sprawy w odpowiedzi na wezwanie organu, przesłanej drogą elektroniczną w dniu 7 lipca 2022 r. Strona wskazała, iż: pieniądze na zakup nieruchomości pochodzą z wpłat rodziny ze strony matki – M.A. oraz nieżyjącego ojca F.H., - w 2015 r. (2016 r.). Środki te zostały wpłacone na jej konto bankowe w banku [...] w 5 transzach po 40.000 zł, - deklaracja SD nie została złożona, gdyż ww. środki przekazywane były na przestrzeni 16 lat przez różne osoby w kraju i z zagranicy i nie było możliwe zebranie materiału dowodowego, którego wymagał urząd skarbowy tj. dokumentów bankowych, podczas gdy pieniądze przekazywane były gotówką. Dalej Strona wskazała, że nawet w sytuacji istnienia obowiązku podatkowego w podatku od darowizn to zobowiązanie to jest przedawnione na podstawie art. 70 O.p.
W kolejnych wiadomościach przesłanych elektronicznie do Urzędu Skarbowego, Strona wyjaśniła:
- w dniu 19 lipca 2022 r., że: - deklarację SD w US w [...] w jej imieniu chciała złożyć matka, od lat posiadająca pełnomocnictwo notarialne do reprezentowania jej m.in. przed wszelkimi organami administracji państwowej w związku z wpłatą na konto bankowe, zbieraniem i przechowywaniem pieniędzy, wpłatą do banku i kontaktem z US zajmował się rodzic, gdyż zna sprawę najlepiej,
- w dniu 10 sierpnia 2022 r. przekazała m.in. oświadczenie M.A. z 8 sierpnia 2022 r. w którym matka Skarżącej wskazała, że: to ona gromadziła pieniądze, które córka otrzymywała od jej i jej męża członków rodziny oraz znajomych, kontaktowała się z [...] US w [...] w sprawie złożenia deklaracji od darowizny i jest odpowiedzialna za brak jej złożenia, jest osobą która wpłaciła łącznie 200 tys. zł gotówką na konto bankowe Strony w [...] w [...]. Deklaracja nie została złożona w US z uwagi na absurdalne żądania urzędników, konkretnie: załączenia do deklaracji przelewów bankowych darczyńców, oświadczeń tych osób co do wartości przekazanej gotówki, kopii przelewu bankowego na 200 tys. zł; ze względu na trudną i wymagającą sytuację rodzinną w okresie 2015-2019 postanowiła deklaracji nie składać biorąc ryzyko na siebie i będąc świadomą konsekwencji.
Z uwagi na upływ czasu nie potrafi powiedzieć, kiedy pieniądze wpłaciła, czy w 2015, czy w 2016 r., nie potrafi też powiedzieć, co napisała w opisie wpłaty (nie miało to żadnego znaczenia ponieważ wiedziała, że deklaracja nie zostanie złożona).
Jak podała, nie ma to obecnie żadnego znaczenia ponieważ sprawa jest definitywnie przedawniona. Obojętne, czy na potwierdzeniu wpłaty gotówki jest "wpłata" czy "darowizna", to w kwestii przedawnienia nic to nie zmienia. Córka w tym okresie posiadała jedno konto bankowe i z tego jednego konta w [...] płaciła transze za mieszkanie i na to same konto matka wpłaciła jej 200 tys. Jej zdaniem, nie może być więc mowy o nieujawnionych źródłach dochodu.
W dniu 23 listopada 2022 r. Strona przesłała do US kolejne oświadczenie matki, w którym wskazane zostano, iż "kwotę najprawdopodobniej 210.000 zł (...) przekazano na konto S. w Banku [...] zarówno gotówką, jak i przelewem w roku 2013 w miesiącach styczniu i lipcu. Podane wcześniej lata 2015 i 2016 są błędne (...). Podtrzymuje również oświadczenie, że S.H. kupiła nieruchomość za pieniądze przez nią wpłacone".
W wiadomości wysłanej 5 stycznia 2023 r. Strona przekazała wydruki
z rachunków bankowych: - operacji na rachunku od 1.01.2013 r. do 31.01.2013 r.,
- zestawienie transakcji na rachunku pełnomocnika Strony od 1.01.2013 r. do 31.01.2013 r., - wydruk przekazania 8.07.2013 r. kwoty 50.000 zł tytułem darowizny na rachunek bankowy Strony od M.A. Strona m. in. wyjaśniła, że jej mama 8.01.2013 r. i 9.01.2013 r. wypłaciła ze swojego konta bankowego po 20.000 zł, a następnie ww. kwoty wpłaciła, w tym samym dniu na konto bankowe Strony w banku [...]. Podobnie 10.01.2013 r. wypłaciła ze swojego konta bankowego 120.000 zł i w tym samym dniu wpłaciła je na konto córki. Strona podała, iż najprawdopodobniej pieniądze, które otrzymywała od rodziny w latach 1991-2013 i przekazywała do gromadzenia, wydawała na bieżąco, na potrzeby rodziny i w 2013 r. równowartość darowizn od rodziny rodzic przekazał Stronie ze środków zgromadzonych na swoim koncie bankowym (dochody te pochodziły z pracy zawodowej oraz z dochodów ojca Strony - [...], który całe życie pracował w [...]). Skarżąca podała, iż mając na uwadze przekazane US dowody w postaci wyciągów bankowych oraz oświadczeń mamy uważa, że w sposób nie budzący wątpliwości wykazała, że środki finansowe na zakup mieszkania pochodzą od jej mamy. Kwota 160.000 zł, łącznie została wypłacona z jej konta bankowego
w Banku [...] i w tych samych dniach wpłacona na jej konto w banku [...]. Natomiast w dniu 8.07.2013 r. 50.000 zł zostało przekazane na jej konto przelewem.
W piśmie z 16.02.2023 r. przesłanym w odpowiedzi na wezwanie organu
M.A. przekazała historię rachunku bankowego za I kwartał 2018 r. wskazując jednocześnie m. in., że żądanie udokumentowania przychodów w kwocie 175.000 zł w I kwartale 2018r. jest niezrozumiałe zważywszy, że jak wielokrotnie wyjaśniano, pieniądze przelane deweloperowi w 2018 r. na zakup nieruchomości S.H. otrzymała od mamy w 2013r. (dowód: dokumenty bankowe z Banku [...] i [...] oraz oświadczenia darczyńcy i obdarowanego). Wyjaśniono także, że innych środków finansowych na zakup nieruchomości córka nie posiadała i nie może być mowy o innych darowiznach w latach następnych. Nigdy i nigdzie nie stwierdzono, że zakup nieruchomości został sfinansowany z przychodów z roku 2018.
Wcześniej, w odpowiedzi na wezwanie Naczelnika US drogą elektroniczną
z 30 stycznia 2023 r. Strona nadesłała swoje oraz oświadczenia matki, z których wynika m.in., że:
,,...Do czasu wyjazdu do [...] mieszkałam u rodziców i nie miałam potrzeby korzystania z pieniędzy przekazanych mi przez mamę na mieszkanie, gdyż na moje bieżące potrzeby związane ze szkołą czy innymi przyjemnościami otrzymywałam pieniądze na bieżąco. Wspomniane darowizny były środkami przeznaczonymi tylko i wyłącznie na mieszkanie. Taka była umowa’’ ( oświadczenie Skarżącej z dnia 24.01.2023 r.).
Pełnomocnik Strony wskazała, że; ,,Po raz kolejny oświadczam zatem, że pieniądze (o których mowa) zostały przekazane w 2013 r. na konto S.H. mojej córki w Banku [...] na zakup mieszkania i nie miała ona prawa wydawać je na inne cele. Na inne cele, na swoje osobiste potrzeby jak kino, słodycze czy książki dostawała kieszonkowe. Całą sprawę nadzorowałam i kontrolowałam. Oświadczam także, że po 2013 r. żadnych innych darowizn S. nie otrzymała ani od rodziców ani ani innych osób. Otrzymane w 2013 r. środki przeznaczyła na zakup mieszkania w [...] przy ul. [...]. O każdym przelewie na konto dewelopera byłam informowana, a same konto bankowe od 2014 r. również kontrolowałam, gdyż miałam prawo do dysponowania tym kontem. S. nie posiadała innych środków mogących sfinansować koszty zakupu mieszkania ‘’(oświadczenie M.A. z dnia 26.01.2023 r. ).
W ocenie Sądu powyższe wyjaśnienia składane w trakcie czynności sprawdzających zarówno przez Skarżąca jak i jej matkę (będącą pełnomocnikiem strony) uzasadniały na etapie prowadzonych czynności, przyjęcie przez Naczelnika US, że źródłem sfinansowania wydatków poniesionych przez Skarżącą w 2018 r. w związku z zakupem mieszkania były darowizny od matki. W konsekwencji w związku z brakiem zgłoszenia darowizn (powołanych przez stronę w trakcie czynności sprawdzających) postanowieniem z dnia 10 lipca 2023 r. Naczelnik US wszczął wobec Strony postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia środków pieniężnych od matki Skarżącej M.A. w łącznej kwocie 210.000 zł.
Należy podkreślić, że w związku z powołaniem się przez podatnika w toku postępowania w sprawie opodatkowania nieujawnionych źródeł na okoliczność otrzymania darowizn, dla zastosowania w sprawie przepisu art. 15 ust. 4 u.p.s.d. obowiązkiem organów podatkowych jest ustalenie, czy darowizny, na które powoływała się podatniczka rzeczywiście zostały dokonane. Organy muszą mieć przy tym na uwadze, że ewentualne wykluczenie zastosowania w sprawie wymienionego przepisu może nastąpić dopiero wówczas, jeżeli zebrany materiał dowodowy podważy w sposób jednoznaczny podnoszoną przez stronę wersję o otrzymaniu darowizn. W przypadku potwierdzenia otrzymania darowizn organy podatkowe mają obowiązek opodatkowania takich darowizn według stawki 20%, a nie opodatkowania wydatków jako pochodzących ze źródeł nieujawnionych według stawki 75% (na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Natomiast w trakcie postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od spadków i darowizn, wszczętego w związku z treścią składanych wyjaśnień w trakcie czynności sprawdzających, Skarżąca i jej matka (pełnomocnik strony) zmieniły dotychczasowe stanowisko, co do podstawy wpłat dokonywanych na rzecz Skarżącej.
Skarżąca w przesłanym piśmie z dnia 25 lipca 2023 r. wskazała, że oświadczenie z dnia 7 lipca 2022 r., na które organ się powołuje ,, to jest już po tych wszystkich zmianach i nowych rzeczach całkowicie nieaktualne i nieprawdziwe. Zresztą nic tam nie piszę o darowiźnie tylko o wpłatach i było zmieniane kilka razy wcześniej i to jest normalne jak się pyta o rzeczy i mówi o sprawach sprzed 10 lat’’. Wskazała również, że przelew na 50.000 zł z lipca 2013 r. z napisem darowizna to była faktyczna darowizna, ,,bo to było na samochód, a nie na mieszkanie jak wcześniej sadziłyśmy’’. Podkreśliła w piśmie, że kwota 50.000 zł dotyczy darowizny na samochód, a oświadczenie z dnia 7.07.2022 r. składane były w dobrej wierze, według stanu wiedzy na dany dzień.
Ponadto Skarżąca wraz z pismem złożyła deklarację SD-Z2, w której wykazała tytuł nabycia - darowiznę środków pieniężnych w kwocie 50 000 zł.
W kolejnym piśmie z dnia 28 sierpnia 2023 r. w odpowiedzi na stwierdzenie organu, że darowizna wskazana w przesłanym zgłoszeniu SD-Z2 jest przedmiotem prowadzonego postępowania podatkowego, wskazała, że faktem niepodważalnym jest, że wcześniej powołano się błędnie na wpłatę w wysokości 50 tys. zł z opisem darowizna z 8 lipca 2013 r. jako darowizna na mieszkanie, mimo że inne wpłaty na mieszkanie faktycznie nie zawierały opisu tylko ,,wpłata’’. Strona podkreśliła, że powołanie się błędnie na darowiznę na mieszkanie nie jest równoznaczne z powołaniem się na darowiznę na samochód, są to dwie różne rzeczy, dwa różne stany faktyczne i prawne.
Natomiast pełnomocnik Skarżącej w piśmie z dnia 11 września 2023 r. wskazując na problemy z pamięcią i zdrowiem (na potwierdzenie czego pełnomocnik przedłożyła zaświadczenia lekarskie) przesłała umowę z dnia 10 lutego 2010 r. o świadczenie wzajemne, która jak wskazała została odnaleziona w maju 2023 r.
Pełnomocnik podkreśliła w piśmie, że po odnalezieniu kolejnego dowodu, ówczesne działanie i rozdzielenie dwóch zdarzeń, na wpłatę przelewem na samochód kwoty 50 000 zł. z opisem na przelewie darowizna oraz wpłaty gotówkowe na mieszkanie na konto córki z opisem wpłata, miały i mają uzasadnienie faktyczne, bowiem wpłata nie była darowizną tylko wykonaniem części umowy o świadczenie wzajemne.
Natomiast z treści zawartej w aktach sprawy umowy wynika, że została zawarta pomiędzy S.H. ( zwaną dalej stroną nr 1), a M.A. ( zwaną dalej stroną nr 2,). Przedmiotem ww. umowy było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych strony nr 2 oraz F.H., w zamian za przekazanie na rzecz strony nr 1 (S.H.) kwoty 200.000 zł, przeznaczonej na zakup nieruchomości i przystosowanie tejże nieruchomości do szczególnych potrzeb F.H.
W ramach umowy M.A. zobowiązała się do wpłacenia kwoty 200.000 zł na konto bankowe S.H. w ratach, w zależności od wpływów środków na konto bankowe i możliwości jej finansowych, najpóźniej jednak do 31.12.2015 r. Z kolei Strona nr 1 zobowiązała się do nabycia na swoje nazwisko nieruchomości na terenie woj. pomorskiego i przystosowanie jej do szczególnych potrzeb F.H., związanych z chorobą i ograniczeniami fizycznymi.
Z tytułu udostępniania swojej nieruchomości stronie nr 1 będzie przysługiwać czynsz najmu odliczany od kwoty 200.000, aż do kwoty zero złotych. Wysokość czynszu proporcjonalnie za każdy dzień pobytu, obliczana będzie na podstawie średnich cen wynajmu 20 m(2) kawalerki w okolicy położenia nieruchomości, dostępnych na portalach internetowych lub w prasie branżowej.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że bezsporne jest, że Skarżąca w trakcie czynności sprawdzających dotyczących źródeł finansowania zakupu mieszkania wskazała m.in. kwotę 50 000 zł., otrzymaną od jej matki, a która to kwota została wpłacona przelewem na jej konto w dniu 8 lipca 2013 r. Jako potwierdzenie tej czynności przedłożyła wydruk z rachunku bankowego, z którego wynika przelew z rachunku bankowego jej matki M.A. w wysokości 50 000 zł, gdzie jako tytuł przelewu wskazano – darowizna ( k. 6-10 akt administracyjnych ).
Natomiast w trakcie postępowania podatkowego w niniejszej sprawie Strona wskazała, że celem darowizny 50 000 zł był zakup samochodu, a nie mieszkania i na ten cel otrzymaną kwotę przeznaczyła, co potwierdza przelew w tym samym dniu tj. 8 lipca 2013 r. kwoty 48.800 zł. na rzecz firmy M. tytułem zakupu samochodu ( k. 38-39 akt administracyjnych ).
W ocenie Sądu w związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że kwota 50 000 zł jaką Skarżącą otrzymała w dniu 8 lipca 2013 r. stanowi darowiznę od jej matki, co potwierdza tytuł przelewu na rachunek bankowy. Pomimo tego, że darowizna ta została wydatkowana na zakup samochodu, a nie mieszkania - jak pierwotnie wskazała Skarżąca - to nie zmienia faktu, że darowizna z dnia 8 lipca 2013 r. ( 50.000 zł ) została wykazana w trakcie czynności sprawdzających, natomiast deklaracja podatkowa dotycząca tej darowizny została złożona, dopiero po wszczęciu postanowieniem z dnia 10 lipca 2023 r. postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od spadków i darowizn.
W ten sposób organ pierwszej instancji uzyskał informację o darowiźnie, o której wcześniej nie wiedział, bowiem Skarżąca nie złożyła zeznania podatkowego. Wymaga podkreślenia, że informacja o darowiźnie pochodziła od Skarżącej, a powołanie się na nią zostało skierowane do organu pierwszej instancji i miało miejsce w toku czynności sprawdzających, przy czym przedmiot czynności sprawdzających nie miał istotnego znaczenia z punktu widzenia art. 15 ust. 4 u.p.s.d. Na marginesie należy jedynie dodać, że czynności te dotyczyły przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, bądź pochodzących z nieujawnionych źródeł przychodów za lata 2018 i 2019.
Skarżąca nie kwestionowała, że do dnia wszczęcia czynności sprawdzających, nie informowała organu podatkowego o fakcie otrzymania darowizny. Natomiast nie zgadza się z opodatkowaniem tej darowizny w oparciu o przepis art. 15 ust. 4 u.p.s.d. z tego względu, że faktyczny cel wydatkowania darowizny w kwocie 50 000 zł był inny, niż ten, na jaki strona wskazała w trakcie czynności sprawdzających.
W ocenie Sądu bez znaczenia dla zastosowania stawki przewidzianej w art. 15 ust.4 u.p.s.d., jest fakt, że Skarżąca w toku prowadzonego postępowania podatkowego zmieniła dotychczasowe wyjaśnienia, co do celu wydatkowania tej darowizny, jak i złożyła deklarację SD-Z2. Bowiem zarówno w trakcie czynności sprawdzających, jak i postępowania podatkowego Skarżąca powołała się na tę samą darowiznę ( dokonaną przelewem z dnia 8 lipca 2013 r. w kwocie 50 000 zł).
Zatem wyjaśnienia co do faktycznego celu wydatkowania tej darowizny (na zakup samochodu, a nie mieszkania ) zmieniają jedynie ustalenia co do jej wydatkowania, a nie wpływają na ocenę, że strona zarówno w ramach czynności sprawdzających jak i w trakcie postępowania podatkowego powołała się przed organem na darowiznę w kwocie 50 000 zł z dnia 8 lipca 2013 r. Natomiast deklaracja, w której ją wykazano złożona została dopiero w trakcie postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od spadków i darowizn, które to postępowanie dotyczyło również przedmiotowej darowizny z dnia 8 lipca 2013 r.
Natomiast dla uniknięcia obciążenia stawką 20% koniecznym jest, aby podatnik powołał się na fakt zawarcia umowy darowizny przed organem podatkowym (np. poprzez złożenie deklaracji podatkowej) oraz zapłacił należny podatek zanim wskazane w tym przepisie jedno z postępowań zostanie wszczęte. Wszelkie czynności dokonane po wszczęciu np. czynności sprawdzających, czy postępowania podatkowego nie mogą prowadzić do zaniechania zastosowania sankcyjnej stawki podatkowej.
Dlatego też w ocenie Sądu, Dyrektor IAS słusznie stwierdził, że kwestia celu, na jaki obdarowana przeznaczyła otrzymane środki finansowe nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia analizowanej sprawy. Kluczowy jest fakt otrzymania środków pieniężnych tytułem darowizny w kwocie 50 000 zł i brak zgłoszenia w odpowiednim terminie, do właściwego organu podatkowego. Zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że zgłoszenie o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych na druku SD-Z2 złożone w dniu 4 września 2023 r., nie wywołuje skutku prawnego, gdyż na ww. darowiznę strona powołała się w toku czynności sprawdzających.
Zatem prawidłowe jest stanowisko organów podatkowych, że strona powołała się przed organem podatkowym w trakcie czynności sprawdzających, na nabycie środków pieniężnych w drodze darowizny w kwocie 50 000 zł., co skutkowało powstaniem obowiązku podatkowego, o którym mowa w art. 15 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 4 u.p.s.d.
9.6. Natomiast Dyrektor IAS naruszył przepisy postępowania w zakresie dotyczącym przedłożonej przez stronę umowy o świadczenie wzajemne z dnia 10 lutego 2010 r.
Organ pierwszej instancji odnośnie przedstawionej w toku postępowania podatkowego umowy nie dał wiary, że pomiędzy Skarżącą, a jej matką została zawarta umowa o świadczenie wzajemne. Organ stwierdził, że została sporządzona na potrzeby prowadzonego postępowania podatkowego, celem próby uniknięcia niekorzystnych konsekwencji podatkowych.
Natomiast Dyrektor IAS mając na uwadze moment i okoliczności przedłożenia umowy o świadczenia wzajemne oraz treść umowy, jak również całokształt zgromadzonego materiału dowodowego stwierdził, że logika i doświadczenie życiowe nie pozwalają na bezkrytyczne przyjęcie ww. umowy, jako dowodu potwierdzającego przekazanie Skarżącej na tej podstawie kwoty 200.000 zł.
Jak już wyżej wskazano w związku z powołaniem się przez podatnika w toku postępowania w sprawie opodatkowania nieujawnionych źródeł na okoliczność otrzymania darowizn, dla zastosowania w sprawie przepisu art. 15 ust. 4 u.p.s.d. obowiązkiem organów podatkowych jest ustalenie, czy darowizny, na które powoływała się strona rzeczywiście zostały dokonane.
W niniejszej sprawie Skarżąca przedłożyła w trakcie postępowania podatkowego dowód w postaci dokumentu – umowy o świadczenie wzajemne z dnia 10 lutego 2010 r. i w ocenie Sądu postępowanie w tym zakresie oraz ocena tego dowodu nie zostały przeprowadzone zgodnie z zasadami wynikającymi z Ordynacji podatkowej.
Mając na uwadze powyższe stanowisko Dyrektora IAS nie jest wiadome, czy organ odwoławczy uznał za prawidłowe stanowisko Naczelnika US, że przedmiotowa umowa faktycznie nie została zawarta, a jedynie została sporządzona na potrzeby prowadzonego postępowania podatkowego, czy też uznał, że pomimo zawarcia tej umowy, tytuł dokonanych wpłat jest inny, niż wynikający z przedłożonej umowy o świadczenie wzajemne.
W ocenie Sądu stwierdzenie, że umowa z dnia 10 lutego 2010 r. została sporządzona na potrzeby prowadzonego postępowania podatkowego, wymaga wiadomości specjalnych, o których mowa w art. 197 § 1 O.p. i powinno być poprzedzone oceną biegłego dysponującego wiedzą specjalistyczną, tym bardziej że w trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji strona przedkładała do wglądu umowę ( co wynika z kopii zawartej w aktach sprawy). Należy zaznaczyć, że jej oryginał został złożony na rozprawie przed tut. Sądem do akt sprawy.
Natomiast w przypadku niezakwestionowania rzetelności tej umowy, organ odwoławczy powinien przede wszystkim dokonać analizy treści umowy i w odniesieniu do zebranego materiału dowodowego ocenić, czy zasadne jest stanowisko strony, że podstawą pozostałych wpłat na rachunek Skarżącej dokonanych w dniu 08.01.2013 r. – 20 000 zł, w dniu 09.01.2013 r. – 20 000 zł, w dniu 10.01.2013 r. – 120 000 zł była umowa o świadczenie wzajemne z dnia 10 lutego 2010 r.
Zdaniem Sądu oparcie tej oceny przede wszystkim na składanych, sprzecznych wyjaśnieniach strony jest niewystarczające do zakwestionowania stanowiska Skarżącej co do podstawy ww. wpłat, w sytuacji potwierdzenia zawarcia umowy w dniu 10 lutego 2010 r. Ponadto należy zgodzić się ze stroną skarżącą, że organ odwoławczy nie dokonał prawidłowej analizy treści umowy z dnia 10 lutego 2010 r. Z umowy tej wbrew twierdzeniu organu nie wynika, że winna być zrealizowana do końca 2015 r. gdyż termin ten dotyczy jedynie wpłaty w ratach kwoty 200 000 zł. na rzecz Skarżącej (§ 1 umowy). Organ pominął również, że z treści umowy wynika, iż termin zakupu nieruchomości zostanie ustalony przez strony ustnie ( § 2 umowy ).
Wskazać należy, że zgodnie z art. 121 § 1 O.p. postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Również jedną z naczelnych zasad postępowania podatkowego jest zasada prawdy obiektywnej określona w art. 122 O.p., której rozwinięciem jest przepis art. 187 § 1 tej ustawy. Zgodnie z powyższą zasadą organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, w tym zobowiązane są zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Wprowadzona w art. 122 O.p. zasada prawdy obiektywnej polega na tym, że organ podatkowy ma obowiązek podjęcia z urzędu wszelkich działań, które doprowadzą do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy podatkowej, aby w ten sposób odtworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa materialnego (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Toruń 2002, s. 426). Tym samym organ prowadzący postępowanie jest zobowiązany zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności istotnych na podstawie mających w sprawie zastosowanie przepisów, z punktu widzenia konsekwencji podatkowoprawnych dla strony postępowania. Na gruncie omawianego przepisu zarówno niezebranie kompletnego materiału dowodowego, jak i nierozważnie wszystkich dowodów narusza komentowany przepis w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego nie może być podstawą ustaleń negatywnych dla strony.
Natomiast oceniając zgromadzony materiał dowodowy, organy muszą kierować się regułami wynikającymi z art. 191 O.p., tj. zawartą w tym przepisie zasadą swobodnej oceny dowodów.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie przeprowadzone postępowanie we wskazanym powyżej zakresie nie spełnia wymogów określonych powołanymi przepisami, bowiem materiał dowodowy nie został prawidłowo zebrany oraz oceniony zgodnie z art. 191 O.p. Zasada swobodnej oceny dowodów nie oznacza dowolności w ich ocenie, a za dowolną należy uznać dokonaną przez organy ocenę dowodu w postaci przedłożonej umowy.
Jak już wyżej zostało wskazane, organ pierwszej instancji w sposób nieuprawniony ( nie posiadając wiadomości specjalnych) uznał, że umowa z dnia 10 lutego 2010r. została sporządzona na potrzeby niniejszego postępowania podatkowego. Natomiast Dyrektor IAS zarówno nie dokonał oceny stanowiska organu pierwszej instancji w tym zakresie, a jednocześnie bez rzetelnej oceny materiału dowodowego nie uznał tej umowy jako dowodu potwierdzającego dokonanie pozostałych wpłat na rzecz Skarżącej.
Powyższe skutkowało uznaniem zasadności zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania tj. art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 § 1, art. 191 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Natomiast odnosząc się do wniosku dowodowego strony skarżącej zawartego w piśmie z dnia 1 sierpnia 2024 r. należy wskazać, że przedłożony wyciąg z historii rachunku potwierdza wpłatę na rzecz Skarżącej kwotę 44 040,74 zł z rachunku jej ojca w dniu 27 grudnia 2012 r., która to kwota nie była przedmiotem niniejszego postępowania i nie ma wpływu na ocenę podstawy dokonywanych wpłat, objętych podatkiem od spadków i darowizn w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze stwierdzone naruszenia przepisów postępowania przedwczesna byłaby ocena pozostałych zarzutów skargi, dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego.
9.7. Ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy uwzględni ocenę prawną oraz wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim dokona ponownej oceny umowy o świadczenia wzajemne z dnia 10 lutego 2010 r., w przypadku kwestionowania jej rzetelności, przeprowadzi dowód z opinii biegłego zgodnie z art. 197 O.p.
9.8. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku, zasądzając od na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 p.p.s.a. od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 1203 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.