I SA/GD 456/21

I SA/Gd 456/21 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2021-06-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Krzysztof Przasnyski /sprawozdawca/
Sławomir Kozik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 4795/21 - Wyrok NSA z 2023-04-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 111 m, art. 111 r
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 15 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 28 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie przybicia na rzecz licytanta oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 stycznia 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020r. poz. 256 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", art. 111r § 2 w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427), dalej jako "u.p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia A. S., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 25 listopada 2020 r., który udzielił przybicia na rzecz licytanta L. W., która podczas pierwszej licytacji w dniu 25 listopada 2020 r. niewydzielonego udziału ½ części nieruchomości opisanej w księgach wieczystych nr [...] i nr [...], zaoferowała najwyższą kwotę 152 775,00 zł.
Stan faktyczny przedstawia się następująco:
Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi wobec A. S. postępowanie egzekucyjne.
Zawiadomieniami z dnia 12 kwietnia 2017 r. o numerach: [...] i [...]dokonano zajęcia niewydzielonego udziału wynoszącego ½ części prawa własności nieruchomości położonej w R., ul. [...], dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą odpowiednio nr [...] i nr [...].
Organ egzekucyjny przystąpił do opisu i oszacowania ww. nieruchomości, który rozpoczął się w dniu 7 listopada 2018 r. czynnościami oględzin nieruchomości pod adresem jej położenia, natomiast zakończył się w siedzibie Urzędu Skarbowego w dniu 15 grudnia 2018 r. sporządzeniem protokołu opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości.
W dniu 24 września 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego sporządził obwieszczenie o wyznaczonej na dzień 25 listopada 2020 r. pierwszej licytacji ułamkowej części nieruchomości. Zawiadomienie o licytacji zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 28 września 2020 r.
Pismem z dnia 7 września 2020 r. zobowiązany złożył skargę na czynność obwieszczenia o licytacji nieruchomości.
Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 20 października 2020 r. uznał skargę za nieuzasadnioną. W wyniku rozpatrzenia zażalenia z dnia 29 października 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, postanowieniem z dnia 18 listopada 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
W dniu 25 listopada 2020 r. przeprowadzono licytację ułamkowej części nieruchomości KW nr [...] i KW nr [...] położonej w miejscowości R. Następnie sporządzono protokół I licytacji nieruchomości, z którego wynika, że L. W. zaoferowała cenę 152 775,00 zł. Była jedynym licytantem. Nikt z obecnych na licytacji nie złożył skargi o której mowa w art. 111l u.p.e.a.
Postanowieniem z dnia 25 listopada 2020r.Naczelnik Urzędu Skarbowego udzielił przybicia na rzecz licytanta L.H.W.
Pismem z dnia 7 grudnia 2020 r. A. S. złożył zażalenie na ww. postanowienie, żądając jego uchylenia. Zakwestionowano dopuszczalność jednoczesnej licytacji udziałów w nieruchomościach podczas jednej licytacji oraz aktualności operatu szacunkowego. Zdaniem strony, szacowana wartość ww. nieruchomości i cena wywoławcza udziałów nie odpowiada aktualnemu stanowi prawnemu i faktycznemu.
Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy kwestionowane postanowienie.
W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prawidłowo wydał zaskarżone postanowienie, udzielając przybicia licytantowi, który zaoferował najwyższą cenę w I licytacji nieruchomości. Licytantem tym była L. W., która zaoferowała cenę 152. 775,00 zł.
W ocenie organu nadzoru, postanowienie spełnia wymogi formalne z art. 111m § 5 u.p.e.a., zawiera: imię i nazwisko nabywcy, oznaczenie nieruchomości, datę licytacji i cenę nabycia. Postanowienie o przybiciu z dnia 24 listopada 2020 r. doręczone zostało zgodnie z art. 111r u.p.e.a.: wierzycielowi (w dniu 25 listopada 2020 r.), zobowiązanemu (pełnomocnikowi zobowiązanego w dniu 30 listopada 2020 r.), nabywcy (w dniu 25 listopada 2020 r.).
Reasumując, organ II instancji stwierdził, że dokonując analizy przepisów dotyczących udzielenia przybicia, organ egzekucyjny wydając zaskarżone postanowienie nie uchybił zasadom udzielenia przybicia.
Odnosząc się do okoliczności związanych z aktualizacją operatu szacunkowego, a tym samym prawidłową wysokością ceny wywoławczej, organ II instancji wskazał, że nie mogą one być podstawą zażalenia na postanowienie o przybiciu. Podstawa zażalenia postanowienia organu egzekucyjnego co do przybicia ogranicza się tylko do naruszenia przepisów ustawy na etapie licytacji i samego przybicia, natomiast nie odnosi się do wcześniejszych faz postępowania egzekucyjnego z nieruchomości.
Przechodząc do kwestii przeprowadzenia odrębnych licytacji udziałów w nieruchomościach (KW nr [...], KW nr [...]), podkreślono, że organ przychylił się do opinii rzeczoznawcy i uznał, że celowym było sprzedanie obu działek jako zorganizowanej całości, tym bardziej, że działka nr [...] (niezabudowana) nie ma dostępu do drogi publicznej.
Pismem z dnia 8 marca 2021 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 28 stycznia 2021 r., zarzucając naruszenie przepisów, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy: art. 111c § 2 pkt 2 oraz 110r § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 156 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. z 2020 r. poz. 65 ze zm.), poprzez:
- łączną sprzedaż w jednym postępowaniu egzekucyjnym dwóch udziałów w dwóch odrębnych nieruchomościach (1/2 części nieruchomości [...] i ½ części [...]) w sytuacji, gdy w stosunku do każdego z nich toczy się odrębne postępowanie egzekucyjne, a brak było postanowienia w sprawie połączenia tych postępowań do łącznego prowadzenia,
- ustalenie w licytacji ww. udziałów nieprawidłowej ceny wywoławczej, wyrażającej się na zastosowaniu nieaktualnego operatu szacunkowego dotyczącego ustalenia ich wartości oraz na ustaleniu dla nich w licytacji jednej wspólnej łącznej ceny wywoławczej mimo faktu istnienia ich jako odrębnych udziałów w odrębnych nieruchomościach.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zasądzenie kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia pełnomocnika, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
W myśl zaś art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 28 stycznia 2021 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 25 listopada 2020 r. w przedmiocie udzielenia przybicia na rzecz licytanta.
Podstawą materialnoprawną wydanego postanowienia w przedmiocie przybicia nieruchomości były przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), a w szczególności art. 111m § 1 i 2 oraz art. 111r § 2. Zatem kluczowe znaczenie dla rozpoznania spornej materii ma przepis art. 111m u.p.e.a., który zakreślał organowi egzekucyjnemu zakres i kierunek rozstrzygania meritum sprawy, którymi bezwzględnie musi kierować się organ egzekucyjny, a tym samym wyznaczał Sądowi granice kontroli sądowej w niniejszej sprawie. Prowadzenie bowiem postępowania egzekucyjnego to proces, składający się z różnych i odrębnych etapów. Na każdym z poszczególnych etapów egzekucji, jej uczestnikom, w tym stronie zobowiązanej, ustawodawca zagwarantował odpowiednie środki ochrony prawnej, z których w niniejszej sprawie skarżący skorzystał przez wniesienie zażalenia na postanowienie o przybiciu, a następnie wniósł skargę do tutejszego Sądu. Tym samym, podnoszone przez skarżącego inne okoliczności niż dotyczące przybicia nieruchomości, a obejmujące "zarzuty" w sprawie prowadzenia egzekucji wykraczają poza przedmiot niniejszego postępowania, którego zakres określa przepis art. 111m, a także art. 111n u.p.e.a. Te "inne okoliczności (kwestie)" nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia meritum sporu w niniejszej sprawie, a mianowicie, czy zaskarżone postanowienie co do przybicia nieruchomości na rzecz jedynego licytanta L. W. jest zgodne z prawem.
I tak, zgodnie z treścią art. 111m u.p.e.a. po zamknięciu licytacji organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przybiciu na rzecz licytanta, który zaoferował najwyższą cenę (§ 1). Postanowienie o przybiciu ogłasza się niezwłocznie po zamknięciu licytacji, z zastrzeżeniem § 3 (§ 2). Jeżeli skargi lub zażalenia wniesione w toku postępowania egzekucyjnego nie są jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte, organ egzekucyjny wstrzymuje wydanie postanowienia o przybiciu do czasu ich rozstrzygnięcia (§ 3). Gdy przejęcie nieruchomości na własność ma nastąpić po niedojściu do skutku licytacji, organ egzekucyjny udziela przybicia na rzecz przejmującego po wysłuchaniu wnioskodawcy (§ 4). Postanowienie o przybiciu zawiera firmę lub imię i nazwisko nabywcy, oznaczenie nieruchomości, datę licytacji i cenę nabycia (§ 5).
Zgodnie z art. 111r§ 1 u.p.e.a postanowienie o przybiciu doręcza się wierzycielowi, dłużnikowi, nabywcy i osobom, które w toku licytacji zaskarżyły czynności związane z udzieleniem przybicia, jak też zarządcy, który nie jest dłużnikiem, a postanowienie o odmowie przybicia- wierzycielowi, dłużnikowi i licytantowi, który zaoferował najwyższą cenę. Zgodnie z § 2 ww. art. na postanowienie organu egzekucyjnego co do przybicia przysługuje zażalenie.
Jak stanowi art. 111n § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny odmawia przybicia, jeżeli ostateczne rozstrzygnięcia skarg lub zażaleń wniesionych w toku postępowania egzekucyjnego potwierdzą naruszenie przepisów postępowania w toku licytacji i jeżeli uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik licytacji albo, jeżeli uczestnik nie otrzymał zawiadomienia o licytacji, chyba że będąc na licytacji nie wystąpił ze skargą na to uchybienie. Natomiast zgodnie z art. 111n § 2 u.p.e.a organ egzekucyjny odmawia przybicia również wtedy, gdy postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu lub zawieszeniu.
Ponadto zgodnie z art.111o § 1 u.p.e.a. jeżeli przybicie nie następuje niezwłocznie po zamknięciu licytacji, organ egzekucyjny na wniosek licytanta, który zaoferował najwyższą cenę, może, w przypadku gdy zarządcą jest zobowiązany, odebrać mu zarząd i ustanowić innego zarządcę.
W niniejszej sprawie, jak wynika z niespornych ustaleń organu, pierwsza licytacja niewydzielonego udziału wynoszącego ½ części w prawie własności nieruchomości, dla której urządzona jest księga wieczysta nr [...] i nr [...] została przeprowadzona w dniu 25 listopada 2020 r. o godz. 11.00 w Urzędzie Skarbowym. Jak wynika z protokołu licytacji nieruchomości z dnia 25 listopada 2020 r. do ww. licytacji przystąpiła jedna osoba – L. W., która zaoferowała kwotę 152 775,00 zł. Kwota ta, wobec braku dalszych postąpień, po trzykrotnym jej obwieszczeniu, została przez prowadzącego licytację uznana za najwyższą. Licytacja została zamknięta o godz. 11:14, nie zgłoszono skarg na czynność poborcy skarbowego.
W związku z tym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie udzielenia przybicia licytantowi, który zaoferował najwyższą cenę w I licytacji nieruchomości.
W ocenie Sądu, kwestionowane postanowienie spełnia wymogi formalne z art. 111m § 5 u.p.e.a., zawiera: imię i nazwisko nabywcy, oznaczenie nieruchomości, datę licytacji i cenę nabycia. Postanowienie o przybiciu z dnia 25 listopada 2020 r. doręczone zostało zgodnie z art. 111r u.p.e.a.: wierzycielowi (w dniu 25 listopada 2020 r.), zobowiązanemu (pełnomocnikowi zobowiązanego w dniu 30 listopada 2020 r.), nabywcy (w dniu 25 listopada 2020 r.).
Zdaniem Sądu, podzielić należy stanowisko organu II instancji, że podstawa zażalenia postanowienia organu egzekucyjnego co do przybicia ogranicza się tylko do naruszenia przepisów ustawy na etapie licytacji i samego przybicia, natomiast nie odnosi się do wcześniejszych faz postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Nie można zatem na każdym etapie kwestionować czynności dokonanych w poprzednich fazach. Przyczyny odmowy przybicia zostały określone w art. 111n u.p.e.a. Zatem tylko te okoliczności mogą być podstawą zażalenia na postanowienie o przybiciu.
Odnosząc się do kwestii aktualizacji operatu szacunkowego w kontekście naruszenia przepisu art. 111c § 2 pkt 2 oraz 110r § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 156 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przypomnieć ponownie należy, że zarzuty adresowane wobec postanowienia o przybiciu nie mogą odnosić się do wcześniejszych faz postępowania dotyczących zajęcia nieruchomości czy też opisu i oszacowania.
Przypomnieć należy, że w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 27 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 69/21 w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 18 listopada 2020 r. w przedmiocie skargi na czynność organu egzekucyjnego, oddalając skargę wskazał, "że zgodnie z operatem szacunkowym określenia wartości nieruchomości KW nr [...] i nr [...], sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego w dniu 22 listopada 2018 r. wartość prawa własności tej nieruchomości została oszacowana na kwotę 407.400 zł, zaś wartość udziału ½ w prawie własności - na kwotę 203.700 zł. W obwieszczeniu o licytacji nr [...] taka wartość udziału została wskazana.
Natomiast zarzut braku aktualnego operatu szacunkowego, w ocenie Sądu, nie może być przedmiotem skargi na podstawie art. 110z § 1 u.p.e.a., czyli skargi na czynności dotyczące obwieszczenia o licytacji. Tym niemniej przypomnieć należy, że zgodnie z art. 110u § 2 u.p.e.a., jeżeli w stanie nieruchomości, w okresie pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowania jej wartości a wyznaczonym terminem licytacji zajdą istotne zmiany, organ egzekucyjny może przeprowadzić dodatkowy opis i oszacowanie wartości nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy, strona nie dowodzi, by w stanie przedmiotowej nieruchomości zaszły jakiekolwiek zmiany."
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, skoro już na wcześniejszym etapie postępowania egzekucyjnego Sąd w wyroku o sygn. I SA/Gd 69/21 wyraził takie stanowisko w odniesieniu do zarzutu braku aktualnego operatu szacunkowego, to ponowne zgłoszenie go przez skarżącego na etapie przybicia na rzecz licytanta, stosownie do zasady niekonkurencyjności środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także zasady związania sądu granicami sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.), nie mogło odnieść pożądanego przez niego skutku.
W ten sam sposób należało odnieść się do zarzutu łącznej sprzedaży w jednym postępowaniu egzekucyjnym dwóch udziałów w dwóch odrębnych nieruchomościach (1/2 części nieruchomości [...] i ½ części [...]) w sytuacji, gdy w stosunku do każdego z nich toczy się odrębne postępowanie egzekucyjne, przy braku postanowienia w sprawie połączenia tych postępowań do łącznego prowadzenia.
Jak wskazują akta sprawy, w piśmie z dnia 28 października 2019 r. rzeczoznawca majątkowy stwierdził: "Działki nr [...] i nr [...] stanowią zorganizowaną całość gospodarczą. Działka nr [...] ma dostęp do drogi publicznej jedynie przez działkę nr [...]. W operacie podano wartość tych działek odrębnie, co umożliwia ich sprzedaż niezależnie od siebie, ale w mojej opinii byłoby to bezcelowe".
Organ przychylił się do tej opinii i uznał, że celowym było sprzedanie obu działek jako zorganizowanej całości, tym bardziej, że działka nr [...] (niezabudowana) nie ma dostępu do drogi publicznej.
Należy także zwrócić uwagę, że w aktach sprawy znajdują się notatki z oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniach 5 maja 2020 r. i 12 października 2020 r. przez pracownika organu egzekucyjnego, z których wynika, że w stanie tej nieruchomości nie zaszły istotne zmiany w okresie pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowania jej wartości a wyznaczonym terminem licytacji. Ustalono, że obiekty są pootwierane, a przed główną halą ułożona jest sterta starych opon samochodowych.
Powyższa ocena została sformułowana we wcześniejszej fazie postępowania egzekucyjnego w powołanym wyroku WSA w Gdańsku z dnia 27 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 69/21. Zatem również zarzuty w tej kwestii wykraczają poza zakres sprawy i nie mogą rzutować na ocenę zaskarżonego postanowienia w przedmiocie przybicia na rzecz licytanta. Przyjęcie odmiennego poglądu stanowiłoby przekroczenie granic sprawy administracyjnej.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że organy obu instancji nie naruszyły przepisów określających sposób prowadzenia postępowania. Postępowanie było prowadzone zgodnie regułami wynikającymi z u.p.e.a. W zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny zawarł wszystkie elementy, o których mowa w art. 124 k.p.a. m.in. powołał obowiązujące w niniejszej sprawie przepisy prawa i wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko. Wbrew twierdzeniom skarżącego, brak było podstaw do uchylenia zaskarżonych postanowień. Podkreślić należy, że zarzuty adresowane wobec postanowienia o przybiciu nie mogą odnosić się do wcześniejszych faz postępowania dotyczących zajęcia nieruchomości, czy też opisu i oszacowania.
Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.