I SA/Gd 455/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gdańsku uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej, uznając, że podatek akcyzowy od używanego samochodu osobowego nabytego wewnątrzwspólnotowo, obliczony według stawki rosnącej z wiekiem pojazdu, może naruszać art. 90 TWE.
Skarżący domagał się zwrotu nadpłaconego podatku akcyzowego od samochodu osobowego nabytego wewnątrzwspólnotowo, twierdząc, że jego opodatkowanie było niezgodne z prawem wspólnotowym. Organy podatkowe odmówiły, powołując się na przepisy krajowe. WSA w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na konieczność oceny zgodności polskiego opodatkowania z art. 90 TWE, zgodnie z interpretacją ETS.
Sprawa dotyczyła skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym od samochodu osobowego nabytego wewnątrzwspólnotowo. Skarżący argumentował, że pobranie podatku było niezgodne z przepisami Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), w szczególności z art. 23, 25 i 90 TWE, a także z Konstytucją RP. Organy podatkowe utrzymywały, że polskie przepisy o podatku akcyzowym nie naruszają prawa wspólnotowego, ponieważ nakładają obowiązek podatkowy na wszystkie pojazdy przeznaczone do rejestracji w kraju, niezależnie od ich pochodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, opierając się na wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) w sprawie C-313/05 Brzeziński, uznał, że podatek akcyzowy od używanych samochodów osobowych nabytych wewnątrzwspólnotowo, obliczony według stawki rosnącej z wiekiem pojazdu, może być niezgodny z art. 90 ust. 1 TWE. Sąd wskazał, że kluczowe jest porównanie nałożonego podatku z tzw. "rezydualną" kwotą podatku zawartą w cenie podobnych pojazdów już zarejestrowanych w kraju. Jeśli nałożony podatek przewyższa tę kwotę, należy go uznać za dyskryminujący i niezgodny z prawem wspólnotowym, co rodzi po stronie skarżącego roszczenie o zwrot nadpłaty.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Podatek taki może być niezgodny z art. 90 ust. 1 TWE, jeśli jego wysokość przewyższa "rezydualną" kwotę podatku zawartą w cenie podobnych pojazdów już zarejestrowanych w kraju.
Uzasadnienie
ETS w wyroku C-313/05 Brzeziński stwierdził, że art. 90 ust. 1 TWE sprzeciwia się podatkowi akcyzowemu, gdy kwota podatku nałożona na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w innym państwie członkowskim, przewyższa "rezydualną" kwotę tego podatku zawartą w cenie podobnych pojazdów już zarejestrowanych w kraju. Polski mechanizm opodatkowania, gdzie stawka rośnie z wiekiem pojazdu, podczas gdy "rezydualny" podatek maleje wraz z deprecjacją wartości pojazdu, może prowadzić do dyskryminacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
TWE art. 90 § 1
Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską
Zakazuje nakładania na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych wyższych od tych nakładanych na podobne produkty krajowe. Polski podatek akcyzowy na używane samochody nabyte wewnątrzwspólnotowo może naruszać ten przepis, jeśli jego wysokość przewyższa "rezydualną" kwotę podatku zawartą w cenie podobnych pojazdów krajowych.
u.p.a. art. 80 § 1
Ustawa o podatku akcyzowym
Określa, że akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju.
u.p.a. art. 80 § 2
Ustawa o podatku akcyzowym
Określa podatników akcyzy od samochodów.
u.p.a. art. 80 § 3
Ustawa o podatku akcyzowym
Określa moment powstania obowiązku podatkowego w akcyzie od samochodów przy nabyciu wewnątrzwspólnotowym.
u.p.a. art. 75 § 1
Ustawa o podatku akcyzowym
Określa maksymalną stawkę akcyzy na samochody osobowe.
rozporządzenia MF art. 7 § 1
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego
Określa stawki akcyzy dla samochodów osobowych.
rozporządzenia MF art. 7 § 2
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego
Przewiduje obniżone stawki akcyzy dla nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych starszych niż 2 lata.
Pomocnicze
TWE art. 23
Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską
Nie ma zastosowania, ponieważ podatek akcyzowy nie jest cłem ani opłatą o skutku równoważnym.
TWE art. 25
Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską
Nie ma zastosowania, ponieważ podatek akcyzowy nie jest cłem ani opłatą o skutku równoważnym.
Konstytucja RP art. 91
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Umowa międzynarodowa ratyfikowana za zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową.
O.p. art. 233 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 72 § 1
Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję, jeśli narusza prawo materialne lub procesowe.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podatek akcyzowy na używany samochód osobowy nabyty wewnątrzwspólnotowo, obliczony według stawki rosnącej z wiekiem pojazdu, może naruszać art. 90 ust. 1 TWE, jeśli jego wysokość przewyższa "rezydualną" kwotę podatku zawartą w cenie podobnych pojazdów krajowych.
Odrzucone argumenty
Organy podatkowe argumentowały, że polskie przepisy o podatku akcyzowym nie naruszają prawa wspólnotowego, ponieważ nakładają obowiązek podatkowy na wszystkie pojazdy przeznaczone do rejestracji w kraju, niezależnie od ich pochodzenia, i że przepisy art. 23 i 25 TWE nie mają zastosowania.
Godne uwagi sformułowania
"rezydualna" kwota podatku zasada całkowitej neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji nie można mówić o naruszeniu przez organy podatkowe przepisów art. 23 i 25 TWE, nie mają one bowiem zastosowania w niniejszej sprawie podatek taki jak podatek akcyzowy [...] nie stanowi cła sensu stricto ani opłaty o skutku równoważnym podatek jest częścią ogólnego wewnętrznego systemu opodatkowania towarów i w związku z tym powinien być poddany ocenie w świetle art. 90 TWE
Skład orzekający
Ewa Kwarcińska
przewodniczący sprawozdawca
Tomasz Kolanowski
członek
Bogusław Woźniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 90 TWE w kontekście opodatkowania akcyzą używanych samochodów osobowych nabytych wewnątrzwspólnotowo, zasada \"rezydualnej\" kwoty podatku."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w momencie wydania orzeczenia i interpretacji ETS z tamtego okresu. Konieczność indywidualnej analizy "rezydualnej" kwoty podatku w każdym przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zgodności polskiego prawa podatkowego z prawem UE, z praktycznymi konsekwencjami dla osób importujących samochody. Wyrok opiera się na kluczowej interpretacji ETS.
“Czy polski podatek akcyzowy od sprowadzanych aut jest dyskryminujący? WSA w Gdańsku analizuje wyrok ETS.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Gd 455/06 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2007-05-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-05-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Bogusław Woźniak Ewa Kwarcińska /przewodniczący sprawozdawca/ Tomasz Kolanowski Symbol z opisem 6111 Podatek akcyzowy Skarżony organ Dyrektor Izby Celnej Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Kolanowski, Asesor WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Sekretarz Sądowy Dorota Zawiślińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 maja 2007 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 22 marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Skarżący A. B. nabył w dniu [...] na terenie N. samochód osobowy marki Skoda [...], rok produkcji 2000, za kwotę [...] Euro. W dniu [...] skarżący dokonał wpłaty podatku akcyzowego w kwocie [...] zł z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Po zapłaceniu podatku skarżący uzyskał zaświadczenie niezbędne do rejestracji samochodu. W dniu [...] r. strona złożyła u Naczelnika Urzędu Celnego wniosek o zwrot nadpłaconego podatku, uzasadniając swój wniosek stwierdzeniem, że pobranie podatku akcyzowego w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu było niezgodne z art. 23 ust. 1 i 2, art. 25 i art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. W dniu [...] Naczelnik Urzędu Celnego wydał decyzję, w której odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego ww. samochodu osobowego. Od tej decyzji strona wniosła odwołanie, zarzucając sprzeczność wydanej decyzji ze wskazanymi wyżej przepisami prawa wspólnotowego, a ponadto z art. 91 Konstytucji RP, zgodnie z którym umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową. Przywołano również orzeczenie Eurpejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie nr 68/79 Hans Just v. Duńskie ministerstwo Podatków. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] kierując się między innymi art. 233 § 1 pkt. 1 i art. 72 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( t.j. Dz. U. nr 8 z 2005r., poz. 60 ze zm.; dalej: O.p. ), art. 80 ust. 1 i 2 i art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym (U. Nr 29, poz. 257 ze zm.; dalej u.p.a. ) i § 2 ust. 1 pkt. 2 i § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżek stawek podatku akcyzowego ( Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.; dalej: rozporządzenia MF ) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty strony dotyczące naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów prawa wspólnotowego są niezasadne. Wskazał, że przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) nie naruszają art. 90 Traktatu, ponieważ ustawa ta nakłada obowiązek podatkowy zarówno na pojazdy będące w obrocie na terenie kraju, jak i pojazdy pochodzące z importu lub z nabycia wewnątrzwspólnotowego. Wobec tego organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy § 2 ust. 1 pkt. 2 i § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz.U. Nr 87, poz. 825 ze zm.). Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie i uzasadniając to w podobny sposób jak w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Zarzucono decyzji organu drugiej instancji naruszenie art. 4 ust. 1 pkt. 5, art. 75 ust. 1 i 3 oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm. ) w związku z art. 9, art. 83, art. 87 i art. 91 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do uznania, iż przepisy umów międzynarodowych, w szczególności postanowienia Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zakazujące dyskryminacyjne opodatkowanie towarów pochodzących z innych państw członkowskich, nie mają w tej sprawie zastosowania. . W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i wskazując, że organy podatkowe kierowały się przy wydawaniu decyzji zarówno postanowieniami Traktatu, jak i orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, podkreślając, iż nie zachodzi kolizja norm prawa krajowego i prawa wspólnotowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, co nie oznacza, iż zostały podzielone wszystkie zarzuty strony w niej zawarte. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku, nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.) wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zgodności prawa polskiego, zastosowanego przez organy podatkowe przy wydawaniu zaskarżonych decyzji, z prawem wspólnotowym, mianowicie z art. 23, 25 i 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.; dalej: TWE). Z dniem 1 maja 2004 r., wraz z przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, częścią polskiego porządku prawnego stał się autonomiczny system prawa wspólnotowego, tzw. acquis communautaire, którego wszystkie organy państwa polskiego zobowiązane są przestrzegać. Na dorobek wspólnotowy składają się m.in. ogólne zasady prawa wspólnotowego, w tym zasady bezpośredniego skutku tego prawa oraz jego pierwszeństwa przed prawem państw członkowskich, wywiedzione w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (dalej: ETS), zwłaszcza w wyrokach z dnia 5 lutego 1963 r., 26/62 Van Gend & Loos (ECR 1963, s. 00001) i z dnia 15 lipca 1964 r., 6/64 Costa v. E.N.E.L. (ECR 1964, s. 00585). Z zasad tych wynika, że przepisy prawa wspólnotowego, cechujące się bezpośrednią skutecznością, w razie sprzeczności z normami prawa krajowego mają pierwszeństwo w zastosowaniu; sąd krajowy ma obowiązek pominąć w takiej sytuacji przepis prawa krajowego i oprzeć swe orzeczenie na prawie wspólnotowym (por. wyrok ETS z dnia 9 marca 1978 r., 106/77 Simmenthal, ECR 1978, s. 00629). Jednocześnie należy wspomnieć, że nad poszanowaniem prawa w wykładni i stosowaniu prawa wspólnotowego czuwają ETS i Sąd Pierwszej Instancji, każdy w zakresie swojej właściwości (art. 220 TWE); ETS jest m.in. właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym o wykładni Traktatu (art. 234 lit. a) TWE). Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę miał na względzie, że w analogicznej sprawie, również dotyczącej zgodności podatku akcyzowego nałożonego na podstawie ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego, ETS na wniosek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydał w dniu 18 stycznia 2007 r. w trybie prejudycjalnym wyrok w sprawie C-313/05 Maciej Brzeziński v. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie (niepubl.). Interpretacja odnośnych przepisów prawa wspólnotowego, zawarta w tym wyroku, wiąże nie tylko sądy orzekające w sprawie, w której wystosowano pytanie prawne do ETS (por. wyroki ETS: z dnia 24 czerwca 1969 r., 29/68 Milch-, Fett- und Eierkontor; z dnia 21 lutego 1991 r., C-143/88 i C-92/89 Zuckerfabrik Süderditmarschen AG i Zuckerfabrik Soest GmbH, ECR 1991, s. I-00415), ale i inne organy państwa członkowskiego, co wynika z celu postępowania uregulowanego w art. 234 TWE, jakim jest zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa wspólnotowego (por. wyroki ETS z dnia 16 stycznia 1974 r., 166/73 Rheinmühlen-Düsseldorf, ECR 1974, s. 00033; z dnia 13 maja 1981 r., 66/80 SpA International Chemical Corporation, ECR 1981, s. 01191). Związanie sądów krajowych wykładnią przepisów wspólnotowych określoną przez ETS w orzeczeniach wydanych na podstawie art. 234 TWE ma również uzasadnienie w wywodzonej z art. 10 TWE zasady efektywności prawa wspólnotowego, która byłaby zagrożona, gdyby sądy krajowe odmawiały stosowania tego prawa w rozumieniu przyjętym przez ETS. Znajduje to również pośrednie potwierdzenie w treści art. 292 TWE, zobowiązującego państwa członkowskie do niepoddawania sporów dotyczących wykładni lub stosowania Traktatu procedurze rozstrzygania innej niż w nim przewidziana. Wyroki ETS ustalające wykładnię przepisów prawa wspólnotowego są przy tym skuteczne ex tunc, a zatem sądy krajowe są obowiązane stosować te przepisy w znaczeniu ustalonym przez ETS także do stosunków prawnych powstałych przed ogłoszeniem orzeczenia wstępnego (por. wyrok ETS z dnia 27 marca 1980 r., 61/79 Denkavit Italiana, ECR 1980, s. 01205). Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, że ETS w sprawie C-313/05 Brzeziński stwierdził, że podatek taki jak podatek akcyzowy uregulowany ustawą z dnia 23 stycznia 2004 r. nie stanowi cła sensu stricto ani opłaty o skutku równoważnym, nie jest bowiem nakładany na towary w związku z przekroczeniem przez nie granicy (pkt. 21-23 i 25 wyroku). Nie można zatem mówić o naruszeniu przez organy podatkowe przepisów art. 23 i 25 TWE, nie mają one bowiem zastosowania w niniejszej sprawie. Stanowisko organu odwoławczego jest zatem w tym zakresie słuszne. Odpada tym samym również konieczność rozważania zgodności polskich uregulowań ze wskazanymi przepisami prawa wspólnotowego. Należy też wskazać, że zgodnie z ugruntowanym poglądem ETS, nie jest możliwe jednoczesne zastosowanie przepisów art. 23 i 25 oraz art. 90 TWE do tego samego obciążenia (por. np. wyrok z dnia 29 kwietnia 2004 r., C-387/01 Weigel, ECR 2004, s. I-4981, pkt 63 i orzecznictwo tam powołane). ETS uznał zarazem, że wspomniany podatek jest częścią ogólnego wewnętrznego systemu opodatkowania towarów i w związku z tym powinien być poddany ocenie w świetle art. 90 TWE (wyrok w sprawie C-313/05 Brzeziński, pkt 24). Zgodnie z tym przepisem, żadne państwo członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (ust. 1). Ponadto żadne państwo członkowskie nie nakłada na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych, które pośrednio chronią inne produkty (ust. 2). Na gruncie niniejszej sprawy ma zastosowanie ust. 1 art. 90 TWE, ponieważ porównywane jest opodatkowanie dwóch kategorii produktów podobnych w rozumieniu tego przepisu, mianowicie używane samochody osobowe znajdujące się już na rynku krajowym oraz używane samochody nabyte w innych państwach członkowskich (por. też pkt. 30 i 31 wyroku w sprawie C-313/05 Brzeziński). Nie budzi przy tym żadnych wątpliwości, że jest to przepis wywołujący bezpośredni skutek w systemie prawnym państw członkowskich (por. wyrok ETS z dnia 16 czerwca 1966 r., 57/65 Lütticke, ECR 1966, s. 00205). Z kolei, w myśl art. 80 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Podatnikami akcyzy od samochodów są podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed pierwszą jego rejestracją na terytorium kraju oraz importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego (art. 80 ust. 2 pkt. 1 i 2 powołanej ustawy). Jak wynika z tych regulacji, podatek akcyzowy jest nakładany tylko raz na wszystkie pojazdy przeznaczone do zarejestrowania w Polsce, zarówno nowe, jak i używane, niezależnie od tego, czy zostały wyprodukowane na terytorium kraju, czy przywiezione z innych państw członkowskich (co podkreślił ETS w pkt. 33 wyroku w sprawie C-313/05 Brzeziński). Obowiązek podatkowy w akcyzie od samochodów, w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego, w znaczeniu nadanym temu sformułowaniu przez art. 2 pkt. 11 ustawy, powstaje z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym (art. 80 ust. 3 pkt. 3 ustawy). Według § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.), w stanie prawnym obowiązującym w dniu powstania obowiązku podatkowego po stronie skarżącego, stawki akcyzy określone w poz. 27 załącznika nr 1 do tego rozporządzenia miały zastosowanie do każdej sprzedaży samochodu osobowego dokonanej przed jego pierwszą rejestracją na terenie kraju w trybie określonym w przepisach o ruchu drogowym, z zastrzeżeniem ust. 2. Ten ostatni przewidywał, że w przypadku m.in. nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych, dokonywanego po upływie 2 lat kalendarzowych od ich produkcji, wliczając rok produkcji jako pierwszy rok kalendarzowy, stosowało się procentowe stawki akcyzy obliczone według zamieszczonego tam wzoru, z uwzględnieniem stawek akcyzy określonych odpowiednio w poz. 27 załącznika nr 1 (przy sprzedaży krajowej) oraz w poz. 21 załącznika nr 2 do rozporządzenia (przy nabyciu wewnątrzwspólnotowym). Stawki te, ustalane zgodnie z owym wzorem, rosły wraz z wiekiem pojazdu, jednak, stosownie do § 7 ust. 3 rozporządzenia, nie mogły być wyższe niż stawka akcyzy przewidziana w art. 75 ust. 1 ustawy, tj. 65% podstawy opodatkowania. Poz. 27 załącznika nr 1 oraz poz. 21 załącznika nr 2 do rozporządzenia przewidywały analogiczne stawki akcyzy, uzależnione od pojemności silnika: dla samochodów osobowych o pojemności silnika powyżej 2.000 cm3 stawka ta wynosiła 13,6%, dla pozostałych samochodów – 3,1%. Powyższy mechanizm opodatkowania samochodów osobowych akcyzą należy zatem porównać z zasadami wynikającymi z art. 90 TWE. Zgodnie z konsekwentnym poglądem ETS, przepis ten służy zagwarantowaniu całkowitej neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji między produktami znajdującymi się już na rynku krajowym a produktami przywożonymi z zagranicy (por. wyrok w sprawie C-387/01 Weigel, pkt 66 i powołane tam orzecznictwo). Jakikolwiek podatek nakładany przez państwo członkowskie nie może zatem obciążać produktów pochodzących z innych państw członkowskich bardziej niż obciąża on podobne produkty krajowe (por. wyrok w sprawie C-313/05 Brzeziński, pkt. 29). Dane opodatkowanie może zostać uznane za zgodne z art. 90 TWE tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, że jest ono tak skonstruowane, iż wyklucza w każdym przypadku opodatkowanie przywożonych produktów w wyższym stopniu niż produktów krajowych, nie wywołując w żadnym razie dyskryminujących skutków (ibidem, pkt. 40). W konsekwencji, w powołanym orzeczeniu w sprawie C-313/05 Brzeziński ETS stwierdził, że art. 90 ust. 1 TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w innym państwie członkowskim, przewyższa "rezydualną" kwotę (residual amount) tego podatku zawartą w cenie nabycia (purchase price) podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek (teza 2 wyroku). Wyrok w tej sprawie stanowi konsekwentne rozwinięcie utrwalonej linii orzecznictwa ETS dotyczącego wykładni art. 90 (dawniej 95) TWE w analogicznych sytuacjach (por. wyroki: z dnia 11 grudnia 1990 r., C-47/88 Comission v. Denmark, ECR 1990, s. I-4509; z dnia 9 marca 1995 r., C-345/93 Nunes Tadeu, ECR 1995, s. I-00479; z dnia 23 października 1997 r., C-375/95 Comission v. Greece, ECR 1997, s. I-05981; z dnia 22 lutego 2001 r., C-393/98 Gomes Valente, ECR 2001, s. I-1327; z dnia 19 września 2002 r., C-101/00 Tulliasiamies and Siilin, ECR 2002, s. I-7487; z dnia 29 kwietnia 2004 r., C-387/01 Weigel, ECR 2004, s. I-4981; z dnia 5 października 2006 r., C-290/05 i C-333/05 Nádasdi i Németh, niepubl.), gdzie znajduje się również wyjaśnienie, jak należy rozumieć sformułowanie "rezydualna kwota podatku". ETS stoi bowiem na stanowisku, że jeśli podatek od nowego pojazdu jest równy pewnemu ułamkowi jego ceny, to "pozostałość" (residue) tego podatku zawarta w wartości używanego pojazdu ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu wraz z deprecjacją tej wartości - to jest "rezydualny", czyli "pozostały" w cenie uwzględniającej spadek wartości pojazdu, podatek (wyrok w sprawie C-345/93 Nunes Tadeu, pkt 13 i 16; wyrok w sprawie C-375/95 Comission v. Greece, pkt 21; wyrok w sprawie C-387/01 Weigel, pkt 68). Przytoczone stanowisko ETS przesądza o nieprawidłowości wykładni art. 90 TWE przyjętej przez organy podatkowe w niniejszej sprawie, co prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego; wykładnia prawa wspólnotowego dokonana przez ETS jest bowiem wiążąca dla organów państwa członkowskiego. Wykładnia ta prowadzi do wniosku, że co do zasady opodatkowanie akcyzą używanych samochodów pochodzących z innych państw członkowskich wedle stawki rosnącej wraz z wiekiem pojazdu, jest prima facie niezgodne z art. 90 ust. 1 TWE, ponieważ kwota "rezydualnego" podatku akcyzowego zawartego w wartości podobnego samochodu używanego, zarejestrowanego wcześniej w kraju, wraz z deprecjacją tej wartości (postępującą z wiekiem) proporcjonalnie również maleje (a nie rośnie). Odnosząc powyższe stwierdzenie do realiów niniejszej sprawy, należy wskazać, że do ustalenia, czy nałożony na stronę skarżącą podatek miał w istocie dyskryminujący, niezgodny z prawem wspólnotowym skutek, konieczne jest zbadanie, jaka jest w rzeczywistości wysokość owego "rezydualnego" podatku (w rozumieniu wyżej opisanym) zawartego w wartości (cenie sprzedaży) podobnych, używanych samochodów zarejestrowanych wcześniej w Polsce. Podobnymi produktami krajowymi w rozumieniu art. 90 ust. 1 TWE będą, w tym wypadku, używane samochody zarejestrowane wcześniej jako nowe w Polsce, spełniające podobne parametry (co do wieku, pojemności silnika i inne, o ile będą one relewantne dla określenia nałożonej wówczas stawki podatku akcyzowego), co samochód stanowiący własność strony, opodatkowany sporną akcyzą. Strona nabyła w N. samochód osobowy wyprodukowany w 2000 r.; nabycie wewnątrzwspólnotowe miało więc miejsce po upływie 2 lat kalendarzowych od produkcji tego samochodu ( rok produkcji uważa się za pierwszy rok kalendarzowy – por. pkt. 34 wyroku ETS w sprawie C-313/05 Brzeziński). Ze względu na wiek pojazdu i pojemność silnika oraz po zastosowaniu przeliczenia stawki akcyzy zgodnie ze wzorem określonym w § 7 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r., strona uiściła akcyzę przy zastosowaniu, wskazanej przez organ odwoławczy, stawki. Reasumując powyższe stwierdzić należy, iż: 1/. zadaniem organu podatkowego, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, będzie poczynienie w powyższym zakresie ustaleń oraz dokonanie określenia właściwej proporcji "rezydualnej" (pozostałej) kwoty podatku mieszczącej się w wartości podobnych używanych samochodów osobowych; 2/. jeżeli w wyniku tych ustaleń okaże się, że ów "rezydualny" podatek jest niższy niż akcyza nałożona w rozpoznawanej sprawie przy nabyciu wewnątrzwspólnotowym, różnicę tę, przewyższającą kwotę "rezydualną", będzie należało uznać za niezgodną z prawem wspólnotowym (art. 90 ust. 1 TWE), a na organie podatkowym będzie spoczywał obowiązek bezpośredniego zastosowania prawa wspólnotowego z pominięciem prawa krajowego; 3/. zgodnie z orzecznictwem ETS, opłata pobrana nienależnie, na podstawie normy prawa krajowego sprzecznej z prawem wspólnotowym, rodzi po stronie jednostki roszczenie o jej zwrot, którego można dochodzić na podstawie przepisów prawa krajowego (por. wyrok w sprawie 199/82 San Giorgio, ECR 1983, s. 03595); oznacza to, że stronie skarżącej będzie przysługiwał wówczas zwrot nadpłaconego podatku akcyzowego, w wysokości ww. różnicy. Z wymienionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI