I SA/Gd 392/25

I SA/Gd 392/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-10-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1230
art. 83 ust. 1 pkt 3, ust. 4 w związku z art. 28 ust. 2, 3, 3a, 3b oraz art. 32
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dorota Kotlarek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 października 2025 r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 marca 2025 r., nr UP-192/2025 w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu nieopłacanych składek oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 21 marca 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "organ" lub "ZUS"), po rozpatrzeniu wniosku K. P. (dalej: "strona", "Skarżący") o ponowne rozpoznanie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), dalej: "k.p.a.", w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 355 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", uchylił decyzję ZUS z dnia 9 września 2024 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek w całości i na podstawie:
1. art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3 oraz art. 32 u.s.u.s. odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem tych składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 812.607,52 zł, w tym na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych z tytułu składek, odsetek naliczonych na 9 kwietnia 2024 r., oraz kosztów upomnienia za wskazane okresy rozliczeniowe i w kwotach wskazanych w decyzji;
2. art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem" odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 142.862,63 zł, w tym na: ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy za wskazane okresy rozliczeniowe i w kwotach wskazanych w decyzji;
3. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w zakresie przedawnionych należności z tytułu składek, w tym na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za wskazane w decyzji okresy.
Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
W dniu 9 kwietnia 2024 r. do ZUS wpłynął wniosek strony o umorzenie należności z tytułu składek, w którym strona powołała się na przyczyny powstania zadłużenia.
Decyzją z 9 września 2024 r. ZUS odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek.
W ocenie ZUS w sprawie nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.; strona nie wykazała zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego; strona nie wykazała, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; nie wykazała, że stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
We wniosku ponowne rozpatrzenie sprawy strona wskazała, że ZUS podaje daty powstawania zobowiązań z tytułu składek oraz wskazuje na fakt prowadzonej korespondencji z Urzędem Skarbowym w celu podjęcia przez Urząd Skarbowy windykacji tych należności. Zdaniem strony takie działanie nie wywołuje żadnych skutków prawnych, ponieważ każde miesięcznie niezapłacone zobowiązanie z tytułu składek stanowi odrębny byt prawny i na każde takie zobowiązanie ZUS musi przeprowadzić odrębną procedurę, wydać decyzję o wystąpieniu na drogę administracyjną i o każdej takiej decyzji podatnik musi być skutecznie poinformowany. Zaznaczyła, że w decyzji nie ma żadnej informacji o skutecznym informowaniu o egzekucji, a tym bardziej o czynnościach dokonywanych pomiędzy ZUS a Urzędem Skarbowym, więc takie działanie nie wywołuje skutków prawnych. W opinii strony kolejne zajęcia tego samego źródła czynią czynność komorniczą, tzw. czynnością pozorną. Stwierdziła, że skuteczne wszczęcie egzekucji przerywa bieg przedawnienia roszczenia, ale od następnego dnia po tym fakcie rozpoczyna się bieg nowego terminu przedawnienia roszczenia wynoszący od 2010 r. 5 lat. Wskazane w decyzji działania ZUS posiadają istotne wady prawne. Strona zaprzeczyła, by składki nie były opłacane od 2005 r., ponieważ do końca 2009 r. wszystkie składki były uregulowane.
Strona wskazała, że na operację stawów biodrowych czekała niemal 10 lat, doznała zawału serca, pomimo to starała się, aby wszyscy pracownicy otrzymywali wynagrodzenia, choć czasem nie starczało już środków na ZUS.
Strona zaznaczyła, że nie posiada samochodu marki [...], ponieważ w marcu 2014 r. pojazd uległ wypadkowi i był uszkodzony.
Do wniosku Strona dołączyła dokumentację w tym postanowienia Komorników Sądowych o umorzeniu postępowań egzekucyjnych prowadzonych, w tym na rzecz Skarbu Państwa. Dowodzi to, że strony nie stać na spłatę kwot nawet tych wskazanych w zajęciach komorniczych, dlatego nie ma nawet teoretycznie szans by była kiedykolwiek w stanie zapłacić jakąkolwiek kwotę na rzecz ZUS.
Decyzją z dnia 21 marca 2025 r. ZUS po zapoznaniu się z treścią wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz biorąc pod uwagę analizę całości materiału dowodowego, ustosunkowując się do argumentów strony orzekł, jak w sentencji.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że dokonał rozpoznania sytuacji rodzinnej i materialnej strony, rodzaju, okresu i wysokości należności na podstawie wszystkich uzyskanych i przedłożonych do sprawy dokumentów.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 7 maja 2024 r. wnioskujący poinformował, że: jest żonaty, nie pracuje zarobkowo i nie uzyskuje dochodów z innych źródeł, otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 6.317,35 zł brutto, tj. 3.709,46 zł netto miesięcznie, nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej, świadczeń z Urzędu Pracy oraz nie korzysta z innych form pomocy, prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z żoną, która uzyskuje dochody w wysokości 1.745,40 zł netto miesięcznie, ponosi stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z tytułu opłat eksploatacyjnych - 1.903,21 zł oraz kosztów związanych z leczeniem - 835,73 zł, posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków za lata 2012-2013 w wysokości 613.518,19 zł, które są dochodzone w drodze egzekucji komorniczej po 1.579,34 zł miesięcznie, nie posiada majątku nieruchomego, ruchomego, wierzytelności i praw majątkowych, z uwagi na wiek i stan zdrowia nie widzi szans na poprawę sytuacji materialnej, doznał zawału serca, który był skutkiem wypadku w czasie pracy, jest po operacji prawej dłoni z powodu ropowicy, co ogranicza jej sprawność, ma wszczepione endoprotezy bioder, choruje przewlekle na insulinozależną cukrzycę, a po przebytym COVID-19 pozostaje pod opieką poradni pulmonologicznej.
ZUS w oparciu o dane wygenerowane z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, ustalił, że wnioskujący:
- 31 marca 2016 r. zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej;
- 17 listopada 2020 r. został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako emeryt i otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości od marca 2025 r. - 6.664,80 zł brutto, tj. 5.564,97 zł netto, z którego dokonywane są potrącenia na rzecz Komornika Sądowego w kwocie 1.666,20 zł i do wypłaty pozostaje 3.898,77 zł miesięcznie;
- figuruje jako właściciel samochodu osobowego marki Mercedes-Benz z 2005 r.
- nie jest właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości.
W ocenie organu należności z tytułu składek określone w sentencji decyzji są wymagalne i nie uległy przedawnieniu.
Wskazując na kolejne nowelizacje art. 24 ust. 4 i art. 24 ust. 5b u.s.u.s, organ wyjaśnił, że bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek określonych w sentencji decyzji zawiesiło (na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s.) doręczenie stronie wskazanych tytułów wykonawczych adresatowi, a postępowanie egzekucyjne trwa.
ZUS wyjaśnił kolejno, że:
1. ciąży na nim jako wierzycielu ustawowy obowiązek podjęcia wszystkich przewidzianych prawem czynności, które doprowadzą do zastosowania środka egzekucyjnego, a w rezultacie - do wykonania przez osobę zobowiązaną obowiązku, od którego wykonania się uchyla.
2. ZUS jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wyłącznie w trybie egzekucji administracyjnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132)., zwanej dalej "u.p.e.a."
3. Podstawą wystawienia wskazanych tytułów wykonawczych są należności wynikające z deklaracji rozliczeniowych i decyzji administracyjnej z 14 grudnia 2017 r.
4. Odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone prawidłowo na adres zamieszkania strony - adres ustalono na podstawie zgłoszenia jako płatnika składek na druku ZUS ZFA z 2 czerwca 2003 r.
5. ZUS prowadzi egzekucję z rachunków bankowych w Banku 1 SA oraz w Banku 2, a także - od 9 stycznia 2025 r. - z świadczenia emerytalno-rentowego, do którego występuje zbieg egzekucji z Komornikiem Sądowym. 17 stycznia 2025 r. wysłano adnotację do Komornika celem prowadzenia egzekucji ze świadczenia w związku ze zbiegiem .
Odnosząc się do zarzutów strony ZUS wyjaśnił, że przepisy u.p.e.a. nie przewidują przeprowadzania dodatkowo "odrębnej procedury i wydania decyzji o wystąpieniu na drogę administracyjną". W kwestii informowania o czynnościach dokonywanych pomiędzy ZUS i Urzędem Skarbowym organ wyjaśnił, że wszystkie sprawy dotyczące prowadzenia postępowania egzekucyjnego lub egzekucji, które ZUS przekazał do Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku lub Urzędu Skarbowego w Pruszczu Gdańskim zostały zakończone. Ostatnią czynnością było zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszczu Gdańskim z 13 października 2023 r. o zakończeniu egzekucji prowadzonej na podstawie dalszych tytułów wykonawczych, o której strona była powiadomiona.
W opinii organu w sprawie nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s., co uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie.
ZUS podjął również czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i stwierdził, że takie okoliczności nie wystąpiły.
Strona zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej 31 marca 2016 r. i 26 lipca 2021 r. została ona wykreślona z ewidencji, dlatego przesłanka ta nie ma zastosowania w sprawie.
Zdaniem organu nie wystąpiła też przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotycząca stanu zdrowia, bowiem strona otrzymuje świadczenie emerytalne, które jest stałym dochodem wypłacanym niezależnie od stanu zdrowia i może stanowić źródło sukcesywnej spłaty zaległości wobec ZUS.
W opinii organu ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste.
Organ dokonał analizy sytuacji finansowej i rodzinnej strony i stwierdził, że budżet gospodarstwa domowego strony pozwala na sfinansowanie całości wydatków związanych z utrzymaniem na poziomie zdecydowanie przekraczającym poziom minimum socjalnego.
W ocenie organu fakt posiadania zobowiązań wobec innych wierzycieli nie stanowi przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek.
Mając na uwadze poczynione ustalenia ZUS stwierdził, że natychmiastowe umorzenie zaległości składkowych w okolicznościach niniejszej sprawy byłoby przedwczesne i sprzeczne z interesem publicznym oraz naruszałoby konstytucyjną zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.
W niniejszej sprawie ZUS zgromadził materiał dowodowy, a następnie dokonał subsumpcji, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia w zgodzie z treścią art. 7, 77, 80 oraz 107 k.p.a.
Końcowo ZUS stwierdził, że w toku postępowania odwoławczego organ ustalił, że przedawnieniu uległy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za podane w decyzji okresy, dlatego na mocy art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w tym zakresie.
Skarżący wywiódł od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w której wskazując ponownie na trudną sytuację materialną i zdrowotną oraz szereg wskazanych w toku postępowania uchybień, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS z dnia 21 marca 2025 r. w zakresie odmowy umorzenia należności z tytułu składek, a spór koncentruje się wokół rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie odmówił umorzenia tych należności.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności.
Jak wynika z ust. 3 tego przepisu, całkowita nieściągalność, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił nieruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy prawo upadłościowe;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Powyższe wyliczenie stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.
Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.
W ocenie Sądu, ZUS zasadnie przyjął, że z przyczyn oczywistych w sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1, bowiem dłużnik żyje.
Przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe.
Nie zachodzi również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. – bowiem Skarżący zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej 31 marca 2016 r., jednak nie zostało spełnione kryterium braku następców prawnych, ponieważ strona ma żonę i syna oraz braku majątku, ponieważ otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 6.664,80 zł brutto miesięcznie, które pozwala na prowadzenie postępowania egzekucyjnego.
Również przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł.
Przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi dlatego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy aktualnie nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję - postanowieniami z 18 czerwca 2018 r., 29 czerwca 2018 r., 22 listopada 2021 r., 9 sierpnia 2022 r. i 21 lutego 2023 r. Komornicy Sądowi umarzali prowadzone postępowania egzekucyjne z uwagi na bezskuteczność; Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pruszczu Gdańskim 13 października 2023 r. zawiadomił ZUS, jako wierzyciela o zakończeniu egzekucji prowadzonej na podstawie dalszych tytułów wykonawczych ze środka, do którego zastosowania nie jest uprawniony ZUS (samochodu z 2005 r.); jednak obiektywnie należy stwierdzić, że posiada składnik majątkowy podlegający egzekucji w postaci emerytury, co czyni zarzut Skarżącego związany ze sprzedażą uszkodzonego pojazdu bezzasadnym.
Przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. także nie zachodzi - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ przymusowe dochodzenie należności z tytułu składek prowadzi ZUS i 9 stycznia 2025 r. dokonał zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego (do świadczenia występuje zbieg egzekucji z Komornikiem Sądowym).
Zdaniem Sądu powyższe okoliczności wyłączają przesłankę całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
W ocenie Sądu, ustalenie, czy uregulowanie zaległych należności z tytułu składek może pociągnąć dla skarżącego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki, czynione są w oparciu o materiał dowodowy oferowany przez stronę skarżącą (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2410/11, LEX nr 1305514). Oznacza to, że ustalenia w zakresie przesłanki "całkowitej nieściągalności" dokonuje organ rozpoznający wniosek, bez względu na zakres inicjatywy dowodowej skarżącego w tym przedmiocie. Także bowiem w przypadku wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonego, który był jednocześnie płatnikiem tych składek, organ stosuje art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. i bada, czy zachodzi przypadek całkowitej nieściągalności składek (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 44/12, LEX nr 1310089).
Zdaniem Sądu, ZUS zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie nie można jeszcze stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności, gdyż w sprawie postępowanie egzekucyjne nadal może być prowadzone, co wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności.
W ocenie Sądu organ nie naruszył w tym zakresie przepisu art. 28 u.s.u.s.
Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.).
Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.
W myśl § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
- gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,
- poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
- przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
W ocenie Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ prawidłowo stwierdził, że w sprawie nie udowodniono okoliczności wynikających z § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. przemawiających za umorzeniem należności.
Zdaniem Sądu, ZUS prawidłowo stwierdził, że Skarżący nie udowodnił aby poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia; nie wystąpiły również okoliczności o których mowa w § 3 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia, które miałyby negatywny wpływ na możliwości płatnicze i możliwość uzyskiwania dochodów przez Skarżącego. Organ wywiódł prawidłowy wniosek, że wystąpienie przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. W przypadku Skarżącego, w opinii Sądu, przesłanka ta nie zachodzi, ponieważ pomimo trudności zdrowotnych Skarżący dysponuje stałym źródłem dochodu w postaci świadczenia emerytalnego, które jest wypłacane bez względu na stan zdrowia, i może ono stanowić źródło stopniowej spłaty zadłużenia.
Zdaniem Sądu, ograniczone możliwości płatnicze Skarżącego nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny.
Według prawidłowych ustaleń organu Skarżący od marca 2025 r. otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 6.664,80 zł brutto, tj. 5.564,97 zł netto, z którego dokonywane są potrącenia egzekucyjne w kwocie 1.666,20 zł i do wypłaty pozostaje 3.898,77 zł miesięcznie. Skarżący prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z żoną. Według aktualnych danych organu dochody żony z tytułu emerytury po waloryzacji i uwzględnieniu potrąceń komorniczych oraz dodatku pielęgnacyjnego wynoszą 2.142,03 zł netto miesięcznie. Strona ma także prawo do dodatkowych świadczeń, tzw. trzynastej emerytury (czternasta - ze względu na wysokość emerytury nie przysługuje) a żona – trzynastej i czternastej. Z tego tytułu ZUS w 2024 r. wypłacił małżonkom łącznie kwotę 4.220,01 zł netto, co daje dodatkowy dochód w wysokości średnio 351,00 zł miesięcznie.
Analizując sprawę pod kątem istnienia trudnej sytuacji finansowej i ubóstwa organ musi wziąć pod uwagę wszystkie środki finansowe, jakimi dysponuje gospodarstwo domowe strony. Ponieważ poziom ubóstwa i trudnej sytuacji każdy człowiek odczuwa bardzo subiektywnie, wskaźnik minimum socjalnego pozwala na stosunkowo obiektywną ocenę poziomu zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Minimum socjalne wyznacza kwotę, która jest niezbędna gospodarstwu domowemu w celu zapewnienia odpowiednich warunków do odtworzenia sił życiowych i utrzymania więzi społecznych.
Budżet gospodarstwa domowego strony, według ustaleń ZUS, po potrąceniach egzekucyjnych wynosi średnio 6.391,80 zł miesięcznie i jest o ponad 3.300,00 zł wyższy niż poziom minimum socjalnego określony w grudniu 2024 r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego w III kwartale 2024 r. na kwotę 3.075,41 zł dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego. Zatem nie wskazuje on na stan ubóstwa. Strona nie korzysta z żadnych form pomocy i w aktach sprawy brak jest dowodów, by ubiegała się o wsparcie socjalne skierowane do osób znajdujących się w niedostatku. Udzielenie wsparcia ze środków z pomocy społecznej poprzedzone jest szczegółowym, obowiązkowym wywiadem środowiskowym. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1044) od 1 stycznia 2025 r. obowiązuje kwota kryterium dochodowego z pomocy społecznej dla osoby w rodzinie w wysokości 823,00 zł.
Organ poddał również analizie przedłożone faktury za zużycie energii elektrycznej, za zakup oleju napędowego grzewczego, za leki wystawione od czerwca 2023 r. do września 2023 r. na łączną kwotę 2.542,92 zł, tj. średnio 635,73 zł; uwzględnił też oświadczenie strony, że ponosi stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w łącznej wysokości 2.738,94 zł, w tym z tytułu opłat eksploatacyjnych - 1.903,21 zł oraz kosztów związanych z leczeniem - 835,73 zł. Po ich poniesieniu do dyspozycji rodziny pozostaje ponad 3.600,00 zł miesięcznie.
W stałych kosztach utrzymania nie uwzględniono podstawowych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym na zakup żywności, ubrań, artykułów higienicznych, itp. W powołanym minimum socjalnym wysokość wydatków na żywność, kulturę i rekreację, odzież, obuwie, higienę osobistą, transport i łączność oraz pozostałe wydatki dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego określono na łączną kwotę 1.804,68 zł. Budżet gospodarstwa domowego, zdaniem pozwala na sfinansowanie całości wydatków związanych z utrzymaniem na poziomie zdecydowanie przekraczającym poziom minimum socjalnego.
Organ uwzględnił ponadto, że strona posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków za lata 2012-2013 w wysokości 613.518,19 zł, które są dochodzone w trybie egzekucji komorniczej po 1.579,34 zł miesięcznie. Kwota ta jest potrącana ze świadczenia emerytalnego. Przy czym egzekucja jest zawsze prowadzona zgodnie z przepisami prawa i uwzględnia określone ustawowo składniki majątkowe oraz kwoty wolne od egzekucji i potrąceń, które stanowią wyraz ochrony dłużnika w procesie dochodzenia zaległości.
W ocenie Sądu, fakt posiadania zobowiązań wobec innych wierzycieli nie stanowi jednak przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. ZUS nie może bowiem uwzględniać interesów innych wierzycieli i rezygnować z należnych mu kwot w celu ich zaspokojenia. Obowiązek zapłaty składek wynika bezpośrednio z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i co do zasady są one uprzywilejowane ze względu na ich szczególny charakter. Do świadczenia emerytalnego strony występuje zbieg egzekucji.
Według prawidłowych ustaleń organu Skarżący był właścicielem we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,1 ha, którą 28 grudnia 2012 r. aktem notarialnym wraz żoną darował synowi.
Zgodnie z art. 897 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r., poz. 1061 ze zm.) jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia. Zaznaczyć należy, że nie jest istotna przyczyna popadnięcia w niedostatek, co oznacza, że nie musi być ona wynikiem udzielonej darowizny.
W opinii Sądu, ZUS trafnie przyjął, że instytucja umorzenia służy wsparciu osób w zupełnie wyjątkowych okolicznościach związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi czy innymi, niemożliwymi do przewidzenia zdarzeniami, w sytuacji gdy status materialny trwale nie rokuje w kontekście spłaty zadłużenia. Umorzenie należności może być uzasadnione jedynie okolicznościami o charakterze obiektywnym, wyjątkowym i trwałym. W przedmiotowej sprawie takie okoliczności nie zachodzą.
Słuszny interes gospodarstwa domowego zabezpieczają dochody zdecydowanie przekraczające poziom minimum socjalnego, nawet po potrąceniach egzekucyjnych. Wobec powyższego nie można uznać, że sytuacja finansowa Skarżącego nosi znamiona trwałego ubóstwa i przymusowe dochodzenie należności z tytułu składek pozbawi rodzinę strony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych – co słusznie podkreślił organ w zaskarżonej decyzji.
W opinii Sądu, ZUS zatem zasadnie przyjął, że obecna sytuacja zdrowotna nie przesądza o tym, że Skarżący nie będzie w stanie regulować swoich zobowiązań (również w przyszłości) tym bardziej, że posiada źródło dochodu z tytułu otrzymywanego świadczenia emerytalnego.
W ocenie Sądu, organ zasadnie stwierdził, że należności z tytułu składek określone w zaskarżonej decyzji są wymagalne i nie uległy przedawnieniu.
Wskazując na kolejne nowelizacje art. 24 ust. 4 i art. 24 ust. 5b u.s.u.s, organ trafnie wyjaśnił, że bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek określonych w decyzji zawiesiło (na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s.) doręczenie wskazanych tytułów wykonawczych adresatowi, a postępowanie egzekucyjne trwa.
ZUS trafnie wyjaśnił ponadto, że ciąży na nim jako wierzycielu ustawowy obowiązek podjęcia wszystkich przewidzianych prawem czynności, które doprowadzą do zastosowania środka egzekucyjnego, a w rezultacie - do wykonania przez osobę zobowiązaną obowiązku, od którego wykonania się uchyla.
ZUS jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wyłącznie w trybie egzekucji administracyjnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132)., zwanej dalej "u.p.e.a.". Podstawą wystawienia wskazanych tytułów wykonawczych są należności wynikające z deklaracji rozliczeniowych i decyzji administracyjnej z 14 grudnia 2017 r., a odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone prawidłowo na adres zamieszkania strony - co znajduje odzwierciedlenie w zwrotnych potwierdzeniach odbioru dołączonych do akt administracyjnych sprawy; adres strony ustalono na podstawie zgłoszenia jako płatnika składek na druku ZUS ZFA z 2 czerwca 2003 r.
Ponadto ZUS prowadzi egzekucję z rachunków bankowych w Banku 1 SA oraz w Banku 2, a także - od 9 stycznia 2025 r. – z świadczenia emerytalno-rentowego, do którego występuje zbieg egzekucji z Komornikiem Sądowym. 17 stycznia 2025 r. wysłano adnotację do Komornika celem prowadzenia egzekucji ze świadczenia w związku ze zbiegiem.
Odnosząc się do zarzutów strony ZUS prawidłowo wyjaśnił, że przepisy u.p.e.a. nie przewidują przeprowadzania dodatkowo "odrębnej procedury i wydania decyzji o wystąpieniu na drogę administracyjną". W kwestii informowania o czynnościach dokonywanych pomiędzy ZUS i Urzędem Skarbowym organ wyjaśnił, że wszystkie sprawy dotyczące prowadzenia postępowania egzekucyjnego lub egzekucji, które ZUS przekazał do Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku lub Urzędu Skarbowego w Pruszczu Gdańskim zostały zakończone. Ostatnią czynnością było zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszczu Gdańskim z 13 października 2023 r. o zakończeniu egzekucji prowadzonej na podstawie dalszych tytułów wykonawczych, o której strona była powiadomiona.
Decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście wskazanej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia nie można utożsamiać z zupełną dowolnością sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, ponieważ organy administracji publicznej, zgodnie z art. 6 k.p.a., działają na podstawie przepisów prawa. To z kolei wiąże się z obowiązkiem uwzględnienia w motywach wydanego rozstrzygnięcia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym przepisów określających zasady postępowania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie ZUS nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami oraz regułami logiki. W postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).
Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego. Sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów organ administracyjny nie naruszył reguł logiki i czy zastosował właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Natomiast należy mocno wyartykułować, że kompetencję w zakresie umorzenia należności składkowych posiada wyłącznie ZUS, dlatego też Sąd nie może jakby tego chciał Skarżący ponownie rozpatrzyć jego wniosku o umorzenie zaległości wobec ZUS. Taką decyzję może podjąć wyłącznie ZUS w ramach wspomnianego wcześniej uznania administracyjnego, które odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w sytuacji prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 bądź w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to właśnie drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (art. 107 § 3 k.p.a.).
W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się ZUS odmawiając umorzenia należności składkowych.
Po dokonaniu analizy sytuacji finansowej Skarżącego ZUS zasadnie stwierdził, że Skarżący nie udowodnił, że jego sytuacja materialno - bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności.
W ocenie Sądu, prezentowana argumentacja jest prawidłowa, albowiem analiza akt sprawy pozwala stwierdzić, że przedłożona dokumentacja obrazująca stan majątkowy i sytuację rodzinną Skarżącego wskazuje, że Skarżący z powodów zdrowotnych może regulować istniejące zaległości, bowiem osiąga dochód, co umożliwia zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, a w konsekwencji spłacenie zaległych należności.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że dołączona do akt sprawy dokumentacja nie wpływa w sposób istotny na dokonaną przez organ ocenę sytuacji majątkowo – bytowej Skarżącego, bowiem Skarżący nie przedstawił dokumentu, z którego wynikałaby trwała niezdolność lub realna przeszkoda do uregulowania należności z tytułu składek.
Sąd stanął na stanowisku, że zasadnie organ uznał, iż za odmową umorzenia przemawia również ocena struktury zadłużenia, tj. fakt, że zaniedbanie w tym zakresie dotyczy okresu prowadzenia działalności, co prowadzi do wniosku, że ubezpieczony w sposób rażący uchybił obowiązkowi ustawowemu i zasadzie obowiązującej wszystkich płatników, a więc powszechności w systematycznym opłacaniu składek. Stosownie do art. 46 u.s.u.s., to właśnie ubezpieczony jako płatnik składek, jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek. Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej płatnik wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Zatem skutki finansowe działalności osoby zobowiązanej nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji na ogół obywateli.
Organ ustalił wysokość ponoszonych przez Skarżącego opłat na utrzymanie, uwzględnił również, że Skarżący nie wskazał na poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości spłacenia należności.
Oceniając obecną sytuację finansową Skarżącego, organ zasadnie uznał, że nie zachodzą przesłanki, które pozwalałyby na umorzenie przedmiotowych zaległości składkowych. Z przedłożonych do sprawy dokumentów, w tym oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że Skarżący osiąga dochód w postaci świadczenia emerytalnego. Stan zdrowia nie wyklucza spłaty przedmiotowego zadłużenia z tytułu składek. Obowiązek regulowania zadłużenia wpływa oczywiście na sytuację finansową strony, jednakże nie można przyjąć, że sam w sobie powoduje konieczność umorzenia należności składkowych. Regulowanie należności cywilnoprawnych może stanowić obciążenie dla budżetu Skarżącego, jednakże sama w sobie nie wykluczona spłaty przedmiotowego zadłużenia, np. w ramach dogodnego układu ratalnego, który mógłby zostać zawarty w niniejszej sprawie po spełnieniu określonych warunków, co pozwoliłby Skarżącemu na zaplanowanie wydatków z nim związanych, a ponadto mógłby pozwolić na zawieszenie, a nawet niewszczynanie egzekucji.
Sąd podkreśla, że przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. podstawową kwestią jest ocena, czy w wyniku spłaty należności pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie w zaskarżonej decyzji ocena taka została prawidłowo przeprowadzona.
Jak już wyżej zasygnalizowano, działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ szczególny obowiązek stosowania norm prawa materialnego łącznie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji rozważono możliwości uwzględnienia słusznego interesu Skarżącego. Należy zaakcentować, że podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga, by interes społeczny i słuszny interes obywatela (często sprzeczne) zostały należycie wyważone. Temu celowi służy analiza sytuacji materialnej zobowiązanego i jego rodziny, uwzględniająca również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla skarżącego.
Pojęcie uzyskiwania dochodu jest pojęciem obiektywnym, o czym świadczy fakt, że ustawodawca umożliwia prowadzenie egzekucji np. z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń rentowych i emerytalnych oraz z wierzytelności zobowiązanego. Tym samym np. wynagrodzenie za pracę, renta lub emerytura są źródłami dochodu, które mogą być przeznaczone do pewnej wysokości na spłatę zadłużenia z tytułu składek, tak dobrowolne, jak i w drodze egzekucji administracyjnej.
Zgodzić się zatem należy z wnioskiem organu, iż przedłożone w sprawie dokumenty nie dowodzą, aby Skarżący nie mógł uregulować choćby części należności, ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, ponieważ pociągnęłoby to dla niego zbyt ciężkie skutki.
Wskazać należy, że płatnik składek odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne. Nie jest wymaganym, aby spłata należności nastąpiła jednorazowo, możliwe jest bowiem rozłożenie należności na raty dostosowane do indywidualnych możliwości Skarżącego, które mogą być sukcesywnie spłacane.
Okoliczności te zostały zatem słusznie, w ocenie Sądu, potraktowane jako nie dające wystarczających podstaw do zastosowania wobec Skarżącego ulgi w postaci umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek.
W opinii Sądu, organ prawidłowo przeanalizował ustalony w sprawie stan faktyczny. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając Skarżącemu umorzenia zaległych składek.
Dodatkowo należy wskazać, że w orzecznictwie ugruntowany jest już pogląd, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 99/10, LEX nr 952872).
W ocenie Sądu, organ nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 7 k.p.a. ZUS podejmując rozstrzygnięcie w kontrolowanej sprawie zobligowany był z urzędu lub na wniosek strony, podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ ten był obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a ponadto ocenić, na podstawie całokształtu tego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Wyraz powyższemu organ powinien dać w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Końcowo Sąd stwierdza, że w toku postępowania odwoławczego organ prawidłowo ustalił, że przedawnieniu uległy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za podane w decyzji okresy, dlatego na mocy art. 105 § 1 k.p.a. trafnie umorzył postępowanie w tym zakresie.
Ponadto Sąd zwraca także uwagę, że wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego.
W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić do ZUS z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.
Dokonując analizy zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu prawnego. Decyzja zawiera wszystkie prawem wymagane elementy, w tym uzasadnienie faktyczne i prawne, a także prawidłową podstawę prawną. Merytorycznie zaskarżona decyzja również nie budzi wątpliwości Sądu, bowiem dokonana przez organ analiza sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i majątkowej Skarżącego, była kompleksowa, a rozstrzygnięcie nie nosiło cech dowolności, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.