I SA/GD 39/25

I SA/Gd 39/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka /przewodniczący sprawozdawca/
Irena Wesołowska
Małgorzata Gorzeń
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie II i I instancji w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 169, art. 138c par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka /spr./, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Gdańsku z dnia 15 listopada 2024 r., nr sygn. akt SKO Gd/1397/24 w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2024 r. sygn. SKO Gd 2702/23, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 listopada 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "SKO", "Kolegium"), po rozpatrzeniu zażalenia A.K. (dalej: "Skarżąca"), utrzymało w mocy postanowienie SKO z dnia 31 stycznia 2024 r., którym pozostawiono bez rozpatrzenia odwołanie od decyzji Burmistrza Władysławowa z 24 lutego 2023 roku w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 rok.
W uzasadnieniu SKO wskazało, że odwołanie od decyzji z dnia 24 lutego 2023 roku wniosła Skarżąca reprezentowana przez radcę prawnego P.K.
Pismem z dnia 20 grudnia 2023 roku organ wezwał pełnomocnika strony do uzupełnienia braków formalnych odwołania poprzez przedłożenie sporządzonego w odpowiedniej formie pełnomocnictwa, w tym do wskazania adresu do doręczeń na platformie ePUAP. W wezwaniu wskazano termin na uzupełnienie braków formalnych oraz rygor w przypadku ich nieuzupełnienia.
Pełnomocnik uzupełnił odwołanie od decyzji o pełnomocnictwo sporządzone na wymaganym wzorze pełnomocnictw szczególnych.
SKO, po przywołaniu treści art. 138c § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej: "O.p.", "Ordynacja podatkowa") stwierdziło, że przedłożone pełnomocnictwo zawiera brak formalny w postaci niewskazania adresu do doręczenia na profilu e-PUAP. Natomiast przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują doręczania pism w postępowaniu podatkowym na adres poczty elektronicznej inny niż na profilu e-PUAP. Wskazanie adresu e-mail jak miało to miejsce w niniejszej sprawie jest zatem niewystarczające. Jednocześnie SKO podkreśliło, że wzór wypełnionego przez Skarżącą pełnomocnictwa zawiera pouczenie, iż adres elektroniczny oznacza adres w systemie teleinformatycznym wykorzystywanym przez organ podatkowy (np. ePUAP) oraz wypełnienie poz. 47 jest obowiązkowe w przypadku zgłoszenia pełnomocnika (dalszego pełnomocnika) będącego adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym. Doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego (art. 144 § 5 ustawy).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
1. art. 138c§ 1 O.p. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, że radca prawny nie wskazał adresu do doręczeń elektronicznych oraz nie wskazał danych identyfikujących mocodawcy, podczas gdy pełnomocnictwo szczególne zostało złożone na formularzu PPS-1, w pełnomocnictwie wskazano dane identyfikujące mocodawcę (imię, nazwisko, datę urodzenia, adres zamieszkania i nr PESEL) oraz adres do doręczeń elektronicznych ([...]), a także uznanie, że adresem do doręczeń, o którym mowa w tym przepisie, jest adres dla skrzynki w ePUAP,
2. art. 169 § 4 O.p. poprzez jego zastosowanie i uznanie, że odwołanie od decyzji Burmistrza powinno zostać pozostawione bez rozpoznania.
Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia prawidłowości wydania przez SKO postanowienia o pozostawieniu bez rozpoznania odwołania Skarżącej wniesionego od decyzji Burmistrza Władysławowa z dnia 24 lutego 2023 roku w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 rok, z uwagi na niewskazanie przez pełnomocnika strony, będącego radcą prawnym, w formularzu pełnomocnictwa szczególnego (PPS-1) - elektronicznego adresu dla doręczeń.
Należy w tym miejscu wskazać, że postępowanie odwoławcze przed organem drugiej instancji ze względu na swoją odrębność, zostało uregulowane w rozdziale 15 zatytułowanym "Odwołania" obejmującym art. 220 - 235 Ordynacji podatkowej. Artykuł. 235 O.p., odsyła w sprawach nieuregulowanych w art. 220 - 234 do stosowania odpowiednio przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 168 § 1 O.p. podania wnosi się na piśmie lub ustnie do protokołu. Podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu podatkowego. Według art. 168 § 2 O.p. podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adres (miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności) lub adres do doręczeń w kraju, identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydentów - numer i serię paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość, lub inny numer identyfikacyjny, o ile nie posiadają identyfikatora podatkowego, a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. Zgodnie z treścią art. 169 § 1 O.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Na podstawie art. 169 § 4 O.p., który stanowił podstawę zaskarżonego postanowienia, organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie.
W doktrynie do braków formalnych, które rodzą obowiązek organu podatkowego do wezwania wnioskodawcy celem ich usunięcia na podstawie art. 169 § 1 O.p., należy zaliczyć tylko te braki, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu (zob. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2016, s. 901). Do braków takich zalicza się w szczególności brak pełnomocnictwa jeżeli strona działa przez pełnomocnictwa lub też określone braki, które dotyczą pełnomocnictwa. Należy jednak podkreślić, że powinny to być braki, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu. W orzecznictwie sądów administracyjnych do braków podania związanych z pełnomocnictwem zalicza się w szczególności: brak złożenia wraz z podaniem dokumentu pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FSK 541/07, LEX nr 969661), złożenie niepoświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 259/06, LEX nr 307371; wyrok NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II GSK 940/13, LEX nr 159843), dołączenie pełnomocnictwa osoby, która podpisała wniosek bez jednoczesnego przedłożenia dokumentu wskazującego na skład zarządu spółki w dacie złożenia tego wniosku oraz sposobu reprezentacji, co wykazywałoby prawidłowość ustanowionego pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2011 r., sygn. akt I FSK 1071/10, LEX nr 1096278).
W świetle powyższych spostrzeżeń nasuwa się zatem wątpliwość, czy brak formalny w pełnomocnictwie w postaci niepodania przez profesjonalnego pełnomocnika adresu elektronicznego, co stanowi naruszenie art. 138c § 1 O.p., jest brakiem formalnym, którego usunięcie następuje na zasadach określonych w art. 169 § 1 O.p. Udzielenie odpowiedzi na to pytanie wymaga odpowiedzi na pytanie, czy niewskazanie w takim przypadku adresu elektronicznego uniemożliwia nadanie właściwego biegu podaniu złożonemu przez osobę, która złożyła pełnomocnictwa ze wskazanym wyżej brakiem. Na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi negatywnej. Brak adresu elektronicznego w pełnomocnictwie udzielonym pełnomocnikowi profesjonalnemu nie stanowi przeszkody w prowadzeniu postępowania. W szczególności wskazać należy, że taki brak w żadnej mierze nie niweczy skuteczności udzielonego pełnomocnictwa. Ponadto wyłącznie taki brak pełnomocnictwa, jeżeli w pozostałym zakresie pełnomocnictwo jest sporządzone zgodnie z wymogami prawa, nie może budzić żadnych wątpliwości organu podatkowego dotyczących skuteczności pełnomocnictwa. Zaznaczyć bowiem należy, że wymóg wskazania w pełnomocnictwie adresu elektronicznego nie dotyczy istoty stosunku prawnego pełnomocnictwa. Wiąże się natomiast z przewidzianą w art. 144 § 5 O.p. zasadą doręczania pism pełnomocnikom profesjonalnym za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W istocie stanowi ułatwienie organom podatkowym, które w jednym dokumencie otrzymują pełnomocnictwo oraz dane niezbędne do komunikowania się z pełnomocnikiem.
Od dnia 1 stycznia 2016 r. z art. 144 § 5 O.p. wynika, że pełnomocnikom profesjonalnym (doradcom podatkowym, radcom prawnym, adwokatom) oraz organom administracji publicznej pisma są doręczane za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego, czyli odmiennie niż pozostałym osobom fizycznym, osobom prawym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej. Przepis ten wprowadza wyjątek od zasady przewidzianej w art. 144 § 1 oraz w art. 144a O.p. Doręczanie pism w postaci tradycyjnej - papierowej, podmiotom wymienionym w art. 144 § 5 O.p., co do zasady, jest możliwe tylko w jednym przypadku, a mianowicie gdy pełnomocnik lub organ administracji publicznej (w zasadzie osoba reprezentująca taki podmiot) znajdują się w siedzibie organu podatkowego. Ponadto doręczenie pełnomocnikowi profesjonalnemu może również nastąpić w sposób tradycyjny, czyli na zasadach określonych w art. 144 § 1 pkt 1 O.p. w przypadku wystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających organowi podatkowemu doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej (art. 144 § 3 O.p.).
Sąd w składzie orzekającym podziela poglądy przedstawione w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2017 r. sygn. akt I GSK 166/17 (dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). co do problematyki pełnomocnictwa oraz związanych z tym dokumentem braków formalnych i w dalszej części uzasadnienia powoła się na argumentację w nim zawartą.
Jak wskazał NSA w powołanym orzeczeniu, pełnomocnictwo nie jest podaniem w rozumieniu art. 168 § 1 O.p. W konsekwencji brak formalny w pełnomocnictwie w postaci niewskazania przez profesjonalnego pełnomocnika adresu elektronicznego, co stanowi naruszenie art. 138c § 1 O.p., nie podlega usunięciu na zasadach określonych w art. 169 § 1 O.p. Przepis ten ma bowiem zastosowanie wyłącznie do podań, których braki uniemożliwiają nadanie właściwego biegu tym podaniom, w tym również związane z wadliwością dokumentu zawierającego umocowanie do działania w imieniu strony postępowania - o ile jednak uniemożliwia to nadanie sprawie dalszego biegu. Natomiast w świetle treści art. 138c § 1 i art. 144 § 3 i 5 O.p brak wskazania w pełnomocnictwie szczególnym adresu elektronicznego przez profesjonalnego pełnomocnika nie sposób zaliczyć do tej kategorii braków, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu. Stąd też według NSA, w takim przypadku zastosowanie może znaleźć art. 155 § 1 O.p. (podobnie NSA w wyroku z dnia 3 czerwca 2022 roku, sygn. akt II FSK 2377/19)
W świetle powyższego wydane przez Kolegium postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania z powodu niewykonania wezwania należało uznać za wadliwe. W ocenie Sądu brak wskazania w pełnomocnictwie szczególnym adresu elektronicznego przez pełnomocnika profesjonalnego nie stanowi braku uniemożliwiającego nadanie odwołaniu właściwego biegu. Tym samym zaskarżone rozstrzygnięcie narusza art. 169 O.p. W zaistniałej sytuacji organ powinien był rozpatrzyć odwołanie, uznając za dopuszczalne zastosowanie art. 144 § 3 O.p. bądź wykorzystać tryb przewidziany w art. 155 § 1 O.p., który pozwala na zobowiązanie pełnomocnika do wskazania wymaganego prawem adresu elektronicznego do doręczeń. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną przedstawioną w niniejszych rozważaniach.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 119 pkt 3, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."), orzekł jak w pkt I wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.