I SA/GD 388/23

I SA/Gd 388/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-07-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Krzysztof Przasnyski
Marek Kraus
Sławomir Kozik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 17 § 1, art. 18, art. 59 § 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 18 lipca 2023 r. sprawy ze skargi L. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 20 lutego 2023 r. nr 2201-IEE.7113.2.9.2023.WK w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
1. Zaskarżonym postanowieniem z 20 lutego 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako "Dyrektor IAS"), działając na podstawie art. 17 § 1, art. 18, art. 59 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej "u.p.e.a.") oraz art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej "K.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia L. S. (dalej jako "Skarżąca") na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku (dalej jako "ZUS") z 13 grudnia 2022 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
2.1. Organ egzekucyjny – ZUS będący jednocześnie wierzycielem prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych doręczonych w dniach: 22 stycznia 2010 r. o numerach [...], [...], [...], 4 czerwca 2010 r. o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], 7 września 2010 r. o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], 3 grudnia 2010 r. o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne i fundusz ubezpieczeń społecznych.
Przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały wystawione na podstawie decyzji nr: 450K/2009 z 16 grudnia 2009 r. za okres 7/2009 do 10/2009 doręczonej 17 grudnia 2009 r, 199K/2010 z 23 marca 2010 r. za okres 11/2009 do 02/2010 doręczonej 25 marca 2010 r., 366K/2010 z 28 czerwca 2010 r. za okres od 03/2010 do 05/2010 doręczonej 30 czerwca 2010 r., 522K/2010 z 6 października 2010 r. za okres od 06/2010 do 08/2010 doręczonej 12 października 2010 r., 24K/2011 z 17 stycznia 2011 r. za okres 09/2010-12/2010 doręczonej 19 stycznia 2011 r.
Na podstawie w/w tytułów wykonawczych organ egzekucyjny sporządził zawiadomienia o numerach:
- od [...] do [...] z 19 stycznia 2010 r. o zajęciu rachunku bankowego w I. Pismem z 29 stycznia 2010 r. Bank wskazał, że brak środków pieniężnych stanowi przeszkodę w realizacji zajęcia egzekucyjnego. Wydruk zawiadomienia o zajęciu dłużnik otrzymał 26 stycznia 2010 r. Wydruk zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono Skarżącej 22 stycznia 2010 r.
- od [...] do [...] z 27 maja 2010 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank w Urzędzie Skarbowym w Starogardzie Gdańskim. W aktach sprawy brak odpowiedzi z US. Wydruk zawiadomienia o zajęciu dłużnik otrzymał 4 czerwca 2010 r. Wydruk zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono Skarżącej w trybie art. 43 K.p.a. w dniu 4 czerwca 2010 r.
- od [...] do [...] z 25 sierpnia 2010 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank w Urzędzie Skarbowym w Starogardzie Gdańskim. Pismem z 23 września 2010 r. dłużnik zajętej wierzytelności wskazał, że na dzień 7 września 2010 r. wpływu zajęcia nie posiada wierzytelności wobec zobowiązanego. Wydruk zawiadomienia o zajęciu dłużnik otrzymał 7 września 2010 r. Wydruk zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono Skarżącej w trybie art. 43 K.p.a. w dniu 7 września 2010 r.
- [...] do [...] z 25 listopada 2010 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank w Urzędzie Skarbowym w Starogardzie Gdańskim. W aktach sprawy brak odpowiedzi dłużnika zajętej wierzytelności. Wydruk zawiadomienia o zajęciu dłużnik otrzymał 3 grudnia 2010 r. Wydruk zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono Skarżącej w dniu 3 grudnia 2010 r.
Pismem z 17 lutego 2011 r. Skarżąca złożyła wniosek o rozłożenie zaległości na raty. 31 marca 2011 r. została podpisana między Skarżącą a ZUS umowa o rozłożeniu należności na raty. Postępowanie zostało zawieszone. W związku z niedotrzymaniem przez Skarżącą warunków umowy ratalnej, umowa uległa rozwiązaniu z dniem 26 sierpnia 2011 r. Pismem z 27 września 2011 r. Skarżąca została poinformowana, iż ww. umowa uległa rozwiązaniu. Natomiast pismem z 27 września 2011 r. ZUS poinformował dłużników zajętej wierzytelności – I. oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim o podjęciu postępowania egzekucyjnego.
W dniu 31 października 2022 r. na podstawie w/w tytułów wykonawczych organ egzekucyjny sporządził zawiadomienia nr [...] i [...] o zajęciu wierzytelności z wynagrodzenia za pracę w A. (dalej "Spółka"). Spółka zawiadomienia otrzymała 3 listopada 2022 r. W odpowiedzi dłużnik wskazał, że Skarżąca jest zatrudniona na okres próbny. Wydruki zawiadomień doręczono Skarżącej 3 listopada 2022 r.
2.2. Pismem z 10 listopada 2022 r. Skarżąca wniosła skargę na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia zawiadomieniami z 31 października 2022 r. wynagrodzenia za pracę wraz z wnioskiem o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie należności.
2.3. Postanowieniem z 13 grudnia 2022 r. organ egzekucyjny oddalił skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z wynagrodzenia za pracę na podstawie zawiadomień z 31 października 2022 r.
2.4. Postanowieniem z 13 grudnia 2022 r. ZUS odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
Organ wskazał, że w sprawie nie zachodzi przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie egzekucji nastąpiło po wystawieniu i doręczeniu Skarżącej tytułów wykonawczych. Podstawę wystawienia tytułów wykonawczych stanowiły doręczone upomnienie oraz decyzje określające nieopłacone należności, które zawierały informację, że zgodnie z przepisami prawa stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Skarżąca nie wykonała określonego w upomnieniu oraz decyzjach obowiązku w terminie, zatem organ miał obowiązek wystawić tytuły wykonawcze celem przymusowego ściągnięcia należności oraz wszcząć egzekucję. Dochodzony na podstawie tytułów wykonawczych obowiązek istnieje i jest wymagalny. Należności objęte prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym nie wygasły i nie uległy przedawnieniu. Od daty wymagalności należności do daty pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której Skarżąca została zawiadomiona (czyli do daty doręczenia decyzji i upomnienia), nie upłynęło 5 lat. Natomiast z chwilą dokonania tej czynności bieg terminu przedawnienia należności został zawieszony i pozostaje zawieszony nadal, ponieważ wszczęte po przesłaniu decyzji i upomnienia postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone. W ramach postępowania egzekucyjnego organ stosuje skuteczne środki egzekucyjne.
Na dzień wydania postanowienia postępowanie egzekucyjne nie jest także zawieszone. 31 marca 2011 r. Skarżąca zawarła umowę o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek. Postępowanie egzekucyjne na czas realizacji układu ratalnego organ zawiesił. Skarżąca nie dotrzymała warunków umowy, dlatego 26 sierpnia 2011 r. uległa ona rozwiązaniu. W następstwie rozwiązania umowy organ wznowił postępowanie egzekucyjne.
W innej korespondencji kierowanej do wierzyciela, tj. we wniosku o wydanie decyzji określającej Skarżącej zobowiązania z 10 listopada 2022 r. twierdzi ona, że należności z tytułu składek za okres od sierpnia 2009 r. do stycznia 2011 r. uległy umorzeniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U. z 2012 r., poz. 1551). Ustawa tzw. abolicyjna, którą Skarżąca przywołuje, weszła w życie 15 stycznia 2013 r. i umożliwiała umorzenie nieopłaconych składek na ubezpieczenia za okres od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. Zatem w odniesieniu do należności objętych postępowaniem egzekucyjnym Skarżąca nie mogła skorzystać z ulgi abolicyjnej, ponieważ należności te dotyczą okresu od sierpnia 2009 r.
W tym stanie faktycznym i prawnym organ nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego z przesłanki wygaśnięcia obowiązku.
2.5. W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez Skarżącą zażalenia, Dyrektor IAS postanowieniem z 20 lutego 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie u.p.e.a. oraz niektórych innych ustaw, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie u.p.e.a. i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Wskazana ustawa weszła w życie 30 lipca 2020 r. Zważywszy, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie tytułów wykonawczych z 19 stycznia 2010 r., 27 maja 2010 r., 25 sierpnia 2010 r. i 25 listopada 2010 r., w sprawie będą mieć zastosowanie przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r.
Zdaniem Strony postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone, bowiem objęte ww. tytułami wykonawczymi należności uległy przedawnieniu, na podstawie art. 24 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej "u.s.u.s."), który wskazuje, że składki na ubezpieczenia społeczne przedawniają się z upływem 5 lat od dnia, w którym stały się wymagalne (wcześniej 10 lat).
W ocenie organu, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 59 § 1 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku o umorzenie postępowania. Przywołując treść art. 59 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., organ stwierdził, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody lub wady postępowania, których nie da się usunąć w ogóle lub w toku danego postępowania egzekucyjnego. Oznacza to zakończenie postępowania egzekucyjnego bez osiągnięcia właściwego celu, czyli wyegzekwowania określonego obowiązku.
Przesłanką umorzenia postępowania egzekucyjnego, na którą Skarżąca się powołuje, jest wskazane w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wygaśnięcie obowiązku z uwagi na przedawnienie. W ocenie organu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że dochodzone w toku postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od 08/2009 roku do 08/2010 roku, nie uległy przedawnieniu.
W okresie powstania przedmiotowych należności obowiązywał 10-letni termin przedawnienia, liczony od dnia wymagalności danej składki (o czym stanowił art. 24 ust. 4 u.s.u.s.). Ustawą z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. nr 232, poz. 1378) doszło do nowelizacji tego przepisu, skracającej termin przedawnienia należności. Zgodnie z treścią znowelizowanego art. 24 ust. 4 u.s.u.s. - obowiązującego w tym brzmieniu od dnia 1 stycznia 2012 r. - należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Jednocześnie przepisy przejściowe ustanowiły, jako regułę, stosowanie dla biegu terminu przedawnienia przepisów nowych (dotyczy to składek, dla których bieg terminu przedawnienia rozpoczął się – tak jak w niniejszej sprawie - przed dniem 1 stycznia 2012 r., nieprzedawnionych do tego okresu). Przy czym, zgodnie z tymi przepisami, bieg terminu przedawnienia winien być wówczas liczony nie od dnia wymagalności danej składki, lecz od dnia 1 stycznia 2012 r. Dla reguły tej ustanowiono wyjątek w postaci stosowania przepisów starych zawsze wtedy, gdy bieg terminu przedawnienia byłby wedle tych przepisów korzystniejszy dla strony (art. 27 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej).
W niniejszej sprawie, z uwagi na fakt, że bieg terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres 08/2009 roku do 08/2010 roku rozpoczął się jeszcze przed dniem 1 stycznia 2012 r., jak też składki te nie przedawniły się do tego dnia (bowiem do tego dnia nie upłynął jeszcze podstawowy tj. 10 - letni okres przedawnienia tych składek), to nie ulega wątpliwości, że zgodnie z mającym w sprawie zastosowanie - na zasadzie przywołanych wyżej przepisów - 5 letnim terminem przedawnienia, liczonym od dnia 1 stycznia 2012 r., składki te przedawniłyby się z dniem 2 stycznia 2017 r.
Jednakże materiał dowodowy wykazuje, że w sprawie zaistniały zdarzenia modyfikujące bieg terminu przedawnienia, tj. powodujące jego zawieszenie, co oznacza to, że przez pewien okres bieg terminu przedawnienia spoczywa. Okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia wydłuża okres przedawnienia należności (dodaje się go do wskazanego powyżej okresu "podstawowego", tj. wynikającego z art. 24 ust. 4 u.s.u.s.). Na zasadzie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Przepis w tym kształcie obowiązuje od 1 lipca 2004 r. - z dniem wejścia w życie ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. nr 121 poz. 1264). Na podstawie ww. przepisu w sprawie zaszły okoliczności skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia składek.
Pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, prowadzącą do zawieszenia biegu terminu przedawnienia i znajdującą potwierdzenie w aktach sprawy było doręczenie Skarżącej odpisów tytułów wykonawczych w dniach 22 stycznia 2010 r., 4 czerwca 2010 r., 7 września 2010 r. Dowodem czego są znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenia odbioru.
Mając na uwadze, że do okresu biegu terminu przedawnienia nie wlicza się okresu zawieszenia, mającego miejsce (w związku z doręczeniem odpisów ww. tytułów wykonawczych) jeszcze przed 1 stycznia 2012 r., okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedmiotowych składek rozpoczął się w dniu 1 stycznia 2012 r. i nadal trwa, bowiem postępowanie egzekucyjne wciąż się toczy.
Uwzględniając powyższe, organ uznał, że nie doszło do przedawnienia dochodzonych należności, zarówno na dzień wystawienia ww. tytułów wykonawczych oraz wszczęcia na ich podstawie egzekucji, jak też na dzień wydania postanowienia. Okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia składek na tyle go wydłużyły, że termin ten nie upłynął po dziś dzień. Przedmiotowe składki przedawniłyby się z dniem 2 stycznia 2017 r. Zanim jednak termin ten upłynął, wystąpiły w/w zdarzenia powodujące wydłużenie wskazanego okresu. W konsekwencji organ egzekucyjny prawidłowo ustalił, że nie zaistniały podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (w brzmieniu sprzed 30 lipca 2020 r.).
3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając, że organ bezpodstawnie odstąpił od zbadania kwestii przedawnienia, a nadto winien zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia tej kwestii w innym toczącym się postępowaniu. Organ nie odniósł się do argumentacji Skarżącej. Skarżąca zarzuciła brak wyjaśnienia, kiedy postępowanie egzekucyjne zostało wznowione. Zaś nie zostało ono podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia żądania wierzyciela (art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a.). Przez ponad 10 lat nie podejmowano żadnych czynności egzekucyjnych. Skarżąca nie otrzymała żadnego zawiadomienia w sprawie podjęcia postępowania, zatem ulec ono winno umorzeniu, co spowoduje uchylenie czynności egzekucyjnych. Bezprawne działania organów skutkują pozbawieniem Skarżącej prawa do powoływania się na przedawnienie roszczeń.
4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
5.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., gdyż przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.
5.3. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Skarżącej, a w szczególności analizy, czy w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r. (z uwagi na treść art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw Dz.U. z 2019 r. poz. 2070). W myśl tego przepisu, postępowanie egzekucyjne umarza się: jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.
Skarżąca wnosiła o umorzenie postępowania ze względu na przedawnienie należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi. Umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Jedną z takich przyczyn, skutkujących koniecznością umorzenia postępowania przez organ egzekucyjny, jest upływ terminu przedawnienia egzekwowanej należności. Przyczyną wygaśnięcia obowiązku jest w takiej sytuacji przedawnienie, które wiąże się z umarzającym działaniem czasu (zob. wyrok NSA z 4 września 2018 r., sygn. akt II FSK 141/18, publ. CBOSA na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nietrafne jest stanowisko Skarżącej, że obowiązek wynikający z ww. tytułów wykonawczych przedawnił się. Kwestię przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne regulują przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1009, dalej u.s.u.s.). Zgodnie z art. 24 ust. 4 ww. ustawy, w treści obowiązującej w dacie powstania przedmiotowych zaległości, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W okresie od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2011 r. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ulegały zatem przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Z dniem 1 stycznia 2012 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. Nr 232, poz. 1378), na mocy art. 11 wskazanej ustawy, doszło do nowelizacji ww. przepisu, skracającej termin przedawnienia należności do 5 lat.
W cytowanej ustawie z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców zostały zawarte przepisy przejściowe. Stosownie do art. 27 tej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ww. ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 1 stycznia 2012 r. Jeżeli natomiast przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem wcześniejszego terminu. Nadto, zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne reguluje ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2561 ze zm.). Zgodnie z art. 93 ust. 2 tej ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. W myśl art. 32 u.s.u.s., do składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. A zatem zastosowaniu w stosunku do składek na ubezpieczenie zdrowotne podlega również ww. przepis art. 24 u.s.u.s.
W przedmiotowej sprawie, z uwagi na fakt, iż bieg terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od sierpnia 2009 r. do sierpnia 2010 r. rozpoczął się jeszcze przed dniem 1 stycznia 2012 r., jak też składki te nie przedawniły się do tego dnia (bowiem do tego dnia nie upłynął jeszcze podstawowy tj. 10 - letni okres przedawnienia tych składek), to zgodnie z art. 27 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, pięcioletni okres przedawnienia (liczony od 1 stycznia 2012 r.) wszystkich ww. składek nastąpiłby zatem 1 stycznia 2017 r., gdyby nie wystąpiła okoliczność powodująca zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Bieg terminu przedawnienia został jednakże (na podstawie przywołanego powyżej art. 24 ust. 5b u.s.u.s.) zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, tj. w związku z doręczeniem Skarżącej w dniach 22 stycznia, 4 czerwca, 7 września i 3 grudnia 2010 r. odpisów ww. tytułów wykonawczych, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Na marginesie Sąd wskazuje, że organ II instancji co prawda nie uwzględnił w treści zaskarżonego postanowienia daty 3 grudnia 2010 r. jednakże, w treści uzasadnienia wskazano prawidłowe numery tytułów wykonawczych oraz datę ich wystawienia w dniu 25 listopada 2010 r., błędnie podając jako datę ich doręczenia Skarżącej 7 września 2010 r. zamiast prawidłowej daty 3 grudnia 2010 r., która wynika ze znajdujących się w aktach sprawy zwrotnych potwierdzeń odbioru. Powyższy błąd nie wpływa na prawidłowość podjętego przez organ rozstrzygnięcia.
Zatem, jak zauważył organ, skoro do okresu biegu terminu przedawnienia nie wlicza się okresu zawieszenia, mającego miejsce (w związku z doręczeniem odpisów ww. tytułów wykonawczych) jeszcze przed 1 stycznia 2012 r., okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedmiotowych składek rozpoczął się w dniu 1 stycznia 2012 r. i nadal trwa, bowiem postępowanie egzekucyjne wciąż się toczy.
Słusznie zatem przyjął organ, że w sprawie nie zaistniała przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., bowiem obowiązek wynikający z przedmiotowych tytułów wykonawczych nie przedawnił się.
Za nieuzasadniony należy uznać również podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a. poprzez brak umorzenia zawieszonego postępowania egzekucyjnego pomimo upływu 12 miesięcy od dnia zgłoszenia żądania wierzyciela. Z akt sprawy wynika bowiem, że zawieszenie prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych postępowania nastąpiło w związku z zawarciem w dniu 31 marca 2011 r. umowy o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek. Zawieszenie to nastąpiło zatem - w myśl art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - z mocy prawa, do czasu spłaty rozłożonej na raty należności, a nie na żądanie wierzyciela. Zaś jedynie w sytuacji braku podjęcia postępowania w okresie 12 miesięcy od dnia zgłoszenia przez wierzyciela żądania jego zawieszenia w oparciu o art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a., zachodziłaby konieczność jego umorzenia na podstawie art. 59 § 1 pkt 8 ww. ustawy.
Odnosząc się do podniesionego przez Skarżącą zarzutu braku uzewnętrznienia czynności wznowienia postępowania egzekucyjnego w związku z niewywiązaniem się przez Skarżącą z warunków zawartej w dniu 31 marca 2011 r. umowy ratalnej i wskutek powyższego jej rozwiązaniem w dniu 26 sierpnia 2011 r., Sąd wskazuje, że na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu w związku z zawarciem ww. umowy o rozłożenie na raty spłaty przedmiotowej należności pieniężnej. Z uwagi na brak realizacji przez Skarżącą zawartego układu ratalnego, organ egzekucyjny podjął zawieszone postępowanie. Sąd zauważa, iż w istocie użycie przez organy sformułowania "wznowił postępowanie egzekucyjne" było niefortunne, albowiem wznowienie postępowania egzekucyjnego może dotyczyć wyłącznie postępowania egzekucyjnego, które zostało już zakończone ostatecznym postanowieniem np. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Gdańsku z 1 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 1181/21), zaś w rozpatrywanej sprawie niewątpliwie doszło do podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Stosownie do treści art. 57 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne po ustaniu przyczyny zawieszenia, zawiadamiając o tym zobowiązanego; jednocześnie organ egzekucyjny przystępuje do czynności egzekucyjnych. Podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego nie podlega zaskarżeniu i nie wymaga formy postanowienia, a jedynie zawiadomienia zobowiązanego o podjęciu zawieszonego postępowania poprzez doręczenie tego zawiadomienia. W ten sposób chronione są interesy zobowiązanego. W rozpatrywanej sprawie Skarżąca została zawiadomiona o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego, bowiem pismem z 27 września 2011 r. ZUS poinformował Skarżącą o rozwiązaniu umowy ratalnej. Zatem uznać należało, że czynność egzekucyjna zajęcia wynagrodzenia za pracę była dokonana po skutecznym podjęciu zawieszonego postępowania. Przedmiotowy środek egzekucyjny został zastosowany w postępowaniu egzekucyjnym, które nie było zawieszone na dzień dokonania czynności egzekucyjnej.
Zaskarżone postanowienia nie zawierają wad prawnych, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. W ocenie Sądu postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i rzetelny. Organy zgromadziły wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy i na tej podstawie dokonały prawidłowej analizy sytuacji faktycznej, którą następnie poddały prawidłowej subsumpcji pod znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy prawa. Zaskarżone postanowienia zawierają wszelkie niezbędne wymagane przepisami elementy, zaś ich uzasadnienia faktyczne wskazują fakty, które organy uznały za udowodnione oraz dowody, na których się oparły, a uzasadnienia prawne zawierają wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Tym samym nie znalazły aprobaty Sądu zarzuty dotyczące naruszenia prawa przez organy.
5.4. Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS oraz poprzedzającego je postanowienia ZUS, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienia odpowiadają prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 p.p.s.a., dających podstawę do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.