I SA/Gd 373/04

I SA/Gd 373/04 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-05-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bogusław Woźniak /sprawozdawca/
Elżbieta Rischka
Małgorzata Tomaszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Bogusław Woźniak (spr.), Protokolant Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 31 marca 2006 r. sprawy ze skargi I. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
I SA/Gd 373/04
UZASADNIENIE
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 54 §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uwzględniło skargę wniesioną dnia 2 marca 2004 r. przez I.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2002 r. i uchyliło w całości zaskarżoną decyzję oraz uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Powyższa decyzja wydana została w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy.
Burmistrz decyzją z dnia [...] ustalił I.L. wymiar podatku od nieruchomości na 2002 r. podając w uzasadnieniu decyzji, że wysokość podatku ustalono na podstawie złożonej przez podatnika Informacji w sprawie podatku od nieruchomości IN-1 z dnia 17 października 2003 r. oraz danych z ewidencji gruntów.
I.L. złożył odwołanie od decyzji Burmistrza, zarzucając tej decyzji rażące naruszenie prawa poprzez wydanie jej niezgodnie ze złożonymi deklaracjami i w konsekwencji sprzecznie ze stanem faktycznym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wyjaśnił, że I.L. na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu o przysądzeniu własności z dnia 24 stycznia 2002 r. stał się właścicielem budynku murowanego handlowo – magazynowego i trzech wiat stalowych oraz użytkownikiem wieczystym gruntów o obszarze 0.1373 ha. Postanowienie uprawomocniło się w lutym 2002 r. Zgodnie z art. 999 §1 i §2 Kodeksu postępowania cywilnego prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi własność nieruchomości na nabywcę. Od chwili uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności na rzecz nabywcy należą do niego pożytki z nieruchomości. Powtarzające się daniny publiczne przypadające z nieruchomości od dnia prawomocności postanowienia o przysądzeniu własności ponosi nabywca.
I.L. wniósł skargę z dnia 27 lutego 2004 r. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza. Strona skarżąca zarzuciła skarżonym decyzjom rażące naruszenie prawa poprzez przyjęcie, że prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności użytkowania wieczystego przenosi własność użytkowania wieczystego w sytuacji, gdy do przeniesienia własności takiego prawa wymagany jest jeszcze wpis do księgi wieczystej mający charakter konstytutywny (art. 27 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Ponadto zarzucono naruszenie prawa poprzez pominięcie przy rozstrzyganiu sprawy okoliczności, że decyzja jest sprzeczna ze złożoną deklaracją. Strona skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 200 Ordynacji podatkowej przez niewyznaczenie 7 dniowego terminu do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Nadto wskazano, że w toku postępowania podatkowego pominięta została żona skarżącego, która również powinna być stroną tego postępowania.
Samorządowe Kolegium odwoławcze decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 54 §3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględniło skargę z dnia 27 lutego 2004 r. i uchyliło decyzję z dnia [...] oraz uchyliło w całości decyzję Burmistrza z dnia [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało, że zarówno organ odwoławczy jak i też organ podatkowy pierwszej instancji wydał decyzję tylko na jednego współwłaściciela nieruchomości. Tymczasem stosownie do art. 2 ust.3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowy ciąży wyłącznie na obojgu małżonkach, tym samym stronami postępowania w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości są I.L. i G.L. Wskazane uchybienie jest, zatem podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło także, że w toku postępowania naruszony został art. 200 Ordynacji podatkowej, wyjaśniając jednocześnie, że nie prowadziło postępowania dowodowego i nie powołało nowych dokumentów w sprawie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze pouczyło organ pierwszej instancji, że rozpatrując ponownie sprawę winien przeanalizować wszystkie zarzutu skargi i wydać ponowną decyzję zgodną z obowiązującym prawem.
I.L. wniósł skargę z dnia 9 kwietnia 2004 r. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zarzucił rażące naruszenie prawa poprzez uruchomienie nowego toku instancji administracyjnej w sprawie, która taki tok instancji przeszła i została rozstrzygnięta ostateczną decyzją zaskarżoną przez stronę do sądu administracyjnego, czyli gdy strona zdecydowała się na przejście do innego jakościowo stadium kontrolnego. Ponadto zarzucono naruszenia art. 200 Ordynacji podatkowej poprzez nie wyznaczenie skarżącemu 7 dniowego terminu na zapoznanie się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
Strona skarżąca w uzasadnieniu skargi podniosła, że problemem w sprawie niniejszej jest zakres uprawnień autokontrolnych organu podatkowego działającego na podstawie art. 54 §3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie skarżącego przepis ten nie może być wykorzystywany jako droga umożliwiająca cofnięcia sprawy do etapu postępowania odwoławczego i do korzystania w tym zakresie z art. 233 §2 Ordynacji podatkowej. Nie ulega wątpliwości, że przesłanką zastosowania art. 54 §3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest w szczególności zadośćuczynienie żądaniom skargi w całości. Oznacza to, że zakres możliwości służących organowi administracji na podstawie tego przepisu jest determinowany interesem skarżącego ujawnionym w treści skargi. Podkreślił skarżący, że założeniem skorzystania z mechanizmu autokontroli, jaki przewiduje art. 54 §3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest to, że zadośćuczynienie skardze przez organ administracji niweczy spór, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji podnosząc nadto, że orzekając w sprawie miało na uwadze, że przez uwzględnienie skargi w całości należy rozumieć uwzględnienie skargi, co do istoty, chyba, że skarżący wyraźnie wskazuje, że chodzi mu o uchylenie zaskarżonego aktu i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, co zostało uwzględnione. Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej .., pod względem zgodności z prawem rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest uzasadniona albowiem w ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło w sprawie przepisy postępowania art. 54 §3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Stwierdzenie, że wymienione wyżej naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy wyprowadzić należy z oceny, iż gdyby wskazanego uchybienia nie było wynik niniejszej sprawy mógłby być inny.
Stosownie do art. 54 §3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy.
Przytoczony przepis w istocie odpowiada treści art. 38 ust.2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) zatem aktualny pozostaje dorobek orzecznictwa i doktryny w tym zakresie.
Sąd w składzie niniejszym podziela, więc pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18.02.2004r. Sygn. akt III SA/1804/02 (ONSAiWSA 2005/1/9), że organ podejmujący rozstrzygnięcie w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) jest związany treścią żądania skarżącego i nie ma możliwości wybiórczego uwzględnienia skargi. Rozstrzygnięcie wydane w tym trybie nie może również naruszać zakazu reformationis in peius (art. 234 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Zgodzić należy się również z poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03.01.2002 r. Sygn. akt V SA 3949/00 (LEX nr 109306), że nie jest dopuszczalne interpretowanie zakresu kompetencji autokontrolnych służących organowi administracji na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy o NSA w ten sposób, iż po otrzymaniu skargi uchyla on zaskarżoną decyzję (czyni zadość skardze) i dalej uznając, że ta sytuacja otworzyła dla niego ponownie drogę do działania w trybie odwoławczym, wykorzystując instrumenty stwarzane przez ten tryb, uchyla także decyzję pierwszej instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jak słusznie, bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 01.03.2002 r. Sygn. akt VSA 7/01 (LEX nr 109316) łączne korzystanie z trybów autokontroli określonych w przepisach art. 38 ust. 2 ustawy o NSA i 138 § 2 kpa (art. 233 §2 Ordynacji podatkowej) nie jest możliwe. O ile korzystanie z trybu wskazanego w art. 138 § 2 kpa (art. 233 §2 Ordynacji podatkowej) ma miejsce w postępowaniu odwoławczym, o tyle możliwość ta jest definitywnie zakończona z momentem złożenia skargi do NSA. Z tą chwilą otwiera się możliwość autokontroli na podstawie (i w granicach) art. 38 ust. 2 ustawy o NSA. Ewentualny powrót do możliwości autokontroli w trybie art. 138 § 2 kpa (art. 233 §2 Ordynacji podatkowej) jest możliwy tylko poprzez orzeczenie sądowe odpowiedniej treści, ono bowiem otwiera drogę powrotu do trybu postępowania administracyjnego.Taka możliwość nie istnieje na podstawie decyzji wydanej w trybie art. 38 ust. 2 ustawy o NSA. Decyzja ta może tylko zadośćuczynić skardze, nie może natomiast nigdy przynieść skutku w postaci powrotu sprawy na drogę administracyjnoprawną, bo tę możliwość wykluczyło przekazanie sprawy do sądu.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że ocena żądania strony zawartego w skardze powinna uwzględniać wnioski i żądania strony oraz powołaną podstawę prawną ale także uzasadnienie skargi. Nie budzi wprawdzie wątpliwości, że przedmiotem żądania strony skarżącej było uchylenie decyzji organów podatkowych I i II instancji, ale w ocenie Sądu z uzasadnienia skargi wynika, że żądanie strony skarżącej obejmowało także uznanie, że: 1) przeniesienie prawa użytkowania wieczystego następuje na skutek wpisu do księgi wieczystej, 2) że pominięto w decyzji organu pierwszej instancji dane wynikające ze złożonej deklaracji, 3) naruszono art. 200 Ordynacji podatkowej, 4) pominięto w postępowaniu żonę skarżącego, która powinna być stroną postępowania.
W decyzji z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględniło w istocie tylko jeden zarzut, a mianowicie, że w postępowaniu pominięto stronę postępowania –G.L. Nadto odniesiono się do zarzutu naruszenia art. 200 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy, którego decyzja została zaskarżona do sądu administracyjnego nie uwzględnił dwóch zarzutów skargi, a mianowicie, że przeniesienie prawa użytkowania wieczystego następuje na skutek wpisu do księgi wieczystej oraz, że pominięto w decyzji pierwszej instancji dane wynikające ze złożonej deklaracji. Stwierdzić nadto należy, że skutkiem uwzględniania skargi w trybie art. 54 §3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może być przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji na podstawie art. 233 §2 Ordynacji podatkowej.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na zasadzie art. 152 ww. ustawy, określił, że zaskarżona decyzja nie może być ona wykonana, natomiast rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia dyspozycja art. 200 w zw. z art. 209 tej ustawy