I SA/WR 645/22

I SA/Wr 645/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-05-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Dominik-Ogińska /przewodniczący/
Dagmara Stankiewicz-Rajchman /sprawozdawca/
Tadeusz Haberka
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1297
art. 6ka
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik – Ogińska, Sędziowie: Sędzia WSA Tadeusz Haberka, Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz – Rajchman (sprawozdawca), , Protokolant: Starszy specjalista Agnieszka Dąbrowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 12 lipca 2022 r. nr SKO/OS-414/40/2022 w przedmiocie opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 01.09.2021 r. do 30.11.2021 r. oraz od 01.02.2022 r. do 28.02.2022 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Prezydenta Miasta Legnicy z dnia 14 kwietnia 2022 r. nr GOS.3135.5.15.2022.XI ; II. zasądza na rzecz Strony skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy kwotę 2205 (dwa tysiące dwieście pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy ( dalej SKO, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Legnicy (organ I instancji) z dnia 14 kwietnia 2022 r" nr GOS.3135.5.15.2022.XI, określającą Wspólnocie Mieszkaniowej [...] w L. (dalej: Strona Skarżąca) wysokość opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi od dnia 1 września 2021 r. do 30 listopada 2022 r. i za miesiąc luty 2022 r. dla nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], w kwocie 2. 385, 00 zł za okres od 1 września 2021 r. do 30 września 2021 r. oraz 2.438, 00 zł za każdy pozostały miesiąc.
Organ I instancji ustalił, że w dniach: 3, 10 i 24 września 2021 r., 8 i 22 października 2021 r., 6 i 19 listopada 2021 r. oraz w dniu 18 lutego 2022 r. pracownicy L. Sp. z o.o., tj. podmiotu świadczącego usługi odbioru odpadów komunalnych na terenie miasta L. podczas odbioru odpadów stwierdzili, że odpady z nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] niewłaściwie segregowane. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami sporządzono protokoły stwierdzające niewłaściwą selektywną zbiórkę odpadów komunalnych. Na potwierdzenie powyższego została również wykonana dokumentacja zdjęciowa, z której wynika, że w pojemniku brązowym przeznaczonym do gromadzenia odpadów bio znajdowały się w tym okresie niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne, w tym m.in. tworzywa, plastikowe i szklane opakowania po napojach, foliowe worki, zużyta odzież, papier i kartony oraz odpady poremontowe.
Organ I instancji powołał się następnie na art. 6ka ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 1297 dalej u.c.p.g.) oraz stwierdził, że w związku z niedopełnieniem przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, odpady, co do których została stwierdzona niewłaściwa selektywna zbiórka nie zostały odebrane jako posegregowane, lecz jako zmieszane w terminie odbioru niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych. O zaistniałych przypadkach powiadomiony został Prezydent Miasta Legnicy oraz właściciel w/w nieruchomości.
Następnie wyjaśniono, iż szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy L. dotyczące wymagań w zakresie selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych obejmującego, co najmniej: papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady w przypadku zabudowy wielorodzinnej zostały określone w § 5 ust. 1 pkt 2 oraz § 8 ust. 2 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy L., przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej L. z dnia [...] grudnia 2019 r. (Dz. Urz. Woj. Doln. z 2019 r. poz. [...]). Nadto zgodnie z zasadą ustawową, wynikającą z przepisu art. 3 ust. 1 pkt 4 z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2021, poz. 779 t.j.) odpady zbierane w sposób selektywny muszą być zbierane w taki sposób, aby dany strumień odpadów, w celu ułatwienia specyficznego przetwarzania, obejmował jedynie odpady charakteryzujące się takimi samymi właściwościami i takimi samymi cechami. W tej sytuacji uznano, że zaistniały przesłanki faktyczne i prawne do wszczęcia, na podstawie art. 6ka ust. 2 u.c.p.g., postępowania w sprawie określenia podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Organ I instancji powołał się dalej na art. 6ka ust. 3, art. 6k ust. 3 i art. 6j ust. 3b u.c.p.g. oraz na § 1 ust. 3 uchwały nr [...] Rady Miejskiej L. z dnia [...] marca 2021 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawek tej opłaty i wysokości zwolnienia (Dz. Urz. Woj. Doln. z 2021 r. poz. [...] dalej uchwała [...]) - wg którego ustala się stawkę opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli właściciel nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny, w wysokości 53,00 zł miesięcznie.
Strona w odwołaniu wniosła o przeprowadzenie przez tut. Kolegium w oparciu o art. 220 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 z późn. zm., dalej: O.p.) uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie opisanym w uzasadnieniu odwołania, jeżeli tut. organ nie znajdzie podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Ponadto zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- na podstawie art. 247 § 1 pkt 2 i 3 O.p. nieważność zaskarżonej decyzji wobec wydania jej z rażącym naruszeniem poniższych przepisów prawa jak i wydania jej bez podstawy prawnej, ponadto zarzuciła naruszenie:
I. przepisów postępowania, które w konsekwencji miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
1) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 187 § 1 O.p. przez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, zwłaszcza pominięcie faktu, że Gmina L. "dostarcza jeden kontener na segregację BIO odpadów dla 17 (siedemnastu) następujących wspólnot mieszkaniowych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]; jeden kontener na segregację BIO odpadów co doprowadziło Prezydenta Miasta Legnica do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, polegających na rzekomym niedopełnieniu przez skarżącą Wspólnotę obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych;
2) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem reguł wskazanych w art. 210 § 1 O.p., przez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu pierwszej instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób;
3) art. 187 O.p. przez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia całokształtu okoliczności faktycznych, w konsekwencji zaś wydanie wadliwej decyzji; przez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, co spowodowało niedostateczne, a w konsekwencji błędne załatwienie sprawy;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.: § 5 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej L. z dnia [...] listopada 2019 r. w sprawie określenia szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów (Dz. Urz. Woj. Doln. z 2019 poz. [...] dalej uchwała Nr [...]) zgodnie, z którą Gmina L. przyjęła na siebie obowiązek dostarczania i zapewnienia "przez jego niezastosowanie w sprawie i pominięcie faktu, że Gmina L. naruszyła w/w przepis przez niedostarczenie odpowiedniej ilości pojemników na odpady", tj. jeden pojemnik na BIO odpady, jeden pojemnik na odpady z tworzyw sztucznych, jeden pojemnik na odpady z papieru, jeden pojemnik na odpady zmieszane na każdą wspólnotę mieszkaniową, co stało się podstawą wydania błędnej decyzji, w której zastosowano nieznaną w ustawie o odpadach odpowiedzialność zbiorową za brak segregacji odpadów w sytuacji, gdy Gmina L. naruszyła w/w swój obowiązek i dostarczyła jeden pojemnik dla siedemnastu wspólnot uniemożliwiając tym samym nadzór każdej ze wspólnot nad segregacją odpadów.
SKO utrzymując w mocy decyzję organu I instancji przytoczyło przepisy u.c.p.g.
Przywołując orzecznictwo Sądowe organ wywodził, że dla określenia opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie ma znaczenia to, czy stwierdzone nieprawidłowości miały charakter incydentalny bądź notoryjny, podobnie jak nie ma znaczenia to, w jakim stosunku pozostają względem siebie stwierdzenie niesegregowania odpadów do częstotliwości ich odbioru.
Przechodząc do oceny zarzutu nieważności zaskarżonej decyzji Kolegium uznało, iż zarzut ten jest nieuzasadniony. Jak już wyżej wskazano, na zdjęciach wykonanych przez pracowników podmiotu odbierającego odpady komunalne widnieje pojemnik, obrazujący naruszenie zasad selektywnej zbiórki odpadów. Natomiast okoliczności, w jakich doszło do zmieszania odpadów, w tym ustalanie osób winnych niezgodnej z treścią złożonej deklaracji segregacji odpadów, leżą poza przedmiotowym postępowaniem. Nie wolno bowiem pominąć, że to na właścicielu nieruchomości, który zadeklarował selektywną zbiórkę odpadów ciąży takie zorganizowanie zbiorki odpadów, aby w odpowiednich pojemnikach rzeczywiście znajdowały się odpady segregowane. Analiza regulacji u.c.p.g. dotyczącej gospodarki odpadami prowadzi do wniosków, że złożona deklaracja składana przez właściciela, a w tym przypadku wspólnotę mieszkaniową dotyczy konkretnej nieruchomości, a właściwy sposób gromadzenia odpadów i sposób ich gromadzenia ma odzwierciedlać właśnie deklaracja. Inaczej rzecz ujmując to właśnie deklaracja wskazuje na sposób gromadzenia odpadów przez konkretny podmiot a skoro tak, to ten właśnie podmiot odpowiada za gromadzenie tych odpadów zgodnie ze złożoną deklaracją. Przepis art. 60 u.c.p.g. wiąże bowiem deklarację z faktycznym gromadzeniem odpadów, a w przypadku braku zgodności zadeklarowanego gromadzenia z rzeczywistym stanem rzeczy, organ został wyposażony przez ustawodawcę w możliwość władczego rozstrzygnięcia o opłacie w drodze decyzji. Przepisy proceduralne nie nakładają na organy obowiązku udowodnienia, jaki podmiot dokonuje naruszenia zasad selektywnej zbiórki odpadów. Istotne z punktu widzenia omawianej regulacji pozostaje udowodnienie rzeczywistego sposobu segregowania odpadów, a raczej jego braku, kwestia zawinienia w tym względzie pozostaje poza obszarem zainteresowań regulacji.
W przedmiotowej sprawie, w ocenie Kolegium, organ I instancji dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na dokonanie stanowczych ustaleń faktycznych mogących następnie stanowić podstawę do wydania decyzji w sprawie, toteż nie miał on obowiązku przeprowadzania dalszych dowodów, w tym zmierzających do ustalania osób faktycznie winnych zaistniałym naruszeniom zasad właściwej segregacji odpadów dla nieruchomości przy ul. [...] w L.
Nie można również w ocenie SKO zgodzić się ze stroną, która wskazuje na dokonane - jej zdaniem - naruszenia przez organ I instancji przepisów prawa miejscowego, tj. § 5 uchwały nr [...] przez niedostarczenie na rzecz skarżącej Wspólnoty odpowiedniej ilości pojemników na odpady.
Zgodnie z brzmieniem § 5 ww. uchwały, Gmina L. przejęła od właścicieli nieruchomości obowiązek wyposażenia nieruchomości w pojemniki lub worki służące do zbierania odpadów komunalnych, zobowiązując się do dostarczenia pojemników w ilości minimalnej, tj. wynikającej z § 9 Uchwały nr [...] Rady Miejskiej L. z dnia [...] listopada 2019 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy L. (Dz. Urz. Woj. Doln. z 2019 r. poz. [...]). Jak postanowiono w § 9 ww. uchwały, właściciel nieruchomości dobiera minimalną pojemność pojemników, która jest sumą pojemności odpowiedniej konfiguracji worków, pojemników lub kontenerów określonych w § 8 ust. 1 pkt 1-8 uchwały z dnia [...] listopada 2019 r. Pojemniki dostarczane są w miejsce wskazane przez właściciela nieruchomości, dostarczenie lub wymiana pojemników następuje po złożeniu zgłoszenia zapotrzebowania na pojemniki stanowiącego załącznik do w uchwały oraz po wskazaniu przez właściciela nieruchomości miejsca gromadzenia odpadów dla nieruchomości. Tym samym właściciele nieruchomości mają możliwość wyposażenia jej w ilość pojemników odpowiadającą rzeczywistym potrzebom właścicieli nieruchomości oraz zabezpieczającą realizację przez nich obowiązku zbierania w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych. Dostarczenie lub wymiana pojemników w ilości większej niż minimalna ilość pojemników określona w regulaminie następuje na wniosek właścicieli nieruchomości.
Końcowo SKO wskazało, że odnosząc się do podniesionego w odwołaniu wniosku w zakresie przeprowadzenia przez tut. organ z urzędu postępowania wyjaśniającego, celem ustalenia czy wobec wszystkich wspólnot mieszkaniowych, współkorzystających z pojemnika BIO zostały wydane decyzje o ustaleniu podwyższonej opłaty, tut. Kolegium podnosi, że zakres postępowania odwoławczego nie różni się od postępowania pierwszoinstancyjnego gdy chodzi o jego przedmiot, co oznacza, że dla wyniku mniejszej sprawy nie ma prawnego znaczenia, czy takie decyzje zostały wydane, bądź będą wydane. Natomiast, ewentualne uwagi, bądź pytania w zakresie zasad, jakimi kieruje się "Gmina" nakładając obowiązek wnoszenia opłat podwyższonych można kierować bezpośrednio do Prezydenta Miasta Legnicy a nie do tut. organu.
W skardze na tą decyzję Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, i przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:
1. § 5 ust.1 pkt.2 lit. c Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy L. w zw. z § 5 Uchwały Nr [...] w zw. z § 2 pkt 2 § 9 ust. pkt 1 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy L. w zw. z art. 3 ust. 1, ust. 2 pkt 5 u.c.p.g. przez ich niezastosowanie w sprawie i uznanie, że przyznanie jednego pojemnika na bio odpady o pojemności 1100 l na 16 wspólnot mieszkaniowych liczących łącznie min. 160 osób, jest wykonaniem przyjętego na siebie przez Gminę L. obowiązku wobec właścicieli nieruchomości w zakresie zapewnienia pojemników do zbierania bioodpadów oraz jest zapewnieniem możliwości selektywnego zbierania odpadów- komunalnych obejmującego bioodpady, podczas gdy z zebranego w sprawie i niespornego materiału dowodowego sprawy wynika, że Gmina L. wbrew przyjętemu na siebie obowiązkowi dostarczania właścicielom nieruchomości odpowiednich pojemników na bioodpady nie wykonała tego obowiązku, bowiem po pierwsze dostarczyła na 16 wielolokalowych wspólnot mieszkaniowych jeden pojemnik o pojemności 1100 l, a powinna zgodnie ze swoim zobowiązaniem dostarczyć co najmniej 16 pojemników na każdą ze wspólnot, po drugie dostarczyła część pojemnika, a nie jeden pojemnik, bowiem niezgodnie z w/w przepisami z jednego pojemnika współkorzysta 16 wielolokalowych wspólnot, w każdej min. 10 osób, co daje liczbę ok. 160 osób, a powinna zgodnie ze swoim zobowiązaniem dostarczyć skarżącej pojemnik o pojemności : 46 osób x45 litrów = 2116 litrów,
2. art. 3 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 6c ust. 1 u.c.p.g. w związku z § 5 ust.l pkt.2 lit. c Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy L. w zw. z § 5 Uchwały Nr [...] w zw. z § 9 ust.l pkt 1 i ust. 2 w zw. z § 11 ust. 6 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy L. przez ich niezastosowanie w sprawie przez niezrealizowanie ustawowego obowiązku zapewnienia czystości i porządku na terenie gminy oraz niestworzenie warunków niezbędnych do ich utrzymania, przez przydzielenie jednego pojemnika o pojemności 1100 litrów na 16 wspólnot mieszkaniowych w których mieszka około 160 osób, tym samym stanowi to niezapewnienie odpowiedniej ilości pojemników, tym samym uniemożliwia właściwą segregację odpadów; co jest naruszeniem w/w przepisów prawa miejscowego jak i w/w przepisów ustawy;
3) niezastosowaniu w zw. z art. 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1219) oraz naruszenie art. 14 ust. 1 Dyrektywy 2008/98/WE w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu, przez pominięcie zasady statuujących obowiązek ponoszenia kosztów' zanieczyszczenia oraz jego skutków przez skonkretyzowany podmiot (indywidualizacja odpowiedzialności), albowiem to osoba zanieczyszczająca środowisko zobowiązana jest do uiszczenia opłat celem naprawienia wyrządzonych szkód, statuujących obowiązek ponoszenia kosztów zanieczyszczenia oraz jego skutków przez skonkretyzowany podmiot (indywidualizacja odpowiedzialności), a także naruszenie zasady zrównoważonego rozwoju,
4 ) art. 2 w zw. z art. 86 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483), przez błędną wykładnię i niewłaściwe ich zastosowanie polegające na przyjęciu, że właściciel nieruchomości winien uiścić podwyższoną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi również w przypadku, gdy uniemożliwiono mu korzystanie z własnego pojemnika na odpady i zmuszono go do współkorzystania z pojemnika na BIO odpady z innymi, niezależnymi od niego podmiotami, co prowadzi do przyjęcia odpowiedzialności zbiorowej wykluczając regułę ustawowej określoności regulacji podatkowych i zasadę poprawnej legislacji wywodzonych z art. 217 w związku z art. 84 i Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz ochrony praw majątkowych i równości wobec prawa wywodzonymi z art. 32. ust. 1 i 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wobec czego obowiązek zapłaty daniny publicznej musi zostać dookreślony, zaś argumentacja funkcjonalna, celowościowa, nie powinna i nie może - w świetle wymogów wynikających z art. 84 w związku żart. 217 Konstytucji - służyć zwiększeniu powinności obarczających jednostkę. Władztwo podatkowe przysługujące państwu jest, bowiem równoważone w aspekcie formalnym, co najmniej przez nałożenie na prawodawcę obowiązku jasnego formułowania stanowionych przez niego w tym obszarze przepisów prawnych;
5) błąd w ustaleniach stanu faktycznego oraz w rezultacie naruszenie art. 187 O.p. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów w wyniku przyjęcia, że zaszły przesłanki do nałożenia na właścicieli nieruchomości wyższych opłat tak jak za odbiór odpadów zmieszanych, podczas gdy zebrany przez organ materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczną ocenę, że mieszkańcy skarżącej wspólnoty mogą nadzorować przydzielony im do współkorzystania pojemnik na bioodpady. jak również zebrany materiał dowodowy nie pozwala na ocenę, że mieszkańcy skarżącej wspólnoty nie segregują odpadów w sposób prawidłowy w sytuacji, gdy nie są wyłącznymi użytkownikami pojemnika na bioodpady, a pojemnik ten jest zbyt mały na ponad 160 osób;
6) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 187 § 1 O. p. przez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, zwłaszcza pominięcie faktu, że Gmina L. dostarcza jeden kontener na segregację BIO odpadów dla 16 wspólnot mieszkaniowych, co doprowadziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, polegających na rzekomym niedopełnieniu przez skarżącą Wspólnotę obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, i posiadania możliwości nadzoru nad współużytkowanym pojemnikiem, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego sprawy nie można wyciągnąć takiego wniosku wobec nieprzeprowadzenia przez SKO uzupełniającego postępowania dowodowego,
7 ) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem reguł wskazanych w art. 210 § 1 O.p. przez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji przez brak wskazania, dlaczego uznaje za prawidłowe działanie organu 1 instancji polegające na przydzieleniu jednego pojemnika na pięć wspólnot mieszkaniowych wbrew (zarzut ze skargi na decyzję Prezydenta Miasta Legnicy) przepisom uchwalonym przez Radę Miasta L. powołanych w punktach, powyżej, dlaczego uznaje za prawidłowe przyjęcie odpowiedzialności zbiorowej (zarzut ze skargi na decyzję Prezydenta Miasta Legnicy) w sprawie, co uniemożliwia skarżącej właściwe zapoznanie się z motywami działania organu pierwszej instancji, zrozumienie tych motywów', a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób;
8) art. 187 O. p. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia całokształtu okoliczności faktycznych, a w konsekwencji wydanie wadliwej decyzji, poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie aktu pierwszej instancji, jak i zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania liczonych według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
W piśmie procesowym z dnia 12 maja 2023 r. Strona uzupełniła skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492; dalej p.u.s.a.) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi - zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Kontrola sądowoadministracyjna w sprawach podatkowych sprawowana jest pod względem legalności, tj. oceny działań administracji podatkowej pod kątem przestrzegania przepisów postępowania i prawidłowości stosowanej wykładni przepisów prawa. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz nie zastępuje go w czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 108/2012, LexisNexis nr 5991706).
Mając na względzie powołane powyżej kryteria, należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Wskazać należy, że tożsamy problem był przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w wyrokach z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 647/22 oraz I SA/Wr 648/22. Ponadto przedstawione zagadnienie prawne było już przedmiotem rozważań Sądów administracyjnych. Wskazać w tym względzie należy na wyrok z dnia 20 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 205/22 oraz I SA/Gd 206/22 (dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyrażone w nich stanowisko Sąd w pełni podziela odnosząc się do nich w dalszej części uzasadnienia.
Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości określenia skarżącej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem stawek w podwyższonej wysokości, ze względu na niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Zdaniem organów obu instancji ze względu na stwierdzone przez podmiot zbierający odpady przypadki braku segregacji odpadów Skarżąca jako właściciel nieruchomości zobowiązana jest na podstawie art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi według stawki podwyższonej. Natomiast zdaniem skarżącej korzystanie przez wiele podmiotów ze wspólnego pojemnika uniemożliwia organom na określenie podwyższonej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ponadto w jej ocenie organy nie wyjaśniły w sposób należyty stanu faktycznego, co odpowiedzialności za brak segregacji odpadów.
W tak zarysowanym sporze rację należy przyznać Skarżącej.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Jak stanowi art. 6ka ust. 2 ww. ustawy, wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie natomiast z art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3.
Zgodnie natomiast z § 2 ust. 2 uchwały Rady Miasta, wydanej na podstawie m.in. upoważnienia ustawowego zawartego w art. 6k ust. 3 u.c.p.g., ustala się stawki opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli właściciel nieruchomości nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny, we wskazanej w tym przepisie wysokości, zależnej od powierzchni lokalu mieszkalnego zajmowanego przez gospodarstwo domowe.
Powołany art. 6ka u.c.p.g. określa więc konsekwencje niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Obowiązek powyższy wynika z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1 u.c.p.g.
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. zawarto przesłanki warunkujące wydanie przez organ decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres, w którym nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej.
Pierwszą z przesłanek uzasadniających wydanie ww. decyzji jest niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Na podstawie zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentacji fotograficznej, wskazać należy, że powyższa przesłanka została spełniona. Podmiot wykonujący usługi odbioru odpadów komunalnych ze wskazanej nieruchomości, stanowiącej własność skarżącej stwierdził i udokumentował nieselektywne zbieranie odpadów - w pojemniku przeznaczonym na odpady BIO znajdowały się inne odpady.
Z ugruntowanego już orzecznictwa wynika, że nawet wykazanie choćby jednego przypadku nieprzestrzegania przyjętej zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na podmiot zainteresowany opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów (podobnie np. wyroki: NSA z dnia 16 czerwca 2022 r., III FSK 4968/21 oraz WSA w Szczecinie z 4 marca 2021 r., I SA/Sz 978/20; WSA w Szczecinie z 10 lutego 2022 r., I SA/Sz 922/21; WSA w Krakowie z 20 września 2021 r., I SA/Kr 808/21; wyrok NSA z 18 października 2018 r., II FSK 984/18).
Kolejną przesłanką wymienioną w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. warunkującą określenie przez organ w drodze decyzji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem wysokości stawki opłaty podwyższonej na podstawie art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., jest powiadomienie przez podmiot odbierający odpady komunalne wójta, burmistrza lub prezydenta oraz właściciela nieruchomości o niedopełnieniu przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
W przedmiotowej sprawie podmiot odbierający odpady nie powiadomił o nieprawidłowej segregacji odpadów właściciela nieruchomości. Wprawdzie na protokołach z dnia 24 września 2021 r., 10 września 2021 r., 3 września 2021 r. zakreślono pozycję "przesłano listownie lub elektronicznie" jednak nie wskazano komu. Sądowi zaś z urzędu wiadomo, że te same protokoły były podstawą prowadzenia postępowania wobec innych podmiotów. Wobec braków dowodów doręczenia nie można uznać, że przesłanka z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. została wypełniona.
Z treści art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., wynika jednoznacznie, iż w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych ustawodawca nałożył na podmiot odbierający odpady komunalne obowiązek zarówno odbioru takich odpadów, jako niesegregowanych (zmieszanych) jak i powiadomienia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości.
Powiadomienie właściciela nieruchomości o naruszeniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów przez podmiot odbierający odpady komunalne jest jedną z przesłanek wymienionych w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., które to przesłanki muszą zostać spełnione łącznie, by możliwe było określenie przez organ w drodze decyzji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem stawki w podwyższonej wysokości.
Natomiast zgodnie z art. 6ka ust. 2 u.c.p.g., organ na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Dalej w myśl powołanego powyżej art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. organ określa w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za wskazane w tym przepisie okresy, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3.
Zatem z powołanej regulacji wynika, że warunkiem wszczęcia przez organ postępowania na podstawie art. 6ka ust. 2 u.c.p.g., a następnie wydania decyzji, o której mowa w art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. jest m.in. spełnienie przesłanki powiadomienia przez podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych zarówno organu jak i właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Nie jest spełnieniem tego warunku jest zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego. Jak wynika z powołanego przepisu ustawodawca wyraźnie nałożył na podmiot odbierający odpady obowiązek powiadomienia zarówno organu jak i właściciela nieruchomości o przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, co następnie stanowi przesłankę wszczęcia przez organ postępowania na podstawie art. 6ka ust. 2 u.c.p.g. Zatem zawiadomienie strony przez organ o wszczęciu postępowania administracyjnego nie stanowi spełnienie obowiązku nałożonego na podmiot odbierający odpady, a wynikający z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że brak było podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego.
Sąd podziela oceną prawną zawartą w przywołanych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, że powiadomienie przez podmiot odbierający odpady komunalne właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów jest wynikającą wprost z przepisu art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. przesłanką pozytywną, warunkującą możliwość wszczęcia postępowania i wydania decyzji na podstawie art. 6ka ust. 2 i 3 u.c.p.g. Natomiast brak takiego powiadomienia skutkuje brakiem podstaw do zastosowania powyższego przepisu i wydania przez organ decyzji w przedmiocie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w podwyższonej wysokości.
Należy przy tym podkreślić, że regulacje ustawowe nie określają w jaki sposób podmiot odbierający odpady ma powiadomić właściciela nieruchomości o niedopełnieniu przez niego obowiązku selektywnej zbiórki odpadów, niemniej jednak z treści omawianego przepisu jednoznacznie wynika, że powiadomienie takie musi być wykonane, aby możliwe było wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie przez organ decyzji określającej opłatę za gospodarowanie odpadami w podwyższonej wysokości.
W tym stanie rzeczy należało uznać, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego to jest; art. 6ka ust. 1 oraz art. 6ka ust. 2 i 3 u.c.p.g.
Przechodząc do zarzutów naruszenia przepisów postępowania Sąd uznał że w sprawie nie wyjaśniono należycie stanu faktycznego.
SKO oceniając stan faktyczny odwołało się do orzecznictwa Sądów administracyjnych dotyczącego braku ustalania, który z mieszkańców indywidualnie odpowiada za nieprawidłową segregację odpadów. Nie odniosło się natomiast do zarzutów Strony, że jeden pojemnik został przeznaczony dla wielu zarządców nieruchomości i że nie został on dostarczony zgodnie z obowiązkami jakie przyjęła na siebie Gmina. SKO przytacza wprawdzie regulacje z których wynika, że właściciel nieruchomości wskazuje gdzie i ile pojemników winno być podstawione, jednakże nie ustalił, czy do takiego wskazania doszło i czy działania Gminy są z nim zgodne.
Jest to o tyle istotne, że o ile zarządca nieruchomości odpowiada za prawidłową segregację odpadów na nieruchomości, to nie może odpowiadać za nią na innych obszarach. Jeśli więc pojemniki nie były umieszczone poza nieruchomością i był do nich swobodny dostęp osób trzecich to trudno uznać, że Gmina zrealizowała obowiązek zaopatrzenia nieruchomości w pojemnik.
Natomiast ze zgromadzonego w sprawie materiału po pierwsze nie wynika gdzie sfotografowane pojemniki są umieszczone i czy są w jakikolwiek sposób zabezpieczone przed dostępem osób trzecich. Organy nie ustaliły w ogóle czy Skarżąca wskazała ilość i miejsce dostarczenia pojemników, składała zapotrzebowanie na pojemniki bądź godziła się na wspólne korzystanie z pojemnika z innymi podmiotami. Nie ustalił, czy dostarczone pojemniki odpowiadały zapotrzebowaniu i czy były prawidłowo usytułowane.
Przypomnieć w związku z tym trzeba, że zgodnie z treścią art. 122 O.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej bez wątpienia naczelną zasadą postępowania podatkowego. Trzeba zaś pamiętać, że zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organu podatkowego wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym, jak podkreślono w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, art. 122 O.p. (dawniej art. 7 K.p.a.) jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 1982 roku, sygn. akt I SA 258/82, Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego 1982, nr 1, poz. 54; por. również J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Polskie postępowanie administracyjne, Warszawa 1993, str. 126). Wykładnia ta, dotycząca art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, bez wątpienia zachowuje swoją aktualność także w świetle regulacji zawartej w art. 122 O.p.
Wskazać także należy, iż zgodnie z art. 187 § 1 O. p. "Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy." "Wyrażona w art. 122 O.p. zasada prawdy obiektywnej oznacza dla organu podatkowego obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 187 § 1 O.p. nakładający na organ powinność zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Organ podatkowy zobowiązany jest, więc zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia obowiązującego stanu prawnego. Powyższe obowiązki nałożone zostały nie tylko na organ rozstrzygający w pierwszej instancji, ale również na podatkowy organ odwoławczy. (...)" (wyrok WSA w Warszawie z 16.11.2009 sygn. akt III SA/Wa 1049/09 LEX nr 558078) Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza, gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji (wyrok WSA w Krakowie z 10.12.2009 sygn. akt I SA/Kr 1203/09 LEX nr 549810).
Za zasadne należy uznać zarzuty Strony dotyczące niewyjaśniania stanu faktycznego także odnośnie tego czy wobec wszystkich pozostałych wspólnot korzystających z pojemnika wszczęto odpowiednie postępowanie. Ma to istotne znaczenie ze względu na zarówno wyżej wskazane kwestie realizacji obowiązków Gminy, jak i ewentualne naruszenie zasady równości wobec prawa.
Reasumując w ponownym postępowaniu organy będą zobowiązane prawidłowo wszcząć postępowanie podatkowe a następnie w jego toku w sposób pełny – z zapewnieniem czynnego udziału strony wyjaśnić stan faktyczny, w tym przede wszystkim ustalić czy sporne pojemniki zostały przez Gminę dostarczone zgodnie z zapotrzebowaniem i w sposób odpowiadający przepisom prawa.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt I sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. O kosztach orzeczono w pkt II, w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.