I SA/Gd 365/18

I SA/Gd 365/18 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2018-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-04-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Joanna Zdzienicka-Wiśniewska
Sławomir Kozik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I FSK 506/19 - Postanowienie NSA z 2022-09-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 201
art. 179 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2018 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 13 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...] 2017 r. w sprawie odmowy umożliwienia "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa (dalej jako "spółka", skarżąca") zapoznania się z dokumentami zawierającymi informacje niejawne oraz innymi dokumentami, które organ wyłączył z akt sprawy ze względu na interes publiczny.
Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy:
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego (w skrócie "Naczelnik US") wszczął wobec spółki kontrolę podatkową w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem z tytułu podatku od towarów i usług za okres od 1 września 2014 r. do 30 września 2014 r. i od 1 stycznia 2015 r. do 30 czerwca 2015 r.
W toku kontroli organ postanowieniem z dnia [...] 2017 r. na podstawie art. 179 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), dalej jako "O.p.", ze względu na interes publiczny wyłączył z akt sprawy dokumenty dotyczące przesłuchania świadków i jednocześnie dopuścił jako dowody wypisy z tych dokumentów.
Pismem z dnia 4 grudnia 2017 r. pełnomocnik spółki wniósł o umożliwienie mu zapoznania się z dokumentem wymienionym w ww. postanowieniu.
Po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku Naczelnik US postanowieniem z dnia [...] 2017 r. odmówił stronie umożliwienia zapoznania się z ww. dokumentami zawierającymi informacje niejawne oraz dokumentami wyłączonymi z akt sprawy ze względu na interes publiczny.
W uzasadnieniu organ wskazał na dobro osób trzecich, których dotyczą wyłączone z akt sprawy dokumenty, w szczególności gdy zawierają istotne informacje o tych podmiotach gospodarczych i powołał się na obowiązek przestrzegania tajemnicy skarbowej.
Po rozpatrzeniu sprawy w związku z wniesionym przez stronę zażaleniem, postanowieniem z dnia [...] 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że z treści art. 178 O.p. wynika, iż zasadą jest, że w każdym stadium postępowania organ podatkowy obowiązany jest udostępnić stronie akta sprawy. Jednakże prawo wglądu do akt sprawy doznaje ograniczeń - stosownie do art. 179 § 1 ww. ustawy - w odniesieniu do dokumentów zawierających informacje niejawne, a także innych dokumentów wyłączonych przez organ z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Użyte w tym przepisie pojęcie "interesu publicznego" jest pojęciem o nieostrym zakresie i podlega wykładni. Posiłkując się dotychczasowym dorobkiem judykatury organ przyjął, że należy je rozumieć jako korzyść służącą ogółowi, dyrektywę postępowania, nakazującą respektowanie takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. W interesie publicznym leży, aby organy podatkowe prowadząc postępowanie wobec określonego podmiotu nie ujawniły danych innych podmiotów niezwiązanych ze sprawą, jakie uzyskali w trakcie czynności służbowych, które pozwoliłyby osobom nieuprawnionym na ich identyfikację. Zatem pod pojęciem "interesu publicznego" mieści się dobro osób trzecich, nie będących stroną w toczącym się postępowaniu, których dotyczą informacje zawarte we włączonych do akt sprawy dokumentach, bowiem zawierają istotne dane o tych podmiotach. W konsekwencji organ podzielił stanowisko, że odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z wyłączonym z akt sprawy dokumentem obejmującym dane osobowe i ekonomiczne podmiotów nie będących stroną postępowania jest odmową leżącą w interesie publicznym, wskazanym jako przesłanka zastosowania 179 § 1 O.p.
W skardze na powyższe postanowienie, pełnomocnik spółki wnosząc uchylenie postanowień organów I i II instancji podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p., art. 178 § 1 i art. 179 § 1, § 2, § 3 O.p. a także art. 217 § 1 i § 2 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z 219 O.p. w zw. z 179 § 1 i § 2 O.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.
W uzasadnieniu pełnomocnik spółki podniósł, że odmowa umożliwienia mu zapoznania się dokumentami była bezzasadna. Powołując się na stanowisko wyrażone w orzecznictwie skarżący wskazał, że organy błędnie uzasadniły zaskarżone postanowienia, albowiem nie odnosiły się do konkretnych okoliczności sprawy mających świadczyć o zasadności odmowy wglądu do akt sprawy. Wskazanie przez organy interesu publicznego nie może sprowadzać się do przywołania ogólnego sformułowania o ochronie danych osobowych osób trzecich.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga "A" sp. z o.o. sp. k. jest niezasadna, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowości wydania przez organy postanawiania odmawiającego stronie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z jawności.
Zgodnie z art. 178 § 1 O.p. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania.
Zgodnie z art. 179 § 1 O.p., przepisu art. 178 O.p., nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. W myśl § 2 tego przepisu, odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia. Natomiast zgodnie z art. 179 § 3 O.p., na postanowienie, o którym mowa w § 2, służy zażalenie.
Wyrażone w art. 178 § 1 O.p. prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów stanowi jeden z aspektów zasady jawności postępowania podatkowego (art. 129 O.p.) i zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu (art. 123 § 1 O.p.). Przepis ten nie ma jednak charakteru absolutnego i doznaje określonych ograniczeń, o których mowa w art. 179 § 1 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2300/13).
Analiza przepisów art. 178 i 179 O.p. wykazuje, że na postanowienie wydane na podstawie art. 178 § 1 O.p. nie przysługuje zażalenie. Wykładnia językowa art. 179 § 3 O.p. wyklucza przyjęcie, że postanowienie, o którym mowa w art. 179 § 1 O.p., jest zaskarżalne zażaleniem (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 616/11, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 września 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 68/09, wyrok WSA w Warszawie z 23 sierpnia 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 80/08, wyrok WSA w Lublinie z 20 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Lu 800/07).
Jednocześnie brak dopuszczalności zażalenia nie oznacza braku możliwości kontroli wykonywania administracji publicznej w omawianym zakresie. Zaskarżalność postanowień w sprawach incydentalnych gwarantuje bowiem przepis art. 237 O.p. stanowiący, że stronie służy prawo wniesienia zarzutów w odwołaniu od decyzji na postanowienie organu, na które nie służy zażalenie (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2005 r., sygn. akt FSK 690/04, wyrok NSA z dnia 21 lipca 2006 r., sygn. akt I FSK 1070/05, powoływane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w judykaturze, w sytuacji, gdy organ wyłącza z akt sprawy poszczególne dokumenty z powodu objęcia ich tajemnicą państwową lub ze względu na interes publiczny, ograniczając tym samym uprawnienia strony postępowania, określone w art. 178 O.p., postanowienie w tym przedmiocie podlega kontroli instancyjnej lub sądowej w ramach badania prawidłowości decyzji kończącej postępowanie w danej sprawie oraz art. 134 p.p.s.a. (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Lu 800/07, wyrok WSA w Opolu z 17 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Op 679/14, wyrok WSA w Warszawie z 29 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 969/10, wyrok NSA z 26 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 616/11, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 sierpnia 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 2408/15, wyrok WSA w Opolu z 14 października 2015 r., sygn. akt I SA/Op 358/15, wyrok WSA w Łodzi z 13 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 1441/12).
W przypadku, gdy strona postępowania oświadczy organowi chęć zapoznania się z aktami sprawy, w tym także z dokumentami wyłączonymi z akt, organ w drodze postanowienia odmawia dokonania tej czynności, co wynika z treści art. 179 § 2 o.p. Postanowienie to jest postanowieniem odrębnym od postanowienia o wyłączeniu dokumentów z akt sprawy.
Zatem w sprawie kontrolowanego postanowienia odmawiającego stronie zapoznania się z dokumentami, nie może być badana zasadność włączenia tych dokumentów postanowieniem z dnia [...] 2017 r., weryfikacja w tym zakresie może nastąpić tylko i wyłącznie podczas kontroli sądowej wydanej przez organ decyzji w postepowaniu podatkowym.
Przysługujący stronie na podstawie art. 179 § 3 O.p. środek odwoławczy od postanowienia o odmowie udostępnienia stronie zapoznania się z dokumentami nie może być zatem wykorzystywany do weryfikacji prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 179 § 1 O.p., w przedmiocie wyłączenia dokumentów z akt sprawy ze względu na interes publiczny, a kognicja sądu w niniejszej sprawie jest ograniczona do ustalenia, czy postanowienie wydane na podstawie art. 179 § 2 O.p. zostało wydane zgodnie z uprzednio wydanym w sprawie postanowieniem na podstawie art. 179 § 1 O.p. Postanowienie wydane w trybie art. 179 § 2 O.p. ma bowiem charakter wtórny w stosunku do postanowienia przewidzianego w art. 179 § 1 O.p. W sprawie będącej przedmiotem kontroli sądu wyżej wskazana zgodność została zachowana.
Ponadto należy zauważyć, że skoro od postanowienia odmawiającego stronie zapoznania się z dokumentami zawierającymi informacje niejawne przysługuje zażalenie, to kontrola sądu ogranicza się do ustalenia, czy postanowienie to zawiera wszystkie niezbędne elementy wskazane w art. 217 § 2 o.p. - przede wszystkim, czy zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne.
W zaskarżonym postanowieniu szczegółowo i wyczerpująco, a także zasadnie podano podstawy prawne oraz uzasadnienie faktyczne odmowy umożliwienia zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z jawności. Wskazano na podstawę wyłączenia jawności dokumentów. Dokumenty te objęte są tajemnicą skarbową i dotyczą innych podatników. Podstawą wyłączenia dokumentów z akt sprawy był prawidłowo rozumiany interes publiczny.
Tym samym zaskarżone postanowienia organów I i II instancji, spełniają wymogi wynikające z art. 217 O.p. i są prawidłowe.
Zauważyć należy, że ostateczny walor dowodowy wyłączonych dokumentów, jak i zasadność ich wyłączenia mogą być skontrolowane dopiero w odwołaniu od decyzji rozstrzygającej sprawę podatkową oraz skardze sądowoadministracyjnej na decyzję organu odwoławczego. W wydanej decyzji organ będzie zobowiązany do uzasadnienia związku przyczynowego danych dokumentów ze sprawą, wpływu dokumentów na treść rozstrzygnięcia oraz rozważyć istnienie podstaw wyłączenia jawności zawartych w dokumentach danych w świetle art. 179 § 1 O.p.
Z uwagi na powyższe, podniesione w skardze zarzuty dotyczące niezasadności wyłączenia jawności dokumentów nie zasługują na uwzględnienie. Zarzuty te nie podlegały bowiem rozpoznaniu w niniejszej sprawie.
Wskazać należy, że unormowanie art. 178 § 1 O.p. przewiduje uprawnienie strony do zapoznania się z aktami sprawy w czasie trwania postepowania jak i po jego zakończeniu. Zatem dopuszczalne jest wydanie postanowienia rozstrzygającego wniosek o umożliwienie stronie zapoznania się z aktami sprawy po wydaniu decyzji organu II instancji. Wskazać także należy, że jak wynika z wyżej zamieszczonych rozważań, rozpoznanie zażalenia po wydaniu decyzji organu II instancji nie ma wpływu na rozstrzygnięcie organu rozpoznającego sprawę podatkową, bowiem to ten organ winien ocenić zasadność zarzutów strony w przedmiocie niezasadnego wydania postanowienia o wyłączeniu jawności dokumentów.
Mając na uwadze powyższe sąd stwierdził, że organ nie dopuścił się naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), nie stwierdził naruszeń prawa, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.
Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ww. ustawy, oddalił skargę.