I SA/Gd 363/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-07-16
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie egzekucyjnezajęcie wierzytelnościnieprzekazana kwotadłużnik zajętej wierzytelnościorgan egzekucyjnyWSAprawo administracyjneegzekucja administracyjna

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, utrzymujące w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą wysokość nieprzekazanej kwoty wierzytelności pieniężnej zajętej w postępowaniu egzekucyjnym.

Skarżący kwestionował postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty wierzytelności pieniężnej zajętej w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych oraz Konstytucji. Sąd administracyjny uznał jednak, że organ egzekucyjny prawidłowo zastosował przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stwierdzając bezpodstawne uchylanie się skarżącego od przekazania zajętej wierzytelności. Sąd podkreślił, że zajęcie wierzytelności ogranicza uprawnienia dłużnika zajętej wierzytelności do dysponowania nią, a jego rola sprowadza się do przekazania środków organowi egzekucyjnemu.

Sprawa dotyczyła skargi P. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. określające wysokość nieprzekazanej kwoty wierzytelności pieniężnej w łącznej kwocie 25.830,00 zł. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte wobec I Spółki z o.o., a organ egzekucyjny zajął wierzytelność przysługującą Spółce od skarżącego. Skarżący zarzucił naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez brak określonych ram czasowych dla zajęcia oraz naruszenie art. 32 Konstytucji. Organ odwoławczy i sąd administracyjny uznały te zarzuty za bezzasadne. Sąd podkreślił, że postanowienie o określeniu wysokości nieprzekazanej kwoty wierzytelności wydaje się na podstawie art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po stwierdzeniu bezpodstawnego uchylania się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności. Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym faktury VAT, potwierdzał istnienie wierzytelności i bezpodstawne uchylanie się skarżącego od jej przekazania organowi egzekucyjnemu, mimo dokonania zajęcia. Sąd wyjaśnił również, że zajęcie wierzytelności ogranicza uprawnienia dłużnika zajętej wierzytelności, a jego rola sprowadza się do przekazania środków organowi egzekucyjnemu. Zarzut naruszenia Konstytucji uznano za niezasadny, gdyż działania organu wynikały z przepisów prawa.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, przeprowadzenie kontroli nie jest konieczne w każdym przypadku, gdy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego istnieje możliwość ustalenia, że dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przesłanka przeprowadzenia kontroli ma charakter fakultatywny, a jedyną niezbędną przesłanką dopuszczalności określenia wysokości kwoty nieprzekazanej wierzytelności jest stwierdzenie bezzasadności uchylania się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.e.a. art. 67a § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71a § 9

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 89 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 71b

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 44

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 2 i 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawidłowe zastosowanie art. 71a § 9 u.p.e.a. przez organ egzekucyjny. Istnienie wierzytelności przysługującej zobowiązanej wobec skarżącego po dokonaniu zajęcia. Bezpodstawne uchylanie się skarżącego od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Zajęcie wierzytelności ogranicza uprawnienia dłużnika zajętej wierzytelności do dysponowania nią. Zawiadomienie o zajęciu zawierało pouczenie o jego zakresie czasowym i skutkach.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez brak określonych ram czasowych dla zajęcia. Naruszenie art. 32 Konstytucji poprzez żądanie ponownej zapłaty. Konieczność przeprowadzenia kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności przed wydaniem postanowienia o określeniu nieprzekazanej kwoty.

Godne uwagi sformułowania

zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług wzywa się, ww. dłużnika, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami (...) i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu zwrot 'bezpodstawnie uchyla się' zawarty w art. 71a § 9 u.p.e.a. odnosi się wyłącznie do okoliczności prawnych. z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnych, jako dłużnik zajętych wierzytelności strona straciła wszelkie uprawnienia do dysponowania zajętymi wierzytelnościami, a jej rola ograniczała się jedynie do przekazania kwoty zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.

Skład orzekający

Irena Wesołowska

przewodniczący

Małgorzata Gorzeń

członek

Elżbieta Rischka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zajęcia wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności art. 71a § 9 u.p.e.a., oraz skutków bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z egzekucją administracyjną i zajęciem wierzytelności. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w innych rodzajach postępowań.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o egzekucji administracyjnej i konsekwencje dla dłużnika zajętej wierzytelności, co jest istotne dla prawników procesowych i doradców podatkowych.

Zajęcie wierzytelności w egzekucji administracyjnej: kiedy i jak dłużnik musi przekazać środki?

Dane finansowe

WPS: 25 830 PLN

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Gd 363/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-07-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka /sprawozdawca/
Irena Wesołowska /przewodniczący/
Małgorzata Gorzeń
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 67a par. 1, art. 71a par 9
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 16 lipca 2025 r. sprawy ze skargi P. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G z dnia 17 marca 2025 r., nr 2201-IEE.7192.2.35.2025.EW w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty wierzytelności pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym do sądu postanowieniem z 17 marca 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako Dyrektor IAS lub organ odwoławczy), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. (dalej: Naczelnik US lub organ I instancji) z 29 stycznia 2025 r. którym organ I instancji określił P.W. (dalej: strona, Skarżący) jako dłużnikowi wierzytelności zajętej na podstawie zawiadomienia z 31 marca 2023 r. wysokość nieprzekazanej kwoty wierzytelności pieniężnej w łącznej kwocie 25.830,00 zł.
Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
Naczelnik US wszczął postępowanie egzekucyjne wobec I Spółki z o.o. (dalej: Spółka lub zobowiązana) na podstawie własnych tytułów wykonawczych.
W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki na podstawie art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 – dalej: u.p.e.a.) - organ egzekucyjny zawiadomieniem z 31 marca 2023 r. dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu wzajemnych rozliczeń przysługujących Spółce od strony, w oparciu o które dochodzi od zobowiązanej kwoty w łącznej wysokości 61.969,15 zł, w tym 49.568,00 zł należności głównej. Zawiadomienie doręczono stronie 13 kwietnia 2023 r., natomiast Spółce 19 kwietnia 2023 r. w trybie art. 44 k.p.a.
Pismem z 9 grudnia 2024r. Naczelnik US wezwał stronę do niezwłocznego przekazania zajętych kwot oraz przedstawienia, w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma, dokumentów pozwalających stwierdzić:
1. łączną kwotę wierzytelności przypadających na rzecz zobowiązanego wymagalnych od 13.04.2023r.,
2. kwotę wierzytelności wymagalną na dzień sporządzenia odpowiedzi na wezwanie, przypadającą na rzecz zobowiązanego,
3. czy strona przekazywała po dniu 13.04.2023r. jakiekolwiek kwoty na rzecz zobowiązanego,
4. w jaki sposób strona dokonała płatności na rzecz zobowiązanego tytułem faktur nr [...],
5. przyczyny braku przekazania organowi egzekucyjnemu zajętych kwot, nadto o wskazanie osoby odpowiedzialnej za realizację zajęcia wierzytelności.
Wezwanie doręczono stronie 16 grudnia 2024 r.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z 17 grudnia 2024 r. strona poinformowała, że nie uznaje zajętej wierzytelności wskazanej w ww. piśmie względem Spółki. Na dzień zajęcia ww. wierzytelności strona nie jest winna żadnego zobowiązania względem kontrahenta Spółki wynikającego z jakiejkolwiek współpracy, a na dzień zajęcia ww. wierzytelności strona nie ma podpisanej żadnej umowy o współpracy z kontrahentem Spółki.
Pismem z 30 grudnia 2024 r. organ wezwał stronę do przekazania w terminie 7 dni kserokopii faktur VAT nr [...] oraz dokumentów potwierdzających zapłatę za te faktury.
W odpowiedzi strona przesłała żądane faktury VAT oraz wskazała, że na fakturach jest adnotacja, że zostały one opłacone gotówką w dniu ich wystawienia.
W konsekwencji powyższych ustaleń postanowieniem z 29 stycznia 2025 r. Naczelnik US określił stronie - jako dłużnikowi wierzytelności zajętej na podstawie zawiadomienia z 31 marca 2023 r. - wysokość nieprzekazanej kwoty wierzytelności pieniężnej w łącznej wysokości 25.830,00 zł. Postanowienie doręczono stronie 5 lutego 2025 r.
W zażaleniu na powyższe postanowienie strona, wnosząc o jego uchylenie zarzuciła naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez brak określonych ram czasowych, w jakich miało obowiązywać zajęcie oraz brak informacji, z której wynika, że wezwanie jest bezterminowe lub obowiązuje do odwołania, wskazując jednocześnie, że w chwili zajęcia (31.03.2023r.) nie współpracowała z przedmiotową firmą, zatem nie miała możliwości dokonać zajęcia; od momentu zajęcia do wystąpienia relacji gospodarczej ze Spółką minęło pół roku i nie sądziła, że jest ono obowiązujące.
Dodatkowo strona zarzuciła naruszenie art. 32 Konstytucji poprzez żądanie ponownej zapłaty kwoty, co stanowi w jej ocenie przejaw dyskryminacji gospodarczej.
Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów zażalenia i wskazał, że w jego ocenie Naczelnik US zaskarżonym postanowieniem prawidłowo określił stronie na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. wysokość nieprzekazanej kwoty.
Organ odwoławczy wskazał, że postanowienie o określeniu dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokości nieprzekazanej kwoty wydaje się w oparciu o treść art. 71a § 9 u.p.e.a., po wcześniejszym stwierdzeniu przez organ egzekucyjny okoliczności świadczących o bezpodstawnym uchylaniu się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania jej organowi egzekucyjnemu. W przypadku stwierdzenia zaistnienia takich okoliczności, poprzez wydanie postanowienia w oparciu o art. 71a § 9 u.p.e.a. następuje konkretyzacja obowiązku dłużnika zajętej wierzytelności, określenie jego charakteru i zakresu.
Dyrektor IAS podkreśla, że aby uznać postanowienie wydane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. za zgodne z obowiązującym prawem, konieczne jest stwierdzenie, że zostały spełnione warunki wynikające z tego przepisu. Pierwszym z nich jest fakt bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu w całości bądź w części.
Drugim natomiast - co do zasady - przeprowadzenie czynności kontrolnych, na podstawie których organ dojdzie do przekonania, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od wpłaty zajętej wierzytelności na konto wskazane przez organ egzekucyjny, w konkretnej kwocie. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że przeprowadzenie kontroli nie jest jednak konieczne w każdym przypadku. Zwłaszcza wówczas, gdy na podstawie już zgromadzonego materiału dowodowego istnieje możliwość ustalenia, że dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności.
Taka sytuacja zaistniała w opinii organu odwoławczego w rozważanej sprawie.
Z posiadanych informacji tj. z plików JPK_VAT i faktur VAT wprost wynika, że we wrześniu i październiku 2023r. tj. już po dokonaniu przez organ egzekucyjny zajęcia w dniu 13 kwietnia 2023r., Spółka posiadała wierzytelność wobec strony za wykonane usługi.
Druga przesłanka, tj. fakt bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu, również w ocenie organu odwoławczego została spełniona. W pierwszej kolejności organ wskazał, że zwrot "bezpodstawnie uchyla się" zawarty w art. 71a § 9 u.p.e.a. odnosi się wyłącznie do okoliczności prawnych. Przesłanki tej nie można odnosić do okoliczności faktycznych, np. związanych ze złą kondycją finansową dłużnika zajętej wierzytelności (wyrok NSA z 2 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1255/15; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt II FSK 3576/16). Dodatkowo, podstawą do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, itp.). W niniejszej sprawie nie zaszły jednak żadne okoliczności, które stanowiłyby tak rozumianą podstawę prawną do nieprzekazania organowi egzekucyjnemu kwoty zajętej wierzytelności.
Z akt sprawy wynika, że Naczelnik US 31 marca 2023 r. skierował do strony zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności przysługującej Spółce z tytułu wzajemnych rozliczeń finansowych, wzywając jednocześnie, aby wszelkie należne zobowiązanej Spółce kwoty, bez zgody organu, strona nie uiszczała zobowiązanej, lecz przekazała organowi egzekucyjnemu - zgodnie z dyspozycją art. 89 § 1 u.p.e.a. Zawiadomienie zostało doręczone stronie 13 kwietnia 2023 r. Kolejno, pismem z 9 grudnia 2024 r. Naczelnik US skierował do strony wezwanie m.in. do przekazania zajętych kwot w związku z przedmiotowym zajęciem. Pomimo, że pismem z 17 grudnia 2024 r. strona stwierdziła, że nie uznaje zajętej wierzytelności i że na dzień zajęcia nie była winna żadnego zobowiązania i nie miała podpisanej umowy o współpracy z zobowiązaną, to z faktur VAT nr [...] z 28 września 2023r. i [...] z 31 października 2023r. wynika, że po dokonanym zajęciu strona zapłaciła zobowiązanej kwoty 12.300,00 zł i 13.530,00 zł tytułem wykonanej usługi serwisu i modernizacji instalacji informatycznej. Istnienie zatem wierzytelności przysługującej zobowiązanej wobec strony nie jest kwestią sporną. W zażaleniu z 10 lutego 2025r. strona potwierdziła, że we wrześniu i październiku 2023r. wystąpiła relacja gospodarcza pomiędzy nią a Spółką oraz, że otrzymane faktury od zobowiązanej strona opłaciła gotówką.
Organ odwoławczy potwierdził stanowisko organu I instancji w zaskarżonym postanowieniu, że z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnych, jako dłużnik zajętych wierzytelności strona straciła wszelkie uprawnienia do dysponowania zajętymi wierzytelnościami, a jej rola ograniczała się jedynie do przekazania kwoty zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.
Dyrektor IAS podkreśla, że na mocy art. 67a § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny może z mocy samego zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego albo ruchomości wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Zatem Naczelnik US zajmując u strony wierzytelności przysługujące Spółce wstąpił w prawa zobowiązanego podmiotu. Dlatego strona zobowiązana była do przekazania kwot wierzytelności organowi egzekucyjnemu, aż do zaspokojenia kwoty wskazanej w zawiadomieniu z 31 marca 2023 r. Z akt sprawy nie wynika przy tym, aby w niniejszej sprawie zaszły okoliczności, które stanowiłyby podstawę prawną do nieprzekazywania organowi egzekucyjnemu kwoty zajętej wierzytelności. Również strona, w złożonym zażaleniu, nie wskazuje takich okoliczności.
Odnosząc się do zarzutu braku określenia ram czasowych, w których zajęcie obowiązuje organ odwoławczy wskazuje, że z pouczenia zawartego w zawiadomieniu z 31 marca 2023 r. wprost wynika: "zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług" oraz "wzywa się, ww. dłużnika, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami (...) i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu" tj. zakaz uiszczania zobowiązanej Spółce bez zgody organu jakichkolwiek kwot do wysokości egzekwowanej zaległości.
Organ odwoławczy nie zgodził się również z zarzutem naruszenia art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Działania organu egzekucyjnego wynikały wprost z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a wydanie zaskarżonego postanowienia wynikało z zastosowania regulacji zawartych w art. 71a § 9 i 71b u.p.e.a. W przypadku nieprzekazania kwot przez dłużnika zajętej wierzytelności, tak jak w rozważanym przypadku, ww. przepisy umożliwiają organowi egzekucyjnemu ściągnięcie tych kwot w trybie egzekucji administracyjnej. Organ nadmienił, że podstawą wystawienia tytułu wykonawczego na dłużnika zajętej wierzytelności będzie ostateczne postanowienie Naczelnika US.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie Skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości, powtórzył argumentację z zażalenia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu, albowiem wbrew zarzutom skargi zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), jak również postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3).
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, w trybie uproszczonym, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Wobec zarzutów sformułowanych w skardze w pierwszej kolejności należało wskazać, że postanowienie o określeniu dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokości nieprzekazanej kwoty wydaje się w oparciu o treść art. 71a § 9 u.p.e.a., po wcześniejszym stwierdzeniu przez organ egzekucyjny okoliczności świadczących o bezpodstawnym uchylaniu się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania jej organowi egzekucyjnemu. W przypadku stwierdzenia zaistnienia takich okoliczności, poprzez wydanie postanowienia w oparciu o art. 71a § 9 u.p.e.a. następuje konkretyzacja obowiązku dłużnika zajętej wierzytelności, określenie jego charakteru i zakresu.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1458/08 (CBOSA) wskazał, że postanowienie wydawane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. stanowi konsekwencję dokonanego uprzednio przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności zobowiązanego u jego dłużnika i stwierdzenia, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.
Tym samym, aby uznać postanowienie wydane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. za zgodne z obowiązującym prawem, konieczne jest stwierdzenie, że zostały spełnione warunki wynikające z tego przepisu. Pierwszym z nich jest fakt bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu w całości bądź w części. Drugim natomiast - co do zasady - przeprowadzenie czynności kontrolnych, na podstawie których organ dojdzie do przekonania, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od wpłaty zajętej wierzytelności na konto wskazane przez organ egzekucyjny, w konkretnej kwocie.
Jak trafnie zauważa Dyrektor IAS, przeprowadzenie kontroli nie jest jednak konieczne w każdym przypadku. Zwłaszcza wówczas, gdy na podstawie już zgromadzonego materiału dowodowego istnieje możliwość ustalenia, że dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności. Powyższe potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 maja 2022 r. o sygn. akt III FSK 618/21 (CBOSA) uznał, że jedyną niezbędną przesłankę dopuszczalności określenia wysokości kwoty nieprzekazanej wierzytelności stanowi stwierdzenie bezzasadności uchylania się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności, natomiast przesłanka uprzedniego przeprowadzenia kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności ma charakter dodatkowy i fakultatywny, rzutujący jedynie na ocenę wykazania przez organ egzekucyjny wystąpienia przesłanki pierwszej (podobnie NSA w wyroku z 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1632/20, CBOSA).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że zgromadzony materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do stwierdzenia bezpodstawnego uchylania się przez Skarżącego od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Zatem nie było konieczności przeprowadzenia kontroli, o której mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. Z posiadanych informacji tj. z plików JPK_VAT i faktur VAT wprost wynika, że we wrześniu i październiku 2023r. tj. już po dokonaniu przez organ egzekucyjny zajęcia w dniu 13 kwietnia 2023r. Spółka posiadała wierzytelność wobec Skarżącego za wykonane usługi.
Druga przesłanka, tj. fakt bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu, również w ocenie Sądu została spełniona. Zwrot "bezpodstawnie uchyla się" zawarty w art. 71a § 9 u.p.e.a. odnosi się wyłącznie do okoliczności prawnych. Przesłanki tej nie można odnosić do okoliczności faktycznych, np. związanych ze złą kondycją finansową dłużnika zajętej wierzytelności (wyrok NSA z 2 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1255/15; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt II FSK 3576/16). Dodatkowo, podstawą do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, itp.). Użyte w ww. przepisie określenie "bezpodstawnie uchyla się" oznacza zatem tyle, co "bez podstawy prawnej" (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2007 r. sygn. akt I FSK 984/06, z 21 lipca 2022 r. sygn. akt III FSK 711/21, z 3 listopada 2022 r. sygn. akt III FSK 1054/21). W niniejszej sprawie nie zaszły jednak żadne okoliczności, które stanowiłyby tak rozumianą podstawę prawną do nieprzekazania organowi egzekucyjnemu kwoty zajętej wierzytelności – co trafnie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu.
Z akt sprawy wynika, że Naczelnik US w dniu 31 marca 2023 r. skierował do Skarżącego zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności przysługującej Spółce z tytułu wzajemnych rozliczeń finansowych, wzywając jednocześnie, aby wszelkie należne zobowiązanej Spółce kwoty, bez zgody organu, Skarżący nie uiszczał zobowiązanej, lecz przekazał organowi egzekucyjnemu - zgodnie z dyspozycją art. 89 § 1 u.p.e.a. Zawiadomienie zostało doręczone Skarżącemu 13 kwietnia 2023 r. Kolejno, pismem z 9 grudnia 2024 r. Naczelnik US skierował do Skarżącego wezwanie m.in. do przekazania zajętych kwot w związku z przedmiotowym zajęciem. Pomimo, że pismem z 17 grudnia 2024r. Skarżący stwierdził, że nie uznaje zajętej wierzytelności i że na dzień zajęcia nie był winny żadnego zobowiązania i nie miał podpisanej umowy o współpracy z zobowiązaną, to z faktur VAT z 28 września 2023r. i z 31 października 2023r. wynika, że po dokonanym zajęciu Skarżący zapłacił zobowiązanej kwoty 12.300,00 zł i 13.530,00 zł tytułem wykonanej usługi serwisu i modernizacji instalacji informatycznej. Istnienie zatem wierzytelności przysługującej zobowiązanej wobec Skarżącego nie jest kwestią sporną. W zażaleniu z 10 lutego 2025r. Skarżący potwierdził, że we wrześniu i październiku 2023r. wystąpiła relacja gospodarcza pomiędzy nim a Spółką oraz, że otrzymane faktury od zobowiązanej Skarżący opłacił gotówką.
W ocenie Sądu, w tak ustalonym stanie faktycznym prawidłowe jest stanowisko organów, że z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnych, jako dłużnik zajętych wierzytelności Skarżący stracił wszelkie uprawnienia do dysponowania zajętymi wierzytelnościami, a rola Skarżącego ograniczała się jedynie do przekazania kwoty zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.
Organ odwoławczy trafnie zauważa, że na mocy art. 67a § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny może z mocy samego zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego albo ruchomości wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Zatem Naczelnik US zajmując wierzytelności u Skarżącego przysługujące Spółce wstąpił w prawa zobowiązanego podmiotu.
Dlatego, w opinii Sądu, Skarżący zobowiązany był do przekazania kwot wierzytelności organowi egzekucyjnemu, aż do zaspokojenia kwoty wskazanej w zawiadomieniu z 31 marca 2023 r. Z akt sprawy nie wynika przy tym, aby w niniejszej sprawie zaszły okoliczności, które stanowiłyby podstawę prawną do nieprzekazywania organowi egzekucyjnemu kwoty zajętej wierzytelności. Również, w złożonym zażaleniu czy w skardze, Skarżący nie wskazał takich okoliczności.
Tym samym, uznać należy, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że przesłanka bezpodstawnego uchylania się Skarżącego od przekazania wierzytelności na poczet zajęcia dokonanego zawiadomieniem z 31 marca 2023 r. została spełniona, bowiem po dokonaniu zajęcia nie przekazano organowi egzekucyjnemu zajętych kwot.
Odnosząc się do zarzutu braku określenia ram czasowych, w których zajęcie obowiązuje organ odwoławczy trafnie wskazał, że z pouczenia zawartego w zawiadomieniu z 31 marca 2023 r. wprost wynika: "zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług" oraz "wzywa się, ww. dłużnika, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami (...) i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu" tj. zakaz uiszczania zobowiązanej Spółce bez zgody organu jakichkolwiek kwot do wysokości egzekwowanej zaległości.
Za bezzasadny uznać należy również zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP. Działania organu egzekucyjnego wynikały wprost z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a wydanie zaskarżonego postanowienia wynikało z zastosowania regulacji zawartych w art. 71a § 9 i 71b u.p.e.a. W przypadku nieprzekazania kwot przez dłużnika zajętej wierzytelności, tak jak w niniejszej sprawie, ww. przepisy umożliwiają organowi egzekucyjnemu ściągnięcie tych kwot w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego na dłużnika zajętej wierzytelności będzie ostateczne postanowienie Naczelnika US.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz K.p.a. i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich kwestii poruszonych w zażaleniu.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę