I SA/GD 344/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję ZUS odmawiającą zwolnienia z opłacania składek za okres pandemii, uznając, że organ nie wykazał należytej staranności w ewidencjonowaniu wniosków składanych do urny.
Sprawa dotyczyła odmowy zwolnienia z opłacania składek ZUS za okres marzec-maj 2020 r. dla spółki cywilnej M. Skarżący twierdził, że złożył wniosek do urny w Inspektoracie ZUS w dniu 25 czerwca 2020 r., jednak ZUS odmówił zwolnienia, twierdząc, że wniosek nie wpłynął. Sąd uchylił decyzję ZUS, wskazując na brak należytej staranności organu w ewidencjonowaniu wniosków składanych do urny oraz na to, że organ nie może przerzucać ryzyka zaginięcia dokumentów na stronę.
Spółka cywilna M. zaskarżyła decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Skarżący twierdził, że złożył wymagany wniosek do urny w Inspektoracie ZUS w dniu 25 czerwca 2020 r., jednak ZUS odmówił zwolnienia, argumentując, że wniosek nie został zarejestrowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po wcześniejszym uchyleniu decyzji ZUS z powodu niewystarczającego uzasadnienia, ponownie uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że ZUS nie wykazał należytej staranności w procedurze przyjmowania i ewidencjonowania wniosków składanych do urny. Podkreślono, że organ nie może przerzucać negatywnych skutków niedostatecznego obiegu dokumentów na stronę, która skorzystała z dopuszczalnej formy złożenia wniosku. Sąd wskazał, że organ powinien rozstrzygnąć wątpliwości na korzyść strony, uwzględniając okoliczności złożenia wniosku i charakter sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli strona wykaże, że dopełniła wszelkich starań, a organ nie wykazał należytej staranności w procedurze przyjmowania i ewidencjonowania takich wniosków.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ nie może przerzucać negatywnych skutków niedostatecznego obiegu dokumentów na stronę, która skorzystała z dopuszczalnej formy złożenia wniosku. Organ powinien rozstrzygnąć wątpliwości na korzyść strony, uwzględniając okoliczności złożenia wniosku i charakter sprawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
ustawa o COVID-19 art. 31zq § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Pomocnicze
ustawa o COVID-19 art. 31zo
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
p.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie wykazał należytej staranności w ewidencjonowaniu wniosków składanych do urny. Organ nie może przerzucać negatywnych skutków niedostatecznego obiegu dokumentów na stronę. Skarżący podjął wszelkie możliwe kroki w celu wykazania złożenia wniosku w terminie.
Odrzucone argumenty
ZUS twierdził, że wniosek skarżącego nie został zarejestrowany w systemie.
Godne uwagi sformułowania
nie można przerzucać negatywnych skutków zaproponowanego sposobu doręczania dokumentów na strony organ winien więc rozstrzygnąć niedające się usunąć wątpliwości na korzyść strony nie posiadał prawidłowego uzasadnienia faktycznego
Skład orzekający
Elżbieta Rischka
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Zdzienicka-Wiśniewska
członek
Małgorzata Gorzeń
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Procedura składania wniosków do ZUS w okresie pandemii, obowiązki organu w zakresie ewidencji korespondencji, zasada związania sądem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji składania wniosków do urny w okresie pandemii COVID-19.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z procedurami administracyjnymi w czasie pandemii i podkreśla znaczenie należytej staranności organów w obsłudze obywateli.
“ZUS odrzucił wniosek o zwolnienie ze składek? Sąd stanął po stronie przedsiębiorcy!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Gd 344/23 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2023-07-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-04-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Elżbieta Rischka /przewodniczący sprawozdawca/ Joanna Zdzienicka-Wiśniewska Małgorzata Gorzeń Symbol z opisem 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 374 art. 31zq ust. 3 Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka - Wiśniewska, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 19 lipca 2023 r. sprawy ze skargi M. s.c. J. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 lutego 2023 r. nr 100000/70-73/219352/2022 w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 480 ( czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Decyzją z dnia 21 stycznia 2021r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ) w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 3 listopada 2020r. odmawiającą J. i A. M. M. spółka cywilna (dalej: płatnik, skarżący) prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 roku. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że po ponownej analizie sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowił o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 31 zq ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374, z późn. zm., dalej ustawa o COVID-19), warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 3 1zo, jest przesłanie wniosku i deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. W przedmiotowej sprawie płatnik składek nie złożył wymaganego wniosku w terminie wskazanym przez ustawodawcę. W związku z powyższym decyzja odmawiająca zwolnienia z opłacania składek za miesiące od marca 2020r. do maja 2020r. zostaje utrzymana w mocy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję wnieśli J. M. i A. M., zarzucając decyzji między innymi: - naruszenie art. 31 zq ust. 3 ustawy o COVID-19, poprzez błędne uznanie za zasadne utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020r. do maja 2020r.; - błąd w ustaleniu stanu faktycznego skutkujący niewłaściwym uznaniem, iż skarżący M. s.c. J. M., A. M., nie złożył do dnia 30 czerwca 2020r. wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020r. do maja 2020r. Mając na uwadze powyższe wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Dnia 21 grudnia 2021r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem sygn. akt I SA/Gd 834/21 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 listopada 2020r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że przedmiotem sporu było ustalenie czy spółka cywilna M. do dnia 30 czerwca 2020r. złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania składek i deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne za okres od marca 2020r. do maja 2020r. Sąd uznał, że wyjaśnienia zawarte w wydanych decyzjach obu instancji są niewystarczające. Obie decyzje nie posiadają prawidłowego uzasadnienia faktycznego, ponieważ Zakład ograniczył się tylko do lakonicznego podania, że na dzień 30 czerwca 2020r. nie zaewidencjonowano wniosku strony o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec-maj 2020r. Ponownie rozpatrując sprawę Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie odniósł się do zgłaszanych przez skarżącą twierdzeń o złożeniu wniosku do urny w budynku Inspektoratu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd uznał, że obowiązkiem organu było wyjaśnienie: w jaki sposób ewidencjonowano korespondencję składaną przez płatników składek do urn, czy ewidencja korespondencji dokonywana była codziennie, czy istnieje dokumentacja potwierdzająca wpływ wniosków za okres, w którym skarżąca -jak twierdzi - wniosek złożyła, czy praktyka ewidencji wniosków różniła się w zależności od oddziału lub Inspektoratu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, czy może była ustandaryzowana. Organ w postępowaniu wyjaśniającym przeprowadzonym po wyroku sądowym ponownie przeanalizował cały materiał zgromadzony w przedmiotowej sprawie i decyzją z 15 września 2022r. odmówił Spółce prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020r. do maja 2020r. W wydanej decyzji szczegółowo została opisana kwestia złożenia wniosku RDZ oraz wskazano szczegółowo wszystkie możliwości złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Dnia 10 października 2022r. spółka cywilna M. zwróciła się z wnioskiem do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym uzupełniła postępowanie dowodowe poprzez złożenie oświadczenia, co do faktu wysłania wniosku z zawartością koperty i złożenia go do urny przez Pana A. M. (wspólnika spółki) oraz Panią H. G. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Spółka uzasadniła, że wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzja jest wadliwa i nie może się ostać. W dniu 4 stycznia 2023r. pracownicy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku przyjęli od Pana A. M. i Pani H. G. ustne wyjaśnienia w sprawie postępowania dotyczącego zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020r. do maja 2020r. spółki cywilnej M. Decyzją z 17 lutego 2023r. Zakład odmówił spółce cywilnej M prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020r. do maja 2020r. Ustalono, że wśród wniosków złożonych przez klientów do urny od 25 czerwca 2020r. do 30 czerwca 2020r. brak było wniosku spółki. W dostarczonej do Zakładu przesyłce nr [...] u żadnego ze wskazanych na potwierdzeniu nadania przesyłki poleconej płatników nie zostały w tym czasie zarejestrowane wnioski o zwolnienie z opłacenia składek, które wpłynęły pocztą. Ponadto Zakład nie odnotował prób złożenia przez spółkę wniosku drogą elektroniczną. ZUS w wydanej decyzji wskazał, że ze złożonych zeznań przez Pana A. M. i Panią H. G. wynika, że Pan A. M. 25 czerwca 2020r. złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od marca 2020r. do maja 2020r. osobiście do skrzynki w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w S. Dodatkowo Pan A. M. poinformował, że pracownik odmówił potwierdzenia przyjęcia wniosku. Pan A. M. wyjaśnił, że nie otrzymał żadnej odpowiedzi na złożony wniosek. Ze złożonych przez Panią H. G. wyjaśnień wynika, że wniosek w imieniu spółki cywilnej M. o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od marca 2020r. do maja 2020r. wysłała listem poleconym 2 czerwca 2020r. Z ustaleń Zakładu wynika jednak, że wśród wniosków złożonych przez klientów do urny od 25 czerwca 2020r. do 30 czerwca 2020r. brak było wniosku spółki cywilnej M. Gdy chodzi o sposób ewidencjonowania dokumentów, organ wskazał, iż wszystkie wnioski/pisma, które wpływały do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pocztą lub były składane do urny zostały zeskanowane i zarejestrowane w systemie teleinformatycznym do elektronicznego zarządzania dokumentacją. System ewidencji korespondencji wpływającej do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest ustandaryzowany. W związku z powyższym nie ma możliwości, aby dokument zaginął. Nadto organ zauważa, iż wbrew twierdzeniom strony, iż wniosek o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek próbowała wysłać elektronicznie, z ustaleń organu wynika, że spółka nie podejmowała prób złożenia drogą elektroniczną. Dostęp do konta Spółki na PUE od 4 stycznia 2016r. ma pełnomocnik Pani I. D. Sprawdzono również czy drogą elektroniczną Pani H. G. złożyła w imieniu spółki wniosek RDZ. Uzyskane wyjaśnienia w tej kwestii wykazały, że w dniu 3 czerwca 2020r. Pani H. G. złożyła drogą elektroniczną wniosek RDZ we własnym imieniu oraz wniosek innego płatnika i nie był to wniosek spółki M. W ocenie organu wydana decyzja jest prawidłowa i została wydana zgodnie z zaleceniami sądu. Zakład uwzględnił zgromadzone w postępowaniu wyjaśniającym dokumenty. Według ustaleń organu nie ma możliwości, by wniosek złożony do skrzynki zaginął. Po złożeniu zeznań Pani H. G. i Pana A. M. ponownie zwrócono się do komórki rozliczeń celem weryfikacji odmownego stanowiska dot. złożenia wniosku. Z potwierdzenia pracowników Inspektoratu w S. wynika, że w dniu 25 czerwca 2020r. nie odnotowano złożenia wniosku RDZ do skrzynki, wniosek ten nie wpłynął również pocztą i elektronicznie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję, skarżąca wnosząc o jej uchylenie ponownie zarzuciła naruszenie art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19 poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020r. Nadto zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych skutkujący niewłaściwym uznaniem, że nie złożyła do dnia 30 czerwca 2020r. wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020r. W uzasadnieniu skargi ponownie podniesiono m.in., że wbrew ustaleniom organu skarżący złożył dnia 25 czerwca 2020r. wymagany wniosek za pośrednictwem urny wystawionej przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych - Oddziałem w Gdańsku - Inspektoratem w S., a sposób ten wynikał bezpośrednio z ustawy jako prawnie dopuszczalny, skuteczny dla wywołania oczekiwanych skutków prawnych. Skarżący próbował wysłać wniosek w formie elektronicznej, jednak z uwagi na problemy z tym związane dnia 25 czerwca 2020r. okazało się to niemożliwe. W związku z tym wspólnicy Spółki podjęli decyzję o osobistym zawiezieniu wniosku przez wspólnika A. M. do Inspektoratu ZUS w S. A. M. chciał złożyć wniosek osobiście za pokwitowaniem jednak przez pracownika inspektoratu został poinformowany, że jedyną prawnie skuteczną możliwością złożenia wniosku do ZUS jest jego wrzucenie do urny, co też A. M. uczynił. Nie miał on żadnej możliwości uzyskania potwierdzenia skorzystania z takiej formy, dopuszczonej przez ustawodawcę za prawnie skuteczną, a na tamten moment nie przewidywał nawet, iż jego wniosek może w jakikolwiek sposób zaginąć. Tym samym dla skarżącego wielkim zaskoczeniem była informacja uzyskana w październiku ub.r. o zaległościach w składkach za miesiące marzec 2020r. - maj 2Ó20r., bowiem był on przekonany o umorzeniu 50% składek ZUS w związku ze złożeniem dnia 25 czerwca 2020r., tj. w ustawowym terminie, właściwie wypełnionego wniosku. Skarżący wystąpił o udostępnienie nagrania z monitoringu do Inspektoratu ZUS, jednak nagrania nie otrzymał. Gdyby ZUS na bieżąco informował skarżącego o zaległościach w opłacaniu składek mógłby on podjąć należyte starania celem zgromadzenia dowodów wykazujących złożenie przedmiotowego wniosku w ustawowym terminie bądź też ponownego złożenia wniosku, co jednak było już niemożliwe w październiku ub.r., kiedy to skarżący dopiero powziął informację o nieodnalezieniu przez ZUS jego wniosku, złożonego osobiście przez A. M. dnia 25 czerwca 2020r. W skardze strona podkreśla, że organ dysponował oświadczeniem głównej księgowej H. G., która dnia 25 czerwca 2020r. wypełniała wspólnie z A. M. wniosek o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020r. do maja 2020r. jak i oświadczeniem wspólnika J. M. o podpisaniu tego wniosku i zawiezieniu go do ZUS przez A. M. Nadto zostało dołączone oświadczenie samego A. M. w tym zakresie jak i pracownicy skarżącego J. B., która także brała udział dnia 25 czerwca 2020r. w obiegu dokumentów w skarżącej firmie, w tym co do przedmiotowego wniosku. Podkreślenia wymaga, iż skarżący wyczerpał wszelkie możliwości dowodowe w zakresie skutecznego wykazania faktu wrzucenia przedmiotowego wniosku do urny dnia 25 czerwca 2020r., nie mając w tym zakresie już żadnych innych narzędzi. Trudno uznać, aby przyjęcie takiej formy składania wniosków mogło wywoływać negatywny skutek dla skarżącego, który nie ma żadnego wpływu i wglądu w obieg dokumentów wyciąganych z urny w ZUS. W skardze podkreślono nadto, że sytuacja skarżącego nie jest wyjątkowa; ten sam problem dotknął co najmniej kilkudziesięciu przedsiębiorców. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - dalej p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia oraz sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 353/16, CBOSA). Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018). Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2022 r. sygn. akt II FSK 1393/21, CBOSA). Podkreślenia wymaga, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych. Niezastosowanie się przez organ administracji publicznej przy ponownym wydaniu decyzji (bądź innego aktu czy czynności) do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe. Jednocześnie, w orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że naruszenie przez organy administracyjne zasady związania oceną prawną wyrażoną w wyroku sądu powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji (bądź innego aktu czy czynności) (por. T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2006 r., I FSK 506/05; CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 września 2021 r. Sąd wskazał, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prowadzone postępowanie i zawarte w uzasadnieniu decyzji twierdzenia nie pozwalały bowiem na bezsporne ustalenie, że wniosek skarżącej o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020r. do maja 2020r. nie został złożony w terminie do 30 czerwca 2020r. Sąd uznał, że wyjaśnienia zawarte w wydanych decyzjach obu instancji są niewystarczające. Obie decyzje nie posiadają prawidłowego uzasadnienia faktycznego, ponieważ Zakład ograniczył się tylko do lakonicznego podania, że na dzień 30 czerwca 2020r. nie zaewidencjonowano wniosku strony o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec-maj 2020r. Ponownie rozpatrując sprawę Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie odniósł się do zgłaszanych przez skarżącą twierdzeń o złożeniu wniosku do urny w budynku Inspektoratu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd uznał, że obowiązkiem organu było wyjaśnienie: - w jaki sposób ewidencjonowano korespondencję składaną przez płatników składek do urn, - czy ewidencja korespondencji dokonywana była codziennie, - czy istnieje dokumentacja potwierdzająca wpływ wniosków za okres, w którym skarżąca -iak twierdzi - wniosek złożyła, - czy praktyka ewidencji wniosków różniła się w zależności od oddziału lub Inspektoratu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, czy może była ustandaryzowana. W ocenie Sądu ponownie rozpoznając sprawę ZUS wyjaśnił wszystkie możliwości złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a więc: 1) droga elektroniczna - stwierdzono brak podejmowanych przez skarżącą prób złożenia wniosku, 2) za pośrednictwem poczty - w czerwcu 2020r. wpłynęła do ZUS wskazana przez skarżącą przesyłka nr [...]. U żadnego ze wskazanych na potwierdzeniu nadania przesyłki poleconej płatników nie zostały w tym czasie zarejestrowane wnioski o zwolnienie z opłacenia składek, które wpłynęły pocztą, 3) osobiste złożenie w placówce Zakładu – skarżący wskazali, że taki wniosek został złożony 25 czerwca 2020r. Ustalono, że wśród wniosków złożonych przez klientów do urny od 25 czerwca 2020r. do 30 czerwca 2020r. nie znajdował się wniosek skarżącej. ZUS wyjaśnił, że wszystkie wnioski/pisma, które wpływały do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pocztą lub były składane do urny zostały zeskanowane i zarejestrowane w systemie teleinformatycznym do elektronicznego zarządzania dokumentacją. System ewidencji korespondencji wpływającej do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest ustandaryzowany, w związku z czym zdaniem ZUS nie ma możliwości, aby dokument zaginął. Zdaniem Sądu ZUS odnosząc się do kwestii spornej, a mianowicie czy przedmiotowy wniosek mógł być wrzucony do urny w dniu 25 czerwca 2020r. w swoich rozważaniach całkowicie pominął zebrany w sprawie materiał dowodowy. Organ dysponował oświadczeniem głównej księgowej H. G., która dnia 25 czerwca 2020r. wypełniała wspólnie z A. M. wniosek o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020r. do maja 2020r., jak i oświadczenie wspólnika J. M. o podpisaniu tego wniosku i zawiezieniu go do ZUS przez A. M. Nadto zostało dołączone oświadczenie samego A. M. w tym zakresie, jak i pracownicy skarżącego J. B., która także brała udział dnia 25 czerwca 2020r. w obiegu dokumentów w skarżącej firmie, w tym co do przedmiotowego wniosku (vide: wpis do dziennika korespondencji k. 6 verte akta ZUS). Nadto zostały złożone stosowne zeznania pod groźbą odpowiedzialności karnej w tym zakresie. Podkreślenia wymaga, iż skarżący wyczerpał wszelkie możliwości dowodowe w zakresie skutecznego wykazania faktu wrzucenia przedmiotowego wniosku do urny dnia 25 czerwca 2020r., w tym te, które zostały wskazane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku uchylającym wcześniejsze decyzje, nie mając w tym zakresie już żadnych innych narzędzi. Trudno uznać, aby przyjęcie takiej formy składania wniosków mogło wywoływać negatywny skutek dla skarżącego, który nie ma żadnego wpływu i wglądu w obieg dokumentów wyciąganych z urny w ZUS. W ocenie Sądu organ nie wyjaśnił sposobu ewidencjonowania, ani żadnej procedury towarzyszącej wpływowi dokumentów, które były składane do skrzynki organu - tzw."wrzutki". Organ nie wskazał, czy istnieje jakakolwiek dokumentacja potwierdzająca wpływ wniosków za pośrednictwem "wrzutki". Organ wskazuje jedynie, że były one "rejestrowane na bieżąco", jednak nie wskazuje żadnego sposobu tej rejestracji. Wobec faktu, że przy korzystaniu ze skrzynki na korespondencję interesant nie miał możliwości uzyskania jakiegokolwiek potwierdzenia złożenia dokumentu, w przypadku zaginięcia przesyłki w siedzibie organu w trakcie obiegu dokumentów, w świetle twierdzeń organu był z góry na przegranej pozycji w przypadku konieczności uprawdopodobnienia złożenia dokumentów w terminie. W niniejszej sprawie skarżący w ocenie Sądu wystarczająco udowodnił fakt złożenia przedmiotowego wniosku w oparciu o mnogość dowodów popierających jego twierdzenia, w tym złożone w tym zakresie zeznania i oświadczenia pod groźbą odpowiedzialności karnej, mające moc dowodową. Organ całkowicie przerzucił odpowiedzialność udowodnienia złożenia wniosku na skarżącego, podczas gdy rzetelne ewidencjonowanie korespondencji złożonej za pośrednictwem skrzynki - "wrzutki" pozostawało w jego gestii. Skarżący nie może ponosić negatywnych skutków zaproponowanego sposobu doręczania dokumentów, w tym być obciążony ryzykiem zaginięcia dokumentów w trakcie obiegu korespondencji w siedzibie organu. Wystawienie w tym czasie urny, rejestrowanie tak składanych wniosków i informowanie wspólnika skarżącego przy wrzucaniu wniosku do urny, iż nie ma możliwości uzyskania żadnego potwierdzenia, wskazuje, że wszystkie działania organu w tym czasie były całkowicie odstandaryzowane, pozbawione zasad prawidłowego i rzetelnego przetwarzania dokumentów. Wprowadzenie takiego, a nie innego trybu składania wniosków nie może powodować, iż strona, która skorzystała z przysługującego jej prawa, jest teraz jego pozbawiana przez to, że prawo to było pełne wewnętrznych sprzeczności i braku klarownych reguł postępowania, które pozwoliłyby na prawidłową weryfikację składanych wniosków. Nie bez znaczenia dla sprawy jest także i ta okoliczność, że w podobnej sytuacji co strona skarżąca, znalazło się bardzo wielu innych przedsiębiorców i wynikała ona z nieprzygotowania ZUS do tego rodzaju obiegu dokumentów, co znalazło wyraz w odpowiedzi na interpelację nr 17070 – w sprawie problemów przedsiębiorców ze zwolnieniem ze składek ZUS. Reasumując, mając na uwadze powyższe rozważania, organ dokona ponownej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w świetle art. 80 k.p.a., uwzględniając przy tej ocenie okoliczność, że skoro dopuścił sposób wnoszenia pism, który może wywoływać wątpliwości jak w niniejszej sprawie, to nie może negatywnych skutków takiego rozwiązania przenosić na strony. W tej sytuacji organ winien więc rozstrzygnąć niedające się usunąć wątpliwości na korzyść strony, mając na uwadze okoliczności towarzyszące złożeniu wniosku, charakter sprawy, a w szczególności dobro i interes strony postępowania. Z tych względów Sąd, z uwagi na naruszenie powołanych wyżej przepisów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI