I SA/Gl 818/22

I SA/Gl 818/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-11-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Borys Marasek
Bożena Pindel /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Krywow
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 116 § 1 i § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Asesor WSA Monika Krywow, Sędzia WSA Borys Marasek, Protokolant specjalista Marta Lewicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2022 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 maja 2022 r. nr SKO.FP/41.4/85/2022/1793 w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za okres od czerwca 2018 r. do lipca 2020 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 2 maja 2022 r., nr SKO.FP/41.4/85/2022/1793, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach – działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.; dalej: O.p.) – utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. (dalej: organ I instancji) z 28 grudnia 20121 r., nr [...] orzekającą o odpowiedzialności podatkowej K. M. (dalej: zobowiązany lub skarżący), pełniącego funkcję prezesa zarządu M. Sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej również Spółka) za zaległości podatkowe Spółki w podatku od nieruchomości za okres od czerwca 2018 r. do lipca 2020 w kwocie 71.557 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w wysokości 14.225 zł, kosztami upomnienia w wysokości 127,60 zł oraz kosztami egzekucyjnymi w wysokości 906,10 zł.
W sprawie przedstawiono następujący stan faktyczny i prawny.
Decyzja organu I instancji została w dniu 17 stycznia 2022 r. doręczona pełnomocnikowi zobowiązanego (będącego adwokatem). W dniu 18 stycznia 2022 r. zostało wniesione przez pełnomocnika odwołanie, w którym podniesiono zarzut naruszenia art. 116 § 1 O.p. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że strona była zobowiązana w okresie sprawowania funkcji prezesa Spółki zgłosić wniosek o upadłość lub postępowanie restrukturyzacyjne, podczas gdy w okresie powstania obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości zobowiązany nie był prezesem zarządu Spółki. Natomiast jego skuteczna rezygnacja z funkcji prezesa nastąpiła ze skutkiem na dzień 6 marca 2021 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło zarzutów odwołania.
Wyjaśniło, że organ I instancji uwzględniając art. 107 § 1 O.p., postanowieniem z 11 października 2021 r., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie odpowiedzialności zobowiązanego, jako Prezesa Zarządu Spółki za jej zaległe zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości, za okres od czerwca 2018 r. do lipca 2020 wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi.
Powołało art. 6 ust. 9 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wskazując, że termin płatności zobowiązania podatkowego za poszczególne lata podatkowe wynika z powołanego przepisu. Spółka z nie uregulowała zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2018 - 2019 wynikających ze złożonej deklaracji podatkowej, natomiast za rok 2020 wynikających z wydanej w dniu 16 lipca 2020 r. (doręczonej 5 sierpnia 2020 r.) decyzji nr [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w wysokości 33.616 zł oraz zmiany wysokości zobowiązania wynikającej z wydanej w wyniku wznowienia postępowania decyzji nr [...] z dnia 23 lutego 2021 r. w wysokości 19.609 zł (doręczonej w dniu 11 marca 2021 r.).
Kontynuując Kolegium wskazało, że art. 116 O.p. przewiduje przesłanki pozytywne orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe oraz przesłanki negatywne, które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności. Przesłankami pozytywnymi są: pełnienie funkcji członka zarządu w czasie kiedy upłynął termin płatności zobowiązania podatkowego, które następnie przekształciło się w zaległość podatkową oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko osobie prawnej.
Ustaliło na podstawie wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego, że zobowiązany pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki w okresie od 4 czerwca 2018 r. do nadal. Natomiast z dołączonego do odwołania pisma z 25 lutego 2021 r. skierowanego do wspólników Spółki wynika, że pełnił on funkcję prezesa zarządu co najmniej do 5 marca 2021 r. Złożenie rezygnacji przez zobowiązanego z funkcji prezesa zarządu Spółki zostało również wskazane w piśmie Sądu Rejonowego K. z dnia 16 listopada 2021 r., jednakże wniosek z dnia 8 marca 2021 r. o zmianę danych w rejestrze wraz z informacją o rezygnacji z funkcji prezesa zarządu nie zostały dokonane, w związku ze zwrotem wniosku z powodów formalnych.
Odpowiedzialność zobowiązanego za zaległe zobowiązania Spółki została określona za okres od czerwca 2018 r. do lipca 2020 r., bowiem nieruchomość należąca do Spółki została postanowieniem z 10 czerwca 2020 r., sygn. akt [...] przysądzona na rzecz nowego właściciela. Postanowienie uprawomocniło się w dniu 11 lipca 2020 r.
Kontynuując organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w sprawie przeniesienia odpowiedzialności na członka zarządu nie może być podjęte, jeżeli nie istnieją dostateczne dowody do stwierdzenia, że pierwotny dłużnik nie wywiąże się ze zobowiązania. Spółka z o.o. nie uregulowała zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2018 - 2019 wynikających ze złożonej deklaracji podatkowej, natomiast za rok 2020 wynikających z ww. decyzji. Zaległości zostały objęte tytułami wykonawczymi, które zostały skierowane do organu egzekucyjnego celem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zawiadomieniem z 29 września 2021 r. organ egzekucyjny poinformował o bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec Spółki. W sprawie ustalono:
- na podstawie bazy danych OGNIVO z 9 grudnia 2016 r., 24 lipca 2018 r., 18 kwietnia 2019 r., 17 września 2019 r. i 16 listopada 2020 r., że Spółka nie posiada rachunków bankowych,
- według pisma ZUS z 10 listopada 2017 r., 24 kwietnia 2019 r., 11 grudnia 2020 r. brak informacji o majątku Spółki - płatnik został wyrejestrowany w dniu 1 lipca 2012 r.,
- z informacji Urzędu Skarbowego w T. z 14 listopada 2017 r., 20 maja 2019 r., 11 grudnia 2020 r. wynika, że brak informacji o majątku Spółki,
- Spółka posiadała otwarty obowiązek VAT do dnia 10 lutego 2015 r., jednocześnie nie posiada żadnych nadpłat,
- w dniu 16 listopada 2020 r. organ egzekucyjny ponownie skierował zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego do B. w T., jednak stwierdzono jego brak,
- Spółka posiada dwa pojazdy ciężarowe, których wartość nie przewyższała minimalnej kwoty ustanowionego na pojazdach zastawu,
- według bazy danych Urzędu Miasta T., Spółka nie figuruje na terenie Miasta T. jako właściciel, użytkownik wieczysty nieruchomości.
Prowadzona wobec Spółki egzekucja okazała się całkowicie bezskuteczna wobec braku jakichkolwiek wierzytelności i majątku, z którego możliwe byłoby zaspokojenie należności. Według organu odwoławczego zostały spełnione wszystkie pozytywne przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności strony za zaległe zobowiązania Spółki.
Odnosząc się do negatywnych przesłanek prowadzenia postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległe zobowiązania Spółki, których zaistnienie zwalnia z tej odpowiedzialności, Kolegium wskazało na: zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego, układowego lub niezgłoszenie wniosków o wszczęcie tych postępowań bez winy członka zarządu. Przesłanką negatywną jest także wskazanie przez członka zarządu mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
W sprawie organ I instancji postanowieniem z 28 października 2021 r. (doręczonym w dniu 2 listopada 2021 r.) zwrócił się do zobowiązanego o wskazanie majątku Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części oraz przedłożenie sprawozdań finansowych Spółki za okres od miesiąca czerwca 2018 r. do lipca 2020 r., w tym bilanse oraz rachunki zysków i strat. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi.
Jednocześnie pismem z 28 października 2021 r. organ I instancji zwrócił się do Sądu Rejonowego [...] Wydziału Gospodarczego w K. o udzielenie informacji, czy M. Sp. z o.o. złożyła wniosek o upadłość, jeśli tak to czy w obowiązującym terminie oraz czy ewentualnie wszczęto postępowanie układowe z podaniem daty wszczęcia. W odpowiedzi, pismem z 8 listopada 2021 r. poinformowano, że do Sądu nie wpłynął wniosek o upadłość Spółki.
Organ I instancji ustalił na podstawie elektronicznego dostępu do Krajowego Rejestru Sądowego (eKRS.pl) treść sprawozdań finansowych, które przedłożone zostały w 2018 r. za lata ubiegłe oraz bieżące Spółki. Z akt sprawy wynika, że w roku 2018 Spółka poniosła stratę w wysokości 39.772,93 zł, a w roku 2019 w wysokości 12.792 zł, którą wspólnicy postanowili pokryć z kapitału zapasowego. Natomiast w roku 2020 strata wynosiła 1.350.987,16 zł, którą wspólnicy postanowili pokryć z przyszłych zysków Spółki.
Z dodatkowych informacji uzyskanych z ZUS wynika, że co prawa konto Spółki na dzień 22 listopada 2021 r. nie wykazuje zadłużenia, jednakże wyłącznie z uwagi na przedawnienie w styczniu 2021 r. składek w wysokości: FUS 437.387,02 zł, FUZ 61.366,48 zł oraz FP 31.451,60 zł wraz z odsetkami.
Kolegium stwierdziło, że strona wykazała się całkowitą biernością, w odniesieniu do prowadzonego przez organ I instancji postępowania. Na wezwania organu, zobowiązany nie odpowiadał, natomiast organ I instancji na podstawie dostępnych mu danych zbadał, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do złożenia wniosku o upadłość oraz, że obejmując funkcję prezesa zarządu miał obowiązek wniosek taki zgłosić. Powołało art. 21 ust. 1 w zw. z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe w brzmieniu obowiązującym w latach 2018-2020 (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1228 ze zm.). W przedmiotowej sprawie ustalono (na podstawie pisma Sądu Rejonowego w K. z dnia 8 listopada 2021 r.), że Spółka nie zgłosiła wniosku o upadłość.
Podkreśliło, że z akt sprawy bezspornie wynika, że od 2011 r. Spółka nie regulowała swoich zobowiązań podatkowych wobec Gminy T.. Odrębne postępowanie w sprawie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania Spółki za okres od stycznia 2016 r. do maja 2018 r. toczyło się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Katowicach. Z dołączonych do akt tego postępowania kopii dokumentów, dot. sprawozdań finansowych za lata 2011-2017 (złożonych do KRS przez zobowiązanego 3 sierpnia 2018 r.) wynika, że miał on świadomość, że Spółka od wielu lata jest dłużnikiem, w tym wobec Gminy T. z tytułu podatku od nieruchomości, wobec którego prowadzone są postępowania egzekucyjne. Strona wiedziała o prowadzonej wobec Spółki egzekucji komorniczej z jedynego majątki Spółki, tj. nieruchomości położonej w T. przy ul. [...], jak również że Spółka nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. W związku z tym obejmując funkcję prezesa zarządu zobowiązany miał pełną świadomość o trwałym zaprzestaniu regulowania zobowiązań wobec Gminy oraz innych wierzycieli przez dotychczasowych członków zarządu Spółki. Pomimo tego w czasie pełnienia funkcji prezesa zarządu nie podjął żadnych kroków w celu złożenia wniosku o upadłość Spółki, czy ew. wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego.
W skardze zobowiązany (reprezentowany przez adwokata) wniósł o uchylenie decyzji Kolegium i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- prawa materialnego a to art. 116 O.p. przez nieustalenie daty wymagalności obowiązku podatkowego Spółki w zakresie podatku od nieruchomości w okresie sprawowania przez zobowiązanego funkcji w zarządzie spółki co miało wpływ na ustalenie w jakiej dacie spoczywał na prezesie zarządu ewentualny obowiązek zgłoszenia wniosku w zakresie upadłości spółki,
- prawa materialnego a to art. 116 O.p. przez niedokonanie analizy czy zobowiązany ponosi winę w niezgłoszeniu wniosku o upadłość w sytuacji kiedy w 2020 r. strata spółki wyniosła 1.350.987,165 zł , spółka nie posiadała majątku a zatem nie posiadała środków niezbędnych do przeprowadzenia postępowania upadłościowego,
- przepisów proceduralnych, które miało istotny wpływ na wynik sprawy a to art. 120, 121,122, 123, 124 O.p. przez pozbawienie zobowiązanego prawa do aktywnego i skutecznego udziału w postępowaniu administracyjnym a w szczególności w zakresie zgłoszenia przesłanek egzoneracyjnych a to mając na uwadze, że organy I i II instancji wydały decyzję bez umożliwienie profesjonalnemu pełnomocnikowi zajęcia stanowiska w sprawie.
W uzasadnieniu zarzucono organowi nieustalenie daty wymagalności okresowego zobowiązania, którym jest podatek od nieruchomości zważywszy na okres kadencji zobowiązanego jako prezesa zarządu od 4 czerwca 2018 r. do 5 marca 2021 r. Organy administracyjne obu instancji uchyliły się nawet od ustalenia kiedy kadencja skarżącego wygasła.
Ponadto zarzucono niezbadanie przesłanki egzoneracyjnej braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości przy uwzględnieniu ustalonych za lata 2018-2020 strat bilansowych Spółki oraz utraty prawa własności nieruchomości w drodze licytacji komorniczej , co nastąpiło 11 lipca 2020 r. W przedstawionych realiach księgowych i finansowych Spółka nie posiadała środków na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego.
Przede wszystkim jednak zarzucono wydanie decyzji w I i II instancji z rażącym naruszeniem przepisów proceduralnych mających na celu zapewnienie stronie aktywnego i równego udziału w postępowaniu. Zobowiązany był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika począwszy od 21 grudnia 2021 r. tj. daty złożenia pełnomocnictwa i pomimo tego pełnomocnikowi uniemożliwiono zajęcie stanowiska w sprawie i złożenia wniosków dowodowych. Wskazano, że 28 grudnia 2021r. organ I instancji wydał w sprawie decyzję i w tym samym dniu wezwał do uzupełnienia braków formalnych pełnomocnictwa.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wyjaśnił, że pismem z 28 grudnia 2021 r. organ I instancji poinformował stronę o konieczności uwierzytelnienia pełnomocnictwa oraz o obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa. Braki pełnomocnik uzupełnił 4 stycznia 2022 r. natomiast decyzja organu I instancji została doręczona pełnomocnikowi strony 17 stycznia 2021 r. Natomiast w postępowaniu przed organem II instancji, postanowieniem z 31 marca 2022 r. (doręczonym w dniu 4 kwietnia 2022 r.) nie tylko wezwano pełnomocnika o usunięcie braku podania, poprzez złożenie pełnomocnictwa na obowiązującym formularzu wraz z podaniem elektronicznego adresu do doręczeń, lecz również zawiadomiono o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przekazanymi przez organ I instancji, jak również o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Pełnomocnik również w tym przypadku nie skorzystał z przysługującego mu prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej P.p.s.a.) – podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji orzekające o odpowiedzialności podatkowej skarżącego, jako osoby trzeciej (prezesa zarządu Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) za zaległość Spółki w podatku od nieruchomości za okres od czerwca 2018 r. do lipca 2020 r.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy organ skutecznie wykazał przesłanki pozytywne warunkujące odpowiedzialność skarżącego, jak również i tego czy skarżący uwolnił się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki wskazując na istnienie w sprawie okoliczności zwalniających go z tej odpowiedzialności.
Skarżący – zarzucając organom naruszenie art. 116 O.p. – podnosił:
- nieustalenie daty wymagalności obowiązku podatkowego Spółki,
- niezbadanie przesłanki egzoneracyjnej braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki przy uwzględnieniu jej strat bilansowych za okres 2018-2020.
Ponadto zarzucał naruszenie przepisów procedury, poprzez pozbawienie go możliwości skutecznego i aktywnego udział w postępowaniu.
Zgodnie z art. 107 § 1 O.p., w przypadkach i w zakresie przewidzianych w niniejszym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Z § 2 pkt 2 i pkt 4 tego przepisu wynika zaś, że o ile dalsze przepisy wskazanego rozdziału nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych (pkt 2) oraz koszty postępowania egzekucyjnego (pkt 4).
W myśl art. 108 § 1 O.p. o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji. Natomiast zgodnie z § 2 tego przepisu postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed:
1) upływem terminu płatności ustalonego zobowiązania;
2) dniem doręczenia decyzji:
a) określającej wysokość zobowiązania podatkowego,
b) o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta,
c) w sprawie zwrotu zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług,
d) określającej wysokość należnych odsetek za zwłokę,
e) określającej wysokość zaległości podatkowej, o której mowa w art. 52 oraz art. 52a;
3) dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego - w przypadku, o którym mowa w § 3;
4) dniem odstąpienia od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, zgodnie z przepisami o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - w przypadku, o którym mowa w § 3a.
W razie wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej nie wymaga się uprzedniego wydania decyzji, o której mowa w § 2 pkt 2 (art. 108 § 3 O.p.).
Z art. 116 § 1 O.p. wynika, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2020 r. poz. 814) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Zgodnie zaś z art. 116 § 2 O.p., odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Przepisy § 1-3 stosuje się również – zgodnie z § 4 powołanego przepisu – do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji.
Z art. 116 O.p. wynika więc, że do przesłanek pozytywnych odpowiedzialności, których ustalenie ciąży na organie podatkowym należą:
– pełnienie funkcji członka zarządu w czasie, kiedy upływał termin płatności zobowiązania, z którego wynika zaległość podatkowa objęta odpowiedzialnością oraz
– bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce.
Podkreślić należy, że odpowiedzialność osób trzecich ma charakter akcesoryjny, gdyż nie może powstać bez uprzedniego powstania obowiązku wobec pierwotnego dłużnika. Jest to także odpowiedzialność subsydiarna (posiłkowa), ponieważ wierzyciel podatkowy nie ma swobody w kolejności zgłaszania roszczenia do podatnika lub osoby trzeciej, lecz kolejność ta jest ściśle określona przez przepisy prawa podatkowego. Możliwość orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej uwarunkowana jest wcześniejszym niewykonaniem zobowiązania przez podatnika, a prowadzenie wobec niej egzekucji dopuszczalne jest jedynie w przypadku, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Osoby trzecie odpowiadają za należności podatnika całym swoim majątkiem, co oznacza, że ich odpowiedzialność ma charakter osobisty. Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p. spoczywa na członku zarządu.
Z akt sprawy wynika, że postępowanie egzekucyjne przeciwko podatnikowi (Spółce) jest w toku i jest ono obecnie bezskuteczne (pismo organu egzekucyjnego Prezydenta Miasta T. z 29 września 2021 r.). Z relacji tego organu wynika, że:
- Spółka nie posiada rachunków bankowych, co ustalono na podstawie bazy danych OGNIVO z 9 grudnia 2016 r., 24 lipca 2018 r., 18 kwietnia 2019 r., 17 września 2019 r. i 16 listopada 2020 r.,
- brak informacji o majątku Spółki, co wynika z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 10 listopada 2017 r., 24 kwietnia 2019 r., 11 grudnia 2020 r., a dłużnik jako płatnik został wyrejestrowany w dniu 1 lipca 2012 r.,
- brak informacji o majątku Spółki jak również o nadpłatach, co z kolei wynika z informacji Urzędu Skarbowego w T. z 14 listopada 2017 r., 20 maja 2019 r., 11 grudnia 2020 r., poinformowano również, iż Spółka posiadała otwarty obowiązek VAT do dnia 10 lutego 2015 r.,
- w dniu 16 listopada 2020 r. organ egzekucyjny skierował zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego do B. w T., stwierdzono jednak, iż bank nie prowadzi rachunku,
- Spółka wprawdzie posiada dwa pojazdy ciężarowe, jednakże ich wartość nie przewyższa minimalnej kwoty ustanowionego na pojazdach zastawu,
- według bazy danych Urzędu Miasta T. Spółka nie figuruje na terenie Miasta T. jako właściciel, użytkownik wieczysty nieruchomości.
Organ egzekucyjny stwierdził, że prowadzona wobec Spółki egzekucja okazała się całkowicie bezskuteczna wobec braku jakichkolwiek wierzytelności i majątku, z którego możliwe byłoby zaspokojenie należności. Informację tę organ egzekucyjny potwierdził w piśmie z 25 stycznia 2022 r. (w aktach administracyjnych).
W ocenie Sądu organy wykazały, że bezskuteczność egzekucji odnosi się do całego majątku Spółki. Dla orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. za zobowiązania spółki nie jest wymagane stwierdzenie bezskuteczności egzekucji z majątku spółki w okresie pełnienia przez tę osobę funkcji członka zarządu. Przepis art. 116 § 1 O.p. nie określa momentu, w którym ta bezskuteczność ma być stwierdzona. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu, przy czym może to nastąpić jedynie po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego (por. uchwała NSA z 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08, dostępna podobnie jak inne powołane orzeczenia, na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych powinności organ egzekucyjny się wywiązał, a przemawiają za tym ww. działania organu egzekucyjnego, które nie muszą być zakończone postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Muszą one jednak nie pozostawiać żadnych wątpliwości co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki (por. wyrok NSA z 20 lutego 2007 r., II FSK 233/06).
Katalog negatywnych przesłanek wykluczających możliwość orzekania o odpowiedzialności członka zarządu uzupełnia możliwość wskazania mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Chodzi o wykazanie takiego mienia, z którego egzekucja jest faktycznie możliwa, stąd ocena powinna uwzględnić to, czy egzekucja ze wskazanego majątku jest możliwa, a nie to, czy mienie to ma jakąkolwiek wartość rynkową (por. wyrok NSA z 24 maja 2016 r., II FSK 1139/14). Mienie to musi mieć więc egzekwowalną wartość spełniającą przesłankę znaczności w porównaniu z wysokością zaległości podatkowych spółki (por. wyrok NSA z 10 kwietnia 2018 r., II FSK 2400/17), a ponadto powinno być dokładnie zidentyfikowane i istniejące w momencie, w którym toczy się postępowanie dotyczące przeniesienia odpowiedzialności (por. wyrok NSA z 1 marca 2018 r., II FSK 438/2016). Również ze spełnienia tej przesłanki skarżący się nie wywiązał. Dodać należy, że organ I instancji postanowieniem z 28 października 2021 r. (doręczonym 2 listopada 2021 r.) wezwał skarżącego o wskazanie majątku Spółki, który umożliwiłby zaspokojenie jej zaległości podatkowych, na które skarżący nie zareagował.
Okolicznością niesporną jest, że skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu M. Spółki z o.o. z siedzibą w T., w okresie od 4 czerwca 2018 r. do 5 marca 2021 r. Wynika to z dokumentów zgromadzonych przez organ w toku postępowania, a ponadto przyznał to sam skarżący w skardze. Zatem skarżący w okresie kiedy powstało i podlegało zapłacie zobowiązanie podatkowe Spółki w podatku od nieruchomości był członkiem zarządu tego podmiotu (por. art. 116 § 2 O.p).
Niezależnie organ zauważył, że Spółka od 2011 r. nie regulowała swoich zobowiązań podatkowych wobec Gminy. Odrębne postępowanie w sprawie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania Spółki za okres od stycznia 2016 do maja 2018 toczyło się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym. Natomiast z dołączonych do akt tego postępowania kopii dokumentów, dotyczących sprawozdań finansowych za lata 2011 do 2017 (złożonych do KRS przez skarżącego 3 sierpnia 2018 r.) wynika, że miał on świadomość zadłużenia podatnika, a także prowadzonych postępowań egzekucyjnych.
Określona w sprawie wierzytelność podatkowa (zaległość w podatku nieruchomości za okres od czerwca 2018 r. do lipca 2020 r.) została określona przez podatnika (Spółkę z o.o.) w złożonej deklaracji podatkowej za rok podatkowy 2018 oraz 2019. Natomiast za rok podatkowy 2020 została wydana przez organ I instancji decyzja z 16 lipca 2020 r. określająca podatnikowi wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości (doręczona 5 sierpnia 2020 r.), która w wyniku wznowienia postępowania została ostatecznie ustalona na podstawie decyzji z 23 lutego 2021 r. (doręczonej podatnikowi 11 marca 2021 r.). Również ta okoliczność nie była sporna. Podobnie skarżący nie kwestionował wysokości ustalonej w decyzji z 23 lutego 2021 r. zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2020 r.
Zgodnie z art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1785 ze zm., dalej u.p.o.l.) osoby prawne, jednostki organizacyjne oraz spółki niemające osobowości prawnej, jednostki organizacyjne Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, a także jednostki organizacyjne Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe są obowiązane:
1) składać, w terminie do dnia 31 stycznia, organowi podatkowemu właściwemu ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania, deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku;
2) odpowiednio skorygować deklaracje w razie zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia;
3) wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15. każdego miesiąca, a za styczeń do dnia 31 stycznia.
Zatem z przepisu wynika obowiązek osób prawnych do samoobliczenia podatku od nieruchomości i jego wpłacenia w podanych tam terminach. Jeżeli w postępowaniu podatkowym organ stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, albo powstałego zobowiązania nie wykazano, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 3 O.p.). Przy czym decyzja wydana przez organ podatkowy ma charakter deklaratoryjny i nie wpływa na harmonogram wpłat ustalony w art. 6 ust. 9 pkt 3 u.p.o.l.
Z akt sprawy wynika, że "Deklaracje na podatek od nieruchomości" zostały złożone przez podatnika (Spółkę z o.o.): za 2018 r. w dniu 14 lutego 2019 r., natomiast za 2019 r. w dniu 29 stycznia 2019 r. Obie deklaracje zostały podpisane przez prezesa zarządu spółki, tj. przez skarżącego. Natomiast za 2020 r. deklaracja nie została złożona, a wydana przez organ I instancji decyzja z 23 lutego 2021 r. (po wznowieniu postępowania) uwzględniała dokonanie przeniesienia własności nieruchomości Spółki – w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym z tej nieruchomości (sygn. [...]) – postanowieniem z 10 czerwca 2020 r. o przysądzeniu własności na rzecz nowego właściciela.
Zatem terminy płatności, w których podatnik miał wpłacać należny podatek od nieruchomości w ww. okresie określał art. 6 ust. 9 pkt 3 u.p.o.l. i upływał ostatecznie z dniem 15 grudnia (za rok podatkowy 2018 i 2019) oraz z dniem 15 sierpnia (za rok podatkowy 2020). Skarżącemu te terminy były znane, bowiem składał stosowne deklaracje podatkowe w imieniu podatnika; jego imienna pieczęć i podpis figurują na złożonych deklaracjach.
Zgodnie z art. 21 ust.1 w związku z art. 20 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe ( t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm.) zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości powinno nastąpić nie później niż w terminie trzydziestu dni (w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2016 r. w terminie dwóch tygodni) od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości.
Z ustaleń organów wynika, że Spółka w 2018 r. zaprzestała regulowania swoich zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości, zatem jako pierwsza zaistniała przesłanka wynikająca z art. 11 ust. 1a ww. ustawy. Spółka winna była złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie 30 dni od momentu kiedy opóźnienie przekroczy 3 miesiące, a termin winien być liczony od dnia, w którym majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów, co ma na celu ograniczenie do niezbędnego minimum okresu, w którym dłużnik może rozporządzać swoim majątkiem. Rygor, o którym mowa w art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego jest emanacją naczelnej zasady prawa upadłościowego (tj. ochrony praw wierzycieli) i jako taki powinien być interpretowany w świetle art. 116 O.p., na którą to okoliczność wprost wskazał organ I instancji w wydanej decyzji.
Trzymiesięczny termin do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości liczy się od dnia, w którym wystąpiła podstawa ogłoszenia upadłości, a więc dłużnik stał się niewypłacalny. Dniem tym jest dzień, w którym nastąpiło zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 ustawy), albo w którym zobowiązania przekroczyły wartość majątku dłużnika. Natomiast zgodnie z ust. 2 tego przepisu dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.
Organ ustalił na podstawie elektronicznego dostępu do Krajowego Rejestru Sądowego (eKRS.pl) treść sprawozdań finansowych, które przedłożone zostały w 2018 r. za lata ubiegłe oraz bieżące Spółki, z których wynika, że Spółka w 2018 r. poniosła stratę w wysokości 39.772,93 zł, a w 2019 r. w wysokości 12.792,00 zł, którą wspólnicy postanowili pokryć z kapitału zapasowego. Natomiast w 2020 r. strata wynosiła 1.350.987,16 zł, którą wspólnicy postanowili pokryć z przyszłych zysków Spółki. Organ uzyskał także informacje z ZUS wskazujące, że konto Spółki na dzień 22 listopada 2021 r. nie wykazuje zadłużenia, jednakże wyłącznie z uwagi na przedawnienie składek (FUS, FUZ oraz FP) wraz z odsetkami, w styczniu 2021 r.
Zaakcentować także należy, że jedyny majątek Spółki w postaci nieruchomości, która generowała zadłużenie w postaci podatku od nieruchomości (położonej w T. przy ul. [...]), była przedmiotem egzekucji z nieruchomości, w wyniku której została zbyta w lipcu 2021 r. (powołane przez organ postanowienie z 10 czerwca 2020 r., sygn. [...], prawomocne z dniem 11 lipca 2021 r.). Okoliczność ta także nie była kwestionowana przez skarżącego. Niezależnie w załączonym do akt Sprawozdaniu finansowym za 2016 r. wykazano, że "dalsza kontynuacja działalności Spółki, ze względu na brak płynności finansowej i ujemną wartość kapitałów własnych jest zagrożona."
Rację ma więc organ, że zestawienie ww. zaległości i okres ich powstania niewątpliwie dowodzą, że zwłoka w spłacie zobowiązań Spółki nie miała charakteru przejściowego i krótkoterminowego, o czym świadczą narastające, począwszy od czerwca 2018 r. do lipca 2020 r., niewykonane zobowiązania publicznoprawne, co wskazuje na ziszczenie się przesłanki ogłoszenia upadłości, o której mowa w art. 11 ustawy Prawo upadłościowe, jaką jest niewypłacalność, rozumiana jako trwałe zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych.
Przepis art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. posługuje się terminem "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionym w uchwale z dnia 10 sierpnia 2009 r. sygn. II FPS 3/09 (zajętym za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2008 r. sygn. akt II FSK 1605/06): "badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustaloną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy. Badając w toku prowadzonego postępowania podatkowego istnienie tej obiektywnej przesłanki, należy uwzględnić wysokość zobowiązania podatkowego, określonego w decyzji organu podatkowego nawet, jeżeli decyzja ta została wydana w okresie, kiedy członek zarządu nie pełnił już funkcji. W przypadku zobowiązań podatkowych powstających z mocy prawa (art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 27 ust. 1 u.p.d.o.p.), to Spółka była zobowiązana do zapłaty podatku należnego w terminach wyznaczonych przez przepisy prawa. Niewypełnienie tych obowiązków w terminie i we właściwej (przewidzianej przepisami prawa) wysokości uzasadnia wydanie decyzji przez organ podatkowy na podstawie przepisu art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej. Nie zmienia to jednak oceny, że zobowiązanie to już istniało wcześniej i powinno zostać wykonane w terminach przewidzianych w przepisach prawa." Stanowisko to można również odnieść do podatku od nieruchomości.
Zatem niekwestionowane ustalenia organów wskazują, że nie ma wątpliwości co do tego, że na Spółce jako podatniku ciążyło wymagalne zobowiązania pieniężne, którego nie spełniała (art. 11 ust. 1 i 1a ustawy Prawo upadłościowe). Wprawdzie w rozstrzygnięciach organów nie wskazano daty, w której stosownie do dyspozycji art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego (w brzmieniu na dzień powstania zaległości płatniczych) Spółka obowiązana była wystąpić do Sądu powszechnego o ogłoszenie upadłości, lecz wynika to wprost z zestawienia tego przepisu z art. 6 ust. 9 pkt 3 u.p.o.l. Z tych względów Sąd uznał za chybiony zarzut pełnomocnika skarżącego polegający na "nieustaleniu daty wymagalności obowiązku podatkowego Spółki w zakresie podatku od nieruchomości", skoro data ta wynika ze wskazanych przepisów prawa. Dodać należy, że w skarżący w skardze podkreślał stan niewypłacalności Spółki, poprzez wskazanie wprost jej straty w latach 2018-2020 r. Zestawienie bowiem stanu faktycznego w zakresie wymagalnych zobowiązań pieniężnych podatnika z regulacją prawną, zawartą w art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego nie budzi wątpliwości Sądu co do tego, że w okresie pełnienia funkcji prezesa zarządu, skarżący winien był sformułować stosowny wniosek.
Z akt sprawy wynika, że podatnik nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości bądź otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego Spółki, okoliczność tę potwierdza otrzymane przez organ pismo Sądu Rejonowego K. w K. [...] Wydział Gospodarczy z 8 listopada 2021 r.
Skarżący podnosił ponadto w skardze, że skoro Spółka w 2020 r. osiągnęła stratę w wysokości 1.350.987,16 zł, to powinnością organu było zbadanie przesłanki braku winy skarżącego w niezgłoszeniu tego wniosku.
Przepis art. 13 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe stanowi, że sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów. Zagadnienie łączy dwa różne rozwiązania prawne, tj. obligatoryjne oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania (art. 13 ust. 1) i przesłankę egzoneracyjną odpowiedzialności, zależną od zgłoszenia wniosku o upadłość we właściwym czasie (art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p.).
Zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości oznacza czas, w którym jest realne chociażby częściowe zaspokojenie z majątku spółki wierzycieli objętych ochroną z art. 116 § 1 O.p., przy czym ocena w tym zakresie powinna być dokonana z perspektywy sytuacji istniejącej w dacie zgłoszenia wniosku o upadłość. Niewątpliwie jednak − w ocenie składu orzekającego – o tym, czy majątek niewypłacalnego dłużnika wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania czy też nie, ocenia wyłącznie sąd powszechny, do którego skierowano we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości (lub wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego), nie może o tym decydować członek zarządu, który zaniechał dokonania czynności przewidzianej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p.
Niezgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki (czy niezłożenie wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego) nie zamyka jednak stronie możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności, pod warunkiem, że wykaże, iż okoliczność ta nie nastąpiła z jej winy. W orzecznictwie wskazuje się, że wina w ujęciu art. 116 O.p., to zarówno wina umyślna i związana z nią świadomość istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, jak i wina nieumyślna w postaci niedbalstwa, które zakłada brak "świadomości", ale opiera się na powinności i możliwości przewidywania istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych (por. wyrok NSA z 21 września 2017 r. I FSK 470/16). W tym zakresie wskazać jednak należy, że skarżący nie dostarczył żadnych dowodów świadczących o zaistnieniu szczególnych okoliczności, uniemożliwiających zrealizowanie obowiązku zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania restrukturyzacyjnego). Z tych względów również ten zarzut skarżącego okazał się chybiony.
Niejako na marginesie sprawy należy także wspomnieć, że organy nie wskazały innych wierzycieli podatnika, choć toczyło się przeciwko Spółce postępowanie egzekucyjne z nieruchomości. Zasadą jest, że ogłoszenie upadłości może nastąpić tylko wówczas, gdy istnieje co najmniej dwóch wierzycieli przedsiębiorcy. Pogląd ten, co do zasady, należy przyjąć za trafny, lecz nie w realiach niniejszej sprawy. Zgodnie z ugruntowanym już poglądem treść art. 1 ustawy Prawo upadłościowe jednoznacznie określa, że postępowanie upadłościowe musi być wspólnym postępowaniem wierzycieli, podjętym w celu dochodzenia roszczeń od niewypłacalnego przedsiębiorcy albo innego podmiotu, do którego przepisy prawa upadłościowego się stosuje. Tym samym wykluczono możliwość prowadzenia postępowania upadłościowego w stosunku do dłużnika, gdy w sprawie występuje tylko jeden wierzyciel. Prawo upadłościowe przyjęło więc rozwiązanie zgodne z podglądem, które pod rządami prawa upadłościowego wyraził Sąd Najwyższy (uchwała z dnia 27 maja 1993 r., sygn. III CZP 61/93, LEX nr 3946). Konsekwencją przyjęcia przez prawo upadłościowe tej zasady jest, że w razie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości podmiotu, który jest dłużnikiem tylko jednego wierzyciela, winien on ulec oddaleniu. W tej sytuacji w świetle art. 1 ust. 1 ww. ustawy brak jest bowiem podstaw do prowadzenia postępowania upadłościowego. Zdaniem Sądu także w tym przypadku o ewentualnym ogłoszeniu upadłości, w kontekście istnienia jednego lub więcej wierzycieli, decyduje i orzeka sąd. W praktyce wnioski o upadłość przedsiębiorcy posiadającego jednego wierzyciela są przez sądy oddalane, co ma jednak miejsce po zgłoszeniu takiego wniosku.
Podsumowując skarżący nie wykazał przesłanek egzoneracyjnych, które uwalniałyby go o odpowiedzialności. Wykazanie zaistnienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność należy do obowiązków osoby trzeciej, która się na nie w prowadzonym postępowaniu podatkowym powołuje (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2018 r., II FSK 2429/17). Nie może zatem podlegać uwzględnieniu zarzut, że to organ ma zbadać brak winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszeniu upadłości. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09 stanowi, że członek zarządu może również po zakończeniu pełnienia tej funkcji, uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w tym czasie, jeżeli jednak wykaże w postępowaniu podatkowym, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości. Uchwała podjęta w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r. zachowała aktualność także w obecnym stanie prawnym.
W ocenie Sądu organ wykazał zaistnienie przesłanek niezbędnych do przeniesienia na skarżącego odpowiedzialności za zaległości Spółki i nie naruszył przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 O.p.
W kontekście poczynionych wyżej ustaleń należy odnieść także do zarzutów dotyczących prawa procesowego. Podnieść przede wszystkim należy, że postępowanie dowodowe w sprawach podatkowych (w tym także w sprawie przeniesienia odpowiedzialności na osobę trzecią) nie jest celem samym w sobie, lecz stanowi poszukiwanie odpowiedzi, czy w określonym stanie faktycznym sytuacja strony podpada, czy też nie podpada pod hipotezę (a w konsekwencji i dyspozycję) określonej normy materialnego prawa podatkowego. Kontrolując zatem prawidłowość przestrzegania przez organy podatkowe w rozpatrywanym postępowaniu norm art. 120-124, a także art. 180 § 1 i art. 187 § 1, art. 188, art. 190 § 1, art. 191 i art. 197 § 1 O.p., Sąd obowiązany jest uwzględnić zakres przedmiotowy sprawy, w tym przypadku, dokonać kontroli poprawności ustaleń faktycznych organów, w kontekście prawidłowości zastosowania art. 116 O.p. Naruszenie bowiem przepisów regulujących postępowanie dowodowe jest podstawą do uchylenia decyzji.
Organy podatkowe dopuściły jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie było sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 O.p.). Rolą organu podatkowego jest określenie granic postępowania dowodowego, faktów koniecznych do ustalenia jako niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przeprowadzenie dowodów, które temu służą. Natomiast rozkład ciężaru dowodowego wskazuje, na kim ciąży obowiązek przedstawienia dowodu. Nie wynika on z przepisów procesowych, ale znajduje swoje źródło w prawie materialnym przy zastosowaniu ogólnej zasady, w myśl której ciężar udowodnienia okoliczności spoczywa na tym uczestniku postępowania, który wywodzi z niej skutki prawne.
Stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, jak również powyższe rozważania Sądu potwierdzają, że organ – uwzględniając przepis art. 188 O.p. – prawidłowo zebrał materiał dowodowy w postaci dokumentów, który pozwalał na jej merytoryczne zakończenie, nie naruszając uprawnień strony. W procedurze podatkowej obowiązuje także, wobec uregulowania wynikającego z art. 122 i art. 191 O.p., zasada swobodnej oceny dowodów polegająca na pozostawieniu organom prowadzącym postępowanie swobody w ocenie materiału dowodowego i samodzielności w ocenie wagi i mocy poszczególnych dowodów. Ocena przydatności danego dowodu dla ustalenia stanu faktycznego sprawy jest weryfikowana wyłącznie wskazaniami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego.
W podsumowaniu należy podzielić dokonane przez organy podatkowe ustalenia oraz zajęte w niniejszej sprawie stanowisko. Zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje, że organy podjęły wszelkie możliwe działania dla wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Poprawnie, z zachowaniem reguł określonych w art. 191 O.p., dokonano oceny zebranych dowodów. Tak poczynione ustalenia czynią bezprzedmiotowym zarzut naruszenia zasad postępowania.
Skarżący nie został także pozbawiony prawa do aktywnego i skutecznego udziału w postępowaniu. Na etapie postępowania przed organem I instancji – jak już wyżej wskazano – mógł zareagować na postanowienie tego organu z 28 października 2021 r. Skarżącemu na podstawie art. 200 O.p. wyznaczono 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego (postanowienie organu I instancji z 8 grudnia 2021 r.). W dniu 21 grudnia 2021 r. skarżący złożył do akt pełnomocnictwo udzielone reprezentującemu go obecnie adwokatowi. Organ I instancji równolegle doręczył skarżącemu decyzję z 28 grudnia 2021 r. oraz pismem z tej samej daty wezwał do uzupełnienia braków złożonego pełnomocnictwa. Po ich uzupełnieniu (pismo z 4 stycznia 2022 r.) dokonał jednak prawidłowego doręczenia decyzji z 28 grudnia 2021 r. do rąk ustanowionego w sprawie pełnomocnika, co miało miejsce 17 stycznia 2022 r. Po skutecznym złożeniu odwołania, pełnomocnik skarżącego, postanowieniem z 31 marca 2022 r. (doręczonym 4 kwietnia 2022 r.), został wezwany do usunięcie braku podania, poprzez złożenie pełnomocnictwa na obowiązującym formularzu wraz z podaniem elektronicznego adresu do doręczeń, a ponadto zawiadomiony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przekazanymi przez organ I instancji, jak również o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, jak również o przesunięciu terminu rozpoznania sprawy. Pełnomocnik nie skorzystał jednak z przysługującego mu prawa. Tak więc zarówno sam skarżący (na etapie postępowania przez organem I instancji), jak również ustanowiony przez niego pełnomocnik na etapie wydania decyzji przez ten organ i w toku dalszego postępowania, nie byli pozbawieni możliwości "skutecznego i aktywnego" udziału w sprawie, a wręcz odwrotnie nie skorzystali z niego.
Dokonując kontroli we wskazanym zakresie Sąd nie stwierdził, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa materialnego podatkowego oraz zasad postępowania w określonym wyżej zakresie. Z tych przyczyn stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.