I SA/Gd 29/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-05-22
NSApodatkoweWysokawsa
postępowanie podatkowewznowienie postępowaniazawieszenie postępowaniazagadnienie wstępneNSAOrdynacja podatkowakontrola sądowadwuinstancyjność

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania wznowieniowego, uznając brak podstaw do jego zawieszenia w sytuacji, gdy postępowanie przed NSA dotyczy innej decyzji ostatecznej.

Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, które utrzymało w mocy postanowienie o zawieszeniu postępowania wznowieniowego. Sąd uznał, że zawieszenie było niezasadne, ponieważ postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, na które powoływał się organ, dotyczyło innej decyzji ostatecznej niż ta, której uchylenia domagał się skarżący w postępowaniu wznowieniowym. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę G. S.A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, które utrzymało w mocy postanowienie o zawieszeniu postępowania wznowieniowego. Organ zawiesił postępowanie, argumentując, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Naczelny Sąd Administracyjny, który rozpatrywał skargę kasacyjną dotyczącą innej decyzji ostatecznej. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, wskazując, że nie występuje zagadnienie wstępne w rozumieniu tego przepisu, a postępowanie przed NSA dotyczy innej decyzji. Sąd administracyjny przychylił się do stanowiska skarżącego. Analizując przepisy i orzecznictwo, sąd stwierdził, że nie można uznać rozstrzygnięcia NSA dotyczącego oceny zasadności odmowy wznowienia postępowania (w innej sprawie) za zagadnienie wstępne dla postępowania wznowieniowego dotyczącego innej decyzji ostatecznej. Podkreślono, że prowadzenie dwóch odrębnych postępowań dotyczących różnych decyzji ostatecznych nie jest niedopuszczalne, a uchwała NSA w sprawie II GPS 1/17 dotyczy sytuacji, gdy postępowanie wznowieniowe dotyczy decyzji kontrolowanej przez sąd. Sąd uznał również, że organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności, rozszerzając podstawę prawną zawieszenia postępowania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, rozstrzygnięcie NSA w innej sprawie, dotyczącej innej decyzji ostatecznej, nie stanowi zagadnienia wstępnego uzasadniającego zawieszenie postępowania wznowieniowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zagadnienie wstępne musi być ściśle związane z rozstrzyganą sprawą i bez jego rozstrzygnięcia wydanie decyzji jest niemożliwe. W tej sytuacji, postępowanie przed NSA dotyczyło innej decyzji ostatecznej, a zatem nie było bezpośredniego związku ani tożsamości spraw, co wykluczało uznanie go za zagadnienie wstępne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

O.p. art. 201 § 1

Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego musi być konieczne do rozpatrzenia sprawy w ogóle, a nie tylko wpływać na treść decyzji.

Pomocnicze

O.p. art. 201 § 1c

Ordynacja podatkowa

Możliwość zawieszenia postępowania z uwagi na wpływ na treść decyzji wydawanej w zawieszonym postępowaniu, jaki wywiera rozstrzygnięcie sprawy w innym postępowaniu strony, chociaż rozstrzygnięcie sprawy w tym innym postępowaniu nie stanowi zagadnienia wstępnego.

O.p. art. 233

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 239

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 216

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 240 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 127

Ordynacja podatkowa

Zasada dwuinstancyjności postępowania podatkowego.

O.p. art. 217 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 217 § 4

Ordynacja podatkowa

Obowiązek wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 97 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 56

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 54 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p., ponieważ postępowanie przed NSA dotyczy innej decyzji ostatecznej. Naruszenie zasady dwuinstancyjności przez organ odwoławczy, który rozszerzył podstawę prawną zawieszenia postępowania w uzasadnieniu.

Godne uwagi sformułowania

Rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego musi być konieczne do rozpatrzenia sprawy w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści. Prowadzenie jednocześnie dwóch postępowań w jednej sprawie przez sąd i organ administracji publicznej jest niedopuszczalne. Organ odwoławczy nie może rozszerzać podstawy prawnej postanowienia organu pierwszej instancji w swoim uzasadnieniu.

Skład orzekający

Zbigniew Romała

przewodniczący-sprawozdawca

Małgorzata Gorzeń

członek

Krzysztof Przasnyski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia zagadnienia wstępnego w kontekście zawieszenia postępowania wznowieniowego, gdy postępowanie przed NSA dotyczy innej decyzji ostatecznej. Zasada dwuinstancyjności w postępowaniu podatkowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy dwa postępowania wznowieniowe dotyczą różnych decyzji ostatecznych, a jedno z nich jest przedmiotem kontroli NSA.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące zawieszania postępowań podatkowych i relacji między postępowaniem administracyjnym a sądowoadministracyjnym, co jest kluczowe dla praktyków prawa podatkowego.

Kiedy organ podatkowy nie może zawiesić postępowania? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 29/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-05-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Krzysztof Przasnyski
Małgorzata Gorzeń
Zbigniew Romała /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 201 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2024 r. sprawy ze skargi G. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 października 2023 r. nr 2201-IOV-3.603.12.2023/02/10 w przedmiocie zawieszenia postępowania wznowieniowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 15 września 2023 r. nr 2201-IOV-1(1).603.6.2023/01/08; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbkowej w Gdańsku na rzecz skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 27 października 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku po rozpatrzeniu zażalenia G. S.A.
z siedzibą W. (dalej jako: "Skarżący", "Strona"), na podstawie art. 233 § 1
w zw. z art. 239 i art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.) dalej "O.p.", utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji zawieszające z urzędu postępowanie wznowieniowe
nr 2201-IOV-1[1].603.6.2023/01/08 z 14 września 2023 r. w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku nr PT-l/4407-195-204/14/11 z 15 kwietnia 2015 r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Gdańsku nr UKS 2291/W2P4/42/9/13/79/025 z 31 lipca 2014 r. w zakresie rozliczenia Spółki w podatku od towarów i usług od marca do grudnia 2011 r.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy:
Decyzją z 15 kwietnia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku (obecnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku; dalej jako: "DIAS", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej
w Gdańsku z 31 lipca 2014 r. w przedmiocie rozliczenia w podatku od towarów
i usług od marca do grudnia 2011 r.
W dniu 11 lutego 2021 r. Skarżący wniósł o wznowienie postępowania
w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 15 kwietnia 2015 r., na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Po rozpatrzeniu wniosku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku decyzją z 22 listopada 2021 r. odmówił uchylenia w całości decyzji z 15 kwietnia 2015 r., wobec stwierdzenia braku przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Spółka w dniu 23 grudnia 2021 r. złożyła odwołanie, a następnie skargę na decyzję z dnia 28 kwietnia 2022 r.
WSA w Gdańsku wyrokiem z 7 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 758/22 oddalił skargę Spółki. Obecnie, z uwagi na złożoną skargę kasacyjną, sprawa jest na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Koleiny wniosek o wznowienie postępowania Spółka złożyła pismem z 17 sierpnia 2023 r. Jako przesłankę wznowienia wskazała art. 240 § 1 pkt 11 O.p. W jej ocenie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w dniu 25 maja 2023 r. wydał orzeczenie w sprawie C-114/22 (opublikowane 17 lipca 2023 r. w Dz. Urz. UE C
z 2023 r. nr 252/07), które ma wpływ na rozstrzygnięcie dokonane w decyzji ostatecznej.
Postanowieniem z dnia 14 września 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 O.p., art. 241 § 1, art. 243 § 1 i § 2 oraz art. 244 §1 O.p. wznowił postępowanie podatkowe w sprawie zakończonej powołaną wyżej decyzją ostateczną organu drugiej instancji z 15 kwietnia 2015 r.
Następnie postanowieniem z 15 września 2023 r. organ, działając na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p., zawiesił wznowione postępowanie podatkowe.
W ocenie organu rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnego orzeczenia dotyczącego postępowania i podjętego rozstrzygnięcia w zakresie pierwszego wniosku Spółki z 11 lutego 2021 r.
o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Zdaniem organu odwoławczego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną
w przedmiocie rozliczenia w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2011 r. zostały złożone dwa wnioski o wznowienie postępowania:
- wniosek z 11 lutego 2021 r. będący aktualnie na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, oraz
- wniosek z 7 sierpnia 2023 r. będący przedmiotem sprawy nr 2201-IOV-1[1].603.6.2023/01/08, której dotyczy sporna kwestia zawieszenia tego postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Nie ulega wątpliwości organu, że jakkolwiek sprawa będąca przedmiotem postępowania przed NSA wprost dotyczy decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym,
a nie decyzji wymiarowej, to jednak wyrok wydany przez ten Sąd będzie miał bezpośrednio wpływ na decyzję wymiarową, której uchylenia domaga się Strona
w sprawie będącej obecnie na etapie postępowania wznowieniowego prowadzonego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Postępowanie to koliduje zatem
z postępowaniem prowadzonym przez NSA. Równoległe prowadzenie tych postępowań przez różne organy (organ podatkowy i Sąd) prowadziłoby do dwutorowości postępowania. W stosunku bowiem do tej samej decyzji wymiarowej prowadzone byłyby dwa odrębne postępowania ukierunkowane na wywołanie tego samego efektu, tj. uchylenia merytorycznej decyzji ostatecznej. Przy tym wyrok NSA, który zapadnie w sprawie może mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia w postępowaniu prowadzonym przez organ podatkowy. W przypadku bowiem uchylenia przez Sąd decyzji organu drugiej instancji i stwierdzenia konieczności wyeliminowania z obrotu gospodarczego decyzji wymiarowej na podstawie wniosku z 11 lutego 2021 r., postępowanie z wniosku z 7 sierpnia 2023 r. będzie bezprzedmiotowe. Konieczność więc uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy przez NSA ma charakter zagadnienia wstępnego, gdyż może ono się wiązać z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy podatkowej z wniosku Spółki.
Z ostrożności organ podał, że nawet gdyby nie było można uznać konieczności rozstrzygnięcia sprawy zawisłej przed NSA za zagadnienie wstępne, to i tak istniała w niniejszej sprawie podstawa prawna uprawniająca organ pierwszej instancji do zawieszenia postępowania wznowieniowego nr 2201-IOV-1[1].603.6.2023/01/08, na podstawie art. 201 § 1c pkt 1 lit. a O.p.
W skardze wywiedzionej na powyższe postanowienie organu odwoławczego, Skarżący wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 201 §1 pkt 2 O.p., mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w wyniku błędnego przyjęcia, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd administracyjny, co doprowadziło do niezasadnego zawieszenia postępowania wznowionego postanowieniem nr 2201-IOV-1[1].603.6.2023/01/08 z dnia 14 września 2023 r., podczas gdy w niniejszej sprawie nie występuje zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p.;
2. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 233 § 1 w związku z art. 239
i art. 216 O.p., mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia z dnia 15 września 2023 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania wznowionego postanowieniem nr 2201-IOV-1[1].603.6.2023/01/08 z 14 września 2023 r., pomimo tego, że istniały podstawy do jego uchylenia;
3. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 127 i art. 217 § 1 pkt 4 O.p., mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na wskazaniu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że podstawę prawną z dnia 15 września 2023 r.
w przedmiocie zawieszenia postępowania wznowionego postanowieniem nr 2201-IOV-1[1].603.6.2023/01/08 z 14 września 2023 r. mógł stanowić art. 201 § 1c pkt 1 lit. a O.p., pomimo tego, że taka podstawa nie została wskazana w postanowieniu wydanym przez organ I instancji, co stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego, wynikającej z art. 127 O.p.
W ocenie Skarżącego w niniejszej sprawie nie wystąpiło zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Nie sposób bowiem uznać, że rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego, którego przedmiotem będzie ocena zasadności odmowy wznowienia postępowania (decyzja ostateczna DIAS
z dnia 28 kwietnia 2022 r., nr 2201-IOV-2.623.4.2021/02/08, 22OI-IOV-4.623.2.2021/02/08), tj. kwestia o charakterze stricte formalnym, stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Powyższy wniosek jest tym bardziej uzasadniony, że przedmiotem niniejszego postępowania wznowieniowego jest inna decyzja ostateczna Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku nr PT-l/4407-195-204/14/11 z dnia 15 kwietnia 2015 r. Oznacza to, że brak jest tożsamości decyzji, których dotyczą postępowania, tj. wniosek o wznowienie postępowania złożony
w niniejszej sprawie zmierza do wzruszenia innej decyzji ostatecznej, aniżeli decyzja będąca przedmiotem sprawy zawisłej obecnie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Irrelewantny w niniejszej sprawie pozostaje więc wynikający
z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2017 r. w sprawie
II GPS 1/17 obowiązek zawieszenia postępowania nadzwyczajnego w przypadku,
w którym w sprawie tej samej decyzji ostatecznej toczy się postępowanie sądowoadministracyjne. Brak jest przyczyn, które wykluczałyby w niniejszej sprawie przeprowadzenie postępowania wznowieniowego z uwagi na wniesienie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, której przedmiotem jest inna decyzja ostateczna.
Ponadto, z treści zaskarżanego postanowienia wynika, że organ zamiast ograniczyć się do kontroli postanowienia będącego przedmiotem odwołania, dokonał dodatkowo własnej wykładni przepisów niezastosowanych przez organ
I instancji, co niewątpliwie miało wpływ na rozstrzygnięcie. Organ II instancji nie orzekał jednak co do istoty sprawy, gdzie działania opisane w poprzednim zdaniu byłyby zasadne, a jedynie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, postanowienie zostało zatem utrzymane w mocy na szerszej podstawie prawnej, niż przyjęta przez organ I instancji. Naruszono tym samym art. 127 O.p., który wprowadza zasadę dwuinstancyjności oraz art. 217 § 1 pkt 4 O.p. nakazujący wskazywanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się
z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub
w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.)
Zaskarżonym postanowieniem DIAS utrzymał w mocy postanowienie zawieszające postępowanie na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
NSA w wyroku z dnia 15 marca 2023 r., sygn. akt III FSK 1848/21 wskazał, że do uznania, że w sprawie występuje zagadnienie wstępne, koniecznym jest stwierdzenie, iż bez jego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji
w danej sprawie jest niemożliwe. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego "zależeć" powinno rozpatrzenie sprawy w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści. Rozstrzygnięcie określonej kwestii wstępnej o znaczeniu prawnym
w odrębnym postępowaniu i przez inny organ lub sąd musi bowiem wykraczać poza zakres właściwości rzeczowej organu podatkowego prowadzącego postępowanie, przy czym pomiędzy sprawami zachodzić musi ponadto związek tego rodzaju, że rozstrzygnięcie w sprawie głównej jest uzależnione od rozstrzygnięcia kwestii wpadkowej, wyniku postępowania w innej sprawie (por. wyrok NSA 10 maja 2022 r., sygn. akt II GSK 52/19). Wobec powyższego ustalenia faktyczne w innym postępowaniu, zachowując wpływ na rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, wykazują jedynie pośredni związek z jej rozstrzygnięciem (por. wyrok NSA z 27 października 2021 r., sygn. akt III FSK 117/21).
Ponadto, NSA w wyroku z dnia 28 lutego 2023 r., II FSK 1161/22 wskazał, że zagadnienie wstępne wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. Jest to przesłanka negatywna jurysdykcyjnego postępowania podatkowego. Zależności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego
i rozpatrzenia sprawy podatkowej nie można jednak utożsamiać z wymogiem ukierunkowania tej ostatniej na określoną treść decyzji podatkowej. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego "zależeć" powinno rozpatrzenie sprawy podatkowej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści.
Z sytuacja analogiczną do będącej przedmiotem niniejszego postępowaniu zetkną się WSA w Gorzowie Wielkopolskim, który w wyroku z dnia 5 października 2023 r., sygn. akt I SA/Go 251/23 wskazał, że w ocenie Sądu nieuprawniona jest teza organu, że kontrola sądowoadministracyjna decyzji wydanej w wyniku wcześniejszego wznowienia postępowania, tamuje nowe postępowanie i stanowi przesłankę zawieszenia postępowania wszczętego z innej (lub tej samej, np. nowe okoliczności faktyczne) podstawy wznowienia.
Z kolei w skardze powołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2019 r., sygn. akt. I GSK 1128/18, odnoszący się co prawda do przepisów k.p.a., jednak mający przełożenie również na ocenę przepisów Ordynacji podatkowej. W wyroku tym NSA wskazał, że prawu do skorzystania przez stronę postępowania administracyjnego ze wskazanej w art. 145 § 1 k.p.a. formy kontroli decyzji ostatecznej poprzez złożenie stosownego wniosku i uruchomienie postępowania zmierzającego do uchylenia decyzji ostatecznej nie stoi na przeszkodzie prowadzona kontrola tej decyzji przez sąd administracyjny, niezależnie od etapu, na jakim znajduje się postępowanie sądowoadministracyjne. Ze względu na realizowaną przez sąd administracyjny kontrolę określonego rozstrzygnięcia, nie jest możliwe jedynie prowadzenie przez organ postępowania w sprawie wznowienia postępowania równolegle z postępowaniem sądowym ze skargi na tę samą decyzję ostateczną. Powyższy pogląd jest wynikiem analizy treści art. 56 p.p.s.a. oraz art. 54 § 3 p.p.s.a., z których to przepisów jednoznacznie wynika, że organ może korygować ostateczne rozstrzygnięcie w dopuszczonych obowiązującymi przepisami formach, jednak wyłącznie do czasu złożenia skargi na to rozstrzygnięcie i podjęcia przez sąd jego kontroli. Zatem, zważywszy na zakaz dwutorowości postępowania, ewentualne postępowanie nadzwyczajne może toczyć się dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego. Prowadzenie jednocześnie dwóch postępowań w jednej sprawie przez sąd i organ administracji publicznej jest niedopuszczalne.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób uznać, że rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego, którego przedmiotem będzie ocena zasadności odmowy wznowienia postępowania (decyzja ostateczna DIAS z dnia 28 kwietnia 2022 r.) tj. kwestia o charakterze formalnym, stanowi zagadnienie wstępne
w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Powyższy wniosek jest tym bardziej uzasadniony, że przedmiotem niniejszego postępowania wznowieniowego jest inna decyzja ostateczna. Z tego względu uznać należy, że nie wystąpiła przesłanka warunkująca zawieszenie postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p.
W skardze zasadnie zauważono, że uzasadniając zależność rozpatrzenia niniejszej sprawy i wydania w niej decyzji od wydania prawomocnego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie (tj. wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 201 § 1 pkt 2 O.p.), organ odwoławczy powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2017 r. w sprawie II GPS 1/17, w której Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego można wszcząć postępowanie administracyjne
w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania w sprawie kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia, jednakże organ administracji publicznej obowiązany jest zawiesić to postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego.
Jak wynika z treści tej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczy ona sytuacji, w której wznawiane jest postępowanie w sprawie kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia. Tymczasem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest decyzja ostateczna
z dnia 28 kwietnia 2022 r., w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, natomiast przedmiotem niniejszego postępowania wznowieniowego jest natomiast jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 15 kwietnia 2015 r. zatem wniosek o wznowienie postępowania złożony w niniejszej sprawie zmierza do wzruszenia innej decyzji ostatecznej, aniżeli decyzja będąca przedmiotem sprawy zawisłej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, który zapadnie w wyniku rozpoznania skargi w sprawie zakończonej decyzją ostateczną DIAS z dnia 28 kwietnia 2022 r, nie powinien mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu wznowieniowym. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnie bowiem, czy zasadna była odmowa wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O. p. (wyjście na jaw istotnych dla spraw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję). Ocena wystąpienia tej przesłanki o charakterze formalnym, która zostanie dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie może mieć związku
z oceną czy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 25 maja 2023 r. w sprawie C-114/22 ma wpływ na treść decyzji wymiarowej z dnia 15 kwietnia 2015 r. (podstawa wznowienia postępowania podatkowego opisana w art. 240 § 1 pkt. 11 O.p.).
Należy zwrócić uwagę, że organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu dostrzegł, że przywołana uchwała NSA sygn. akt II GPS 1/17 nie dotyczy wprost sytuacji tożsamej z niniejszą sprawą. Pomimo tego bezpodstawnie uznał jej adekwatność.
Podobnie organ odwoławczy bezpodstawnie przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 1878/18, w którym strona kwestionowała merytoryczne rozstrzygnięcie postępowania w sytuacji, gdy jej zdaniem organ powinien jedynie wszcząć, a następnie zawiesić postępowanie. W sprawie niniejszej strona kwestionuje zaś zasadność zawieszenia postępowania.
W konsekwencji organ, utrzymując w mocy postanowienie z dnia 15 września 2023 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania, pomimo istnienia podstaw do jego uchylenia, naruszył również przepisy postępowania w postaci art. 233 § 1 w związku z art. 239 i art. 216 O.p., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W postanowieniu organu pierwszej instancji z 15 września 2023 r. jedyną wskazaną podstawą prawną był art. 201 § 1 pkt 2 w związku z art. 216 O.p. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ zasygnalizował (jak to wyraził "z ostrożności"), że zawieszenie postępowania w sprawie mogło nastąpić również na podstawie art. 201 § 1c pkt. 1 lit. a O.p. stwarzający organom podatkowym możliwość zawieszenia postępowania z uwagi wpływ na treść decyzji wydawanej w zawieszonym postępowaniu jaki wywiera rozstrzygnięcie sprawy
w innym postepowaniu strony, chociaż rozstrzygnięcie sprawy w tym innym postepowaniu nie stanowi zagadnienia wstępnego. W związku z treścią postanowienia z 15 września 2023 r. Skarżący trafnie wskazał, że w niniejszej sprawie postanowienie zostało utrzymane w mocy na szerszej podstawie prawnej, niż przyjęta przez organ I instancji, czym naruszono tym samym art. 127 O.p., który wprowadza zasadę dwuinstancyjności oraz art. 217 § 1 pkt 4 O.p. nakazujący wskazywanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, przytoczenie innej podstawy prawnej uzasadniającej możliwość zawieszenia postępowania nie ma wpływu na uznanie, czy zawieszenie postępowania przez organ I instancji było zgodne z prawem. Rzeczą organu odwoławczego była ocena, czy wystąpiła podstawa prawna do obligatoryjnego zawieszenia postępowania w oparciu, o stanowiącą podstawę prawną postanowienia organu I instancji, przesłankę opisaną w art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Sygnalizowane
w końcowej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia możliwości istnienia także innej przesłanki do zawieszenia postępowania nie stanowi wskazania podstawy prawnej postanowienia (art. 217 § 1 O.p.). Nie stanowi także uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego postanowienia (art. 217 § 2). Nie nawiązuje ono bowiem do podstawy prawnej postanowienia wydanego przez Organ I instancji. Możliwość zawieszenia postępowania na podstawie innego unormowania nie została zresztą przez organ odwoławczy uzasadniona, co potwierdza jedynie jej sygnalizacyjny (teoretyczny) walor.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania od organu administracji na rzecz Strony orzeczono jak w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Na zasądzoną kwotę składa się wpis od skargi (100 zł), opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika, które określono w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.) w wysokości 480 zł.
Przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI