I SA/Gd 269/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-07-09
NSApodatkoweWysokawsa
odpowiedzialność podatkowaosoba trzeciazaległości podatkoweVATzarząd spółkiprawo upadłościowebezskuteczność egzekucjiOrdynacja podatkowaWSAGdańsk

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę byłego prezesa zarządu spółki na decyzję o jego odpowiedzialności podatkowej za zaległości spółki z tytułu VAT, uznając, że nie wykazał przesłanek zwalniających go z tej odpowiedzialności.

Skarżący, były prezes zarządu spółki P.1 Sp. z o.o., zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującą w mocy orzeczenie o jego solidarnej odpowiedzialności za zaległości spółki z tytułu VAT za okresy od września 2017 r. do lutego 2018 r. Skarżący zarzucał błędy proceduralne i merytoryczne organów. Sąd administracyjny uznał, że spółka stała się niewypłacalna w okresie, gdy skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu, a egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Sąd stwierdził również, że skarżący nie wykazał przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności, takich jak zgłoszenie wniosku o upadłość we właściwym czasie lub brak winy w jego niezgłoszeniu.

Sprawa dotyczyła skargi M. P., byłego prezesa zarządu spółki P.1 Sp. z o.o., na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za okresy od września do grudnia 2017 r. oraz od stycznia do lutego 2018 r., wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego. Skarżący kwestionował prawidłowość ustaleń organów, w szczególności dotyczących wystąpienia stanu niewypłacalności spółki w okresie jego prezesury oraz jego winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, uznając, że spółka stała się niewypłacalna z dniem 1 marca 2018 r., co uzasadniało obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość w terminie 30 dni. Sąd stwierdził, że skarżący, jako prezes zarządu, miał wiedzę o sytuacji finansowej spółki i nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Ponadto, egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a skarżący nie wskazał mienia, z którego można by zaspokoić zaległości. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej jest odrębne od postępowania podatkowego określającego wysokość zobowiązania podatkowego i nie jest płaszczyzną do kwestionowania tej ostatniej decyzji. Sąd oddalił również wniosek o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia sprawy o skargę pauliańską.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, były członek zarządu może ponosić odpowiedzialność, jeśli nie wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy, ani nie wskaże mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że spółka stała się niewypłacalna w okresie pełnienia funkcji przez skarżącego, egzekucja była bezskuteczna, a skarżący nie wykazał przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności, takich jak zgłoszenie wniosku o upadłość lub brak winy w jego niezgłoszeniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

O.p. art. 107 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 107 § § 2 pkt 2 i 4

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 108 § § 2 pkt 2 lit a

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 116 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 116 § § 1 pkt 1 lit a

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 116 § § 1 pkt 1 lit b

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 116 § § 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 116 § § 4

Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1228 ze zm.

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe i naprawcze

Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne

Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Dz.U. z 2024 r. poz. 935

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe

Kodeks postępowania cywilnego

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka stała się niewypłacalna w okresie pełnienia funkcji przez skarżącego. Egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Skarżący nie wykazał przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności (zgłoszenie wniosku o upadłość, brak winy w niezgłoszeniu, wskazanie mienia do egzekucji).

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego przez organy (art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 121 o.p., art. 122 o.p., art. 187 § 1 o.p., art. 191 o.p.). Zarzut braku wyczerpującego postępowania dowodowego. Zarzut oparcia rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym. Zarzut błędnego ustalenia stanu niewypłacalności spółki w okresie prezesury skarżącego. Zarzut braku możliwości kwestionowania decyzji wymiarowej w postępowaniu o odpowiedzialność osoby trzeciej. Zarzut, że niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło bez winy skarżącego. Zarzut, że nie wskazano mienia spółki do egzekucji. Wniosek o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia sprawy o skargę pauliańską.

Godne uwagi sformułowania

Granice odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika zakreślają przepisy Rozdziału 15 Działu III O.p. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy zasadnie orzekł o odpowiedzialności Skarżącego, jako byłego Prezesa Zarządu Spółki z o.o. solidarnie z tą Spółką za jej zaległości podatkowe. Przedmiotem sporu między stronami jest przede wszystkim ocena prawidłowości przeprowadzonego przez organ postępowania, w szczególności ustaleń dotyczących wystąpienia w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu stanu niewypłacalności Spółki jako przesłanki zgłoszenia wniosku o upadłość oraz jego zawinienia w niezgłoszeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Dyspozycja art. 116 O.p. obejmuje zarówno przesłanki pozytywne orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, które muszą być spełnione, oraz przesłanki negatywne, tzw. egzoneracyjne, które nie mogą zaistnieć. Ciężar wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. Pełnienie funkcji członka zarządu jest funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko. Charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających, ale oznacza też zwiększony zakres odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki. Bezskuteczność egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 O.p. oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela. Dla stwierdzenia niewypłacalności dłużnika wystarczające jest ziszczenie się tylko jednej z dwóch enumeratywnie wymienionych w nich podstaw: utrata zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań lub przekroczenie przez zobowiązania wartości majątku. Brak winy jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych.

Skład orzekający

Sławomir Kozik

przewodniczący

Marek Kraus

sprawozdawca

Alicja Stępień

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie momentu niewypłacalności spółki, obowiązki członków zarządu w zakresie zgłoszenia wniosku o upadłość, przesłanki odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki, bezskuteczność egzekucji jako przesłanka odpowiedzialności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów Ordynacji podatkowej oraz Prawa upadłościowego obowiązujących w danym okresie. Interpretacja pojęcia 'właściwego czasu' na zgłoszenie wniosku o upadłość oraz 'braku winy' może być przedmiotem dalszych analiz w kontekście konkretnych okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej członka zarządu za długi spółki, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród przedsiębiorców i prawników. Wyjaśnia kluczowe kwestie związane z niewypłacalnością spółki i obowiązkami zarządu.

Czy prezes zarządu odpowiada za długi spółki? WSA w Gdańsku wyjaśnia kluczowe zasady odpowiedzialności osobistej za zaległości podatkowe.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 269/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-07-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Marek Kraus /sprawozdawca/
Sławomir Kozik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
III FSK 1180/24 - Wyrok NSA z 2025-11-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 107 par. 2 pkt 2 i 4, art. 116 par. 1 - 2, art. 116 par. 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 grudnia 2023 r., nr 2201-IEW.4123.6.2023/MB w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Zaskarżoną decyzją z dnia 29 grudnia 2023 r. nr 2201-IEW.4123.6.2023/MB Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor IAS" "organ drugiej instancji" lub organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 220
§ 2, art. 107 § 1, § 2 pkt 2, pkt 4, art. 108 § 1, § 2 pkt 2 lit a), art. 116 § 1, § 2 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej jako "O.p."), a także art. 11 ust. 1, ust. 2 i ust. 5 oraz art. 21 ust. 1 ustawy
z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1228 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w G. (dalej: "Naczelnik PUS" lub "organ pierwszej instancji") z dnia 20 grudnia 2022 r. nr 2271-SEW.4123.7.2022.1.SZD orzekającej o odpowiedzialności podatkowej M.P. (dalej: "Skarżący", "Strona") jako byłego Prezesa Zarządu P.1 Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej "Spółka"), solidarnie ze Spółką za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za okres od września do grudnia 2017 r. oraz za styczeń i luty 2018 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego oraz umarzającej postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego jako byłego Prezesa Zarządu Spółki z tą Spółką a za jej zaległości podatkowe we wskazanym wyżej podatku za grudzień 2018 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:
2.1. P.1 Sp. z o.o. z siedzibą w G. nie uregulowała w terminie ciążących na niej zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień, październik, listopad, grudzień 2017 r. oraz styczeń, luty i grudzień 2018 r. wynikających z decyzji Naczelnika PUS z dnia 30 września 2021 r. nr [...], która stała się ostateczna 1 listopada 2021 r.
Postanowieniem nr 2271-SEW.4123.7.2022/1/SZD/MB z dnia 19 września 2022 r. (doręczonym 10 października 2022 r.) Naczelnik PUS wszczął w stosunku do Skarżącego postępowanie w przedmiocie orzeczenia o jego solidarnej odpowiedzialności podatkowej, jako byłego Prezesa Zarządu P.1. Sp. z o.o. solidarnie z tą Spółką za jej zaległości z tytułu podatku od towarów i usług: za wrzesień, październik, listopad, grudzień 2017 r. oraz styczeń, luty i grudzień 2018 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.
2.2. Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia 20 grudnia 2022 r. nr 2271-SEW.4123.7.2022.1.SZD organ pierwszej instancji orzekł o solidarnej ze Spółką odpowiedzialności podatkowej Skarżącego, jako byłego Prezesa Zarządu za jej zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za wrzesień, październik, listopad, grudzień 2017 r. oraz styczeń i luty 2018 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego oraz umorzył postępowanie podatkowe w zakresie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Ww. jako byłego Prezesa Zarządu P.1. Sp. z o.o. z tą Spółką za jej zaległości z tytułu wskazanego wyżej podatku za grudzień 2018 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
2.3. W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez Stronę odwołania, Dyrektor IAS
w dniu 29 grudnia 2023 r. wydał decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte 10 października 2022 r., natomiast decyzja Naczelnika PUS z 30 września 2021 r. określająca wysokość zobowiązań Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za wskazane wyżej miesiące została doręczona w dniu 18 października 2021 r. w trybie art. 150 O.p. Wraz z upływem terminu do wniesienia od niej odwołania tj. z upływem 1 listopada 2021 r. stała się ostateczna.
Z akt sprawy wynika, iż Uchwałą nr [...] Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników P.1. Sp. z o.o. z dniem [...] lutego 2017 r. Skarżący został powołany do pełnienia funkcji Prezesa w jednoosobowym zarządzie Spółki. W dniu [...] stycznia 2019 r. złożył rezygnację z pełnienia tej funkcji. Zatem w czasie, w którym upływały terminy płatności zobowiązań Spółki w podatku od towarów i usług za wrzesień, październik, listopad, grudzień 2017 r. oraz styczeń i luty 2018 roku Skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu. Natomiast w terminie płatności zobowiązania Spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2018 r. Skarżący pozostawał poza zarządem Spółki. W związku z tym Naczelnik PUS umorzył postępowanie podatkowe w zakresie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego, jako byłego Prezesa Zarządu P.1 Sp. z o.o. z tą Spółką za jej zaległości w podatku od towarów i usług za podany miesiąc.
Następnie organ cytując treść art. 116 § 1 O.p. wskazał, iż w sprawie, w toku podejmowanych działań w postępowaniu egzekucyjnym do majątku Spółki nie doszło do wyegzekwowania w całości lub w znacznej części zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień, październik, listopad, grudzień 2017 r. oraz styczeń i luty 2018 r. Jak wynika z dokumentacji akt sprawy w postaci:
- informacji uzyskanych w związku z dokonaniem zajęć [...] Bank [...],[...],[...],[...] Bank [...],[...], Bank [...],
- informacji uzyskanych w związku z dokonaniem zajęć wierzytelności w I. sp. z o.o., P.2. SA, T., L. SA, P.3. Sp. z o.tf., M.1. Sp. z o.o., E.1. SA, S.1. Sp. z o.o., P.4. Sp. z o.o., B.1. Sp. z o.o., F. Sp. z o.o., S.2. Sp. z o.o., SG E.2. Sp. z o.o., M.2. Sp. z o.o., B.2. Sp. z o.o., E.3. Sp. z o.o., W.,
- protokołu o stanie majątkowym Spółki z [...] kwietnia 2019 r.,
- notatek służbowych sporządzonych przez poborcę skarbowego w dniu [...] października 2019 r. oraz [...] października 2021 r.,
- danych pobranych: z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców,
- pisma Naczelnika PUS z 27 września 2023 r., jak również z postanowienia (będącego w niniejszej sprawie organem egzekucyjnym) Naczelnika PUS z dnia [...] września 2023 r. nr [...], umarzającego postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec P.1. Sp. z o.o., Spółka nie posiada majątku ruchomego, nieruchomego ani innych praw majątkowych, z których można byłoby skutecznie zaspokoić zaległości będące przedmiotem niniejszego postępowania.
Biorąc zatem pod uwagę powyższe, jak i okoliczność, iż w toku podejmowanych działań przez organ egzekucyjny do majątku Spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela w całości lub w znacznej części w ocenie organu, zasadnym było stwierdzenie bezskuteczności egzekucji.
Dyrektor IAS podając w dalszej kolejności, iż na podstawie art. 116 § 1 pkt. 1 lit a) O.p. członek zarządu spółki z o.o. może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe tej spółki, jeżeli wykaże, iż we właściwym czasie zgłoszony został wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym zassie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu,
o którym mowa w ww. ustawie wskazał, iż z akt przedmiotowej sprawy wynika, że P.1. Sp. z o.o. posiada zaległości wobec:
- Naczelnika PUS z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące 9-12/2017 oraz za 1,2 i 11,12/2018 r., a także z tytułu podatku od osób prawnych za 2018 r. i zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 1-12/2018 r.
- Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek (wg informacji uzyskanej w piśmie z [...] czerwca 2022 r. nr [...]) na: Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okresy: 10/2018-02/2019, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za okresy: 10/2018-02/2019, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: 10/2018-02/2019.
Ze złożonych przez Spółkę sprawozdań finansowych za lata 2016-2018 nie wynika, aby w tym czasie wystąpił stan nadwyżki zobowiązań nad majątkiem Spółki. Za pozostałe lata funkcjonowania Spółka nie składała sprawozdań finansowych. Natomiast jak ustalono, posiadała nieuregulowane zobowiązania, których opóźnienie w wykonaniu przekroczyło trzy miesiące. Najstarsze z nich to nieuregulowane zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2017 r. wobec Naczelnika PUS.
Dyrektor IAS podał, iż z powyższego wynika, że stan niewypłacalności Spółki został ujawniony w 2018 r. W tym okresie obowiązywały przepisy ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm.) - art. 11 ust. 2 i ust. 5 ww. ustawy. Zatem "właściwym czasem" do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest zaistnienie jednej z przesłanek wymienionych przepisów prawa, przy czym istotnym jest, która z tych okoliczności zaistnieje jako pierwsza. Zgodnie z art. 21 ust. 1 cytowanej ustawy, dłużnik w takiej sytuacji obowiązany jest nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.
Organ wskazał, iż w niniejszej sprawie, termin płatności drugiego z ww. zobowiązań upłynął 27 listopada 2017 r., zatem Spółka zaprzestała regulowania swoich publiczno-prawnych zobowiązań począwszy od 28 listopada 2017 r. W tej sytuacji należało uznać, że Spółka stała się niewypłacalna z dniem 1 marca 2018 r., ponieważ był to pierwszy dzień po upływie trzech miesięcy od opóźnienia w płatności jej drugiego z kolei zobowiązania. Zarząd Spółki w związku z tym, winien w 30-dniowym terminie wskazanym ustawą Prawo upadłościowe tj. licząc od 01 marca 2018 r. podjąć kroki zmierzające do ogłoszenia upadłości podmiotu. Organ wskazał, iż zgodnie z informacją udzieloną przez Sąd Rejonowy G. z [...] marca 2022 r. wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego Spółki nie został zgłoszony, w czasie gdy Skarżący pełnił funkcję w jej Zarządzie.
W dalszej części uzasadnienia decyzji, organ odwoławczy zauważył, że członek/były członek zarządu powinien samodzielnie podjąć działania zmierzające do wykazania przesłanki wyłączającej jego odpowiedzialność z art. 116 § 1 pkt 1 i pkt 2 O.p. Organ wskazując na art. 116 § 1 pkt 1 lit b) O.p. stwierdził, iż w postępowaniu Skarżący nie uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. W trakcie toczącego się postępowania Skarżący nie wskazał również mienia należącego do P.1. Sp. z o.o., z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie jej zaległości podatkowych w znacznej części. Tym samym, w ocenie organu, w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wyłączających odpowiedzialność byłego członka zarządu, o których mowa w art. 116
§ 1 O.p..
Odpowiadając natomiast na zarzuty zgłoszone przez Skarżącego w odwołaniu Dyrektor IAS podał, iż argumentacja Strony, że w czasie pełnienia funkcji w zarządzie Spółka nie była niewypłacalna jest nieuzasadniona, gdyż jak wykazano, stan jej niewypłacalności powstał już 1 marca 2018 r. i utrzymywał się w kolejnych miesiącach, w czasie gdy Skarżący pełnił zarząd Spółką. Podobnie za nieuzasadnioną Dyrektor IAS uznał podnoszoną przez Stronę okoliczność rezygnacji z funkcji Prezesa Zarządu P.1. Sp. z o. o. [...] stycznia 2019 r., w która zdaniem organu w żaden sposób nie wyłącza winy Skarżącego w braku zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Jako pełniący funkcje Prezesa Zarządu był bowiem odpowiedzialny za prowadzenie spraw Spółki i powinien orientować się w bieżącym stanie jej finansów oraz mieć wiedzę co do sposobu jej funkcjonowania, a także być należycie zorientowany, szczególnie w odniesieniu do jej stanu majątkowego i ciążących na niej zobowiązaniach tak, by nie doprowadzić do naruszenia obowiązków wynikających
z obowiązujących przepisów prawa, w tym przepisów podatkowych oraz do sytuacji zadłużenia spółki czy stanu jej niewypłacalności. Jeżeli natomiast Strona pozostawała
w zarządzie podmiotu, który nie wykonywał należycie swoich obowiązków względem Skarbu Państwa to zdaniem Dyrektora IAS, czyniła to na własne ryzyko i powinna mieć świadomość związanej z tym odpowiedzialności podatkowej.
Z kolei na zarzut braku umożliwienia przez organ pierwszej instancji możliwości zapoznania się z protokołem kontroli prowadzonej w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług przez P.1. Sp. z o.o. oraz wyrażenia wątpliwości co do prawidłowości wymiaru podatku od towarów i usług określonego decyzją Naczelnika PUS z dnia 30 września 2021 r., organ drugiej instancji zauważył, iż postępowania w sprawie solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za jej zaległości podatkowe są postępowaniami całkowicie odrębnymi od postępowań kontrolnych oraz postępowań podatkowych prowadzonych w celu określenia wysokości zobowiązania podatkowego podatnika. Powyższe oznacza, że postępowanie o odpowiedzialności członków zarządu spółki za jej zaległości podatkowe, nie jest płaszczyzną do kwestionowania decyzji wymiarowej wymierzającej podatnikowi zobowiązanie podatkowe czy też ustaleń powziętych w postępowaniu kontrolnym prowadzonym wobec podmiotu. Z kolei, gromadzenie materiału dowodowego z tych postępowań w postępowaniu prowadzonym w zakresie orzeczenia o odpowiedzialności za ww. zaległości P.1. Sp. z o.o. nie było konieczne, bowiem organy podatkowe rozstrzygające w niniejszej sprawie związane były wyłącznie ostateczną decyzją, z której wynika istnienie zaległości podatkowych Spółki. Taką decyzją jest ww. decyzja Naczelnika PUS z dnia 30 września 2021 r. na którą nie wniesiono odwołania i która stała się ostateczna z dniem 1 listopada 2021 r. Ponadto - w ocenie Dyrektora IAS - w sprawie zgromadzono materiał dowodowy niezbędny do dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia (z którym Strona zapoznała się [...] stycznia 2023 r. i następnie w postępowaniu odwoławczym [...] grudnia 2023 r.) Organ pierwszej instancji dokonał analizy stanu faktycznego i wziął pod rozwagę wszystkie zebrane dowody
i dokumenty w sprawie. W uzasadnieniu decyzji w sposób jasny wykazał zaistnienie
w sprawie przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Strony za zaległości Spółki w podatku od towarów i usług za wrzesień, październik, listopad, grudzień 2017 r. oraz styczeń i luty 2018 roku wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego. W związku z tym podnoszony [...] zarzut zdaniem organu pozostał nietrafiony.
Wskazując z kolei na zaległości Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień, październik, listopad, grudzień 2017 r. oraz styczeń i luty 2018 r. organ stwierdził, iż nie uległy one przedawnieniu w związku z przerwaniem biegu terminu ich przedawnienia na skutek zastosowania środka egzekucyjnego poprzez zajęcie rachunku bankowego w Bank [...] z 24 listopada 2021 r., o którym podatnik został zawiadomiony. Zatem termin przedawnienia ww. zaległości biegnie na nowo od 25 listopada 2021 r. tj. od dnia następującego po dniu zastosowania środka egzekucyjnego. Ponadto bieg terminu przedawnienia ww. zaległości uległ zawieszeniu od 10 listopada 2022 r. w związku z wszczęciem postępowania w sprawie
o przestępstwo skarbowe, które to postępowanie pozostaje w toku.
3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Skarżący będąc reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżył w całości ww. decyzję Dyrektora IAS, zarzucając:
1) mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7 k.p.a. w zw. z 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ odwoławczy wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę przez organ materiału dowodowego, skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że podatnik M.P. odpowiada za zaległości podatkowe P.1. Sp. z o. o. w podatku od towarów i usług za wrzesień, październik, listopad, grudzień 2017 r. oraz styczeń i luty 2018 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego;
2) mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 121 Ordynacji podatkowej (zwana dalej: o.p.) w zw. z art. 122 o.p. w zw. z art. 187 §1 o.p. w zw. z art. 191 o.p. polegające na:
a) przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sposób niewyczerpujący oraz zaniechaniu ciążącego na organie podatkowym obowiązku wszechstronnego poszukiwania i pełnego gromadzenia materiału dowodowego w sprawie;
b) zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia okoliczności mających znaczenie dla sprawy, zwłaszcza prawidłowego ustalenia, że w momencie, gdy Skarżący pełnił funkcje prezesa zarządu Spółki wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości;
c) oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym, w tym braku przesłuchania wszystkich pracowników Spółki celem ustalenia kondycji finansowej Spółki w momencie, gdy Skarżący był prezesem zarządu, nie przesłuchanie E.P. i K. P., w tym w kontekście podejmowanych przez nich działań i decyzji w zakresie majątku Spółki po rezygnacji mojego Mandanta z funkcji prezesa zarządu, nie podjęcie stosownych działań celem ustalenia składników majątku Spółki, w tym nie podjęcie właściwych kroków celem ustalenia stanu, miejsca składowania i tego, co stało się z rzeczami ujętymi chociażby w wydruku stanów magazynowych przedstawionym przez Skarżącego, a w konsekwencji przyjęcie, iż egzekucja z majątku Spółki pozostaje bezskuteczna, a za zobowiązanie podatkowe Spółki odpowiada Skarżący;
3) mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 116 §1 pkt. 1 lit. a Ordynacji podatkowej polegające na uznaniu przez Organ, że Skarżący we właściwym czasie nie złożył wniosku
o ogłoszenie upadłości Spółki, a tym samym polegającym na uznaniu, że w czasie pełnienia przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu zaszły przesłanki do ogłoszenia upadłości Spółki;
4) mającego istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 116 § 1 pkt 1a o.p. przez jego niezastosowanie i przyjęcie błędnej wykładni polegające na przyjęciu, że stan niewypłacalności Spółki, której Skarżący był prezesem zarządu, powstał w okresie sprawowania przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu, podczas gdy w tym okresie Skarżący nie mógł przypuszczać, że w przyszłości organ podatkowy orzeknie o zaległościach z tytułu podatku od towarów i usług, a zatem nie istniały racjonalne przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenia upadłości Spółki;
5) mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 116 §1 Ordynacji podatkowej polegające na uznaniu, że egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna bez podjęcia właściwych kroków celem ustalenia stanu, miejsca składowania i tego, co stało się z rzeczami ujętymi chociażby w wydruku stanów magazynowych przedstawionym przez Skarżącego;
6) mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 116 § 1 pkt 1b o.p. polegające na jego niezastosowaniu
i przyjęciu jego błędnej wykładni przez uznanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło z winy Skarżącego, w sytuacji gdy do daty ustąpienia z funkcji prezesa zarządu Spółki przez Skarżącego nie istniały uzasadnione podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, a Spółka w tamtym okresie nie posiadała żadnych zaległości, o których wiedzę posiadałby Skarżący, które uzasadniałyby
w tamtym czasie złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisu prowadzi do wniosku, że Skarżący zwolnił się
z odpowiedzialności, gdyż niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy, ponieważ były członek zarządu nie jest uprawniony do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, w której zajmował uprzednio funkcję prezesa zarządu;
7) mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 21 §1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe polegające na uznaniu przez Organ, że Skarżący we właściwym czasie nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, a tym samym polegającym na uznaniu, że
w czasie pełnienia przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu zaszły przesłanki do ogłoszenia upadłości Spółki;
8) mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 107 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że Skarżący odpowiada solidarnie jako były prezes zarządu "P.1." Sp. z o. o. za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień, październik, listopad, grudzień 2017 r. oraz styczeń i luty 2018 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.
W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Ewentualnie, działając z daleko posuniętej ostrożności procesowej o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ. Jednocześnie Skarżący wniósł o zasądzenie od organu administracji publicznej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Nadto, Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: a) D.K., b) M.S. oraz K.S., na adresy wskazane w piśmie procesowym na fakt sytuacji finansowej Spółki P.1. Sp. z o. o. w momencie sprawowania przez Skarżące funkcji prezesa zarządu, na fakt, czy w momencie sprawowania przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości Spółki, na fakt jaki majątek posiadała Spółka w momencie piastowania funkcji prezesa zarządu przez Skarżącego, w tym w momencie rezygnacji przez Skarżącego z funkcji prezesa zarządu, na fakt, czy E i K.P. po rezygnacji przez Skarżącego z funkcji prezesa zarządu podejmowali działania mające na celu upłynnienie majątku Spółki.
Ponadto Skarżący zwrócił się o wystąpienie przez organ do Banku [...] o udzielenie informacji, czy, a jeśli tak, to zajęć jakiego majątku Spółki dokonał ww. Bank w związku z wypowiedzianą Spółce umową, a następnie dokonanie porównania zajęcia majątku Spółki przez ww. Bank z majątkiem Spółki w momencie rezygnacji Skarżącego z funkcji prezesa zarządu celem wykazania faktu upłynnienia majątku Spółki przez E i K.P. po rezygnacji przez Skarżącego z funkcji prezesa zarządu.
4. Dyrektor IAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
5. Na rozprawie, która odbyła się w dniu 9 lipca 2024 r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku pełnomocnicy Skarżącego wnieśli o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania w sprawie zawisłej przed Sądem Okręgowym w [...] w sprawie [...] w przedmiocie skargi pauliańskiej, co do nieruchomości będącej własnością Spółki przed jej zbyciem o wartości przewyższającej wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie. Pełnomocnik ponadto wskazał, że Skarżący złożył zawiadomienie o przestępstwie, które to postępowanie może mieć znaczenie przy rozpoznaniu niniejszej sprawy.
Sąd na rozprawie w dniu 9 lipca 2024 r. postanowił oddalić wniosek o zawieszenia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
6.1. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
6.2. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei, przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, (która to regulacja nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie).
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Dyrektora IAS.
6.3. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy zasadnie orzekł o odpowiedzialności Skarżącego, jako byłego Prezesa Zarządu Spółki z o.o. solidarnie z tą Spółką za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług: za miesiące od września 2017 r. do grudnia 2017 r. oraz od stycznia do lutego 2018 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.
Przedmiotem sporu między stronami jest przede wszystkim ocena prawidłowości przeprowadzonego przez organ postępowania, w szczególności ustaleń dotyczących wystąpienia w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu stanu niewypłacalności Spółki jako przesłanki zgłoszenia wniosku o upadłość oraz jego zawinienia w niezgłoszeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że granice odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika zakreślają przepisy Rozdziału 15 Działu III O.p. zatytułowanego "Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich".
Zgodnie z art. 107 § 1 O.p. tylko w przypadkach i w zakresie przewidzianym
w tym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie.
Na podstawie art. 107 § 2 pkt 2 i 4 O.p. osoby trzecie odpowiadają także za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych oraz koszty postępowania egzekucyjnego. Dodatkowo, stosownie do treści art. 108 § 2 pkt 2 lit a O.p. postępowanie w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.
Jak słusznie wskazano w zaskarżonej decyzji, w rozpatrywanym przypadku spełnione zostały powyższe kryteria, gdyż postępowanie w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej (Skarżącego) zostało wszczęte 10 października 2022 r., natomiast decyzja Naczelnika PUS z dnia 30 września 2021 r. nr [...] określająca Spółce wysokości zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług od września 2017 r. do grudnia 2017 r. oraz od stycznia 2018 r. do lutego 2018 r. a także za grudzień 2018 r. została doręczona w dniu 18 października 2021 r. w trybie doręczenia przez awizo wynikającego z art. 150 O.p. ze skutkiem wynikającym z § 4 tego artykułu.
Stosownie do treści art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2309) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Jak stanowi § 2, odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Powyższe przepisy mają również zastosowanie do byłego członka zarządu, co zostało uregulowane w art. 116 § 4 O.p.
Dyspozycja art. 116 O.p. obejmuje zarówno przesłanki pozytywne orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe, oraz przesłanki negatywne, tzw. egzoneracyjne, które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności.
W orzecznictwie wskazuje się, że organ podatkowy, który orzeka o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe, jest zobowiązany wykazać okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w zaległość, oraz bezskuteczność egzekucji wobec spółki, natomiast ciężar wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu (por. wyroki NSA z dnia 2 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2432/21, z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 394/14, z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt I GSK 892/14, z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1955/15, z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 1044/16; wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
Istnienie lub nieistnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p. nie ma charakteru okoliczności uzupełniającej, lecz jest okolicznością zasadniczą, która podlega badaniu na etapie postępowania zakończonego decyzją organu, a następnie jest kontrolowana w postępowaniu sądowym.
W niniejszej sprawie sporną pozostaje kwestia stwierdzenia, czy w okresie pełnienia funkcji członka zarządu istniał stan niewypłacalności Spółki oraz wystąpienia przesłanki egzoneracyjnej wynikającej z art. 116 § 1 pkt 1 O.p. tj. brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość Spółki.
6.4. Odnosząc się w pierwszej kolejności do ziszczenia się pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki należy na wstępie zauważyć, iż z akt sprawy wynika, że Skarżący zgodnie z Uchwałą nr [...] Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników P.1. Sp. z o.o. został powołany [...] lutego 2017 r. do pełnienia funkcji Prezesa w jednoosobowym zarządzie Spółki. Funkcje tę pełnił do dnia [...] stycznia 2019 r., kiedy to złożył rezygnację z pełnienia ww. funkcji.
Tym samym uznać należało, iż w czasie w którym upływały terminy płatności zobowiązań Spółki w podatku od towarów i usług za: wrzesień, październik, listopad,
i grudzień 2017 r. oraz styczeń i luty 2018 r. Skarżący bezsprzecznie pełnił funkcję Prezesa Zarządu ww. podmiotu. W związku z tym, to na Skarżącym ciążyły związane
z pełnioną funkcją czynności zarządcze w Spółce z o.o. i na nim spoczywała odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań podatkowych Spółki.
W orzecznictwie wskazuje się, iż podstawą powstania odpowiedzialności jest sam fakt bycia członkiem zarządu (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1971/21; wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt III FSK 1567/21; CBOSA). Członek zarządu jest zobowiązany oraz uprawniony do reprezentowania spółki i prowadzenia jej spraw z należytą starannością. Należy ponadto wyjaśnić, że dla ustalenia okresu dotyczącego zaległości, za które członek zarządu ponosi odpowiedzialność na podstawie art. 116 § 2 O.p., kluczowe znaczenie ma wyjaśnienie, co należy rozumieć przez użyte w tym przepisie pojęcie "pełnienie obowiązków". Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wskazuje, że użycie sformułowanie "pełnienie" obowiązków członka zarządu, a nie ich "wykonywanie", oznacza, iż chodzi o zajmowanie stanowiska od momentu powołania do dnia odwołania. Okoliczności związane z faktycznym wykonywaniem lub nie wykonywaniem tych obowiązków nie mają w sprawie znaczenia dla tej oceny. Wskazując na cel przepisu, który konstruuje odpowiedzialność członka zarządu o charakterze odszkodowawczym, a podstawą powstania odpowiedzialności jest sam fakt bycia członkiem zarządu. Przesłanka ta, z racji wykładni systemowej, winna być ustalana w oparciu o obiektywnie istniejące kryteria – spełnienie formalnych warunków "pełnienia funkcji członka zarządu". Pełnienie funkcji członka zarządu jest bowiem funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko (por. wyrok NSA
z dnia 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1971/21; wyrok NSA z dnia 9 marca 2023 r., sygn. akt III FSK 1837/21; wyrok NSA z dnia 9 marca 2023 r., sygn. akt III FSK 1876/21; wyrok NSA z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt III FSK 103/21; wyrok NSA
z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 3354/21; CBOSA).
Charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających, ale oznacza też zwiększony zakres odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki, a więc i skutki działań osób w tej spółce zatrudnionych. Jest to zakres odpowiedzialności wykraczający poza zakres charakterystyczny dla stosunku pracy, gdzie pracownik odpowiada jedynie za skutki swoich działań i to w ograniczonym zakresie, a nie skutki działań podmiotu, w którym jest zatrudniony. Ze względu na taki charakter funkcji członka zarządu nie ma uzasadnienia, aby art. 116 § 2 O.p. interpretować wąsko.
W związku z powyższym przesłankę odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 § 2 O.p. należało uznać za spełnioną.
Zgodzić się natomiast należało, iż zasadnym było umorzenie przez Naczelnika PUS postępowania podatkowego w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego jako byłego członka zarządu P.1. Sp. z o.o. z tą Spółką za jej zaległości z tytułu ww. podatku za grudzień 2018 r., przy ustaleniu okoliczności, iż Skarżący w terminie płatności tych zobowiązań podatkowych Spółki za podany miesiąc nie był już członkiem zarządu.
6.5. Odnosząc się w dalszej kolejności do warunku orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego wynikającego z art. 116 § 1 O.p. tj. przesłanki odpowiedzialności członka zarządu w postaci całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji z majątku spółki, należy stwierdzić, że również i ta przesłanka wystąpiła w niniejszej sprawie.
W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że bezskuteczność egzekucji
w rozumieniu art. 116 § 1 O.p. oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela. Pod pojęciem bezskutecznej egzekucji należy zatem rozumieć sytuację, w której nie ma wątpliwości, że nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki (por. wyroki NSA: z dnia 19 stycznia 2018 r. sygn. akt II FSK 3637/15, z dnia 20 stycznia 2017 r. sygn. akt I FSK 977/15; z dnia 3 sierpnia 2017 r. sygn. akt II FSK 807/17; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 807/19; CBOSA). W doktrynie wskazywane jest, że przesłanka bezskuteczności egzekucji zostaje spełniona tylko wówczas, gdy takie postępowanie egzekucyjne będzie wszczęte
i prowadzone – czy to według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, czy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także w razie oddalenia wniosku spółki o ogłoszenie upadłości z powodu braku majątku potrzebnego na zaspokojenie kosztów postępowania (zob. S. Babiarz, B. Dauter, R. M. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz do art. 116, publ. WKP 2017). Należy przy tym nadmienić, że zgodnie z art. 116 § 1 O.p. do uznania egzekucji za bezskuteczną wystarczający jest choćby częściowy brak możliwości zaspokojenia wierzyciela. Wykazanie bezskuteczności egzekucji nie wymaga formalnego zakończenia postępowania egzekucyjnego, a okoliczność tą można wykazać za pomocą wszelkich dowodów (por. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08, wyroki NSA z dnia 16 maja 2017 r., sygn. akt I FSK 654/15, z dnia 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 807/17; CBOSA).
W świetle podanej uchwały, samo niewydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki nie ma wpływu na odpowiedzialność członka zarządu i w rezultacie na wynik sprawy. Niemniej postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, z uwagi na brak majątku zobowiązanego jest dowodem przesądzającym o bezskuteczności egzekucji.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo wskazał na czynności poczynione co do majątku Spółki w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na podstawie których stwierdził, że spełniona została przesłanka bezskuteczności egzekucji. Jak prawidłowo wykazał, w toku postępowania nie ustalono majątku ruchomego, ani nieruchomego i innych praw majątkowych, z których można byłoby skutecznie zaspokoić zaległości Spółki w podatku od towarów i usług za: wrzesień, październik, listopad, i grudzień 2017 r. oraz styczeń i luty 2018 r. Z dokumentacji sprawy (k. 506 – 5-7 akt administracyjnych) wynika zaś, że postanowieniem z dnia [...] września 2023 r. nr [...] Naczelnik PUS umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Spółki, co potwierdza, że egzekucja wobec tego podmiotu z jego majątku okazała się w całości bezskuteczna.
Z uwagi na powyższe okoliczności stwierdzić należało, iż organ zasadnie uznał, że brak było realnych możliwości zaspokojenia wierzyciela z tytułu zaległości podatkowych Spółki, a w konsekwencji wystąpiła przesłanka bezskuteczności egzekucji.
Mając na względzie, że spełnione zostały obie pozytywne przesłanki warunkujące odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej do rozważenia przez Sąd pozostawała zatem kwestia, czy Skarżący wykazał, że wystąpiła którakolwiek z okoliczności uwalniająca go od tej odpowiedzialności.
6.6. Zdaniem Sądu, Skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych, tj. zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości (lub otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzenia układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu), albo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości bez jego winy.
Zważywszy, że przesłanki zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie zostały uregulowane przepisami ustaw podatkowych, w pełni uprawniona jest konstatacja, że w celu ustalenia okoliczności nakładających na zarząd obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości należy odwołać się do przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe. Wykładnia powyższych przepisów wskazuje, że dla stwierdzenia niewypłacalności dłużnika wystarczające jest ziszczenie się tylko jednej z dwóch enumeratywnie wymienionych w nich podstaw (zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań lub gdy zobowiązania przekroczą wartość majątku).
Sąd podziela przy tym dominujący w orzecznictwie pogląd (zob. m.in. uchwała NSA z 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09, wyrok NSA z 25 maja 2018 r., sygn. akt I FSK 1328/16, wyrok NSA z 10 stycznia 2017 r. sygn. akt II FSK 3737/14), że w odniesieniu do zobowiązań, które powstają z mocy prawa podatnik jest zobowiązany do zapłaty podatku należnego w wysokości właściwej i we właściwych terminach. Nie wypełnianie tych obowiązków uzasadnia wydanie decyzji na podstawie artykułu 21 § 3 O.p. Nie zmienia to jednak oceny, że zobowiązania te powstały już wcześniej i powinny zostać wykonane w terminach i wysokości przewidzianej w przepisach prawa. Tym samym odpowiedzialność osób trzecich (członków zarządu spółek kapitałowych) należy powiązać z momentem powstania zobowiązania podatkowego powstającego z mocy prawa. Wtedy to zobowiązania te stają się wymagalne.
W ślad za Dyrektorem IAS, a wbrew twierdzeniom Strony skarżącej należy podkreślić, że w przypadku Spółki niewątpliwą przesłankę do złożenia wniosku
o upadłość stanowiło zaprzestanie uiszczania wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że przesłanka ta zaistniała w okresie, gdy Skarżący pełnił funkcję członka zarządu
- Prezesa Zarządu Spółki.
W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy, wskazał, że Spółka posiadała zaległości z tytułu: - podatku od towarów i usług za miesiące od września do grudnia 2017 r. oraz za styczeń, luty ale i także za listopad i grudzień 2018 r. Posiadała także zaległości z tytułu podatku od osób prawnych za 2018 r. i odsetek z tytułu nieuregulowanych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. ale i także z tytułu nieopłaconych składek: - na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okresy: od października 2018 r. do lutego 2018 r. od marca do czerwca 2021 r., - na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za okresy: od października 2018 r. do lutego 2019 r., - na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych od października 2018 r. do lutego 2019 r., co zostało potwierdzone informacją uzyskaną z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...] czerwca 2022 r.
Organ podał również, że ze złożonych przez Spółkę sprawozdań finansowych za lata 2016 – 2018 nie wynika aby w tym czasie wystąpił stan nadwyżki zobowiązań nad majątkiem Spółki. Za pozostałe lata funkcjonowania Spółka nie składała sprawozdań finansowych. Posiadała natomiast nieuregulowane zobowiązania, których opóźnienie
w wykonaniu przekroczyło trzy miesiące. Najstarsze z nich to wskazane powyżej nieuregulowane zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień
i października 2017 r. wobec Naczelnika PUS. Zaległości zaś za kolejne okresy rozliczeniowe dowodzą, że Spółka zaprzestała regulowania swoich wymagalnych zobowiązań w sposób trwały.
W ocenie Sądu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie budzi zatem wątpliwości, że w okresie kiedy Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki zaistniała podstawa, o której mowa w art. 11 ust. 1 P.u. do zgłoszenia wniosku
o ogłoszenie upadłości Spółki, gdyż posiadała ona nieuregulowane w terminie, przekraczającym okres trzech miesięcy zobowiązania z tytułu należności publicznoprawnych.
W tym miejscu Sąd zauważa, że przesłanka egzoneracyjna wymieniona w art. 116 § 1 pkt 1 O.p. odnosi się wyłącznie do zgłoszenia wniosku, a nie do skutku tego wniosku, jakim jest ogłoszenie upadłości. Wniosek należy złożyć wówczas, gdy zaistnieją przesłanki niewypłacalności dłużnika, określone w art. 10 i art. 11 P.u. Jeżeli zatem dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań (a z taką sytuacja mamy do czynienia w niniejszej sprawie) i opóźnienie w wykonaniu zobowiązań przekracza trzy miesiące, powinien taki wniosek zawsze złożyć. Odróżnić należy przy tym obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości od skuteczności tego wniosku
i ogłoszenia tej upadłości przez sąd upadłości. Dłużnik, co wymaga podkreślenia, ma jedynie obowiązek dokonania oceny, czy wykonuje swoje wymagalne zobowiązania, natomiast oceny, czy faktycznie zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości władny jest dokonać wyłącznie sąd właściwy w sprawach upadłości (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2016r. sygn. akt III UK 13/16). To do sądu upadłości należy zatem ocena, czy faktycznie zobowiązania nie są wykonywane i czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania upadłościowego. Nawet zatem niewykonywanie wymagalnych zobowiązań wobec jednego wierzyciela nie zwalnia członka zarządu od zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, nie do niego bowiem należy rozstrzygnięcie o zasadności wniosku. Art. 116 § 1 pkt 1 O.p. nie daje członkowi zarządu takiego uprawnienia. Dokonując wykładni tego przepisu należy mieć ponadto na względzie gwarancyjny i subsydiarny charakter odpowiedzialności osoby trzeciej.
W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organów podatkowych, że Skarżący nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość Spółki.
Brak natomiast winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość może być odnoszony jedynie do wyjątkowych sytuacji, w których członek zarządu nie ma wiedzy co do rzeczywistej sytuacji w zakresie płacenia zobowiązań przez spółkę z uzasadnionych (obiektywnie) przyczyn i przy dołożeniu należytej staranności nie może tej wiedzy uzyskać albo podjąć stosownych działań (por. wyrok SN z 10 lutego 2011r., II UK 265/10). Zatem członek zarządu spółki kapitałowej, aby uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe tej spółki powinien zatem udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niego niezależne. Nie wystarczy bowiem subiektywne poczucie braku winy. O braku winy można mówić, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak ten wynikał z przyczyn całkowicie od niego niezależnych. Taką okolicznością wyłączającą winę może być przykładowo długotrwała obłożna choroba uniemożliwiająca złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, czy też brak faktycznego dostępu do dokumentacji finansowej spółki
z niezależnych przyczyn, np. z powodu długotrwałego pozbawienia wolności (zob. wyrok NSA z 15 września 2016r., II FSK 2179/14; wyrok WSA w Warszawie z 23 stycznia 2018r., III SA/Wa 999/17; wyrok WSA w Gliwicach z 3 lipca 2012r., III SA/Gl 332/12, CBOSA).
Trwałe zaprzestanie płacenia należności publicznoprawnych, to niewątpliwie okoliczności, które przy zachowaniu należytej staranności winny być znane Skarżącemu. Pełnienie funkcji członka zarządu jest funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko. Niemożliwym jest powołanie członka zarządu bez jego wiedzy i zgody. Skarżący taką zgodę wyraził, skutkiem czego zgodził się na szereg obowiązków wynikających z pełnienia takiej funkcji oraz na ponoszenie w związku z tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej Spółki. Skarżący godząc się na powołanie w skład zarządu Spółki godził się jednocześnie na wszelkie związane z tym prawa i obowiązki, również na przyjęcie obowiązku prowadzenia spraw spółki i związaną z tym odpowiedzialność wobec spółki, wspólników, podmiotów trzecich, jak również Skarbu Państwa. Przyjęcie natomiast funkcji Prezesa Zarządu i to w dodatku jednoosobowego zobowiązywało do dołożenia należytej staranności w wykonywaniu, wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, obowiązków związanych z tą funkcją. Ponadto, osoba pełniąca funkcję prezesa zarządu powinna posiadać informacje o sprawach spółki, w tym o sprawach finansowych. Osoba podejmująca się piastowania funkcji członka zarządu powinna zdawać sobie sprawę, że charakter prawny tej funkcji oznacza nie tylko obowiązek wykonywania powierzonych jej zadań, ale też zwiększony zakres odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki (zob. wyrok NSA w sprawie o sygn. akt II FSK 817/16, CBOSA).
Obowiązkiem zatem Skarżącego, jako Prezesa Zarządu było monitorowanie płacenia Przez Spółkę wymagalnych zobowiązań, pozwalające na zgłoszenie w odpowiednim czasie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego. Zaniechanie podjęcia odpowiednich działań wynikających z istoty pełnionej funkcji zarządczej nie może prowadzić do zwolnienia z odpowiedzialności opartej o art. 116 O.p. Co ważne, okoliczność czy członek zarządu nie miał świadomości i nie posiadał stosownej wiedzy na temat finansów spółki nie ma znaczenia dla jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe, bowiem rolą członka zarządu jest monitorowanie stanu finansowego spółki, nawet jeżeli pozornie kondycja spółki nie jest zagrożona. Skoro zaległości podatkowe w podatku VAT powstają z mocy samego prawa, to ich nieregulowanie we właściwej wysokości wynikającej z przepisów prawa przez podatnika - tu spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością - powoduje obciążenie winą jej zarządu za nierzetelne prowadzenie spraw spółki (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2017r., II FSK 3689/14, CBOSA).
Rozpatrując kwestię braku zawinienia przy niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie, nie bada się motywów działania, ale kieruje się obiektywnymi miernikami staranności. Objęcie bowiem funkcji członka zarządu
– (w niniejszej sprawie Prezesa jednoosobowego zarządu) wymaga od osoby podejmującej się pełnienia takiej funkcji wyższej niż przeciętna staranności i wiedzy
o wiążących się z tym prawach i obowiązkach natury prywatno i publicznoprawnej,
w tym oceny sytuacji finansowej spółki, w tym okoliczności zaprzestania regulowania wymagalnych zobowiązań.
Z kolei, badanie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości (otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego, zatwierdzenie układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu) jako przesłanki obiektywnej dokonuje się w kontekście ustaleń faktycznych, tj. kiedy spółka zaprzestała płacenia długów lub kiedy nastąpił stan, w którym jej majątek nie wystarczył na zaspokojenie jej zobowiązań. Wniosek o upadłość powinien być zgłoszony w takim czasie, żeby wszyscy wierzyciele mieli możliwość uzyskania równomiernego, chociażby częściowego, zaspokojenia z majątku spółki.
W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we "właściwym czasie", powinna być dokonywana w świetle przepisów ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 10 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FPS 3/09, CBOSA).
Stosownie zatem do art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe - w brzmieniu obowiązującym w dniu 1 marca 2018 r., tj. w dacie, którą organ przyjął jako datę wystąpienia stanu niewypłacalności Spółki - upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny.
Natomiast pojęcie niewypłacalności zostało określone w art. 11 ustawy Prawo upadłościowe. Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (ust. 1). Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące (ust. 1a).
Dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (ust. 2 ).
Wykładnia powyższych przepisów wskazuje, że dla stwierdzenia niewypłacalności dłużnika wystarczające jest ziszczenie się tylko jednej z dwóch enumeratywnie wymienionych w nich podstaw: utrata zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań lub przekroczenie przez zobowiązania wartości majątku. W sytuacji zaś, kiedy wystąpi podstawa do ogłoszenia upadłości, dłużnik jest obowiązany (w stanie prawnym obowiązującym w ww. okresie), nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.
Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika
i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami (art. 21 ust. 1 i 2 przywołanej ustawy).
W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe zasadnie oparły swoje stanowisko
w powyższym zakresie na dowodach stwierdzających istnienie nieuregulowanych przez Spółkę należności z tytułu podatku od towarów i usług za wskazane wyżej okresy rozliczeniowe, odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za styczeń-grudzień 2018 r., jak również wskazały na zaległości dotyczące składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okresy: od października 2018 r. do lutego 2018 r. od marca do czerwca 2021 r., - na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za okresy: od października 2018 r. do lutego 2019 r., oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych od października 2018 r. do lutego 2019 r.
W ocenie Sądu słusznie uznano, że stan faktyczny sprawy, pozwalał na wyciągnięcie prawidłowych wniosków co do zaistnienia przesłanki niewypłacalności Spółki. Zgodne bowiem z zasadami logicznego rozumowania prawidłowe jest stwierdzenie, że skoro spółka począwszy od 28 listopada 2017 r. zaprzestała regulować swoje wymagalne zobowiązania publicznoprawne, to po upływie trzech miesięcy wystąpiła niewypłacalność, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 1a Prawa upadłościowego
Uznać zatem należy, że podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wystąpiły z dniem 1 marca 2018 r., gdyż był to pierwszy dzień po upływie trzech miesięcy od opóźnienia w zapłacie drugiego, kolejnego zobowiązania Spółki z tytułu podatku od towarów i usług - za październik 2017 r. Wobec tego zarząd Spółki powinien w terminie 30 - dni licząc od daty 1 marca 2018 r. podjąć kroki zmierzające do ogłoszenia upadłości Spółki. Spółka takiego wniosku nie zgłosiła, co potwierdzono także informacją udzieloną przez Sąd Rejonowy [...] z dnia [...] marca 2022 r.
Mając powyższe na uwadze nie zaistniała przesłanka zwalniająca z odpowiedzialności przewidziana w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p.
6.7. W ocenie Sądu organ zasadnie też uznał, że Skarżący nie wykazał, by niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki w powyższym terminie miało nastąpić bez jego winy, co stanowiłoby przesłankę egzoneracyjną z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p.
Skarżący jak wynika z postępowania w sprawie, w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Natomiast za argumentację przeciwstawiającą ustaleniom organu podnosi, że stan niewypłacalności Spółki nie powstał w okresie kiedy sprawował funkcję Prezesa zarządu Spółki. Ponadto podnosi, że w tym okresie nie mógł przypuszczać, że w przyszłości organ podatkowy orzeknie o zaległościach z tytułu podatku od towarów i usług, a zatem jak podał Skarżący nie istniały racjonalne przesłanki do składania wniosku o ogłoszenie upadłości.
Tymczasem, z zebranego materiału dowodowego w sprawie jednoznacznie wynika, że stan niewypłacalności Spółki nastąpił w okresie, kiedy Skarżący pełnił funkcje Prezesa Zarządu. Nieuregulowane najdalsze zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług dotyczą miesięcy września oraz października 2017 r., gdzie termin płatności drugiego z zobowiązań upłynął 27 listopada 2017 r. Z dokumentacji zaś sprawy, co zostało wcześniej przedstawione wprost wynika, że rezygnację z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Skarżący złożył w dniu [...] stycznia 2019 r. Stąd twierdzenia Strony w powyższym zakresie pozbawione są uzasadnionych podstaw. Nie bez znaczenia dla sprawy pozostają także okoliczności, które Skarżący przytoczył w treści samego odwołania złożonego od decyzji Naczelnika PUS z dnia 20 grudnia 2022 r., gdzie jak sam podał - z początkiem stycznia 2019 r. jeszcze jako Prezes Zarządu Spółki uzgadniał z właścicielem i jedynym udziałowcem Spółki – E.P. oraz jej doradcą K.P. "plan spłaty zobowiązań, które się pojawiły", co z kolei świadczy o wiedzy Skarżącego na temat kondycji finansowej i istniejących zobowiązań Spółki.
Nie zasługują na uwzględnienie także podnoszone przez pełnomocnika Strony argumenty, na podstawie których twierdzi, iż Skarżący nie mógł przypuszczać, że w przyszłości organ podatkowy orzeknie o zaległościach Spółki z tytułu podatku od towarów i usług, co jego zdaniem nie miało racjonalnego przełożenia na przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości zarządzanego podmiotu.
Po pierwsze, przypuszczenie czy założenie o ewentualnej możliwości orzekania przez organ podatkowy o zaległościach zarządzanego podmiotu nie stanowi okoliczności jakie ustawodawca ustanowił w zakresie przesłanki egzoneracyjnej wypływającej z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. Po drugie, aby nałożyć na członka zarządu Spółki odpowiedzialność za jej zobowiązania podatkowe wystarczający jest sam fakt bycia członkiem zarządu, pełnienia tej funkcji formalnie. Jak też wskazuje się
w orzecznictwie, przesłanka braku winy, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p., dotyczy winy umyślnej, jak i nieumyślnej, a tej ostatniej zarówno w postaci lekkomyślności, jak i niedbalstwa. Dla wykazania zatem omawianej przesłanki egzoneracyjnej nie wystarcza zatem subiektywne poczucie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Brak winy jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1545/16; wyrok NSA z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 817/16; wyrok NSA
z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 38/16; CBOSA). Członek zarządu powinien natomiast orientować się w sprawach podmiotu, którym zarządza, szczególnie
w odniesieniu do stanu majątkowego spółki i ciążących na niej zobowiązań tak, by nie doprowadzić do naruszenia obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów prawa, w tym przepisów podatkowych i do sytuacji zadłużenia spółki oraz stanu jej niewypłacalności. Taka jest bowiem rola osób, którym powierzono prowadzenie spraw spółki (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1854/21; CBOSA).
Podnoszona natomiast okoliczność stanu majątkowego Spółki nie ma wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy, bowiem jest to okoliczność odrębna od istnienia zaległości podatkowych i ich nieregulowania, co z kolei znajduje przełożenie
w postaci trwałego zaprzestania wykonywania przez Spółkę wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a więc o niewypłacalności Spółki.
Na tym tle nie budzi wątpliwości także okoliczność, że Skarżący nie wykazał, aby zaistniała przesłanka egzoneracyjna przewidziana w art. 116 § 1 pkt 2 O.p., bowiem nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie jej zaległości podatkowych w znacznej części.
6.8. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd orzekający w niniejszej sprawie wskazuje, że organy prawidłowo stwierdziły wystąpienie przesłanek pozytywnych uzasadniających orzeczenie solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki, tj. pełnienie przez Skarżącego funkcji Prezesa Zarządu w czasie powstania zobowiązań podatkowych Spółki, które przerodziły się w zaległości, oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec Spółki, a także prawidłowo stwierdziły, że nie wystąpiły przesłanki negatywne, których zaistnienie prowadziłoby do zwolnienia Skarżącego z tej odpowiedzialności, tzn. Skarżący nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, ani nie wykazał, by niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie nastąpiło bez jego winy, a także nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.
Nie zasługiwały zatem na uwzględnienie podniesione przez Skarżącego zarzuty naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit.a) i b) O.p. oraz art. 21 § 1 O.p.
6.9. Odnosząc się do podnoszonych przez Skarżącego zarzutów naruszenia przepisów postępowania Sąd stwierdza, że organy działały na podstawie przepisów prawa (art. 120 O.p.), a w toku postępowania organy podejmowały wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 O.p.). Skarżącemu wyjaśniono zasadność przesłanek, którymi kierowano się przy załatwianiu sprawy (art. 124 O.p.) i zapewniono możliwość czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwiono wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 123 § 1 O.p.), co znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, w sprawie zebrano i w sposób wyczerpujący rozpatrzono cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 O.p.). Organ podatkowy zgodnie
z art. 191 O.p. ocenił na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały wyjaśnione. Nie doszło zatem również do naruszenia art. 180 § 1 O.p. (według którego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem) ani art. 188 O.p., (zgodnie z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem).
Materiał zgromadzony w sprawie, w ocenie Sądu pozwolił na prawidłowe zrekonstruowanie stanu faktycznego niezbędnego dla przeprowadzenia prawidłowego procesu subsumpcji i jego oceny zgodnie z zasadą swobodnej, a nie dowolnej oceny tych dowodów. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wskazał podstawy prawne
i faktyczne poczynionych ustaleń. Podkreślić w tym miejscu należy, że to, iż wyprowadzona z zebranego materiału dowodowego ocena prawna jest odmienna od oczekiwań Strony nie może dowodzić wadliwości tej oceny, która zdaniem Sądu jest zgodna z pozostałymi zebranymi w sprawie dowodami, jak i zasadami wiedzy, logiki
i doświadczenia życiowego, a zatem odpowiada wymogom art. 191 O.p.
Sąd natomiast odnosząc się do zgłoszonego w skardze wniosku o dopuszczenie
i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków wskazanych we wniosku oraz o zwrócenie się przez organ do [...] Bank [...] o informację, na temat ewentualnych zajęć majątku dokonanych przez Bank wskazuje, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 106 § 3 p.p.s.a., przeprowadzenie przez sąd administracyjny uzupełniającego postępowania dowodowego następuje z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Natomiast wnioski dowodowe pełnomocnika strony nie dotyczą dowodów, o których mowa w powołanym art. 106 § 3 p.p.s.a., tym samym nie mogły zostać uwzględnione.
6.10. Końcowo odnosząc się do zgłoszonego przez pełnomocnika Skarżącego na rozprawie w dniu 9 lipca 2024 r. przed tut. Sądem wniosku o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania w sprawie zawisłej przed Sądem Okręgowym w [...] o sygn. akt [...] w przedmiocie skargi pauliańskiej, co do nieruchomości będącej własnością Spółki przed jej zbyciem o wartości przewyższającej wartość sporu w niniejszej sprawie, Sąd wskazuje iż powyższe nie ma wpływu na niniejsze postępowanie. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie nie jest ocena skuteczności dokonanej czynności prawnej, a odpowiedzialność podatkowa członka zarządu za zaległości podatkowe i związana z tym ocena wykazania przesłanek tej odpowiedzialności, w tym przesłanki zwalniającej, poprzez wskazanie mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części, które to mienie jak stwierdzono w trakcie postępowania przed organami nie zostało wskazane. W związku z tym Sąd oddalił zgłoszony przez pełnomocnika Strony w tym przedmiocie wniosek. Podobnie wniosek o zawieszenie postępowania nie uzasadniała zgłoszona na rozprawie przez pełnomocnika okoliczność złożenia zawiadomienia o przestępstwie, na potwierdzenie której nie przedłożono żadnej dokumentacji, ani nie wskazano jakiego zakresu sprawa ww. zawiadomienia dotyczy oraz jej ewentualnego wpływu na sprawę toczącą się przed tutejszym Sądem.
6.11. Reasumując, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 p.p.s.a., dających podstawę do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
6.12. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI