I SA/Gd 2593/02

I SA/Gd 2593/02 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-07-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-11-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Arkadiusz Despot-Mładanowicz
Jolanta Górska
Małgorzata Gorzeń /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA : Małgorzata Gorzeń (spr.) Sędziowie : WSA: Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędzia SO: Jolanta Górska Protokolant: Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 25 października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 119,80zł (sto dziewiętnaście złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania 2. zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] z dnia 29.05.2002r. w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego dokonanego przez W. P. w imieniu S. T. za nieprawidłowe w części zastosowanej stawki celnej.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej wskazał, że na podstawie zgłoszenia celnego z dnia 01.09.1999r. Naczelnik Urzędu Celnego objął procedurą dopuszczenia do obrotu używany samochód osobowy marki [...] wyprodukowany w 1998 roku. Towar do odprawy celnej w imieniu S. T. zgłosił W. P. na podstawie notarialnie poświadczonego upoważnienia z dnia 30.08.1999r., udzielonego przez pana T. Wobec towaru zastosowano stawkę celną obniżoną UE na podstawie deklaracji o preferencyjnym unijnym pochodzeniu towaru, zamieszczonej na rachunku nr [...] z dnia 23.08.1999r. załączonym do zgłoszenia celnego. W ramach weryfikacji przeprowadzonej przez niemieckie władze celne w trybie art. 32 Protokółu Nr 4 do Układu Europejskiego, Główny Urząd Ceł [...] pismem z dnia 09.01,2002r. przekazał do Głównego Urzędu Ceł [...] informację zawierającą wynik kontroli przeprowadzonej u eksportera.
Z pisma Głównego Urzędu Celnego [...] wynika, iż deklaracja pochodzenia na ww. rachunku nie została złożona przez eksportera towaru. Chodzi o fałszerstwo, Dlatego też niemieckie władze celne w przypadku przedmiotowego pojazdu nie mogły potwierdzić jego pochodzenia zgodnie z Protokółem Nr 4 umowy pomiędzy Wspólnotą Europejską a Polską.
Ujawnienie tychże faktów stało się dla organu celnego I instancji podstawą do wszczęcia postępowań w sprawie, które zakończyły się wydaniem w dniu 29.05.2002r. decyzji, mocą której Naczelnik Urzędu Celnego [...] uznał zgłoszenie celne z dnia 01.09.1999r. za nieprawidłowe w części zastosowanej stawki celnej i określił kwotę wynikającą z długu celnego z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej w wysokości 35 % min 1250 EUR/szt. Jednocześnie Naczelnik Urzędu Celnego [....] uznał S. T. oraz W. P. za dłużników solidarnych.
Pismem z dnia 15.06.2002r. W. P. odwołał się od powyższej decyzji, zarzucając jej rażące naruszenie art. 133 i 134 Ordynacji podatkowej w związku z art. 209 § 3 Kodeksu celnego przez przyjęcie, iż jest stroną w postępowaniu celnym na której ciąży dług celny. Od powyższej decyzji odwołał się również S. T. Zaskarżonej decyzji zarzucił "błędne ustalenie, iż W. P. sprowadził samochód na moje zlecenie w sytuacji, gdy samochód ten sprowadził przed udzieleniem pełnomocnictwa oraz naruszenie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej polegającą na pominięciu przy orzekaniu, iż przeciwko W. P. toczy się postępowanie karne w związku z fałszerstwem jakiego dopuścił się na moją szkodę dokonując sprzedaży przedmiotowego samochodu".
Uzasadniając swoje stanowisko Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w przedmiotowej sprawie W. P. działając w imieniu S. T. na podstawie dokumentu SAD zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym używany samochód osobowy marki [...] z zastosowaniem obniżonej stawki celnej.
Zgodnie z art. 64 § 3 Kodeksu celnego, jeżeli składane zgłoszenie nie odpowiada wymogom formalnym określonym w § 1 i § 2, organ celny odmawia jego przyjęcia, wskazując przyczyny odmowy w formie pisemnej. Ponieważ złożone przez zgłaszającego zgłoszenie celne odpowiadało wymogom art. 64 § 1 i § 2 Kodeksu celnego tzn. zostało dokonane na właściwym formularzu, podpisane przez zgłaszającego, zawierało wszystkie elementy niezbędne do objęcia wnioskowaną procedurą jak również dołączono wymagane dokumenty organ celny przyjął niniejsze zgłoszenie. Organ celny przyjął przedmiotowe zgłoszenie celne, a zatem zgodnie z art. 65 § 3 Kodeksu celnego z mocy prawa towar został objęty wnioskowaną procedurą oraz określono kwotę wynikającą z długu celnego.
Przepis art. 70 § 1 Kodeksu celnego daje organom celnym po przyjęciu zgłoszenia celnego prawo dokonania jego weryfikacji, polegającej w szczególności na:
1/ kontroli zgłoszenia celnego i dołączonych do niego dokumentów; organ celny może zażądać od zgłaszającego przedstawienia innych dokumentów w celu sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu,
2/ rewizji celnej towarów z możliwością pobrania próbek w celu przeprowadzenia ich dalszej analizy lub dokładniejszej kontroli.
Z kolei przepis art. 70 § 2 Kodeksu celnego stanowi, że jeżeli organ celny po weryfikacji uzna zgłoszenie celne za nieprawidłowe, stosuje się art. 65 § 4 pkt. 2. Przepis ten nakłada na organ celny obowiązek wydania decyzji administracyjnej w wypadku uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Organ celny nie ma natomiast obowiązku rozstrzygnięcia w formie decyzji o prawidłowości przyjętego zgłoszenia celnego.
W przedmiotowej sprawie organ celny dokonał weryfikacji zgłoszenia celnego zgodnie z art. 70 § 1 Kodeksu celnego, jej wynik został opisany w polu J dokumentu SAD. Dokonując weryfikacji zgłoszenia celnego zgodnie z art. 70 § 1 Kodeksu celnego.
Podkreślenia wymaga fakt, iż organ celny kraju importu nie jest powołany do oceny w trybie art. 70 § 1 Kodeksu celnego autentyczności i rzetelności przedstawionego dowodu pochodzenia oraz statusu pochodzenia towarów nim objętych. Ocena materialna dowodu pochodzenia oraz statusu pochodzenia towarów nim objętych może zostać przeprowadzona wyłącznie w trybie art. 32 Protokółu Nr 4 do Układu Europejskiego przez upoważnione do tego władze celne kraju eksportu. W oparciu o postanowienia art. 32 pkt 1 Protokółu Nr 4 do Układu Europejskiego dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia przeprowadzana jest wyrywkowo lub wtedy gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokółu. W przedmiotowej sprawie Dyrektor Urzędu Celnego dokonał kontroli zgłoszenia celnego z dnia 01.09.1999r. zgodnie z art. 83 § 1 Kodeksu celnego i pismem z dnia 17.05.2001r. zwrócił się do Głównego Urzędu Ceł z wnioskiem o przekazanie celem weryfikacji deklaracji o preferencyjnym unijnym pochodzeniu towaru, naniesionej na rachunku załączonym do mniejszego zgłoszenia, albowiem po rozkodowaniu numeru nadwozia samochodu stwierdzono, iż został on wyprodukowany [...].
Główny Urząd Celny [...] w piśmie z dnia 09.01.2002r. stwierdził, iż deklaracja pochodzenia zamieszczona na ww. rachunku nie została złożona przez eksportera towaru (chodzi o fałszerstwo) i nie potwierdził unijnego pochodzenia pojazdu zgodnie z Protokółem Nr 4. Tak więc przeprowadzona na zasadach art.83 Kodeksu celnego oraz art. 32 Protokółu Nr 4 weryfikacja dowodu pochodzenia okazała się negatywna, tzn. ujawniła stan faktyczny i prawny odmienny od zadeklarowanego w zgłoszeniu celnym.
W świetle uzyskanego materiału dowodowego, a w szczególności wyników dochodzenia niemieckich służb celnych Dyrektor Urzędu Celnego postanowieniami z dnia I9.02.2002r. wszczął z urzędu postępowania wobec S. T. oraz W. P., którego przedmiotem było ustalenie prawidłowości zgłoszenia celnego. Następnie w pismach z dnia 28.02.2002r, organ celny poprosił każdą z ww. osób o wyjaśnienie okoliczności nabycia przedmiotowego samochodu.
S. T. w piśmie, które wpłynęło do UC w dniu 12.05.2002r. stwierdził między innymi, iż nie wiadomo mu nic na temat okoliczności nabycia samochodu będącego przedmiotem sprawy. Pan T. potwierdził, że w dniu 30.08.1999r. udzielił Panu P. pełnomocnictwa do sprowadzenia samochodu osobowego z terenu Niemiec, lecz nigdy nie otrzymał pojazdu.
Wśród wyjaśnień złożonych w przedmiotowej sprawie przez W. P. w piśmie z dnia 03.04.2002r. znajduje się oświadczenie, iż w niniejszej sprawie był on jedynie przewoźnikiem, na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa sprowadził i oclił pojazd, a następnie pomógł go sprzedać posługując się podpisaną in blanco przez Pana T. umową kupna - sprzedaży. Wskazał również Dyrektor Izby Celnej, że w myśl art. 13 § 1 ustawy Kodeks celny cła określane są na podstawie taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Zgodnie zaś z art. 13 § 3 pkt. 4 Kodeksu celnego taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów. Stawki te stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania, Zastosowanie tych stawek może nastąpić retrospektywnie, o ile zostaną spełnione warunki określone przepisami prawa, w tym umowami międzynarodowymi (art. 13 § 4 op. cyt ustawy). Obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy ustępu 5 Postanowień wstępnych do Taryfy celnej ( A. Stawki celne ) stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz postanowienia art. 13 i art. 16 Protokółu Nr 4 do Układu Europejskiego zmienionego Porozumieniem między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi, podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997r. wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków; towar pochodzi z państwa członkowskiego Wspólnoty w rozumieniu postanowień Protokółu Nr 4,pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze, spełniony został warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Niedopełnienie chociażby jednego z powyższych warunków wyklucza zastosowanie stawki celnej obniżonej.
Stosownie do postanowień przepisu art. 16 Protokółu Nr 4 do Układu Europejskiego produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia jako dowodu pochodzenia :
a/ świadectwa przewozowego EUR 1 lub
b/ deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym.
Ustalenia niemieckich władz celnych potwierdzające, że deklaracja zamieszczona na rachunku załączanym do przedmiotowego zgłoszenia celnego nie została złożona przez eksportera jak również: potwierdzenie, iż przedmiotowy samochód nie jest towarem pochodzącym w rozumieniu Protokółu Nr 4 do Układu Europejskiego spowodowały, iż brak jest podstaw do zastosowania wobec niniejszego samochodu obniżonej stawki celnej. Skoro towar nie ma preferencyjnego unijnego pochodzenia, nie może korzystać w obrocie handlowym między Polską i Unią Europejską z postanowień umowy międzynarodowej i winien zostać dopuszczony do obrotu na zasadach ogólnych. W niniejszej sprawie władze celne Niemiec jednoznacznie stwierdziły, że nie mogą potwierdzić unijnego preferencyjnego pochodzenia przedmiotowego samochodu. Tak sformułowana odpowiedź w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości potwierdza, iż towar nie posiada preferencyjnego pochodzenia z Unii Europejskiej wymaganego dla zastosowania obniżonych stawek UE. Mając na uwadze, iż weryfikacja została przeprowadzona zgodnie z postanowieniami Protokółu Nr 4 do Układu Europejskiego przez upoważnione do tego władze celne kraju eksportu, stwierdzić należy, iż stanowi ona jedyny i usankcjonowany prawem dowód tego co zostało w niej potwierdzone. Dyrektor Izby Celnej zauważył także, iż nie jest zadaniem organów celnych dociekaniem kto sfałszował dokument potwierdzający pochodzenie towaru, eksporter czy też importer. Faktem jest. iż zgłaszając towar do odprawy celnej posłużono się sfałszowaną deklaracją potwierdzającą preferencyjne unijne pochodzenie towaru. W tym stanie rzeczy dalsze postępowanie organu celnego sprowadziło się do ustalenia prawidłowej stawki celnej dla towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym na podstawie zgłoszenia celnego z dnia 01.09.1999r. W myśl art. 15 § 1 Kodeksu celnego niepreferencyjne pochodzenie towarów określa się w celu: 1/ stosowania taryfy celnej, z wyjątkiem środków wymienionych w art. 13 § 3 pkt. 4 i pkt. 5
(obniżone i preferencyjne stawki celne), 2/ stosowania środków polityki handlowej i ustanowionych w odrębnych przepisach, 3/ sporządzania i wydawania świadectw potwierdzających pochodzenie towarów. Zgodnie z § 2 tego artykułu reguły ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów określają art. 16-19 ustawy. Z kolei art. 19 §1 Kodeksu celnego stanowi, iż ustalenie pochodzenia towarów o których mowa w art. 16 i 17 dokonywane jest przez organ celny na podstawie dowodu pochodzenia towarów. Jednocześnie § 11 ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia stanowi, iż dowodem pochodzenia towarów może być :
a/ świadectwo pochodzenia,
b/ faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach tych zamieszczony jest zapis o kraju pochodzenia, c/ trwałe oznaczenie kraju pochodzenia na towarze.
W rozpatrywanej sprawie kraj pochodzenia – [...] - został ustalony przez organ celny I instancji na postawie trwałego oznaczenia zamieszczonego w nadwoziu samochodu (kod V1N).
W opinii Dyrektora Izby Celnej zgromadzone przez organ I instancji dokumenty uzasadniają zastosowanie wobec sprowadzonego samochodu autonomicznej stawki celnej. Jeżeli zaś chodzi o zarzuty dotyczące uznania obydwu osób za solidarnych dłużników Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że w myśl art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 209 § I Kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w wypadku:
1/ dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym,
2/objęcia towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym procedurą odprawy czasowej, z częściowym zwolnieniem od cła
§ 2 Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego
§ 3 Dłużnikiem jest zgłaszający. W wypadku przedstawicielstwa pośredniego, o którym mowa a art. 253 § 1 pkt. 2 dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. Jeżeli zgłoszenie celne o objęcie towaru procedurą, o której mowa w § 1, zostało sporządzone na podstawie nieprawdziwych danych, co spowodowało, że należności celne przywozowe nie zostały pobrane lub zostały pobrane w kwocie niższej niż prawnie należna, osoby, które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że dane te są nieprawdziwe zostają uznane za dłużników .
Przywołany wyżej przepis § 3 określa krąg osób, które są dłużnikami lub które mogą zostać uznane za dłużników w rozumieniu prawa, a mianowicie mogą nimi być:
1/ zgłaszający,
2/ osoba, na rzecz której jest składane zgłoszenie celne jak również
3/ osoby, które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które
wiedziałyby lub przy zachowaniu należytej staranności mogłyby się dowiedzieć, że dane są nieprawdziwe.
O takiej wykładni art. 209 § 3 przesądza również treść art. 221 Kodeksu celnego, w myśl którego jeżeli w odniesieniu do tego samego długu celnego występuje kilku dłużników, o których mowa w art. 209 §3, art., 210 §3, art. 211 §3, art, 212 § 3, art., 213 § 4 i 5, art. 217 § 3, art. 218 § 3, art. 219 §3, art., 224 § 3, są oni solidarnie zobowiązani do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego. Dyrektor Izby Celnej wyjaśni, że art. 209 § 3 nie przewiduje, iż zgłaszającemu lub osobie, na rzecz której składane jest zgłoszenie, musi być przypisana wina w zakresie podania nieprawdziwych danych dla uznania ich za zobowiązanych do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego. O zobowiązaniu strony do uiszczenia należności celnych z tytułu wprowadzenia na polski obszar celny towaru przesądza szereg przepisów ustawy Kodeks celny, o których była mowa wyżej. Przedmiotowe postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji nie było postępowaniem, które miało na celu ustalenie osób winnych zaistniałej sytuacji, lecz jedynie postępowaniem celnym
zmierzającym do ustalenia wysokości długu celnego, zgodnie ze stanem faktycznym. Odmowa zastosowania przez organ celny preferencji celnych w postaci obniżonej stawki celnej UE nie jest uzależniona od wykazania przez organ, że strona działała w złej wierze, lub że ponosi winę za przedłożenie nieprawidłowego dowodu pochodzenia.
Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż nie należy do zakresu postępowania celnego dochodzenie przyczyn wadliwości przedłożonego przez stronę dowodu pochodzenia, ani tym bardziej ustalanie osoby odpowiedzialnej za niesłuszne jego wystawienie. Organ celny bada jedynie czy towar posiada preferencyjne unijne pochodzenie, uprawniające do zastosowania obniżonej stawki celnej UE. Rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, podejmowane w postępowaniu celnym, nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia przez organ celny kwestii winy polskiego importera w zakresie podania nieprawdziwych danych odnośnie pochodzenia towaru, bowiem wina lub brak winy importera w tej materii nie zmienia faktu, iż towar w rzeczywistości nie pochodzi z Unii Europejskiej. Zatem nie jest zadaniem organów celnych dociekanie, kto dostarczył nieprawdziwych danych, faktem jest, iż strona posłużyła się takim dokumentem, a zebrany materiał dowodowy pozwolił na określenie dłużników. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż W.P.:
- w ramach uzyskanego pełnomocnictwa przywiózł do Polski i zgłosił do odprawy celnej w imieniu S. T. używany samochód osobowy marki [...], załączając rachunek zawierający sfałszowaną deklarację o preferencyjnym unijnym pochodzeniu towaru. Naczelnik Urzędu Celnego [...] tramie zauważył, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, iż S. T., zgodnie z art. 3 § 1 pkt. 23 Kodeksu celnego, występował jako osoba, na rzecz której dokonano zgłoszenia celnego, gdyż udzielił pełnomocnictwa W. P.. Przedmiotowe pełnomocnictwo zostało podpisane w dniu 30.08.1999r. (nie zostało cofnięte) i z tym dniem zaczęły obowiązywać wszelkie wywodzące się z niego skutki prawne. To mocodawca swoim oświadczeniem woli umocowuje inną osobę do jego reprezentowania i określa zakres, w jakim ma to być wykonywane. Zgodnie z art. 254 § 4 Kodeksu celnego czynności dokonywane przez przedstawiciela w granicach upoważnienia pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która ustanowiła przedstawiciela. S. T. ustanowił pełnomocnika w osobie W. P. i szczegółowo określił czynności, do których go upoważnił tj. do "sprowadzenia z Niemiec samochodu osobowego i do załatwienia wszelkich formalności celnych z tym związanych". Zatem zgodnie z ww. przepisami oraz udzielonym pełnomocnictwem W. P. przywiózł z Niemiec pojazd i dokonał w dniu 01.09.1999r. jego odprawy celnej uiszczając należności celno - podatkowe. W tym stanie rzeczy Naczelnik Urzędu Celnego [...] prawidłowo uznał w przedmiotowej sprawie S.T. za osobę odpowiedzialną solidarnie wraz z W. P.
W niniejszej sprawie przyjęcie przez organ celny ww. zgłoszenia celnego spowodowało z mocy prawa objęcie importowanego towaru wnioskowaną procedurą i określenie kwoty wynikającej z długu celnego, która jednak z powodu zastosowania niewłaściwej stawki celnej była zaniżona w stosunku do prawnie należnej. Podkreślenia wymaga okoliczność, iż to strona chciała wywodzić dla siebie skutki prawne z preferencyjnego pochodzenia towaru z Niemiec poprzez stosowanie obniżonej stawki celnej do obliczenia długu celnego, zatem to na niej ciąży obowiązek udowodnienia istnienia okoliczności, z których przywilej taki wypływa.
Za prawidłowe zgłoszenie towaru wraz ze wszystkimi stosownymi dokumentami i prawidłowo wypełnionym zgłoszeniem celnym odpowiada strona lub działający w jej imieniu przedstawiciel. Z uwagi na fakt, iż przedmiotowe zgłoszenie dokonane zostało na rzecz strony, zgodnie z cyt. wyżej art. 209 § 3, stała się ona dłużnikiem w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego. W rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki wynikające z przywołanego powyżej art. 224 § 3 Kodeksu celnego.
Odnośnie dopuszczenia dowodu z akt sprawy Prokuratury Rejonowej Dyrektor Izby Celnej wyjaśnia, iż w myśl art. 273 Kodeksu celnego prowadzenie postępowania karnego nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania na podstawie przepisów Kodeksu celnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Skargę na powyższą decyzję wniósł S. T. zarzucając jej: 1/ obrazę art, 187 § 1 ordynacji podatkowej polegającą na wydaniu przedmiotowej decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, co doprowadziło do nie rozważenia wszystkich okoliczności mających wpływ na wynik sprawy, a mianowicie z pominięciem okoliczności, iż w stosunku do W. P. toczy się postępowanie karne w związku z podejrzeniem o sfałszowanie umowy kupna-sprzedaży przedmiotowego samochodu jako sprzedanego przez skarżącego. 2/obrazę art. 253 i art. 255 kodeksu celnego oraz 104 k.c. polegającą na uznaniu, że W. P. miał status przedstawiciela upoważniający go do sprowadzenia na polski obszar celny przedmiotowego samochodu w imieniu i na rzecz skarżącego w sytuacji, gdy pełnomocnictwo, wystawione w dniu 30 sierpnia 1999r., doręczone zostało W.P. po dniu 1 września 1999r., a zatem w chwili wprowadzenia towaru na polski obszar celny /przekroczenia granicy/ W. P.nie posiadał pełnomocnictwa, a zatem W. P. działał we własnym imieniu i na swoją rzecz, natomiast w stosunku do skarżącego oznacza to, że dokonana przez W. P. jednostronna czynność prawna jest nieważna jako dokonana bez umocowania.
Skarżący podniósł, że Izba Celna całkowicie pominęła bardzo istotną okoliczność, sygnalizowaną w odwołaniu, a mianowicie, iż przeciwko W. P. toczy się postępowanie karne o sfałszowanie podpisu skarżącego na umowie kupna-sprzedaży przedmiotowego samochodu. W tej sytuacji uznać należy, że wydanie przedmiotowej decyzji, a tym samym decyzji organu I instancji, było przedwczesne. Rodzaj i problematyka toczącego się postępowania karnego jest ściśle związana ze sprawą niniejszą i ewentualne ustalenie w postępowaniu karnym dopuszczenia się przez W. P. przestępstwa na szkodę skarżącego miałoby bez wątpienia istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej. Ustalenie pozytywne w sprawie karnej oznaczałoby nie tylko, że skarżący nie dokonał sprzedaży samochodu, lecz że dokonał tego W. P. we własnym imieniu, ale również potwierdzałoby, iż; od momentu sprowadzenia do Polski samochodu skarżący nie był w jego posiadaniu. Należało zatem wstrzymać się z wydaniem decyzji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego po to, by dysponować pełnym materiałem dowodowym i na jego podstawie wyjaśnić wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, zgodnie z dyrektywą art. 187 § 1 ordynacji podatkowej.
S. T. podniósł, że ustalenie obydwu organów celnych, iż W.P. w dniu 1 września 1999r. był jego przedstawicielem upoważnionym do sprowadzenia przedmiotowego samochodu na jego rzecz jest całkowicie błędne. Ponieważ organ II instancji nie uwzględnił zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych w tym zakresie zasadnym jest postawienie zarzutu obrazy przepisów kodeksu celnego oraz kodeksu cywilnego dotyczących warunków uznania osoby jako przedstawiciela i skuteczności jej działań wobec mocodawcy.
Podniósł, że pełnomocnictwo notarialne upoważniające W. P. do sprowadzenia samochodu osobowego na jego rzecz z zagranicy wystawił w dniu 30 sierpnia 1999r. Pełnomocnictwo to zostało przesłane listem poleconym W. P., a zatem zostało mu doręczone po kilku dniach. Nie dysponując nawet specjalną wiedzą z zakresu czasu doręczania przesyłek poleconych przez pocztę, oraz kierując się własnym doświadczeniem życiowym, a także logiką /skoro W. P. w dniu 1 września 1999r. przekroczył granicę Polski, to w dniu 30 i 31 sierpnia 1999r. znajdował poza miejscem swego zamieszkania tj. za granicą/ można z całą pewnością stwierdzić, iż W.P. w dniu 1 września 1999r. nie dysponował jego pełnomocnictwem. W. P. otrzymane pełnomocnictwo przedstawił dopiero po kilku dniach w Urzędzie Celnym dokonując zgłoszenia towaru do oclenia, gdyż wcześniej nie miał fizycznej możliwości okazania się tym dokumentem. Oznacza to, że w chwili sprowadzenia przedmiotowego samochodu W. P. nie był jeszcze umocowany przez skarżącego do sprowadzenia jakiegokolwiek samochodu. Działał więc bez umocowania, a tym samym jego czynność prawna w stosunku do skarżącego zgodnie z art. 104 k.c. jest nieważna, co winno doprowadzić do zwolnienia strony z obowiązku celnego. Natomiast na gruncie kodeksu celnego - art. 255 okoliczność ta skutkuje uznaniem, że działał on we własnym imieniu i na swoją rzecz, a nie z upoważnienia. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł jak na wstępie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sady administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpoznawanej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja została wydana bowiem w wyniku postępowania naruszającego zasady prowadzenia takiego postępowania. Jest poza sporem, że kluczowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania.
Zgodnie natomiast z treścią art. 122 Ordynacji podatkowej (mającej zastosowanie w sprawie na mocy art. 262 Kodeksu celnego), obowiązkiem organów celnych jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
Wymieniony przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej naczelną zasadą postępowania, w-tym wypadku postępowania celnego.
Podkreślić przy tym należy, że zasady ogólne postępowania są integralną częścią przepisów regulujących procedurę i są dla organu wiążące na równi z innymi przepisami procedury, przy czym art. 122 Ordynacji podatkowej jest nie tylko zasadą dotycząca sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą.
Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, zdaniem Sądu, że organy celne obu instancji nie uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanego przepisu. Podstawową kwestią dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji i postępowania w jakim została ona wydana, jest właściwe rozumienie art. 209 § 3 Kodeksu celnego. Przepis ten przewiduje, że dłużnikami są lub mogą zostać za dłużnika uznane:
1/zgłaszający
2/ osoba, na rzecz której jest składane zgłoszenie celne
3/ osoby, które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziałyby lub przy zachowaniu należytej staranności mogłyby się dowiedzieć, że dane są nieprawdziwe. Ujęcie to oznacza, że każda z wymienionych osób może być dłużnikiem celnym. W zaskarżonej decyzji i w postępowaniu prowadzącym do jej wydania, na tym pierwszym etapie przypisania długu, nie przeprowadzono w pełnym zakresie stosownych ustaleń. Przede wszystkim wątpliwości budzi kwestia, czy przedmiotowy samochód został istotnie sprowadzony na podstawie upoważnienia S. T. z dnia 30 sierpnia 1999r. i dla skarżącego. Zwłaszcza, iż nie są pozbawione podstaw zarzuty skarżącego, iż skoro 30 sierpnia 1999r. w Kancelarii Notarialnej [...] udzielił pełnomocnictwa W. P. do sprowadzenia z Niemiec do Polski samochodu osobowego i do załatwienia wszelkich formalności celnych z tym związanych i pełnomocnictwo to zostało wysłane pocztą to w żadnej mierze W. P. nie mógł legitymować się tym pełnomocnictwem w dniu 1 września 1999r. w momencie dokonywania zgłoszenia celnego. Za słusznością tego twierdzenia wydaje się także przemawiać sam formularz zgłoszenia celnego, który to formularz został wypełniony pismem maszynowym i podpisany przez W. P., a słowo "upoważnienie" zostało dopisane inną czcionką, co mogłoby świadczyć, iż osoba zgłaszająca samochód do procedury dopuszczenia do obrotu nie posiadała w momencie dokonywania zgłoszenia pełnomocnictwa i przedstawiła je dopiero w późniejszym czasie. Kolejną kwestią budzącą wątpliwości jest to, czy ten samochód został faktycznie sprowadzony dla S. T., skoro skarżący twierdzi, iż nigdy tego samochodu nie dostał i go nie widział. Nie ma też żadnych dowodów przemawiających za twierdzeniem, iż właśnie ten samochód objęty procedurą dopuszczenia do obrotu na podstawie zgłoszenia celnego z dnia 1 września 1999r, był przeznaczony dla S. T. Przydatne w tym zakresie mogą okazać się informacje z prowadzonego postępowania karnego, tymczasem organ celny wydając zaskarżoną decyzję pominął fakt, iż w stosunku do W.P. toczy się postępowanie karne o sfałszowanie podpisu skarżącego na umowie kupna-sprzedaży przedmiotowego samochodu. Wynik postępowania karnego oraz materiał zebrany w tym postępowaniu stanowią dowody, które mogą mieć wpływ na dokonane ustalenia w postępowaniu niniejszym przez organy celne. Ponadto w aktach sprawy znajduje się wycena samochodu, z treści której wynika, iż została sporządzona przez Zespół Rzeczoznawców [...] na zlecenie S.T. z dnia 30 sierpnia 1999r. i w dniu 1 września 1999r. została dostarczona na posterunek celny. Organ nie ustalił czy istotnie skarżący zlecił wykonanie tej wyceny. W postępowaniu prowadzącym do wydania zaskarżonej decyzji wadliwość postępowania polegała na tym, że organ administracji zaniedbał rozważenia w zindywidualizowany sposób, w odniesieniu do skarżącego, przesłanek, które decydują o tym, czy w ogóle można przypisać S. T. cechy dłużnika celnego. Założenie, że wielu dłużników odpowiada solidarnie za dług, przesłoniło tu fakt, że najpierw trzeba było ustalić, czy istotnie samochód, którego dotyczyło zgłoszenie celne z dnia 1 września 1999r. został nabyty dla skarżącego i czy w jego imieniu dokonano zgłoszenia celnego. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed' sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Nadto, wobec uwzględnienia skargi, na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) zasadził od organu (którym stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz. U. nr 41, poz. 365 - jest właściwy dyrektor izby celnej) na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, przyjmując, stosownie do art. 205 § 2 tej ustawy, że na koszty te w niniejszej sprawie składa się wpis sądowy.
Wobec uwzględnienia skargi Sąd stwierdził też, na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.
Sąd nie przesadza w żadnym kierunku kwestii tego, czy podmioty zaskarżonej decyzji w rzeczywistości są czy też nie są dłużnikami celnymi. Sąd natomiast uważa, że postępowanie prowadzące do ustalenia tej kwestii zostało przeprowadzone nieprawidłowo z wyżej przedstawionych przyczyn, naruszających zasady wskazane w art. 209 § 3 Kodeksu celnego. Z tych wszystkich względów na mocy powołanych przepisów orzeczono jak w sentencji.