I SA/GD 235/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2004-06-29
NSAAdministracyjneWysokawsa
budżet gminydochody własnetransport publicznyRegionalna Izba Obrachunkowauchwała budżetowaspółka komunalnamajątek gminyprawo finansowesamorząd terytorialny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej stwierdzającą nieważność uchwały budżetowej gminy w części dotyczącej dochodów ze sprzedaży biletów komunikacji miejskiej, uznając te wpływy za dochody z majątku gminy.

Gmina Miasta zaskarżyła uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej, która orzekła nieważność uchwały budżetowej w części dotyczącej planu dochodów ze sprzedaży biletów komunikacji miejskiej i opłat dodatkowych. Kolegium Izby uznało, że wpływy te nie stanowią dochodów gminy na podstawie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Sąd administracyjny uchylił uchwałę Kolegium, uznając, że wpływy ze sprzedaży biletów komunikacji miejskiej mogą być traktowane jako dochody z majątku gminy, zwłaszcza w kontekście umowy z utworzoną spółką z o.o. i wniesionego aportu.

Sprawa dotyczyła uchwały Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej (RIO), która orzekła nieważność uchwały budżetowej Gminy Miasta w części dotyczącej planu dochodów ze sprzedaży biletów komunikacji miejskiej oraz opłat dodatkowych. Kolegium RIO uznało, że te wpływy nie są dochodami własnymi gminy zgodnie z ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, ponieważ spółka z o.o. utworzona przez gminę działa jako samodzielny podmiot gospodarczy. Gmina zaskarżyła tę uchwałę, argumentując, że wpływy te mieszczą się w kategorii dochodów na podstawie odrębnych przepisów lub jako dochody z majątku gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę. Sąd uznał, że Kolegium RIO błędnie zinterpretowało przepis dotyczący dochodów na podstawie odrębnych przepisów, a także zbyt wąsko zdefiniowało pojęcie 'dochody z majątku gminy'. Sąd stwierdził, że wpływy ze sprzedaży biletów mogą być uznane za dochody z majątku gminy, biorąc pod uwagę wniesiony przez gminę aport do spółki oraz umowę o świadczenie usług komunikacyjnych, zgodnie z którą wpływy ze sprzedaży biletów miały być przekazywane na rachunek miasta. W konsekwencji, sąd uchylił uchwałę Kolegium RIO, uznając uchwałę budżetową gminy za zgodną z prawem w spornej części.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, te wpływy nie mogą stanowić dochodów własnych gminy na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 12 ustawy o dochodach j.s.t., gdyż przepis ten ma charakter blankietowy i wymaga odrębnego przepisu ustanawiającego wprost nowe źródło dochodów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 4 ust. 1 pkt 12 ustawy o dochodach j.s.t. nie może być interpretowany w sposób rozszerzający na wpływy ze sprzedaży biletów, gdyż wymaga on istnienia konkretnego, odrębnego przepisu prawa ustanawiającego takie dochody.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

u.d.j.s.t. art. 4 § 1

Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

u.d.j.s.t. art. 5 § 1

Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

Pomocnicze

u.r.i.o. art. 11 § 1

Ustawa o regionalnych izbach obrachunkowych

u.r.i.o. art. 12 § 2

Ustawa o regionalnych izbach obrachunkowych

u.f.p. art. 111 § 1

Ustawa o finansach publicznych

u.s.g. art. 7 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 9 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.g.k. art. 3 § 1

Ustawa o gospodarce komunalnej

k.c. art. 44

Kodeks cywilny

k.c. art. 750

Kodeks cywilny

p.p. art. 33a

Prawo przewozowe

p.p.

Prawo przewozowe

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 148

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.t.d.

Ustawa o transporcie drogowym

k.s.h. art. 49 § 1

Kodeks spółek handlowych

k.s.h.

Kodeks spółek handlowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wpływy ze sprzedaży biletów komunikacji miejskiej oraz opłat dodatkowych stanowią dochody z majątku gminy na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o dochodach j.s.t.

Odrzucone argumenty

Wpływy ze sprzedaży biletów komunikacji miejskiej oraz opłat dodatkowych stanowią dochody gminy na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 12 ustawy o dochodach j.s.t.

Godne uwagi sformułowania

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola ta sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Jeżeli więc przedmiot tego badania określony został w ten sposób, że czy źródłem dochodów własnych gminy (powiatu) mogą być wpływy ze sprzedaży biletów w komunikacji miejskiej oraz kary dodatkowe [...], to jest to zatem płaszczyzna kontroli nie tylko organu nadzoru, lecz również sądu administracyjnego. Przepis ten ma charakter blankietowy i jego dyspozycja zostanie wypełniona wówczas, gdy faktycznie odrębny przepis ustanowi wprost nowe źródło dochodów własnych gminy nie wymienione w przepisie art. 4 ust. 1 cyt. ustawy, a mieszczące się w innych dochodach należnych gminie. Zwrot 'dochody z majątku gminy' jest niewątpliwie pojęciem na tyle niedokreślonym, że może być przedmiotem różnorodnej interpretacji. Przyjęcie tak szerokiego zakresu pojęcia 'majątek gminy' obejmować będzie nie tylko majątek w znaczeniu węższym jako zbiór rzeczy wniesionych aportem, lecz i w znaczeniu szerszym, na użytek sprawy niniejszej, jako bilety komunikacji miejskiej związane ściśle z aportem.

Skład orzekający

Bogusław Szumacher

przewodniczący sprawozdawca

Edyta Anyżewska

członek

Elżbieta Rischka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'dochody z majątku gminy' w kontekście działalności spółek komunalnych i umów o świadczenie usług publicznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia zakładu budżetowego w spółkę z o.o. i specyficznej umowy między gminą a spółką.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii finansów samorządowych i interpretacji przepisów dotyczących dochodów gmin, co jest istotne dla prawników i samorządowców.

Czy wpływy z biletów komunikacji miejskiej to majątek gminy? WSA w Gdańsku rozstrzyga spór z RIO.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 235/04 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bogusław Szumacher /przewodniczący sprawozdawca/
Edyta Anyżewska
Elżbieta Rischka
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Sygn. powiązane
GSK 1465/04 - Wyrok NSA z 2005-03-09
Skarżony organ
Inne
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA B. Szumacher (spr.), Sędziowie NSA Edyta Anyżewska, NSA Elżbieta Rischka, Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Gminy Miasta na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby z dnia 25 marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia nieważności uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia [...] w sprawie uchwalenia budżetu miasta na rok 2004 w części dotyczącej planu dochodów w dziale 600 – Transport i łączność § 0830 – wpływu z usług oraz wydatków w dziale 600 - Transport i łączność rozdział 60004 – lokalny transport zbiorowy 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. zasądza od Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej na rzecz skarżącej Gminy kwotę 540,- zł (pięćset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
I SA/Gd 235/04
U z a s a d n i e n i e
Działając na podstawie art. 11 ust. l i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 55, poz. 577 z późn. zm.) Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej po rozpoznaniu uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia [...] w sprawie uchwalenia budżetu miasta na rok 2004, uchwałą nr [...] z dnia [...] orzekło nieważność badanej uchwały w części dotyczącej planu dochodów w dziale 600 - Transport i łączność § 0830 - Wpływy z usług w kwocie [...] zł oraz wydatków w dziale 600 - Transport i łączność rozdział 60004 - Lokalny transport zbiorowy w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu uchwały Kolegium Izby podano, że badana uchwała budżetowa wpłynęła do Regionalnej Izby Obrachunkowej w dniu [...] i była przedmiotem badania przez Kolegium Izby w dniu [...]. W trakcie czynności tej stwierdzono, że w załączniku nr 2 do uchwały budżetowej o tytule "Dochody własne gminy i dotacje" w dziale 600 - Transport i łączność zaplanowano źródło dochodów "wpływy z usług" w kwocie [...] zł. Z objaśnień do projektu budżetu miasta wynikało, że wśród pozostałych dochodów własnych miasta - w grupie usług - zaplanowano dochody ze sprzedaży biletów komunikacji miejskiej w wysokości [...] -zł oraz dochody z opłat dodatkowych - mandatów w komunikacji miejskiej w wysokości [...]- zł.
Mając na uwadze fakt, że miasto z dniem [...] utworzyło Zakład Komunikacji Miejskiej - spółka z o.o., której przychodami miały być wpływy ze sprzedaży biletów komunikacji miejskiej, Kolegium Izby zauważyło, że badana uchwała budżetowa dotknięta była wadą mającą charakter istotnego naruszenia prawa polegającą na zaplanowaniu wpływów ze sprzedaży biletów komunikacji miejskiej jako źródła dochodów budżetu miasta. Przepisy art. 4 i 5 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. Nr 203, poz. 1966) - zwaną dalej jako "ustawa o dochodach j.s.t.", określające w sposób wyczerpujący źródła dochodów budżetu miasta na prawach powiatu, nie wymieniają dochodu w postaci przychodów spółki prawa handlowego, w której ta jednostka samorządu terytorialnego posiada udziały.
Badając uchwałę budżetową Kolegium Izby zważyło ponadto, że zaplanowane w budżecie miasta dochody z opłat za mandaty w komunikacji miejskiej w wysokości [...]-zł możliwe były do ujęcia w budżecie tylko pod warunkiem, że nie stanowiły one przychodu Spółki - ZKM.
W związku z tymi ustaleniami Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej uchwałą nr [...] z dnia [...] nakazało usunąć ze źródeł dochodów obie wyżej wymienione kwoty z równoczesnym zmniejszeniem wydatków budżetu miasta o tą samą wielkość w terminie do dnia [...] pod rygorem skutków określonych w art. 12 ust. 2 cyt. ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych. Uchwała Kolegium Izby nie została wykonana, a do Izby wpłynął szereg dokumentów oraz pism podtrzymujących stanowisko wyrażone w badanej uchwale budżetowej.
W oparciu o przedłożone dokumenty Kolegium Izby ustaliło, że dnia [...] Rada Miasta na mocy uchwały nr [...] podjęła decyzję o przekształceniu z dniem [...] Zakładu Komunikacji Miejskiej, funkcjonującego w formie zakładu budżetowego, w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. W uchwale tej Rada Miasta postanowiła, że utworzona w ten sposób Spółka wstąpi z dniem [...] we wszystkie prawa i obowiązku dotychczasowego komunalnego zakładu budżetowego ZKM. Omawianą uchwałą Rada Miasta dokonała również podziału składników mienia komunalnego, które do tej pory były wykorzystane przez zakład budżetowy w ten sposób, że:
1) majątek zakładu budżetowego w części zbędnej do prowadzenia działalności gospodarczej przewozowej zostanie z dniem przekształcenia przekazany miastu,
2) majątek związany z układem infrastruktury tramwajowej (tory i linie elektroenergetyki trakcyjnej) oraz pozostała infrastruktura tramwajowa towarzysząca działalności przewozowej zostanie przekazana do Zarządu Dróg i Zieleni, a następnie po przekształceniu ZKM w spółkę z o.o. zostanie jej udostępniona w celu prowadzenia przez Spółkę działalności przewozowej oraz świadczenia innych usług wspomagających,
3) pozostały majątek (m.in. tabor autobusowy i tramwajowy) stanie się majątkiem spółki, natomiast prawo trwałego zarządu gruntami komunalnymi ustanowione na rzecz zakładu budżetowego staje się prawem użytkowania wieczystego Spółki na okres lat 40.
W wyniku realizacji omawianej uchwały dnia [...] aktem notarialnym (rep. A nr [...]) nastąpiło przekształcenie komunalnego zakładu budżetowego - ZKM w Spółkę z o.o.
W dniu [...] pomiędzy miastem a spółką z o.o. - ZKM została zawarta umowa na świadczenie usług w Komunikacji Miejskiej ZKM na lat 5. Zgodnie z postanowieniami umowy miasto wykupiło od spółki całość usług przewozowych świadczonych dotychczas w transporcie autobusowym i tramwajowym przez komunalny zakład budżetowy ZKM. Wartość tych usług w 2004 r. oszacowano w budżecie miasta na kwotę [...] zł. Zgodnie natomiast z postanowieniami § 22 umowy wpływy ze sprzedaży biletów komunikacji miejskiej oraz z tytułu pobierania przez spółkę opłat dodatkowych za jazdę bez biletu miały być odprowadzane na rachunek miasta. Miasto miało wypłacać spółce wynagrodzenie z tytułu komisowej sprzedaży biletów w wysokości 8% wpływów ze sprzedaży biletów oraz w wysokości 35% wpływów z tytułu pobierania opłat dodatkowych. Na tej podstawie w budżecie miasta zaplanowano, opisane wyżej, źródło dochodów "wpływy z usług" i związane z nim kwoty pieniężne.
Kolegium Izby przechodząc do rozważań własnych na wstępie odwołało się do przepisu art. 111 ust. l ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (j.t. Dz.U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148 z późno zm.) stanowiącego, że źródła dochodów budżetu jednostek samorządu terytorialnego określa odrębny akt prawny. Tym aktem była cyt. ustawa o dochodach j.s.t. określająca wart. 4 i 5 źródła dochodów miast na prawach powiatu.
Analizując powołane przepisy pod kątem wykluczeń Kolegium Izby stwierdziło, że należności z tytułu sprzedaży biletów komunikacji miejskiej nie można zaliczyć do wpływów z tytułu podatków, ani do wpływów z opłat. Nie były to również dochody uzyskiwane przez miejskie jednostki budżetowe, wpłaty od miejskich zakładów budżetowych i gospodarstw pomocniczych tych jednostek, ani spadki, zapisy i darowizny na rzecz miasta. Nie były to dochody z kar pieniężnych i grzywien określonych w odrębnych przepisach (art. 4 ust. l pkt 6 i art. 5 ust. l pkt 5 ustawy i dochodach j. s. t.), czy też dochody określone wart. 4 ust. l pkt 7-11 i art. 5 ust. l pkt 6-10 ustawy o dochodach j.s.t.
Zdaniem Kolegium Izby wpływy te nie stanowiły dochodu z majątku jednostki samorządu terytorialnego określonego wart. 4 ust. 1 pkt 4 i art. 5 ust. l pkt 3 ustawy o dochodach j.s.t. Przez dochód z majątku należy bowiem rozumieć, zgodnie z postanowieniami art. 44 K.c., dochód wynikający z prawa własności oraz z innych praw majątkowych przysługujących uprawnionemu podmiotowi. Omawiane wpływy nie wynikały z tych źródeł, ani też nie pochodziły z dywidendy wynikającej z zysku uzyskanego przez spółkę ZKM w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej.
Kolegium Izby nie zgodziło się ze stanowiskiem zawartym w piśmie Zastępcy Prezydenta Miasta z dnia [...], w którym podniesiono, że przedmiotowe wpływy stanowiły dochód budżetu miasta należny tej jednostce na podstawie odrębnych przepisów, a mianowicie dochód określony wart. 4 ust. l pkt 12 ustawy o dochodach j.s.t. W piśmie tym podkreślono, że przedmiotowe wpływy stanowiły dochód miasta uzyskiwany z tytułu wykonywania przez miasto zadania własnego określonego wart. 7 ust. l pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) bez względu na to, czy miasto wykonuje to zadanie samo, czy też powierza jego wykonanie innym podmiotom.
Stanowisko swoje miasto opierało na postanowieniach art. 9 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym w celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami. Formy prowadzenia gospodarki gminnej, w tym wykonywania przez gminę zadań o charakterze użyteczności publicznej określa ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 z późn. zm.), która w art. 3 ust. 1 stanowi, że gmina może powierzyć wykonywanie zadań z zakresu gospodarki komunalnej osobom prawnym w drodze umowy na zasadach ogólnych, tzn. z uwzględnieniem przepisów o finansach publicznych, przepisach o zamówieniach publicznych itd.
W konsekwencji zawarcia umowy o świadczenie usług w komunikacji miejskiej, do której zastosowanie miały przepisy Kodeksu cywilnego (art. 750) oraz regulacje zawarte w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 50, poz. 601 z późn. zm.), ZKM działa w imieniu miasta jako zleceniodawca w zakresie świadczenia usług przewozu osób oraz dokonuje sprzedaży komisowej biletów komunikacji miejskiej przekazując - zgodnie z postanowieniami § 22 ust. 1 tej umowy - wpływy ze sprzedaży biletów na rachunek miasta.
Zdaniem Kolegium Izby, przy nie kwestionowaniu ogólnych założeń wynikających z przedmiotowego pisma, to jednakże wpływy ze sprzedaży biletów komunikacji miejskiej jako dochodu w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 12 ustawy o dochodach j.s.t. nie można było zaakceptować. Utworzenie bowiem spółki z 0.0., która posiadając osobowość prawną występuje w obrocie prawnym jako samodzielny podmiot gospodarczy, wykonując działalność, do wykonywania której została powołana, na własny rachunek i odpowiedzialność, co znajduje potwierdzenie w odniesieniu do gminnych spółek prawa handlowego nie tylko w postanowieniach ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.), ale również wart. 49 ust. 1 ustawy o samorządzie gminny, a zatem utworzona spółka działalności tej nie wykonywała w imieniu gminy, która spółkę tę utworzyła.
Za takim stanowiskiem Kolegium Izby przemawiały również przepisy szczegółowe zawarte w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm.), gdyż miasto nie mogło uzyskać licencji na wykonywanie działalności w zakresie transportu drogowego oraz w ustawie - Prawo przewozowe, bowiem miasto nie jest przewoźnikiem prowadzącym działalność w zakresie lokalnego transportu zbiorowego, zaś stronami umowy przewozu są: przewoźnik - czyli przedsiębiorca wykonujący usługi przewozowe zgodnie z przyznaną mu licencją i pasażer, który przystępuje do umowy przewozu poprzez zakup biletu. Zatem należności z tytułu tej umowy nie mogły stanowić dochodu miasta będącego jedynie organizatorem, a nie wykonawcą usług. Konsekwentnie, dochodem miasta nie mogą być również wpływy z tytułu opłat dodatkowych (art. 33a Prawa przewozowego).
W skardze z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gmina Miasta zaskarżyła w całości opisaną wyżej uchwałę i zarzuciła jej rażące naruszenie art. 4 ust. l pkt 12 ustawy o dochodach j. s. t. poprzez przyjęcie, iż dochody ze sprzedaży biletów komunikacji miejskiej oraz z opłat dodatkowych za przejazd bez biletu nie są dochodami Miasta.
Ponadto zarzucono naruszenie art. l ust. l i art. 11 ust. l ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych przez rozpatrzenie zagadnienia przez Kolegium Izby poza zakresem rzeczowym, do którego jest ono uprawnione, gdyż nie posiada ono kompetencji do badania, czy miasto jest uprawnionym, czy też nieuprawnionym przewoźnikiem, jak również naruszenie art. 12 ust. 1 i 2 wspomnianej ustawy przez stwierdzenie w zaskarżonej uchwale innych nieprawidłowości niż wskazane w uchwale Kolegium Izby nr [...] z dnia [...] oraz art. 18 ust. 3 cyt. ustawy przez uniemożliwienie uczestniczenia stronie skarżącej w całości posiedzenia Kolegium Izby w dniu [...].
Uzasadnienie skargi w zdecydowanej części poświęcone zostało wykazaniu, iż przedmiotowe wpływy mieszczą się w dochodach określonych wart. 4 ust. 1 pkt 12 ustawy o dochodach j.s.t., zaś w części końcowej skargi - z ostrożności procesowej - podniesiono, że wpływy te mogą być uznane za dochody z mienia gminnego na zasadzie wierzytelności przysługującej miastu od spółki ZKM.
W odpowiedzi na skargę z dnia [...] wnoszono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 - dalej jako "ustawa p.p.s.a.").
Według przepisu art. 3 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na (pkt 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Kontrola ta sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem działań lub zaniechań organów administracji publicznej (organów nadzoru).
Powołany przepis art. 3 § 2 pkt 7 cyt. ustawy pozostaje w korelacji z przepisem art. 5 ust. 1 powołanej na wstępie ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych - dalej jako "ustawa rio", które kontrolują gospodarkę finansową właściwych podmiotów na podstawie kryterium zgodności z prawem (pozostałą część pomija się). W ramach nadzoru regionalna izba obrachunkowa bada uchwały podejmowane przez organy jednostek samorządu terytorialnego w sprawach budżetu i jego zmian (art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy rio) na podstawie wspomnianego kryterium legalności.
Jeżeli więc przedmiot tego badania określony został w ten sposób, że czy źródłem dochodów własnych gminy (powiatu) mogą być wpływy ze sprzedaży biletów w komunikacji miejskiej oraz kary dodatkowe (przyjęto pojęcie najbardziej odpowiadające rzeczywistości niż stosowna pozycja w budżecie miasta), a tym samym czy to źródło dochodów zgodne jest z prawem, to jest to zatem płaszczyzna kontroli nie tylko organu nadzoru, lecz również sądu administracyjnego.
Płaszczyzna ta zarówno po stronie Kolegium Izby, jak i zarzutów skargi zawiera odwrotne proporcje, co polega na tym, że zdecydowanie większą uwagę poświęcono zgodności przytoczonego źródła dochodów z przepisem art. 4 ust. l pkt 12 ustawy o dochodach j.s.t. (tak samo przepis art. 5 ust. l pkt 11 cyt. ustawy), podczas gdy przepis ten takiej uwagi nie wymagał.
Jeżeli niesporne jest, iż źródło dochodów własnych budżetu jednostek samorządu terytorialnego określa ustawo dochodach j.s.t., to część dochodowa budżetu zgodna musi być z tą ustawą (założenie wstępne). Innymi słowy, nie można w budżecie gminy umieścić źródła dochodów własnych nie wymienionych w przepisie art. 4 ust. l pkt 1-11.
Sporne wpływy ze sprzedaży biletów komunikacji umieszczone zostały po stronie dochodów jako odpowiadające innym dochodom należnym gminie (powiatowi) na podstawie odrębnych przepisów (art. 4 ust. 1 pkt 12 i art. 5 ust. 1 pkt 11). Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium Izby, skoro tej kwestii poświęcono obszerne uzasadnienie i wyprowadzono podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały budżetowej oraz zarzutami skargi, iż tę część przytoczonego przepisu zawierającą zwrot "na podstawie odrębnych przepisów" należało tłumaczyć według przepisów szczegółowo wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały Kolegium Izby.
W ocenie Sądu przepis ten ma charakter blankietowy i jego dyspozycja zostanie wypełniona wówczas, gdy faktycznie odrębny przepis ustanowi wprost nowe źródło dochodów własnych gminy nie wymienione wart. 4 ust. 1 cyt. ustawy, a mieszczące się w innych dochodach należnych gminie. Przykłady inwencji interpretacyjnych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, jak i skargi wskazują wyraźnie, iż celem przepisu art. 4 ust. l pkt 12 ustawy o dochodach j.s.t. nie była taka subsumcja stanu faktycznego, lecz odwołanie się do konkretnego, innego przepisu. Zatem wpływy ze sprzedaży biletów komunikacji miejskiej, nie mogły na podstawie przytoczonego przepisu stanowić źródła dochodów własnych gminy (powiatu), a wobec tego umieszczenie tego źródła w uchwale budżetowej byłoby niezgodne z ustawą o dochodach j.s.t., gdyby w sprawie niniejszej nie poczyniono rozważań alternatywnych.
Dodać należy, iż ten pogląd Sądu zwalniał od rozważań w zakresie przywołanych aktów prawnych, a w szczególności przepisów Prawa przewozowego czy też relacji pasażer - przewoźnik.
Kolegium Izby odmówiło również uznania omawianych wpływów za inne źródło dochodów, a mianowicie wymienione wart. 4 ust. l pkt 4 ustawy o dochodach j.s.t. i określone jako dochody z majątku gminy.
Zwrot "dochody z majątku gminy" jest niewątpliwie pojęciem na tyle niedokreślonym, że może być przedmiotem różnorodnej interpretacji. Niekoniecznie musi być tłumaczony według przepisów Kodeksu cywilnego lub wybranych zasad działania Spółek handlowych, czy też nie musi odpowiadać pojęciu wierzytelności.
W rozważaniach przede wszystkim wyjść należy z tego punktu widzenia, iż majątkiem gminy jest to czym może ona dysponować w sposób pośredni lub bezpośredni albo co wynika ze skutecznie zawartej umowy. Z pola widzenia nie można tracić bowiem tego faktu, iż Gmina Miasta do nowoutworzonej spółki - ZKM wniosła jako aport własny majątek i majątkiem tym pokryła udziały w spółce. Udziały objęte zostały w 100% przez miasto. Zatem miasto jako jedyny udziałowiec może poprzez organy spółki wpływać na majątek spółki, czy też jej gospodarowanie niezależnie od tego, że spółka jest odrębnym podmiotem (wystarczy zwołać Zgromadzenie Wspólników).
Przyjęcie tak szerokiego zakresu pojęcia "majątek gminy" obejmować będzie nie tylko majątek w znaczeniu węższym jako zbiór rzeczy wniesionych aportem, lecz i w znaczeniu szerszym, na użytek sprawy niniejszej, jako bilety komunikacji miejskiej związane ściśle z aportem. Skoro majątku swego gmina nie wyzbyła się w sposób ostateczny, to musi obejmować on wszystkie przedmioty materialne (i nie tylko).
Drugim argumentem przemawiającym za takim tłumaczeniem majątku gminu przemawia treść umowy cywilnej wiążącej miasto ze spółką ZKM o świadczenie usług komunikacyjnych, których wartość miasto wykupiło od spółki. W ramach tej umowy zawarto postanowienia, mówiąc ogólnie, o przekazywaniu wpływów ze sprzedaży biletów oraz pobranych opłat dodatkowych na rachunek miasta w zamian za ustalone wynagrodzenie. Dopóki umowa ta nie zostanie skutecznie podważona jej postanowienia obowiązują, a tym samym tworzą podstawę do przyjęcia, iż wpływy ze sprzedaży biletów komunikacji miejskiej stanowią dochody z majątku gminy.
Jeżeli Kolegium Izby zgadza się z tym, że gmina może tworzyć jednostki organizacyjne w celu wykonywania zadań, jak również może powierzać wykonanie zadań z zakresu gospodarki komunalnej osobom prawnym w drodze umowy na zasadach ogólnych (podano, że umowa zawarta ze spółką ZKM była wynikiem zgody Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych na zastosowanie trybu z wolnej ręki w celu udzielenia zamówienia publicznego), to nie można pozostawić takiego prawa jako "martwego" w tym znaczeniu, że wpływy ze sprzedaży biletów nie mogą stanowić dochodów z majątku gminy. Z drugiej zaś strony dochodów z majątku gminy nie można zamykać li tylko do dywidendy.
Zajęcie takiego stanowiska prowadzi do konkluzji, że zaskarżona uchwała odmawiając opisanej na wstępie pozycji dochodów budżetu miasta prawnych podstaw do uznania ich jako dochodów z majątku gminy (art. 4 ust. l pkt 4 ustawy o dochodach j.s.t.) i z tych względów orzeczeniu o nieważności uchwały budżetowej w części dotyczącej dochodów i wydatków naruszała wskazane przepisy prawa materialnego oraz art. 5 ust. l w zw. z art. 12 ust. 2 ustawy rio, zaś kontrolowana przez Kolegium Izby uchwała budżetowa w istocie odpowiadała prawu.
W takim stanie za zbędne należy uznać rozważania nad pozostałymi zarzutami skargi, skoro de facto uwzględniony został zarzut najdalej idący.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 148 ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżoną uchwałę, a o kosztach postępowania orzekł w myśl art. 200 ustawy p.p.s.a.
AW

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI