I SA/Gd 231/25

I SA/Gd 231/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka /sprawozdawca/
Irena Wesołowska
Zbigniew Romała /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 128 w zw. z art. 240 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 lipca 2025 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2025 r. sygn. akt SKO Gd/3602/24 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
L. K. (dalej: Podatnik lub Skarżący) 7 sierpnia 2023 r. złożył wniosek o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: SKO) nr SKO Gd/6037/22 z 17 maja 2023 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z 22 września 2022 r. ustalającą wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 rok z uwagi na to, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] ha została przekwalifikowana w ewidencji gruntów i budynków decyzją Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 3 sierpnia 2023 r. z dotychczasowego oznaczenia Tr na Ps IV.
Decyzją SKO Gd/2971/24 z 7 czerwca 2024 r. SKO odmówiło uchylenia decyzji ostatecznej.
Podatnik złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku wskazał, że w księdze wieczystej i ewidencji gruntów dokonano zmiany oznaczenia przedmiotowej nieruchomości z Tr (tereny różne) na Ps (pastwiska trwałe).
SKO decyzją z 15 stycznia 2025 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, gdyż uznało, że nie wznawia się postępowania w wyniku wystąpienia nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istotnych dla sprawy, które powstały po wydaniu decyzji ostatecznej. Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie, albowiem zmiana zapisów w ewidencji gruntów i budynków nastąpiła w sierpniu 2023 r. zaś decyzja SKO została wydana 17 maja 2023 r.
Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - prawo geodezyjne i kartograficzne stanowią podstawę wymiaru podatków. Przedmiotowa ewidencja jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2383) – dalej: "O.p." i stanowi dowód w postępowaniu podatkowym. Wymierzając podatek organy podatkowe są związane zapisami tego dokumentu. W dacie wydania decyzji ostatecznej, o której uchylenie wnosił Skarżący, oznaczenie gruntów działek nr ew. [...], zapisane w tej ewidencji Tr (tereny różne) wskazywały na to, że nieruchomość stanowi przedmiot zobowiązania w podatku od nieruchomości.
SKO wskazało, że zgodnie z art. 1a ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych – dalej "u.o.p.l." przez użyte w ustawie określenia użytki rolne (...) rozumie się grunty sklasyfikowane w ten sposób w ewidencji gruntów i budynków. Z treści tego przepisu wynika, że prawodawca uzależnia opodatkowanie gruntu od treści wpisu, nie zaś od rzeczywistego sposobu wykorzystania gruntu. Przepis ten wyraźnie odrywa kwestię oceny charakteru gruntu od rzeczywistego sposobu jego wykorzystania, jednoznacznie stwierdzając, że przykładowo użytkiem rolnym w rozumieniu tego przepisu nie jest grunt wykorzystywany rolniczo, ale "grunt sklasyfikowany w ten sposób w ewidencji gruntów i budynków". W efekcie nawet udowodnienie niezgodności treści ewidencji z rzeczywistym sposobem wykorzystywania gruntu niczego nie zmienia w opodatkowaniu gruntu. Organy i tak obowiązane są ustalić wysokość zobowiązania podatkowego według klasyfikacji gruntu w ewidencji, gdyż przepis nakazuje mu oprzeć się na ewidencji.
W konsekwencji, w ocenie SKO zmiana dokonana w ewidencji z "terenów różnych- Tr" na "pastwiska trwałe - Ps" w sierpniu 2023 r. będzie wywierała skutek na przyszłość ponieważ - stosownie do art. 6 ust. 3 u.p.o.l. - nie może stanowić podstawy do korygowania zobowiązania wstecz. Ponieważ nowy dowód w postaci zmiany danych zawartych w ewidencji nie istniał w dacie wydania decyzji ostatecznej tj. 17 maja 2023 r. zarzuty wniosku SKO oceniło jako nieuzasadnione i stwierdziło, że przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. nie wystąpiła.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący zaskarżył ww. decyzję w całości.
W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że sporna nieruchomość, będąca ziemią rolną o powierzchni ok. 9 hektarów, stanowiła własność jego ojca jeszcze przed II wojną światową. Decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 22 grudnia 1966 r. dokonano wywłaszczenia działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa - Ministerstwa Obrony Narodowej.
Sąd Okręgowy w Gdańsku w postanowieniu wydanym w sprawie zasiedzenia wskazał, że teren ten nigdy nie został zagospodarowany przez jednostkę wojskową, a nade wszystko znajduje się on poza jej ogrodzeniem. W związku z tym wątpliwości Skarżącego budzą okoliczności związane z podstawą, na jakiej przekwalifikowano sporną nieruchomość z rolnej na grunty pozostałe (w tym zajęte na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizację pożytku publicznego). Według poprzedniej kwalifikacji użytek należał do klasy botanicznej RHIb lub RIVa. Natomiast około 2005 r. Ministerstwo Obrony Narodowej Rejonowy Zarząd Infrastruktury w Gdyni dokonał wymiany ogrodzenia pozostawiając sporną nieruchomość poza ogrodzeniem. W dalszej kolejności wskazał, że uchwałą nr XXIII/479/12 Rady Miasta Gdyni z dnia 26 września 2012 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnic Babie Doły, Obłuże i Oksywie w Gdyni, rejon ulic Zielonej i A. Dickmana (działka leży w karcie terenów nr [...] stanowią opis możliwości zagospodarowania w/w terenu) ustalono, że teren ten przeznaczony jest na rolnictwo i podlega on licznym ograniczeniom umożliwiającym użytkowanie.
Dodatkowo wyjaśnił, że grunt na tej nieruchomości nie był wymieniany, dlatego trudno uznać aby zmienił właściwości. Jednocześnie zauważył, że wszystkie grunty będące w użytkowaniu przez Ministerstwo Obrony Narodowej w księgach wieczystych, jako sposób użytkowania określane są "tereny różne". Końcowo wskazał, że zwrócił się do specjalisty geodety o przekwalifikowanie spornego gruntu zgodnie z stanem faktycznym. Następnie zwrócił się o wznowienie postępowania z uwagi na przekwalifikowanie gruntu. Na tę okoliczność przedstawił decyzję o przekwalifikowaniu z 3 sierpnia 2023 r. Podał, że w wyroku WSA w Gdańsku I SA/Gd 1225/22 z 7 lutego 2023 r. dotyczącej tej działki przedstawił dalsze możliwości postępowania wskazując, że dopiero zmiana zapisów w ewidencji będzie mogła stanowić podstawę do ewentualnego wznowienia postępowania wymiarowego. W księdze wieczystej zostało wprowadzone sprostowanie dotyczące sposobu korzystania z nieruchomości. Wykreślono oznaczenie TR – tereny różne i wpisano PS – pastwiska trwałe. Z tych względów zdaniem Skarżącego skarga zasługuje na uwzględnienie.
SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Na wstępie rozważań podnieść należy, że jedną z naczelnych zasad postępowania podatkowego jest, wyrażona w art. 128 O.p., zasada trwałości decyzji ostatecznych, stanowiąca, że decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w tej ustawie lub w ustawach podatkowych.
W konsekwencji, wzruszenie takich decyzji nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków. Odstępstwem od powyższej zasady są tzw. tryby nadzwyczajne wzruszania decyzji ostatecznych, w tym tryb wznowienia postępowania.
Postępowanie wznowieniowe toczy się w ściśle określonych ramach prawnych, a jego przedmiotem nie może być ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, lecz jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, wyliczone w art. 240 § 1 O.p. Wznowienie postępowania, w ramach którego dopuszczalna jest weryfikacja decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym, nie może więc zastępować kontroli sprawowanej w postępowaniu zwykłym w ramach postępowania odwoławczego. Wyłącznym celem tego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zakończone ostateczną decyzją było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad przewidzianych w art. 240 § 1 O.p., a następnie, w zależności od poczynionych ustaleń, wydanie jednego z możliwych rozstrzygnięć, przewidzianych w art. 245 § 1 O.p.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która umożliwia weryfikację ostatecznych decyzji podatkowych z powodu wad postępowania, a nie samej decyzji. Enumeratywnie wymienione w powyższym przepisie podstawy wznowienia postępowania nakazują organom dokonywanie ich precyzyjnej interpretacji. Przedmiotem takiego postępowania nie może być zatem powtórne merytoryczne rozpoznanie sprawy, gdyż w sposób oczywisty naruszałoby to zasadę trwałości decyzji.
Zaskarżona decyzja została wydana w trybie postępowania nadzwyczajnego, wszczętego przez organ na skutek złożonego przez Skarżącego wniosku o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną SKO z 17 maja 2013 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r. Skarżący składając wniosek o wznowienie postępowania powołał się na okoliczność wydania 3 sierpnia 2023 r. decyzji w sprawie przekwalifikowania gruntu, tj. zaistnienie przesłanki wznowienia z art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Mając na uwadze powyższe wyjaśnić należy, że na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Przywołana podstawa wznowienia będzie mieć zastosowanie, gdy spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: 1) wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, 2) są one istotne dla sprawy, 3) nie były znane organowi, który wydał decyzję, 4) istniały w dniu wydania decyzji.
W orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, że nowymi faktami lub dowodami będą te z nich, które nie zostały uwzględnione przez organ podatkowy jako element faktyczny rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA z dnia 9 czerwca 2004 r., III SA 424/03; wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1985 r., I SA 198/85; wszystkie powołane orzeczenia dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl), przy czym muszą one istnieć w dniu wydania decyzji i nie być znane organowi. Pod pojęciem dowodów lub okoliczności nieznanych organowi, który wydał decyzję pierwotną rozumieć trzeba tylko takie dowody, które nie były przedmiotem badania w postępowaniu zwyczajnym oraz tylko takie okoliczności, które z badanego materiału nie wynikały. Z kolei, aby uznać przedłożony dowód za istotny, w znaczeniu użytym w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., powinien on spowodować wydanie, po wznowieniu postępowania, odmiennego rozstrzygnięcia niż to zawarte w decyzji ostatecznej. Trzeba jednak zauważyć, że odmienna, a nawet błędna ocena dowodu (okoliczności), który istniał i był znany organowi wydającemu decyzję, nie uzasadnia żądania wznowienia postępowania. Błędna bowiem ocena okoliczności faktycznej nie jest tym samym, co brak wiedzy o tej okoliczności. Są to dwie różne sytuacje i tylko jedna z nich, ta druga, stanowi przesłankę wznowienia postępowania podatkowego, zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. (por. S. Presnarowicz (w:) C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz,S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wolters Kluwer Polska spółka z o.o. 2006, s. 814; wyrok WSA z dnia 26 października 2004 r., III SA 2928/03; wyrok NSA z dnia 24 lipca 2018 r., I FSK 1749/16).
Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności lub dowody posiadające łącznie ww. cechy.
Skarżący uważa, że w sprawie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. pozwalająca na uchylenie decyzji ostatecznej, którą błędnie opodatkowano grunt jako Tr (tereny różne), w sytuacji, gdy nigdy nie został on wyłączony z produkcji rolnej. W jego ocenie późniejsza zamiana oznaczenia w ewidencji gruntów i budynków na Ps (pastwiska trwałe) w opisane sytuacji stanowi podstawę wznowienia postępowania.
Sąd zauważa, że decyzja ostateczna dotyczy łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r. Natomiast zmiana w ewidencji gruntów miała miejsce w sierpniu 2023 r., a więc już po wydaniu decyzji ostatecznej. Okoliczność ta nie istniała zatem w dniu wydania decyzji ostatecznej, nie mogła zatem stanowić przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., która umożliwiłaby weryfikację decyzji ostatecznej.
Trafne przy tym jest stanowisko organów dotyczące związania zapisami ewidencji przy wymiarze podatków, który wynika z treści art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1629, dalej: "u.p.g.k."). Od reguły przewidzianej w art. 21 u.p.g.k. nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a więc organy ustalające wysokość zobowiązań nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2010 r., sygn. akt II FSK 1014/10, opubl.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tym samym brak jest możliwości uwzględnienia okoliczności, że w rzeczonym roku podatkowym grunt był faktycznie wykorzystywany w inny sposób niż to wynika z ewidencji gruntów i budynków. Stanowisko to uznać należy za ugruntowane w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 29 czerwca 2006 r., w sprawie II FSK 842/05, LEX nr 242985) i podzielane w literaturze (glosa do tego wyroku A. Bartosiewicza, LEX, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 1150/11, opubl.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zainteresowany chcąc podważyć treść zapisów ujętych w ewidencji, powinien uruchomić stosowny tryb ich korekty (zmiana, aktualizacja, sprostowanie), powołując się na to, że wypis z ewidencji gruntów odbiega od stanu rzeczywistego. Przyjęcie innego zapatrywania godziłoby w pewność obrotu prawnego, deprecjonując rangę dokumentu urzędowego, a tym samym - pełnioną przezeń funkcję. Jednocześnie dopiero z datą zmiany treści w ewidencji określone grunty i budynki zmieniają swój charakter dla celów podatkowych (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3376/21 i powołane tam orzecznictwo).
Przy czym obowiązek zgłoszenia właściwemu staroście wszelkich zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków w terminie 30 dni od dnia powstania tych zmian zapewnia, z jednej strony - aktualność tych danych, które powinny odzwierciedlać stan rzeczywisty, z drugiej zaś - ustanawiając, obowiązek po stronie właściciela zawiadamiania o tych zmianach w krótkim terminie, eliminuje możliwość dokonywania tych zmian z datą wsteczną, tj. obejmującą okres wcześniejszy, przed datą złożenia wniosku.
Zatem, jeżeli zmiany w ewidencji gruntów obejmujące zmiany rodzaju użytków gruntowych zostają wprowadzone w drodze decyzji administracyjnej, to wywołują skutek ex nunc, tj. na przyszłość, a nie skutek ex tunc, tj. z mocą wsteczną (por.: wyrok NSA z 14 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 2631/11). Aktualizacja ewidencji gruntów i budynków nie może bowiem powodować skutków prawnych z mocą wsteczną (por. wyrok NSA z 14 października 2015 r., sygn. akt I OSK 2078/13).
Przy czym w niniejszej sprawie Skarżący nie wykazał, by doszło do oczywistej omyłki pisarskiej, czy też błędu w oznaczeniu spornej działki jako (Tr), która to omyłka miała wystąpić w 2018 r.
Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d) u.p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: 1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: d) wykrycia błędnych informacji; 2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Tym samym aktualizacja ewidencji dokonywana jest nie tylko w celu ujawnienia nowych danych ewidencyjnych, ale aktualizacja może również mieć miejsce w przypadku wykrycia błędnych informacji, wówczas celem aktualizacji jest wyeliminowanie danych błędnych.
Skarżący wskazywał, że decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 22 grudnia 1966 r. dokonano wywłaszczenia działki na rzecz Skarbu Państwa - Ministerstwa Obrony Narodowej. W konsekwencji tego doszło do przekwalifikowania działki mimo, że teren ten nigdy nie został zagospodarowany przez jednostkę wojskową i był wykorzystywany rolniczo.
Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że rzeczywisty sposób użytkowania gruntu nie mógł wpłynąć na sposób jego opodatkowania, gdyż do zmiany w ewidencji nie doszło ze względu na omyłkowy zapis w wyniku błędu, lecz w wyniku wprowadzenia zmian w związku z przeznaczeniem gruntu do wykorzystania na inne cele niż dotychczas. Okoliczność, że jednostka wojskowa nie zrealizowała celu wynikającego z decyzji o wywłaszczeniu nie ma zatem wpływu na ustalenie wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego, gdyż w rzeczonym okresie działka posiadała oznaczenie (Tr) nadane celem wykorzystania do określonej działalności. Oznaczenie to nie było zatem wynikiem błędu, a zostało wprowadzone celem aktualizacji zapisów w związku z wywłaszczeniem. W sytuacji zmiana sytuacji prawnej nieruchomości w związku z otrzymaniem przez Skarżącego prawomocnego orzeczenia o zasiedzeniu uprawniała go jako właściciela do zainicjowania zmian w ewidencji, skoro będąc właścicielem zamierzał je nadal użytkować rolniczo.
Zmiana ewidencji, dokonana w sierpniu 2023 r. nie może zatem prowadzić do uchylenia decyzji ostatecznej z 17 maja 2023 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r. Z przedstawionych informacji wynika, że podstawą zmian nie była omyłka, lecz merytoryczna zmiana danych ewidencyjnych, w tym w zakresie zmian oznaczeń gruntowych. Tym samym dołączona do wniosku o wznowienie decyzja z 3 sierpnia 2023 r. o zmianie klasyfikacji gruntu nie jest dowodem potwierdzającym popełnienie w 2019 r. błędu w oznaczeniu gruntu, lecz potwierdza, że w 2023 r. Skarżący dokonał zmiany, która to zmiana będzie miała znaczenie dla ustalenia wymiaru podatku w kolejnych latach. Skarżący nie wykazał zatem, by ową aktualizacją dokonano korekty danych błędnych.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, SKO prawidłowo oceniło, że w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., bowiem nie stwierdzono, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, nieznane temu organowi.
W konsekwencji należało stwierdzić, że zarzuty zawarte w skardze są bezzasadne. Sąd rozpoznając przedmiotową skargę nie stwierdził też innych naruszeń prawa, które mogłyby stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), skargę oddalił.