I SA/GD 2064/01

I SA/Gd 2064/01 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2005-01-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-10-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Izabela Najda-Ossowska /sprawozdawca/
Sławomir Kozik /przewodniczący/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym-. Przewodniczący sędzia NSA Sławomir Kozik Sędziowie WSA Izabela Najda-Ossowska /spr,/ NSA Alicja Stępień Protokolant – Marzena Cybulska po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. K. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 28 sierpnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległego podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 330,60 (trzysta trzydzieści 60/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Syg. akt I SA/Gd 2064 /01
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z 28 sierpnia 2001r Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z 24 maja 2001r w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległego podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 1998r, od stycznia do grudnia 1999r oraz od stycznia do czerwca 2000r w łącznej wysokości 16.531 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na następujące ustalenia faktyczne i prawne: 13 marca 2001 r. wpłynął do Urzędu Skarbowego wniosek J. K. o rozłożenie na raty zaległości podatkowych za miesiące od marca do grudnia 1998 r., od stycznia do grudnia 1999 r. oraz od stycznia do czerwca 2000 r. wynikających z decyzji Nr [...], [...], [...] w łącznej kwocie: 16.531 zł, motywowany trudną sytuacją finansową podatnika.
Rozstrzygając o wniosku organ pierwszej instancji wydał decyzję z dnia 24 maja 2001 r, w której odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi w uznaniu, że nie ma podstaw do jej udzielenia. Organ wskazał, że do chwili wydania decyzji podatnik nie dokonał żadnej wpłaty na poczet zaległego podatku.
Od tej decyzji podatnik złożył odwołanie, w którym wniósł o jej uchylenie i rozłożenie na raty płatności przedmiotowej zaległości podatkowej. Podatnik wskazał, że obecnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, żona nie osiąga żadnych dochodów, na utrzymaniu ma 18 letnią córkę - uczennicę. Od miesiąca kwietnia 2001 r. rozpoczął spłatę zaległości, która zmalała o kwotę l .537 zł.
Ponadto odwołujący się zarzucił, iż Urząd Skarbowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał się na argument jego trudnej sytuacji finansowej, która uniemożliwi spłatę zaległości również w ratach. W uzupełnieniu odwołania z 11 lipca 2001r podatnik przypomniał przyczyny powstania zaległości podatkowej, tj. niewypełnienie ustawowego obowiązku w zakresie złożenia oświadczenia o wyborze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług VAT-6 przed dokonaniem pierwszej sprzedaży i niewspółmiernie krzywdzącymi konsekwencjami ponoszonymi z tego tytułu. Wniósł także o umorzenie wszystkich należności w podatku VAT, tj. całej sumy zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę.
Rozstrzygając sprawę w postępowaniu odwoławczym Izba Skarbowa wskazała, że wszelkie odstępstwa od zasady powszechności płacenia podatków, wyrażonej w art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowią bezsprzecznie ulgę, gdyż zgodnie z tym przepisem każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawie. Przyznanie ulgi może nastąpić tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy zapłata należności na ogólnie obowiązujących zasadach nie jest możliwa z przyczyn niezależnych od podatnika. Decyzje w przedmiocie ulg w spłacie należności podatkowych wydawane są na podstawie art. 48 § l pkt. 2 ordynacji podatkowej, który stanowi, iż ze względu na ważny interes podatnika, na jego wniosek zaplata zaległości podatkowej może być rozłożona na raty. Przepis ten nie oznacza obligatoryjnego udzielenia ulg w spłacie, pozostawiając tym samym organowi podatkowemu swobodę zarówno co do przyznania, jak i odmowy udzielenia ulgi.
Podstawowym kryterium, jakim kieruje się organ podatkowy jest szybkie i sprawne egzekwowanie prawomocnych i wymagalnych należności Skarbu Państwa, co jest jednym z podstawowych zadań tych organów. Z drugiej zaś strony wydanie decyzji wymaga zebrania i przeanalizowania materiału dowodowego umożliwiającego ocenę okoliczności uzasadniających przyznanie ulgi. Jeżeli postępowanie dowodowo-wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena wniosku, czy i w jakim stopniu rozłożyć na raty płatność zaległości podatkowej wobec braku dających zobiektywizować się kryteriów normatywnych jest już zagadnieniem natury słusznościowej. W związku z powyższym ustalenie przez organ, czy istnieje przesłanka ważnego interesu podatnika, która uzasadniałaby ewentualne rozłożenie na raty zaległości podatkowej jest konieczne do rozważenia możliwości zastosowania tej ulgi, jednak samo przez się nie zobowiązuje organu podatkowego do wydania pozytywnej decyzji. Podkreślenia wymaga bowiem fakt, że w art. 48 § l pkt. 2 ordynacji podatkowej ustawodawca użył określenia "organ podatkowy ze względu na ważny interes podatnika na jego wniosek może", co jednoznacznie wskazuje, iż nawet w sytuacji istnienia ważnego interesu podatnika organy podatkowe nie są zobligowane do udzielenia ulgi podatkowej.
Postępowanie toczące się w sprawie udzielenia ulgi podatkowej powoduje także konieczność gradacji wartości interesu indywidualnego podatnika oraz interesu publicznego w szerokim rozumieniu tego pojęcia.
Z zeznań strony złożonych do protokołu o stanie majątkowym z dnia 12 kwietnia 2001 r. w Urzędzie Skarbowym wynika, że od lutego 2001 r. otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych, ma bezrobotną żonę i 18-letnią córkę, która się uczy. Wraz z małżonką są właścicielami samochodu osobowego marki Opel Kadett (składak - rok produkcji 1997 r.) oraz domu jednorodzinnego, w którym zamieszkuje prowadząca wspólne gospodarstwo domowe - córka G. z dzieckiem i mężem.
Podatnik ma zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na kwotę 3.506,22 zł wraz z odsetkami za zwłokę. W oświadczeniu z 05 maja 2001r. stwierdził, że córka G. prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, obecnie jest w trakcie separacji z mężem. Ponadto wskazał, że samochód osobowy marki Opel Kadett należy wyłącznie do żony, a jego rok produkcji to 1989. W piśmie z 09 lipca 2001 r. strona podniosła, że w okresie trzech poprzednich lat prowadzenia działalności handlowej średni przychód wynosił 46.000 zł., jednak na podstawie zeznania podatkowego PIT-28 za 2000 rok ustalono, że przychód z działalności wyniósł 17.239,86 zł.
Zdaniem Izby Skarbowej powyższe fakty nie potwierdzają, aby sytuacja finansowa podatnika nosiła znamiona wyjątkowo trudnej czy szczególnej. Posiadanie zaległości nie tylko wobec Urzędu Skarbowego, ale również Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazuje na powstrzymywanie się przez niego od spełnienia podstawowego obowiązku, jakim jest płacenie należności publiczno-prawnych.
Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje także źródło powstania zaległości podatkowej, którym jest nieznajomość przepisów prawa nie będąca w istocie rzeczy argumentem przemawiającym za udzieleniem wnioskowanej ulgi podatkowej. Nie można bowiem przerzucać skutków popełnionych błędów wynikających z niewiedzy lub nieumiejętnych działań gospodarczych na budżet państwa, a w konsekwencji na całe społeczeństwo. Prowadzenie każdej działalności gospodarczej w warunkach gospodarki rynkowej związane jest z potencjalnym ryzykiem zaburzeń płynności finansowej jednostki lub innych niepowodzeń gospodarczych, jednakże podmioty gospodarcze winny podejmować wszelkie działania zmierzające do zapobieżenia lub rozwiązywania problemów we własnym zakresie.
Organ odwoławczy podkreślił również, iż Urząd Skarbowy nie potwierdził dokonania przez podatnika dobrowolnej wpłaty na poczet przedmiotowej zaległości, brak także dowodów potwierdzających tę okoliczność. W świetle powyższego nie stwierdzono występowania w tej sprawie przesłanki udzielenia ulgi podatkowej w postaci "ważnego interesu podatnika" zawartej w art. 48 § l pkt. 2 ordynacji podatkowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący domagał się uchylenia decyzji w celu pozytywnego rozpoznania jego wniosku. Skarżący przywołał ustalony w sprawie stan faktyczny w zakresie genezy powstania zaległości podatkowej i odsetek, objętych wnioskiem o umorzenie. Ponownie podniósł okoliczności wskazujące na jego trudną sytuację majątkową i rodzinną, z których większość eksponował w odwołaniu dodając ponadto, że na spłatę zobowiązania potrzebowałby 6 lat, jeśli znajdzie zatrudnienie.
Do skargi skarżący dołączył dowody wpłat, do których w decyzji odniósł się organ w zaskarżonej decyzji oraz dokonał wyliczenia wysokości obciążającej go zaległości z uwzględnieniem przedmiotowych wpłat.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi podnosząc w uzasadnieniu argumentację tożsamą z argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że celem udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowej jest udzielenie pomocy podatnikowi znajdującemu się w złej kondycji finansowej, chodzi o sytuację gospodarczą rokującą poprawę stanu ekonomicznego podmiotu ubiegającego się o ulgę podatkową- w tym kontekście decyzja jest trafna albowiem skarżący zlikwidował prowadzoną przez niego działalność gospodarczą z dniem 04 listopada 2001r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z uwagi na inne argumenty, niż zostały w niej podniesione. W odpowiedzi na wnioski skarżącego zawarte w skardze należy wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Sąd natomiast nie jest uprawniony do oceny zaskarżonych decyzji z punktu widzenia ich słuszności, celowości czy przestrzegania zasad współżycia społecznego. Z art. 145 § l ustawy z 30.08. 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, póz. 1270 ze zm.), która to ustawa znajduje w sprawie zastosowanie na podstawie art. 97 § l ustawy z 30.08.2002r przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U 153, poz.1271 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 48 §1 pkt.2 ordynacji podatkowej organ podatkowy ze względu na ważny interes podatnika może na wniosek podatnika rozłożyć na raty zaległość podatkową.
Określenie ustawowej przesłanki jako "ważnego interesu podatnika" ma charakter nieostry, ustawodawca nie zdefiniował tego pojęcia. Oznacza to że oceny czy w sprawie zachodzą wskazane kierunkowe dyrektywy wyboru dokonywać należy zawsze na tle konkretnego stanu faktycznego. Należy jednak wskazać, że ograniczenie ważnego interesu podatnika jedynie do sytuacji zaistnienia zdarzeń losowych, zewnętrznych nie znajduje uzasadnienia w przepisach, wymagających za to wszechstronnej oceny wszystkich okoliczności sprawy.
Ustalenie, że w sprawie nie występuje ważny interes podatnika przesądza negatywne rozstrzygnięcie o wniosku o rozłożenie na raty. Jednocześnie natomiast stwierdzenie, że stan faktyczny sprawy odpowiada przesłankom do pozytywnego dla wnioskującego rozstrzygnięcia sprawy wcale nie przesądza o konieczności takiego rozstrzygnięcia, gdyż istotą uznania administracyjnego jest możliwość wyboru przez jednego z dopuszczalnych przez prawo wariantów rozstrzygnięcia.
W sprawach rozstrzyganych przez organy w ramach uznania administracyjnego kontroli sądowej podlega ocena czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego tj. czy w sprawie został w pełni zgromadzony materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów.
Odnosząc powyższe uwagi ogólne do przedmiotowej sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji uzasadniając swoją decyzję, wskazały na brak dobrowolnych wpłat przez skarżącego na poczet obciążającej go zaległości podatkowej, co - jak wynika z treści decyzji - było postrzegane przez te organy jako istotna okoliczność uzasadniająca treść rozstrzygnięcia. Tymczasem podatnik przedłożył dowody wpłaty z 19.09.2001r na kwotę 700zł, 07.06.2001r na kwotę 387,70zł oraz 23.04.2001 r na kwotę 443 zł i wskazał, że na poczet tej należności zaliczone zostały zwroty podatku. Decyzja organu pierwszej instancji wydana została w dniu 24 maja 2001 r a organu odwoławczego - 28 sierpnia 2001 r. Niektóre więc z istotnych w sprawie okoliczności istniały już w chwili wydawania zaskarżonej decyzji aczkolwiek w ich treści zostały pominięte, co może być następstwem okoliczności, że organy obu instancji wydały swoje decyzje z naruszeniem art. 200 § l ordynacji podatkowej, który nakłada na organy przed wydaniem decyzji obowiązek wyznaczenia stronie trzydniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Nie udzielenie takiego terminu jest uchybieniem przepisom procesowym, co w przedmiotowej sprawie, z uwagi na kwestię pojawienia się istotnych dowodów, mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § l pkt.l c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i na podstawie art. 200 wskazanej ustawy zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 330,60zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.