I SA/GD 1977/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2005-02-23
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
ubezpieczenia społeczneskładkiopłata dodatkowaZUSKPAdecyzja administracyjnauzasadnieniepouczeniekontrola legalności

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzje ZUS dotyczące dodatkowej opłaty, stwierdzając rażące naruszenie przepisów KPA przez brak uzasadnienia i pouczenia.

Sprawa dotyczyła skargi A Sp. z o.o. na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z lat 1997 i 1998 w przedmiocie dodatkowej opłaty. Sąd uchylił obie decyzje, wskazując na rażące naruszenie Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA) przez ZUS, który nie zawarł w decyzjach uzasadnienia faktycznego i prawnego ani pouczenia o środkach zaskarżenia. Sąd podkreślił, że brak tych elementów pozbawia pismo charakteru decyzji administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę A Sp. z o.o. na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z dnia 26 lutego 1997 r. i 7 maja 1998 r. dotyczące nałożenia dodatkowej opłaty w wysokości 100% kwoty przypisanych składek. Sąd uchylił obie zaskarżone decyzje, stwierdzając rażące naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA), w szczególności art. 107 § 1 i 3 KPA. Podstawowym zarzutem było brak uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz pouczenia o środkach zaskarżenia w wydanych przez ZUS pismach. Sąd podkreślił, że decyzja administracyjna musi zawierać te elementy, aby mogła być uznana za prawidłową. Wcześniejsze postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym również wskazywały na wady formalne decyzji ZUS. Sąd administracyjny, badając legalność zaskarżonych decyzji, stwierdził naruszenie prawa materialnego i procesowego, co skutkowało uchyleniem decyzji ZUS i zobowiązaniem organu do ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem wymogów formalnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, pismo to, podobnie jak poprzedzające je orzeczenia, rażąco narusza dyspozycję art. 107 § 1 i 3 KPA, ponieważ nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz pouczenia o środkach zaskarżenia.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że brak uzasadnienia i pouczenia pozbawia pismo charakteru decyzji administracyjnej, co jest fundamentalnym wymogiem KPA.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

u.o.f.u.s. art. 35 § ust. 1 i 2

Ustawa o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych

ZUS może obciążyć zakład pracy dodatkową opłatą do wysokości 100% należnej kwoty składek w przypadku nieopłacenia składek lub opłacenia ich w niewłaściwej wysokości.

Pomocnicze

k.p.a. art. 104 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Sprawy załatwia się przez wydanie decyzji, która rozstrzyga sprawę co do jej istoty.

k.p.a. art. 107 § § 1-3

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja powinna zawierać m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o środkach zaskarżenia.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego.

k.p.a. art. 149 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania.

u.NSA art. 16 § ust. 1 pkt. 1

Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Zakres kognicji NSA.

u.NSA art. 34 § ust. 1-3

Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Wymogi dotyczące wnoszenia skargi do NSA, w tym konieczność wyczerpania środków odwoławczych lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

u.NSA art. 35 § ust. 1

Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Termin do wniesienia skargi do NSA.

p.p.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kognicja Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

p.p.s.a. art. 13

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 52 § § 1-4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 a/ i c/

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji przez WSA.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie w trybie art. 152 p.p.s.a. (określenie, że decyzja nie podlega wykonaniu).

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 209

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

Dz. U. nr 153/02, poz. 1271 art. 97 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przejście spraw z NSA do WSA.

u.s.u.s.

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Obowiązujące od 1 stycznia 1999 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zaskarżone decyzje ZUS nie zawierały uzasadnienia faktycznego i prawnego. Zaskarżone decyzje ZUS nie zawierały pouczenia o środkach zaskarżenia. Naruszenie art. 107 § 1 i 3 KPA przez ZUS.

Godne uwagi sformułowania

brak rozstrzygnięcia, treści 'decyzji' pozbawia dane pismo charakteru decyzji. Bez osnowy nie ma decyzji. Uzasadnienie natomiast służy wyjaśnieniu rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji.

Skład orzekający

Sławomir Kozik

przewodniczący

Ewa Kwarcińska

sprawozdawca

Tomasz Kolanowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wymogi formalne decyzji administracyjnych, w szczególności obowiązek zawarcia uzasadnienia i pouczenia o środkach zaskarżenia, a także konsekwencje ich braku."

Ograniczenia: Dotyczy spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych i stosowania KPA w kontekście decyzji ZUS, ale zasady dotyczące formy decyzji są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak fundamentalne błędy formalne w decyzjach administracyjnych mogą prowadzić do ich uchylenia, nawet po wielu latach postępowania. Podkreśla znaczenie prawidłowego uzasadnienia i pouczenia dla ochrony praw obywateli.

Decyzja ZUS bez uzasadnienia i pouczenia? Sąd: to nie decyzja, to pusty dokument!

Dane finansowe

WPS: 3428,47 PLN

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 1977/01 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2005-02-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Ewa Kwarcińska /sprawozdawca/
Sławomir Kozik /przewodniczący/
Tomasz Kolanowski
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Kolanowski, Sędzia NSA Ewa Kwarcińska /spr./, Protokolant Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2005 sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 maja 1998 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty dodatkowej 1 .uchyla zaskarżoną decyzję z dnia 7 maja 1998 roku oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 lutego 1997 roku [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 737,20 (siedemset trzydzieści siedem 20/m) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
SA/Gd 1977/01
UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z dnia 26 lutego 1997r. wymierzył skarżącemu A, spółce z o.o. z siedzibą w G. dodatkowa opłatę w wysokości 100% kwoty przypisanych składek tj. kwotę 3.428,47 zł w oparciu o dyspozycje art. 35 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych z dnia 25 listopada 1986r. ( t.j. Dz. U. Nr 25/ 89, poz. 137 ze zm. ). Nie została zachowana forma decyzji administracyjnej ani też nie zawarto żadnego pouczenia w zakresie możliwości zaskarżenia tego orzeczenia (1).
Jednocześnie decyzją z dnia 26 lutego 1997r. stwierdzono, że skarżący jest zobowiązany do zapłacenia składek na ubezpieczenie wskazanych w decyzji pracowników od wypłaconych im w roku 1993 ekwiwalentów za nie wykorzystany urlop pracowniczy w łącznej kwocie 3.428,47 zł. Zachowano formę decyzji oraz pouczono skarżącego o trybie odwołania się od tej decyzji administracyjnej do Sądu Wojewódzkiego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (2).
W dniu 9 lutego 1998r. pełnomocnik skarżącego wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie dodatkowej opłaty.
Pismem z dnia 7 maja 1998r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał wymierzoną dodatkową opłatą (...) zastosowaną na podstawie art. 35 ust. 2 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (...) (3).
Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 12 listopada 1997r. w sprawie [...] zmieniono zaskarżoną decyzję ZUS z dnia 26 lutego 1997r. (2) w części dotyczącej odsetek, w pozostałym zakresie oddalono odwołanie.
Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 12 maja 2000r. w sprawie I SAB/Gd 12/99 oddalił skargę strony skarżącej na bezczynność ZUS w sprawie opłaty dodatkowej z tytułu nie uiszczenia w roku 1993 składek na ubezpieczenie społeczne pracowników od wypłaconych ekwiwalentów za urlopy wypoczynkowe. W uzasadnieniu tego orzeczenia NSA podkreślił, iż zasadnie pełnomocnik strony skarżącej potraktował pismo z dnia 26 lutego 1997r. (1) informujące skarżącego o obciążeniu jej opłatą dodatkową jako decyzję w sprawie ( ( art. 104 §
kpa w zw. z art. 180 § 1 kpa i art. 107 § 1-3 kpa ). Zdaniem Sądu decyzja ta rażąco narusza dyspozycję art. 107 § 1 i 3 kpa, bowiem nie zawiera uzasadnienia faktycznego, wskazania przyczyny z powodu których ZUS zastosował w sprawie maksymalną opłatę dodatkową oraz pouczenia czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. Słusznie strona skarżąca domagała się uzupełnienia decyzji w trybie art. 111 § 1 kpa, jednak zdaniem Sądu brak możliwości uznania, że ZUS pozostawał w tej sprawie w bezczynności, udzielając stronie odpowiedzi odmownej ( choć nie w formie postanowienia ). Wskazano na dyspozycję art. 16 ust. 1 pkt. 1 ustawy o NSA oraz art. 34 ust 1 tej ustawy.
W wyroku z dnia 11 maja 2001r. w sprawie 1 SAB/Gd 20/00 Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązał ZUS, w sprawie wniosku z dnia 29 sierpnia 2000r. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z dnia 7 maja 1998r. w przedmiocie wymierzenia dodatkowej opłaty w wysokości 100 % przypisanych składek (3), do rozpoznania wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy.
W dniu 6 sierpnia 2001r. ZUS wydał postanowienie odmawiające stronie skarżącej przywrócenie terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy bowiem przepisy prawa nie określają terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy.
W dniu 14 sierpnia 2001r. ( dor. 16.0] .2001 r. ) pełnomocnik skarżącego wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę decyzji administracyjnej z dnia 7 maja 1998r. (3) o podtrzymaniu wymierzonej dodatkowej opłaty w wysokości 100% kwoty przypisanych składek oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji z dnia 26 lutego 1997r. (1).
W dniu 18 października 2001r. wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga na decyzję ZUS z dnia 7 maja I998r. (3), zarzucająca jej rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 107 § 1 i 3 w związku z art. 180 § 1 Kpa oraz obrazę art. 77 § 1 w związku z art. 180 § 1 Kpa poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego co faktycznie spowodowało odmowę wznowienia postępowania (3). Pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 7 maja 1998r. (3).
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej odrzucenie. W uzasadnieniu wskazano, że wyrokiem z dnia 12 maja 2000r. w sprawie I SAB/ Gd 12/99 skarga w sprawie opłaty dodatkowej została oddalona; (...) ze wzglądu na prawomocne rozstrzygnięcie sprawy ZUS nie znajduje podstaw do ponownego jej rozpoznania. Złożenie skargi na decyzją Zakładu Ubezpieczeń z dnia 7 maja 1998r.t w dniu 17 października 2001r. uzasadnia (...) złożenie wniosku o odrzucenie skargi wobec upływu terminu 30 dni o jakim mowa w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym { Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153/02, poz. 1271 ze zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153/02, poz. 1270 ).
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje:
i.
Podkreślić należy, iż przedmiotem skargi jest orzeczenie ZUS z dnia 7 maja 1998r., wydane w formie pisma skierowanego do skarżącego, podtrzymującego wymierzoną uprzednio w dniu 26 lutego 1997r. dodatkową opłatę w załatwieniu wniosku strony skarżącej o wznowienie postępowania. Sąd w tej sprawie podziela pogląd w zakresie kompetencji sądu administracyjnego w tego typu sprawach wyrażony w wyroku NSA z dnia 12 maja 2000r. w sprawie 1 SAB/Gd 12/99 (art. 16 ust. 1 pkt. 1 w związku z art. 34 ust. 3 ustawy o NSA ).
ii.
Sprawa niniejsza wywodzi się z treści orzeczenia ZUS z dnia 26 lutego 1997r. wymierzającą stronie skarżącej dodatkową opłatę w wysokości 100% kwoty przypisanych składek w wysokości 3.428, 47zł. Podstawą prawną tego orzeczenia była ustawa z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 25/89, poz. 137 ). W art. 35 ust. 1 i 2 przywołanej ustawy ustawodawca postanowił, że składki na ubezpieczenie społeczne pracowników oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę i dodatkowych opłat, nie opłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W razie nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne pracowników lub opłacenia ich w niewłaściwej wysokości, ZUS może obciążyć zakład pracy dodatkową opłatą do wysokości 100% należnej kwoty składek ( ust. 2 art. 35 ).
Skarżący w dniu 2 marca 1998r. złożył wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt. 8 w związku z art. 180 § 1 Kpa w związku z treścią wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia 12 listopada 1997r. ( ... ) nakazujący odstąpienia od naliczania odsetek od składek ubezpieczających. ZUS postanowieniem z dnia 2 marca 1998r., na podstawie art. 149 § 1 Kpa wznowił postępowanie, a następnie, w formie pisma, w dniu 7 maja 1998r. (doręczonego stronie z uchybieniem art. 40 § 2 Kpa ) podtrzymał wymierzoną dodatkową opłatę w wysokości 100% kwoty przypisanej składki, przy czym nie zostało doręczone ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi a bezpośrednio stronie skarżącej. Orzeczenie to, podobnie jak poprzedzające je orzeczenia z dnia 26 lutego 1997r., nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz nie zawiera pouczenia o środkach zaskarżenia.
iii.
Wyrokiem z dnia 12 maja 2000r. (1 SAB/Gd 12/99) dot. skargi na bezczynność ZUS w sprawie opłaty dodatkowej z tytułu nie uiszczenia w 1993r. składki na ubezpieczenie społeczne pracowników od wypłaconych ekwiwalentów za urlopy wypoczynkowe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano jednak, że formą prawną w zakresie cyt. art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych winna być decyzja, która ponadto winna zawierać uzasadnienie faktyczne, wskazywać przyczyny z powodu których ZUS zastosował maksymalny poziom dodatkowej opłaty, winna też zawierać pouczenie czy i w jakim trybie przysługuje stronie odwołanie; jeżeli od decyzji przysługiwałby inny środek to decyzja ta i takie pouczenia winna zawierać. NSA w ww. wyroku podkreślił, iż orzeczenie z dnia 26 lutego 1997r. rażąco narusza art. 107 § 1 i 3 Kpa, bowiem nie spełnia powyższych wymogów. Wskazano, iż decyzja z dnia 26 lutego 1997r. może zostać zaskarżona do NSA na podstawie art. 16 ust. 1 pkt. 1 ustawy o NSA po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa ( aktualnie art. 13 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w skr. psa ( Dz. U. Nr 153/2002, poz. 1270 ze zm. ). Ustawa z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w art. 34 określała, iż skargę można wnieść po wyczerpaniu środków odwoławczych, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków odwoławczych należy rozumieć sytuację, w; której stronie nie przysługuje żaden środek odwoławczy przewidziany w ustawie ( ust. 2 ). Jeżeli ustawa nie przewiduje środków odwoławczych w sprawie będącej przedmiotem skargi, należy przed wniesieniem jej do NSA zwrócić się do właściwego organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z art. 34 ust. 3 ustawy o NSA skarga do NSA może być wniesiona po upływie 30 dni od dnia doręczenia wezwania.
Aktualnie omawiane w sprawie kwestie dot. art. 52 i 53 , art. 3 § I i 2 oraz art. 13 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w skr. psa(Dz. U. Nr 153/2002, poz. 1270 ze zm.).
IV.
Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2001 r. organ, w wykonaniu wyroku NSA z dnia 11 maja 2000 r.w sprawie I SAB/Gd 20/00 zobowiązujący organ do rozpoznania wniosku strony o przywrócenie terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, odmówił przywrócenia ww. terminu wskazując, że przepisy prawa nie określają terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy zaś ze względu na prawomocne rozstrzygnięcie sprawy organ nie znajduje również podstaw do ponownego jej rozpoznania.
W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 1996 r. (OSP 4/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 44) stwierdza się, że wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy przez naczelny i centralny organ administracji jest szczególnym środkiem odwoławczym występującym w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym i odpowiada swym charakterem pojęciu środka odwoławczego, o jakim mowa w art. 34 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r, o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Zgodnie z tym poglądem, skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu możliwości z art. 127 § 3 kpa, bądź z art. 34 ust. 3 wcześniej powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
W niniejszej sprawie obie z tych możliwości, przed wniesieniem skargi, zostały przez stronę wyczerpane.
Brak pouczenia w decyzjach organu z dnia 26 lutego 1997r. i 7 maja 1998r., o którym mowa w art. 107 § 1 kpa, nie może skutkować utratą terminu do złożenia wniosku z art. 127 § 3 kpa, bądź wezwania do usunięcia naruszenia prawa z art. 34 ust. 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Tym samym nie skutkują negatywnie dla strony odpowiednio terminy wskazane w ustawie z dnia 25 listopada 1986r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 25/89, poz. 137 ze zm. ) a następnie, od dnia 1 stycznia 1999r. ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 137/98, poz. 887 ). V.
Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w zakresie orzeczenia ZUS z dnia 26 lutego 1997r. oraz z dnia 7 maja 1998r., sporządzone przez pełnomocnika strony skarżącej w związku z treścią przywołanego wyroku NSA z dnia 12 maja 2000r., doręczono ZUS w dniu 17 sierpnia 2001r., skarga zaś wniesiona została do NSA w dniu 17 października 2001r., po upływie wskazanych przez ustawodawcę 30 dniach tj. z zachowaniem terminu o jakim mowa w art. 34 ust. 3 ustawy o NSA. Natomiast ZUS wniósł o odrzucenie skargi wobec upływu terminu 30 dni o jakim mowa w art. 35 ust. 1 ustawy o NSA zgodnie z którym skargę wnosi się do sądu w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie. W tej sprawie dyspozycja art. 35 ust. 1 ustawy o NSA nie ma zastosowania a wyłącznie dyspozycja art. 34 ust. 3 ustawy o NSA, zgodnie z którą jeżeli ustawa nie przewiduje środków odwoławczych w sprawie będącej przedmiotem skargi, należy przed wniesieniem jej do Sądu zwrócić się do właściwego organa z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa zaś skarga może być wniesiona po upływie 30 dni od dnia doręczenia wezwania.
Zgodnie z art. 34 ust. 1 i ust. 3 cyt. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym zasadą jest wnoszenie skarg po wyczerpaniu środków odwoławczych, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Jeżeli jednak ustawa nie przewiduje środków odwoławczych w sprawie będącej przedmiotem skargi należy przed wniesieniem jej do Sądu zwrócić się do właściwego organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Skargę można wnieść po upływie 30 dni od dnia doręczenia wezwania. W ust. 3 art. 34 uregulowane zostały jedynie dwie kwestie związane z zaskarżaniem do NSA aktów, w stosunku do których stronie nie przysługiwał środek odwoławczy, a mianowicie obowiązek wcześniejszego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa i ustalenie najwcześniejszego, możliwego terminu, w którym skarga może być wniesiona (aktualnie art. 52 § 1-4 psa).
Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest czynnością zastępującą wniesienie odwołania, a ustalony w tym przepisie termin wyznacza organowi konieczny czas na podjęcie decyzji w przedmiocie ewentualnej samokontroli aktu. Przepis ten jednak nie reguluje całościowo tryb zaskarżania takich aktów. W art. 35 ust. 1 ustawy o NSA uregulowane zostały inne kwestie związane z trybem wnoszenia skarg do Sądu. Ustawodawca określił zasadę bezpośredniego wnoszenia skarg do Sądu i wyznaczył najdalszy termin, w którym można tego dokonać. Wyznaczenie nieprzekraczalnego terminu na wniesienie skargi ma istotne znaczenie dla pewności obrotu, stabilności rozstrzygnięć wynikających z aktów administracji.
Należy powtórzyć, jak w pkt. V., iż brak pouczenia w decyzjach organu z dnia 26 lutego 1997r. i 7 maja 1998r., o którym mowa w art. 107 § 1 Kpa, nie może skutkować utratą terminu również do wezwania do usunięcia naruszenia prawa z art. 34 ust. 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( aktualnie art. 52 § 4 psa ). VI.
Przechodząc do meritum sprawy, mając na uwadze powyższy stan sprawy, stwierdzić należy, iż orzeczenie z dnia 7 maja 1998r. rażąco narusza dyspozycję art. 107 § 1 i 3 Kpa. Formą prawną winna być decyzja, zgodnie z treścią art. 104 § 2 w związku z art. 180 § 1 Kpa, która winna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz zawierać pouczenie o środkach zaskarżenia (lub pouczenie, iż środek zaskarżenia nie przysługuje).
W świetle przepisów art. 104 Kpa organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, zaś decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty; jest władczym, jednostronnym oświadczeniem woli tego organu, opartym na przepisach prawa administracyjnego i określającym sytuację prawną konkretnie wskazanego adresata (strony) w indywidualnie oznaczonej sprawie.
Treść decyzji, czyli jej elementy składowe, są przedmiotem unormowania art. 107 Kpa. Stosownie do § 1 tego przepisu decyzja powinna zawierać m.in. (...) oznaczenie organu administracji publicznej, datą wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne (...). Wymogi uzasadnienia decyzji określone zostały natomiast w § 3 ww. przepisu; tak więc rozstrzygnięcie i uzasadnienie to dwa istotne elementy składowe decyzji. Treść rozstrzygnięcia jest równoznaczna z udzielonym stronie uprawnieniem albo nałożonym na nią obowiązkiem. Osnowa (rozstrzygnięcie decyzji) jest jej kwintesencją wyraża bowiem rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego wypadku, w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Brak rozstrzygnięcia, treści "decyzji" pozbawia dane pismo charakteru decyzji. Bez osnowy nie ma decyzji. Uzasadnienie natomiast służy wyjaśnieniu rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Samo w sobie, bez rozstrzygnięcia (osnowy), nie jest decyzją (por. Postępowanie administracyjne - ogólne podatkowe i egzekucyjne, pod redakcją M. Wierzbowskiego, wydaw. C.H. BECK, W-wa2001, str. 142 i nast.).
Skoro zaskarżona decyzja z dnia 7 maja 1998r. i utrzymana nią w mocy decyzja organu z dnia 26 lutego I997r., nie spełniają wymogów art. 107 § 1 i 3 Kpa przez to, że nie zawierają uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz pouczenia o środkach zaskarżenia, podlegają uchyleniu.
Mając na uwadze jakość postępowania obu stron w tej sprawie wskazać należy, że -
- organ orzekający winien w tej sytuacji na nowo rozpatrzyć sprawę w całości, to jest wydać decyzje rozstrzygając kwestie wymierzenia stronie dodatkowej opłaty mając na uwadze treść wyroku NSA z dnia 12 maja 2000r. w sprawie 1 SAB/ Gd 12/99 wraz z uzasadnieniem, treść wyroku NSA z dnia 11 maja 2001r. w sprawie I SAB/Gd 20/00 wraz z uzasadnieniem, zawierającą uzasadnienie tej decyzji, wskazanie przyczyn z powodu których organ zastosował w tej sprawie maksymalną opłatę dodatkową mając na uwadze wyrok Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 17 listopada 1997r. w sprawie [...] ( strona piąta uzasadnienia, czwarty wiersz od góry; - treść wyroku wraz z uzasadnieniem znajduje się w aktach sprawy ) mając na uwadze również treść oświadczeń strony złożonych w tej sprawie, oraz pouczenie czy i w jakim trybie służy od tej decyzji odwołanie, co oznacza, że decyzja powinna albo zawierać pouczenie, że odwołanie od niej nie służy, albo że służy i w jakim zakresie; w wypadkach gdy od decyzji przysługuje inny środek prawny ( powództwo do sądu powszechnego albo skarga do WSA, skarga do WSA poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa ) decyzja powinna zawierać pouczenie w tym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, którego kognicja ustalona w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269, skr. psa ) ogranicza się do badania zaskarżonych decyzji pod względem ich legalności, a więc zgodności z powszechnie obowiązującym prawem materialnym i procesowym, stwierdzając naruszenie przy wydaniu zaskarżonej decyzji prawa mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153/02, poz. 1270 ) uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 7 maja 1998r. oraz poprzedzającąją decyzję z dnia 26 lutego 1997r.
Z uwagi na charakter zaskarżonego orzeczenia zawarto rozstrzygnięcie w trybie art. 152 psa. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 psa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI