I SA/Gd 196/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gdańsku oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej uchylające umorzenie postępowania egzekucyjnego, uznając, że decyzja kasacyjna nie narusza zakazu reformationis in peius.
Skarżący L. Z. zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które uchyliło postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. WSA w Gdańsku oddalił skargę, stwierdzając, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając postanowienie organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, ponieważ wymagało to dalszego postępowania wyjaśniającego. Sąd podkreślił, że decyzja kasacyjna nie narusza zakazu reformationis in peius.
Sprawa dotyczyła skargi L. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które uchyliło postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne, powołując się na art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), wskazując na nieskuteczność zajęć i zabezpieczenie należności hipoteką. Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że konieczne jest dokładne zbadanie możliwości zaspokojenia należności. Skarżący zarzucił organom obu instancji błędy proceduralne, w tym błędną kwalifikację jego pisma jako zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ sprawa wymagała dalszego postępowania wyjaśniającego. Kluczowym argumentem sądu było stwierdzenie, że decyzja kasacyjna (uchylająca i przekazująca do ponownego rozpoznania) nie narusza zakazu reformationis in peius, ponieważ nie rozstrzyga co do istoty sprawy na niekorzyść strony. Sąd podkreślił również, że pismo skarżącego nie spełniało wymogów do uzupełnienia lub sprostowania orzeczenia w trybie art. 111 czy 113 k.p.a., a jego intencją było potraktowanie pisma jako zażalenia. Sąd stwierdził również, że zarzuty naruszenia Ordynacji podatkowej pozostają poza zakresem rozpoznania sprawy, która dotyczy przepisów k.p.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja kasacyjna nie narusza zakazu reformationis in peius, ponieważ organ odwoławczy nie rozstrzyga co do istoty sprawy, a jedynie stwierdza potrzebę dalszego postępowania wyjaśniającego.
Uzasadnienie
Zakaz reformationis in peius dotyczy sytuacji, gdy organ odwoławczy orzeka co do istoty sprawy na niekorzyść strony. Decyzja kasacyjna, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, nie rozstrzyga merytorycznie, a zatem nie może naruszać tego zakazu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
u.p.e.a. art. 59 § § 2 i § 5
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis ten stanowił podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdy w toku postępowania nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Umożliwia organowi odwoławczemu uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, gdy rozstrzygnięcie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Pomocnicze
k.p.a. art. 127 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 139
Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje zakaz reformationis in peius, który nie ma zastosowania do decyzji kasacyjnych.
k.p.a. art. 111
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy uzupełnienia orzeczenia.
k.p.a. art. 113
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy sprostowania błędów i wyjaśniania wątpliwości co do treści decyzji.
P.u.s.a. art. 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja kasacyjna organu odwoławczego nie narusza zakazu reformationis in peius. Pismo skarżącego nie spełniało wymogów do uzupełnienia lub sprostowania orzeczenia w trybie art. 111 lub 113 k.p.a. Organ odwoławczy prawidłowo uznał potrzebę dalszego postępowania wyjaśniającego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej. Naruszenie zakazu reformationis in peius przez organ odwoławczy.
Godne uwagi sformułowania
decyzja kasacyjna nie narusza zakazu reformationis in peius organ odwoławczy nie rozstrzyga wówczas o meritum sprawy pismo skarżącego winno być traktowane przez organ odwoławczy jako zażalenie
Skład orzekający
Ewa Kwarcińska
przewodniczący sprawozdawca
Alicja Stępień
członek
Joanna Zdzienicka-Wiśniewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakazu reformationis in peius w kontekście decyzji kasacyjnych organu odwoławczego oraz kwalifikacja pism procesowych w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania administracyjnego i egzekucyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa wyjaśnia ważną kwestię proceduralną dotyczącą zakazu reformationis in peius w kontekście decyzji kasacyjnych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Decyzja kasacyjna a zakaz reformationis in peius – kluczowe wyjaśnienie dla postępowań administracyjnych.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Gd 196/11 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2012-02-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-03-01 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Alicja Stępień Ewa Kwarcińska /przewodniczący sprawozdawca/ Joanna Zdzienicka-Wiśniewska Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane II FZ 650/11 - Postanowienie NSA z 2011-10-31 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954 art. 59 § 2 i § 5 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art 138 § 2 w zw. z art 127 § 2 i art 144 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Alicja Stępień Sędzia NSA Joanna Zdzienicka - Wiśniewska Protokolant Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 lutego 2012 r. sprawy ze skargi L. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia 10 stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje doradcy podatkowemu M. R. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Uzasadnienie I SA/Gd 196/11 UZASADNIENIE Dyrektor Izby Skarbowej, decyzją z 10 stycznia 2011r., na podstawie m.in. art. 138 § 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej jako k.p.a.) i art. 59 § 2 i § 5 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005r., nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej jako u.p.e.a.) uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z 12 listopada 2010r., którym umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku skarżącego L. Z., jako zobowiązanego, na podstawie tytułów wykonawczych o wskazanych numerach. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego, jako organ egzekucyjny, wszczął postępowanie egzekucyjne. Dochodzone należności zostały zabezpieczone przez wpis hipoteki do księgi wieczystej KW nr [...] na podstawie wniosku wierzyciela (Naczelnika Urzędu Skarbowego). W dniu 12 listopada 2010r. organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego– wydał postanowienie, którym umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku strony w zakresie oznaczonych tytułów wykonawczych, wskazując, że w toku postępowania egzekucyjnego dokonano zajęć rachunków bankowych oraz wierzytelności, a uzyskane środki okazały się niewystarczające na pokrycie wszystkich zaległości. Zastosowane środki egzekucyjne nie były skuteczne, co spowodowało, że zaległości zabezpieczono hipoteką. W tej sytuacji, zdaniem organu pierwszej instancji, w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne i w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a. umorzono postępowanie egzekucyjne. W złożonym zażaleniu strona wniosła o (...) doprecyzowanie uzasadnienia (...) wskazując na konieczność zastąpienia użytych przez organ sformułowań – zdaniami przez skarżącego proponowanymi. Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu swego postanowienia uchylającego orzeczenie organu pierwszej instancji, przytaczając dyspozycję art. 59 § 2 u.p.e.a. wskazał, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w Z., a należności dochodzone na podstawie oznaczonych tytułów wykonawczych zostały zabezpieczone przez wpis do hipoteki na podstawie złożonych przez wierzyciela wniosków. Skoro zatem skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości brak było podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o przesłankę art. 59 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy przy tym wskazał, uzasadniając zastosowanie dyspozycji art. 138 § 2 k.p.a., że przy ponownym rozpoznaniu sprawy niezbędne jest dokładne zbadanie wszystkich możliwości zaspokojenia obowiązków objętych tytułami wykonawczymi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu odwoławczego oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organy obu instancji nie wyjaśniły dlaczego, ich zdaniem, żądane pismem z 25 listopada 2010r. doprecyzowanie uzasadnienia nie mogło nastąpić bez konieczności traktowania tego pisma jak zażalenie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 13 lutego 2010r. skarżący podtrzymał zarzuty zawarte w skardze. Wskazał, że skarżonemu orzeczeniu zarzuca naruszenie art. 215 § 2 w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej poprzez błędne zakwalifikowanie pisma skarżącego jako zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego umarzającego postępowanie egzekucyjne, a nie jako żądania wyjaśnienia co do treści tego postanowienia. Skarżący, jak wskazał, z ostrożności procesowej, zarzucił również naruszenie art. 122 O.p. i art. 187 § 1 O.p. poprzez zaniechanie rozpoznania materiału dowodowego w kontekście przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sprawa została bowiem rozpoznana zbyt powierzchownie. Nieruchomość, której skarżący jest współwłaścicielem jest obciążona hipoteką umowną z tytułu kredytu bankowego na kwotę 580.000 zł. Organ egzekucyjny prawidłowo w związku z tym stwierdził, że (...) z egzekucji nie uzyska się kwoty wyższej niż koszty egzekucyjne. Skarżący przywołał art. 1026 § 1 K.p.c. w związku z art. 12 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: I. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa przez organ odwoławczy, które dają podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Należy przy tym podkreślić, że Sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie, zatem oceniając stan faktyczny ustalony przez organ, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji publicznej (organy podatkowe) albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Innymi słowy - ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd. II. Stan sprawy jest następujący: Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia 12 listopada 2010r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku skarżącego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych, przywołując dyspozycję art. 59 § 2 u.p.a.e. W uzasadnieniu postanowienia organu pierwszej instancji znajdujemy następujące zdanie: (...) W dniach 14.05.2010, 01.09.2010 roku dokonano zajęć wynagrodzenia za pracę oraz zajęcia wierzytelności które okazały się nieskuteczne. W związku z tym, iż zastosowanie środków egzekucyjnych, o których mowa w rozdziałach 2-6 nie było skuteczne, to w/w zaległości zostały zabezpieczone hipoteką (...). W terminie przewidzianym dla złożenia zażalenia skarżący złożył w dniu 25 listopada 2010r. pismo następującej treści: Wnoszę, dla porządku, o doprecyzowanie uzasadnienia jak niżej: 1/ w czwartej linijce od dołu jest: "oraz zajęcia wierzytelności, które"... wnoszę aby było np.: "oraz zajęcia wierzytelności innych niż przysługujące stronie od Skarbu Państwa, które"... 2/ w drugiej linijce od dołu jest " zaległości zostały zabezpieczone hipoteką". Wnoszę aby było np.: "ww. zaległości stanowiące kwotę (?) zostały zabezpieczone hipoteką". Proszę wpisać stosowne kwoty zaległych zdaniem organu należności głównych i zaległych odsetek. Niniejsze pismo proszę traktować jako zażalenie i nadać właściwy bieg gdyby wnioskowanemu doprecyzowaniu nie można było uczynić zadość inaczej niż w drodze zażalenia. Organ odwoławczy potraktował ww. pismo strony jako zażalenie i w trybie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej jako k.p.a.), postanowieniem z 10 stycznia 2010r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ drugiej instancji podkreślił, że w przedmiotowej sprawie niezbędne jest dokładne zbadanie wszystkich okoliczności sprawy, ze szczególnym uwzględnieniem przyczyn braku możliwości zaspokojenia obowiązków objętych wskazanymi tytułami wykonawczymi. III. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd bierze zatem pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zakaz reformationis in peius stanowi gwarancję procesową dla strony wnoszącej odwołanie i jest swoistym zabezpieczeniem jej praw wynikających z decyzji, będącej przedmiotem odwołania, podjętej na gruncie ustalonego stanu faktycznego i prawnego. Jeśli ustalenia, jak i ocena stanu faktycznego, dokonane przez organ pierwszej instancji, nie budzą zastrzeżeń organu odwoławczego, organ ten ocenia zaskarżone rozstrzygnięcie w świetle przyjętych norm prawa (weryfikuje akt subsumpcji) i stwierdziwszy trafność aktu subsumpcji, ocenia prawidłowość zastosowanego przepisu (przepisów). W zależności od wyniku tej oceny, organ odwoławczy albo utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji, albo ją uchyla w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.), przy czym uchylając zaskarżoną decyzję, wydaje rozstrzygnięcie na niekorzyść strony jedynie, gdy stwierdza rażące naruszenie prawa lub rażące naruszenie interesu społecznego (art. 139 k.p.a.). Tylko wówczas organ odwoławczy nie narusza zakazu reformationis in peius. Nie dochodzi bowiem do złamania zakazu reformationis in peius, gdy organ odwoławczy swoje stanowisko co do konieczności uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenia na niekorzyść opiera tylko na zarzucie rażącego naruszenia prawa lub zarzucie rażącego naruszenia interesu społecznego. Jeśli natomiast ustalenia bądź ocena stanu faktycznego sprawy budzą wątpliwości organu drugiej instancji, czy wręcz czynią niezrozumiałym rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji na tle obowiązującego prawa, organ odwoławczy winien uchylić zaskarżoną decyzję, a sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji (art. 138 § 2 k.p.a.), wyjaśniając wadliwości zaskarżonego orzeczenia. W tej sprawie rozważenia wymaga, czy art. 139 k.p.a. ma zastosowanie do orzeczeń określonych w art. 138 § 2 k.p.a., to jest do orzeczeń kasacyjnych (a taka jest właśnie podstawa prawna skarżonego postanowienia organu odwoławczego). Zdaniem Sądu, decyzja kasacyjna nie narusza zakazu reformationis in peius. Organ odwoławczy łamie zakaz reformationis in peius wówczas, gdy uchylając decyzję organu pierwszej instancji, orzeka co do istoty sprawy odmiennie, czyniąc to w sposób niekorzystny dla strony, nie mając ku temu podstaw. Natomiast uchylając decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, organ odwoławczy nie orzeka co do istoty sprawy, a zatem w takim przypadku nie może być mowy o naruszeniu zakazu reformationis in peius. Z mocy art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W przeciwieństwie więc do decyzji organu odwoławczego wymienionych w art. 138 § 1 k.p.a., który nie ustanawia przesłanek wydania tych decyzji, decyzja kasacyjna może być wydana tylko wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a., to jest wtedy, gdy - zdaniem organu odwoławczego - organ pierwszej instancji albo nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo przeprowadzone przez ten organ postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy i brak jest podstaw do zastosowania w postępowaniu odwoławczym art. 136 k.p.a. czyli brak jest podstaw do przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego, uzupełniającego postępowania dowodowego. Jest kwestią oczywistą, że decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji nie może być wydana w innych sytuacjach niż określone w art. 138 § 2 k.p.a. Inne wady postępowania ani wady decyzji wydanej w pierwszej instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej (por. B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, str. 593). W orzecznictwie sądowym (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 1997 r. sygn. III ZP 5/96, OSNIAPIUS 1997, nr 15, poz. 262) oraz w literaturze prawniczej utrwalił się pogląd, że ten rodzaj decyzji organu odwoławczego jest dopuszczony wyjątkowo, stanowi bowiem w istocie odstępstwo od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy; przewidujący zatem tę kategorię decyzji art. 138 § 2 k.p.a. podlega ścisłej wykładni. Skoro decyzja kasacyjna może być wydana tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, to organ odwoławczy przy jej wydawaniu ogranicza się tylko do oceny potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz jego zakresu. Co istotne i co już podkreślono - organ drugiej instancji nie rozstrzyga wówczas o meritum sprawy; nie przeprowadza też merytorycznej kontroli orzeczenia wydanego przez organ pierwszej instancji, bowiem orzeczenie organu pierwszej instancji, wydane bez przeprowadzenia niezbędnego postępowania wyjaśniającego, pozbawione jest pełnych ustaleń, które mogłyby stanowić przedmiot owej kontroli. Z tych samych powodów organ odwoławczy nie powinien również wypowiadać się o ewentualnym naruszeniu prawa lub interesu społecznego przez orzeczenie organu pierwszej instancji oraz dokonywać innych ustaleń i ocen niezbędnych przy wydawaniu orzeczeń podlegających ograniczeniom wynikającym z art. 139 k.p.a. Co należy podkreślić, art. 138 § 2 zdanie 2 k.p.a. pozostawia uznaniu organu odwoławczego wskazanie, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ pierwszej instancji; z powołanego przepisu nie wynika, że organ pierwszej instancji jest związany poglądem prawnym wyrażonym w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej ani też że organ odwoławczy jest uprawniony do udzielania wskazówek odnośnie do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przekazanej organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Orzeczenie kasacyjne więc nie może zawierać takich wskazań, które przesądzałyby o treści ponownego orzeczenia organu pierwszej instancji. Jak podkreślił NSA w uchwale z 4 maja 1998r. w sprawie FPS 2/98 (opubl. w LEX: 33127) – powyższe wyklucza możliwość odnoszenia art. 139 k.p.a. do decyzji kasacyjnych. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy tym prawnym wymogom sprostał. Dodatkowo wskazać należy, że z art. 139 k.p.a. wynika, że sformułowany w nim zakaz dotyczy tylko orzeczeń wydawanych przez organ odwoławczy. Przepis art. 139 k.p.a. ani inne unormowania tego kodeksu nie zawierają żadnych postanowień, które rozszerzałyby zakres obowiązywania zakazu reformatio in peius również na postępowanie administracyjne przed organem pierwszej instancji toczące się po wydaniu decyzji kasacyjnej. Oznacza to, że brak jest podstawy normatywnej do przyjęcia, że art. 139 k.p.a. ma zastosowanie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Uzasadnianie takich ograniczeń faktem wywołania ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji decyzją organu odwoławczego nie może być w tym wypadku skuteczne, gdyż przepis art. 139 k.p.a. nie dotyczy tej kategorii decyzji (tj. decyzji kasacyjnych). Nie można zaś przyjąć, aby decyzja organu odwoławczego, do której nie odnosi się zakaz reformatio in peius, mogła przełożyć ograniczenia związane z tym zakazem do wynikającego z niej postępowania przed organem pierwszej instancji. Reasumując: do decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., nie ma zastosowania zakaz reformatio in peius. III. Oceniając, w związku z powyższym, legalność wydanego przez organ odwoławczy skarżonego postanowienia kasacyjnego wskazać należy, że nie narusza ono prawa. Organ odwoławczy wykazał bowiem w przekonujący sposób konieczność dalszego prowadzenia postępowania wyjaśniającego, a z treści wywodów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nie zabrakło faktycznie wyszczególnienia przyczyny niezastosowania art. 136 k.p.a. (poprzez wskazanie na zakres badania okoliczności faktycznych sprawy). Mając przy tym na uwadze treść skargi wskazać wypada, że ani organ pierwszej instancji, ani też organ odwoławczy, mając na uwadze treść cytowanego w całości wniosku strony (por. pkt II nin. uzasadnienia), do proponowanych przez skarżącego a wskazanych jedynie jako - "np." - zmian w sformułowaniu stanowiska organu pierwszej instancji, nie miał obowiązku uprzedniego jego rozpoznania w trybie art. 111 k.p.a. czy art. 113 k.p.a. Z mocy art. 111 § 1 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. strona może co prawda (w oznaczonym przez ustawodawcę terminie) zażądać uzupełnienia orzeczenia, ale jedynie co do: a) rozstrzygnięcia, b) pouczenia o środkach prawnych służących stronie od decyzji (odwołanie, powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego); strona może żądać uzupełnienia rozstrzygnięcia, jeżeli organ nie rozstrzygnął o całości żądania strony albo nie nadał decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, albo nie zamieścił w osnowie decyzji rozstrzygnięcia, które zgodnie z przepisami szczególnymi, powinien był zamieścić z urzędu. Należy więc odpowiedzieć na pytanie czy w tej konkretnej sprawie organ odwoławczy, któremu przedstawiono pismo skarżącego, powinien wyjaśnić rzeczywiste intencje strony. Zdaniem Sądu nie, bowiem strona zawarła czytelny zapis w złożonym piśmie z 25 listopada 2010r. (przypominając stan sprawy – że należy je traktować jak zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego). Zdaniem Sądu takie wyjście możliwe byłoby gdyby wniosek strony skarżącej wyczerpywał znamiona art. 111 k.p.a.; wówczas tylko w razie oświadczenia, że chodzi o żądanie uzupełnienia decyzji organu pierwszej instancji w trybie art. 111 k.p.a. organ odwoławczy winien umorzyć postępowanie odwoławcze (art. 138 § 1 pkt 3 i art. 105 § 1 i 2 w zw. z art. 140 k.p.a.), jednak z taką sytuacją w sprawie nie mamy do czynienia. Niedopuszczalne jest sprostowanie podstawy prawnej oraz faktycznej rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 22 marca 2003 r., w sprawie V SA 3051/01, opub. w: LEX nr 109324; wyrok WSA w Gliwicach z 27 marca 2007r., w sprawie IV SA/Gl 338/06, LEX 915540). Zdaniem Sądu w tej sprawie brak podstawy prawnej do uzupełniania treści uzasadnienia wydanego postanowienia. W takiej sytuacji, z woli skarżącego, jego pismo winno być traktowane przez organ odwoławczy jako zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji. Powyższe wywody dotyczą również dyspozycji art. 113 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Organ, który wydał decyzję, wyjaśnia w drodze postanowienia na żądanie organu egzekucyjnego lub strony wątpliwości co do treści decyzji (art. 113 § 2 k.p.a.). W wyroku NSA z 16 czerwca 1997 r., w sprawie sygn. akt I SA/Ka 1612/96 (opubl. w: LEX nr 30804), stwierdzono trafnie, że biorąc pod uwagę cel instytucji uregulowanej w art. 113 § 2 k.p.a. podkreślić trzeba, że sięgnięcie do niej prowadzić ma do usunięcia niejasności co do treści decyzji, w szczególności wtedy, gdy jest ona niejednoznaczna lub dotknięta zawiłością utrudniającą ustalenie sensu rozstrzygnięcia sprawy. Pismo skarżącego wskazujące na oznaczone - i to jedynie przykładowo - zamiany wskazanych sformułowań zawartych w uzasadnieniu postanowienia organu pierwszej instancji nie spełnia wymogów i powyższej instytucji kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd analizując sprawę nie stwierdza naruszenia zasad postępowania, w tym art. 7 i art. 9 k.p.a. Dodatkowo wskazać należy, że przepisy proceduralne jakie w rozpoznawanej sprawie mają zastosowanie znajdują się w Kodeksie postępowania administracyjnego a nie w ustawie - Ordynacja podatkowa. Zarzuty strony skarżącej, w tym zawarte w piśmie z dnia 13 lutego 2012r., zarzucające naruszenie oznaczonych przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, pozostają poza rozpoznaniem w sprawie. Nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie niezgodne jest z prawem, a także nie znajdując przesłanek do uznania, że postanowienie to wydane zostało z mającym co najmniej istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania podatkowego, stosownie do przepisu art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę. EK
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI