I SA/Gd 1944/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2004-12-15
NSApodatkoweŚredniawsa
koszty uzyskania przychodupodatek dochodowyPDOPumowa o współpracycelowość wydatkuciężar dowodupostępowanie podatkoweuzasadnienie gospodarczeprawo podatkowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych, uznając, że wydatki na umowę o współpracy nie stanowiły kosztów uzyskania przychodu.

Spółka z o.o. zaskarżyła decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 r., kwestionując wyłączenie z kosztów uzyskania przychodu wydatków związanych z umową o współpracy z firmą "B" S.A. Spółka argumentowała, że umowa była wystarczająco sprecyzowana i jej realizacja wiązała się z osiąganiem przychodu. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że spółka nie wykazała związku przyczynowego między poniesionymi wydatkami a uzyskanym przychodem, a przedłożone opracowania miały charakter ogólny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał sprawę ze skargi "A" Sp. z o.o. na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 r. Spółka kwestionowała decyzję organów podatkowych, które wyłączyły z kosztów uzyskania przychodu wydatki związane z umową o współpracy zawartą ze swoim udziałowcem, firmą "B" S.A. Spółka argumentowała, że umowa była wystarczająco sprecyzowana, a jej realizacja miała na celu osiągnięcie przychodu. Podnosiła również zarzuty dotyczące postępowania dowodowego. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że spółka nie wykazała celowości poniesienia wydatku w celu uzyskania przychodu ani związku przyczynowego między wydatkiem a potencjalnym przychodem. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów podatkowych. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu wykazania związku wydatku z przychodem spoczywa na podatniku. W ocenie sądu, przedłożone przez spółkę opracowania miały charakter ogólny i nie wykazywały wpływu na osiągnięcie przychodu. Sąd uznał również, że organy podatkowe prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy i nie naruszyły przepisów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli podatnik nie udowodni związku przyczynowego między wydatkiem a uzyskanym przychodem lub możliwością jego uzyskania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że spółka nie wykazała, iż wydatek na umowę o współpracy był poniesiony w celu uzyskania przychodu lub miał wpływ na jego wielkość. Przedłożone opracowania miały charakter ogólny, a zeznania świadków były niespójne i nieprecyzyjne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.p.d.o.p. art. 15 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Kosztem uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Aby wydatek mógł stanowić koszt uzyskania przychodu, musi być poniesiony przez podatnika, faktycznie poniesiony, nie zwrócony, pozostawać w związku z działalnością gospodarczą, być racjonalny i gospodarczo uzasadniony, oraz poniesiony w celu uzyskania przychodu lub wpływu na jego wielkość.

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 16 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

O.p. art. 187

Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy jest obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

O.p. art. 188

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Dowody podlegają swobodnej ocenie organu podatkowego.

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się do badania legalności zaskarżonych decyzji.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeśli nie stwierdzi naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy.

K.p.c. art. 777 § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy poddania się egzekucji.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Wydatek na umowę o współpracy stanowi koszt uzyskania przychodu. Umowa o współpracy była wystarczająco sprecyzowana. Realizacja umowy o współpracy wiązała się z osiąganiem przychodu. Organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Ciężar dowodu wykazania związku przyczynowego pomiędzy poniesionym wydatkiem a (choćby potencjalnym) przychodem spoczywa na podatniku. Nie każdy rodzaj wydatku poczynionego przez podatnika, może zostać zaliczony jako koszt uzyskania przychodu. Aby dany wydatek mógł stanowić dla podatnika koszt uzyskania przychodu musi on spełnić łącznie warunki wskazane przez ustawodawcę w art. 15 ust. 1 ustawy o pdp. Sporny wydatek nie został poniesiony w celu uzyskania przychodu; nie ma też wpływu na wielkość osiągniętego przez stronę skarżącą przychodu. Sam fakt zawarcia umowy i wypłaty wynagrodzenia oraz ogólne stwierdzenie, że zostały poszerzone kontakty handlowe nie są dowodem na osiągnięcie przychodu nawet w przyszłości.

Skład orzekający

Bogusław Szumacher

przewodniczący

Ewa Kwarcińska

sprawozdawca

Sławomir Kozik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie, dlaczego wydatki na umowy o współpracy, zwłaszcza z podmiotami powiązanymi, mogą nie być uznane za koszty uzyskania przychodu, jeśli podatnik nie wykaże ich związku z przychodem."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów podatkowych w kontekście umowy o współpracy. Wartość praktyczna może być ograniczona do podobnych sytuacji, gdzie brak jest wystarczających dowodów na celowość poniesienia wydatku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia w prawie podatkowym – kosztów uzyskania przychodu, co jest interesujące dla prawników i przedsiębiorców. Brak nietypowych faktów czy zaskakującego rozstrzygnięcia obniża jej atrakcyjność dla szerszej publiczności.

Czy umowa o współpracy z udziałowcem zawsze oznacza koszt uzyskania przychodu? Sąd wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 181 725 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 1944/01 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-10-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bogusław Szumacher /przewodniczący/
Ewa Kwarcińska /sprawozdawca/
Sławomir Kozik
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bogusław Szumacher Sędziowie sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.) sędzia NSA Sławomir Kozik Protokolant Dorota Łabuda po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w M. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 11 września 2001 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Gd 1944/01
U z a s a d n i e n i e
Inspektor Kontroli Skarbowej, decyzją z dnia 25 maja 2001 r., kierując się m.in. dyspozycją art. 15 ust. 1 i art. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, określił podatnikowi "A", Spółce z o.o. z siedzibą w M. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 1998 w kwocie 181.725,- zł, w tym zaległość podatkową w kwocie 181.725,- zł wraz z należnymi odsetkami.
W wyniku rozpoznania odwołania Izba Skarbowa, decyzją z dnia
11 września 2001 r. uchyliła zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wyłączenia z kosztów uzyskania przychodu opłat za wykreślenie hipotek ustanowionych na nieruchomości podatnika oraz w części zaniżenia kosztów uzyskania przychodu o kwotę 22.408,- zł z tytułu podatku VAT naliczonego, co do którego podatnikowi nie przysługiwało prawo obniżenia podatku VAT naliczonego i orzekła, iż należny podatek dochodowy wynosi 171.835,20 zł stanowiąc zaległość podatkową, wysokość odsetek za zwłokę w kwocie 150.833,60 zł.
Od decyzji tej strona wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W złożonej skardze strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów wydatków związanych z wykonaniem umowy o współpracę zawartej ze Spółką "B" S.A. z powodu zarzucanego naruszenia przepisu art. 15 ust. 1 i art. 16 ustawy z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz naruszenia przepisów art. 187 i 188 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem strony skarżącej postanowienia powyższej umowy o współpracę zgodnie z zasadą swobody umów sprecyzowane były – wbrew ocenie organów podatkowych – w sposób wystarczający dla określenia praw i obowiązków stron umowy, a zwłaszcza kontrahenta Spółki. Zawarta umowa to umowa starannego działania, a nie rezultatu dlatego też jej realizowanie nie musiało wiązać się z oczekiwaną przez organy podatkowe efektywnością ekonomiczną.
Tym niemniej poniesione w związku z omawianą umową wydatki Spółki wiązały się z osiąganiem przez nią przychodu.
Poza tym zakwestionowano poprawność prowadzonego postępowania dowodowego, podnosząc zarzut nie przeprowadzenia wnioskowanego dowodu z zeznań świadka, a także potraktowania treści zeznań innych świadków jako wzajemnie sprzecznych zamiast uzupełniających się wzajemnie.
Spółka zakwestionowała także prawidłowość oceny opracowań przedłożonych w toku kontroli, a także podniosła – nie przedstawiając żadnych argumentów w tym zakresie – iż brak dokumentów potwierdzających sposób wykonania spornej umowy nie jest dowodem na to, że porozumienie to nie było realizowane.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W rozpatrywanej sprawie zakwestionowano jako koszt uzyskania przychodu wydatki strony skarżącej związane z realizacją Umowy o współpracy z dnia 30.12.1997 r. zawartej pomiędzy skarżącym jako zleceniodawcą a jednym z jej dwóch udziałowców – "B" S.A. z W. Na mocy zawartej umowy firma warszawska jako zleceniobiorca zobowiązała się do świadczenia usług w zakresie analiz marketingowych, analizy pozycji rynkowej firmy, zapotrzebowania na produkty firmy, chłonności rynku, działań w zakresie public relations, w tym organizacji brefingów, konferencji prasowych, wyjazdowych sympozjów informacyjnych dla dziennikarzy: przygotowywania news relasen dotyczących działalności zleceniodawcy, doradztwa ekonomiczno-finansowego, poszukiwania partnerów gospodarczych dla rozwoju sprzedaży eksportowej, poszukiwania partnerów gospodarczych dla rozwoju sprzedaży eksportowej, poszukiwania rynków zbytu dla produktów skarżącej, promocji Spółki i jej produktów w kraju i za granicą.
Za wykonanie tych prac zleceniobiorcy, tj. "B" S.A., przysługiwało wynagrodzenie w wysokości 1% wartości sprzedaży brutto, do czasu zrównoważenia wartości wypłaconego wynagrodzenia z kwotą 667.500,- DEM przy przyjęciu średniego kursu ogłoszonego w NBP w dniu płatności ostatniej części wynagrodzenia, nie później jednak niż do dnia 31.12.2004 r. W wykonaniu powyższej umowy skarżący dokonywał płatności wynagrodzenia na rzecz zleceniobiorcy. Wynagrodzenie to – w kontrolowanym 1998 r. – wyniosło kwotę 279.059,70 zł. Zdaniem organu odwoławczego z akt sprawy nie wynika, by skarżący wykazał celowość poniesienia tego wydatku w celu uzyskania przychodu; na podatniku spoczywa ciężar dowodu co do wykazania istnienia związku przyczynowego pomiędzy poniesionym wydatkiem a (choćby potencjalnym) przychodem. Zdaniem Izby Skarbowej w toku całego postępowania prowadzonego przez organy obu instancji skarżący nie udowodnił, że zakwestionowany wydatek został poniesiony w sposób racjonalnie zmierzający do osiągnięcia przychodu, nie udało się jednoznacznie wyjaśnić, czy i jakiego rodzaju działania podejmował "B" S.A. w realizacji omawianej umowy z 30.12.1997 r.
Zakres usług zleconych firmie "B" S.A. był sprecyzowany: obejmował przeprowadzanie różnego rodzaju analiz, działalność reklamowo-informacyjną z mass mediach, doradztwo finansowo-ekonomiczne, a także działania m.in. promocyjne na rzecz Jednostki i jej produktów. Przełożenie efektów tych usług (lub tylko części z nich) na konkretne działania gospodarcze "A" Sp. z o.o. musiało oznaczać zaangażowanie szeregu pracowników skarżącego oraz tworzenie wewnętrznej dokumentacji firmy; dodatkowo powinno być poprzedzone zebraniem odpowiednich informacji, materiałów umożliwiających np. promowanie produktów Spółki, czy dokonanie analizy zapotrzebowania na jej produkty. Tymczasem z akt sprawy wynika, że skarżący nie posiadał żadnej dokumentacji związkowej z realizacją omawianej umowy przez "B" S.A.
Także złożone w tym zakresie zeznania świadków o przesłuchanie których wnosił skarżący nie mogą stanowić podstawy do uznania spornych wydatków za koszty uzyskania przychodów, bowiem z jednej strony nie precyzują, na czym działanie "B" miałoby konkretnie polegać, wskazując jedynie ogólnikowo na kontakty telefoniczne, a z drugiej strony – są one wzajemnie sprzeczne. Zdaniem Izby nie sposób potraktować ich treści jako wzajemnie się uzupełniających: w takim przypadku zeznający winni wskazywać, choćby w części, tych samych kontrahentów i ewentualnie podać według swojej wiedzy inne podmioty. Tymczasem z zeznań złożonych w dniu 08.01.2001 r. przez prezesa zarządu skarżącego wynika, że wszelkie informacje związane z wykonywana umową przekazywane były przez zleceniobiorcę telefonicznie lub w drodze osobistych kontaktów, w związku z czy skarżący nie dysponuje żadnymi dowodami (dokumentami) związanymi z jej realizacją. Jedyny wyjątek stanowi sporządzone dla potrzeb kontroli zestawienie kontrahentów pozyskanych przez "B" dla Jednostki ("C" z Francji, "D" z Polski, "E" z Finlandii, "F" z Czech).
Natomiast z zeznań p. S. K. – Dyrektora i członka Zarządu "A" Sp. z o.o. złożonych 28.02.2001 r. wynika, że "B" S.A. w wykonaniu omawianej umowy pozyskała dla skarżącego nowych kontrahentów na rynku wschodnim, tzn. z Rosji. Poza tym także p. K. zeznał, że nie posiada żadnych materiałów dotyczących sposobów ich realizacji; ponadto złożył do akt sprawy opracowania nt.: "Konsumpcyjne trendy w Europie dla mrożonej i schłodzonej żywności", "Strategia rozwoju działu sprzedaży firmy "A" – wszystko o charakterze ogólnikowo-informacyjnym, hasłowym bądź podręcznikowym, nie zawierające dat oraz wskazania ich autorów.
Również na wniosek skarżącego w toku postępowania przesłuchano p. H. G. – Dyrektora ds. Handlu i Marketingu "B" S.A., która zeznając w dniu 26.03.2001 r. wyjaśniła, że realizacja umowy z 30.12.1997 r. polegała na wyszukiwaniu partnerów gospodarczych dla sprzedaży eksportowej "A" Sp. z o.o. W wyniku działań "B" S.A. pozyskano dla skarżącego nowego kontrahenta – firmę niemiecką, której nazwy nie pamięta.
W związku z tym niezrozumiały, zdaniem Izby, jest zarzut skarżącego zawarty w skardze, iż organy podatkowe potraktowały sporną umowę w kategoriach umowy rezultatu zamiast jako umowę starannego działania. Postępowanie organów obu instancji zmierzało do ustalenia na czym polegały działania "B" S.A. wykonywane w związku z tą umową, aby móc dokonać oceny celowości jej zawarcia w aspekcie wymogów art. 15 ust. 1 ustawy podatkowej. Natomiast skarżący w złożonym odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzucił brak odniesienia kwestionowanych działań marketingowych do wielkości (wzrostu) przychodów ze sprzedaży eksportowej; zażądał dokonania oceny tej umowy w aspekcie jej rezultatów. Sporządzenie tego rodzaju analizy było i jest niemożliwe, bowiem skarżący nie potrafił sprecyzować i udowodnić, na czym konkretnie działania zleceniobiorcy polegały: wzrost sprzedaży eksportowej tylko wówczas miałby wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, gdyby jednoznacznie ten przyrost można było przypisać konkretnym działaniom podejmowanym przez "B" S.A. w wykonaniu spornej umowy z 1997 r.
Zdaniem organu odwoławczego znamienne jest także, iż znacząca część umowy, stanowiącej podstawę dokonywanych wypłat, poświęcona została konsekwencjom grożącym zleceniodawcy (tj. "A" Sp. z o.o.) w przypadku nieterminowego wywiązania się z płatności na rzecz "B" S.A., łącznie z poddaniem się przez "A" Sp. z o.o. egzekucji w trybie art. 777 pkt 4 K.p.c. co do sumy, o jakiej mowa w § 6 umowy (czyli 667,500,- DEM) w przypadku, gdy opóźnienie w zapłacie przekroczy 3 miesiące (§ 5 pkt 2 umowy).
A jednocześnie – w treści umowy – wobec tak bardzo rygorystycznie sprecyzowanych sankcji umownych za zwłokę w zapłacie wynagrodzenia nie przewidziano możliwości odstąpienia od realizacji umowy (a w konsekwencji i odstąpienia od dokonywania wypłat wynagrodzenia) z przyczyn leżących po stronie zleceniobiorcy, np. w sytuacji nie wywiązywania się przez "B" S.A. z nałożonych umową obowiązków. Nie określono również sposobu kontroli realizacji usług świadczonych przez firmę warszawską, za które skarżąca Spółka miała zapłacić łącznie 667.500.- DEM. Zapisy te mogą oznaczać, że "A" Sp. z o.o. z góry założyła wydatkowanie spornej kwoty wynagrodzenia niezależnie od tego, czy i jak, zlecane prace będą realizowane.
Odnosząc się do zarzutu skargi, dotyczącego pominięcia przez organ I instancji przeprowadzenia wnioskowanego przez skarżącą Jednostkę dowodu ze świadka p. T. Ł. (który reprezentował "B" S.A. przy podpisywaniu omawianej "Umowy o współpracy") Izba Skarbowa wyjaśniła, iż prowadzący postępowanie Inspektor uznał kwestie realizacji umowy o współpracy za dostatecznie udowodnione i wydał postanowienie z dnia 25 maja 2001 r. o odmowie przeprowadzenia wnioskowanego dowodu, oraz dowodu z zeznań p. A. K. (postanowienie to było doręczone skarżącemu).
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153/02, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153/02, poz. 1270).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało uznać za nieuzasadnioną.
I. Z nie budzących wątpliwości okoliczności stanu faktycznego sprawy wynika, iż zaistniały między stroną spór sprowadza się do oceny zasadności pominięcia przez organy podatkowe jako kosztu uzyskania przychodu wydatków z tytułu wykonania umowy o współpracy jaką zawarł skarżący ze swym udziałowcem, firmą "B" S.A. w W. Umowa ta zawarta została w dniu 30 grudnia 1997 r. i znajduje się w aktach sprawy.
§ 1 umowy określa jej przedmiot, którym jest 1) wykonywanie usług marketingowych, 2) analiza pozycji rynkowej firmy, zapotrzebowania na produkty firmy, chłonności rynku,
3) działania w zakresie public relations, w tym organizacji brefingów, konferencji prasowych, wyjazdowych sympozjów informacyjnych dla dziennikarzy i przygotowania news relase dotyczących działalności skarżącego, 4) doradztwo ekonomiczno-finansowe, 5) poszukiwanie partnerów gospodarczych dla rozwoju sprzedaży eksportowej, 6) poszukiwania rynków zbytu dla produktów skarżącego, 7) promocja spółki i jej produktów w kraju i za granicą.
Dalsze postanowienia przedmiotowej umowy dotyczą przekazania zleceniobiorcy dokumentów i materiałów przez skarżącego oraz wysokości wynagrodzenia.
Jak wynika zarówno z dowodu z przesłuchania prezesa zarządu skarżącej Spółki jak i materiałów dowodowych złożonych przez skarżącego, przedmiotowa umowa wykonywana była przez zleceniobiorcę w zakresie pkt. 1, 2, 5 i 6. Organ podatkowy nie podważa bowiem w tej sprawie faktycznego wykonania przedmiotowej umowy a wyłącznie nie wyczerpanie przesłanek art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Wielokrotnie, zarówno w orzecznictwie NSA jak i SN wskazywano na to, że art. 15 ust. 1 ustawy o pdp, zawierający konstrukcję kosztów uzyskania przychodów, oparty jest na klauzuli generalnej, która stanowi, że kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy
o pdp.
Art. 15 ust. 1 cyt. ustawy nie definiuje wszystkich elementów składających się na pojęcie kosztu uzyskania przychodu. Mając na uwadze kryteria wynikające z ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych jak również wypracowaną praktykę sądową stwierdzić należy, że możliwość zaliczenia konkretnego wydatku do kosztu uzyskania przychodu jest uzależniona od powiązania poniesionego wydatku z działalnością podatnika, który zalicza ten wydatek do kosztów i istnienia bezpośredniego lub potencjalnego związku przyczynowego między wydatkiem a uzyskanym przychodem oraz właściwego udokumentowania tego wydatku, przy czym przesłanki te winny występować łącznie (wyrok NSA z dnia 29 listopada 1994 r.,
sygn. akt SA/Wr 1242/94, opubl. ONSA 1/96).
Wobec tego uzasadnione jest twierdzenie, iż nie każdy rodzaj wydatku poczynionego przez podatnika, może zostać zaliczony jako koszt uzyskania przychodu.
Powyższe można podsumować w następujący sposób – aby dany wydatek mógł stanowić dla podatnika koszt uzyskania przychodu musi on spełnić łącznie warunki wskazane przez ustawodawcę w art. 15 ust. 1 ustawy o pdp, to znaczy:
1) wydatek poniesiony jest przez podatnika;
2) wydatek ten został faktycznie poniesiony oraz nie zwrócony podatnikowi z innych źródeł;
3) wydatek pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą i stanowi wydatek racjonalny i gospodarczo uzasadniony;
4) wydatek jest poniesiony w celu uzyskania przychodu lub też może mieć wpływ na wielkość osiąganych przychodów.
W tej sprawie, wobec nie podważania, w toku postępowania podatkowego, przesłanki ad. 1), ad. 2) i ad. 3) należy ocenić, czy wydatki poniesione przez skarżącego wynikające z omawianej umowy okazały się niezbędne dla uzyskania przez skarżącego przychodu lub chociażby pożyteczne w rozumieniu możliwości wpływu na wielkość przychodu.
Ciężar dowodu wykazania powyższego związku spoczywa wyłącznie na podatniku.
Mając na uwadze twierdzenia skarżącego, stanowisko zleceniobiorcy jak i materiał dowodowy zebrany w sprawie stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanki ad. 4).
Złożone przez stronę skarżącą pisemne opracowania sporządzone przez firmę "B" S.A. (czego faktycznie zleceniodawca nie potwierdza – k. 145v i 146 akt) mają charakter ogólnych informacji powszechnie dostępnych a związanych z rozwojem rynku mrożonej żywności, dystrybucją żywności i trendami konsumpcyjnymi w Europie w zakresie mrożonej i schłodzonej żywności. Dla przykładu, opracowania te zawierają takie stwierdzenia jak "im bardziej przetworzony produkt tym szybszy wzrost konsumpcji mrożonej żywności". Natomiast materiał zatytułowany "Strategia rozwoju działań sprzedaży firmy "A" faktycznie stanowi zbiór podtytułów ewentualnych przyszłych działów do opracowania np. "przeprowadzenie przeglądu wyrobów konkurentów, ich mocnych i słabych stron tak w produkcie jak i w serwisie". Zgodzić należy się ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż sporny wydatek nie został poniesiony w celu uzyskania przychodu; nie ma też wpływu na wielkość osiągniętego przez stronę skarżącą przychodu.
Treść przedmiotowej umowy, jak i sposób jej wykonania, nie pozwala na przyjęcie, iż jest to typowa umowa o współpracy przedsiębiorców tj. umowa o charakterze trwałego współdziałania podmiotów gospodarczych jak np. umowa koordynacyjna, kooperacyjna, o wspólnych przedsięwzięciach, umowa dystrybucyjna. Zawarta umowa nie nosi również znamion umowy kartelowej czy koncernowej, nie stanowi też elementu tworzącego grupę kapitałową. W polskim prawie cywilnym brak jest prywatnoprawnej regulacji tego rodzaju umów, natomiast wykształciły się one w praktyce kontraktowej; stanowią empiryczny typ umowy w obrocie gospodarczym, zaś z punktu widzenia ustawowej typologii umów stanowią umowę nienazwaną. Skuteczność prawna zawarcia tego typu umowy, w rozumieniu prawa cywilnego, nie budzi wątpliwości; odrębną natomiast jest kwestia jej skutków w zamierzonej przez podatnika sferze a mianowicie w ramach prawa podatkowego. Kwalifikacja danych kosztów jako kosztów uzyskania przychodów należy bowiem do podatnika, jednak organy podatkowe w ramach posiadanych uprawnień mogą oceniać czy czynności podatnika w tym zakresie nie naruszają prawa, tu: prawa podatkowego – art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Ciężar udowodnienia przesłanki poniesienia wydatku w celu uzyskania przychodu lub też wpływu na wielkość osiąganych przychodów spoczywał na stronie skarżącej, a nie na organie podatkowym, albowiem to podatnik wywodzi z niej skutki prawne, w ramach prawa podatkowego, w postaci zaliczenia wydatków do podatkowo istotnych kosztów uzyskania przychodów. Obowiązek poszukiwania prawdy obiektywnej nie zakłada, wbrew stanowisku strony skarżącej zaprezentowanej zarówno w odwołaniu jak i w skardze, nakazu podejmowania nie ograniczonych w czasie czynności dowodowych, uzależnionych od kolejnych, aktualnie reprezentowanych przez podatnika, tez.
Analizując materiał dowodowy zebrany w sprawie i przeprowadzoną przez organy podatkowe obu instancji ich ocenę, mając na uwadze uzewnętrznioną poprzez treść umowy o współpracy wolę stron, stwierdzić należy, iż strona skarżąca nie wykazała, iż złożony wykaz odbiorców towarów skarżącego w roku 1998 (k. 84) to klienci Spółki, których pozyskanie zawdzięcza wyłącznie zleceniobiorcy tj. firmie "B" S.A.; skarżący nie wykazał również, iż kontrahenci rosyjscy pozyskani zostali, przed zawarciem umowy, przez późniejszego zleceniobiorcę. Skarżący nie wykazał też, iż złożone do akt, ogólnikowe w swej treści, opracowania wpłynęły lub mogły wpłynąć na pozyskanie, w roku 1998 lub w latach następnych, przychodów Spółki.
Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 26 listopada 2003 r. w sprawie SA/Sz 2487/02 (opubl. w Prz. Podat. 2004/5/53), w którym postawiono tezę, że chociaż działania marketingowe mogą mieć różną formę, a ich wymierne skutki mogą zaistnieć w odległym czasie, to zaliczenie ich po myśli art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych do kosztów uzyskania przychodów musi opierać się na konkretnych zdarzeniach, choćby np. przez wskazanie rodzaju podjętych działań. Sam fakt zawarcia umowy i wypłaty wynagrodzenia oraz ogólne stwierdzenie, że zostały poszerzone kontakty handlowe nie są dowodem na osiągnięcie przychodu nawet w przyszłości.
II. Odnośnie zarzutów naruszenia dyspozycji art. 187 i 188 Ordynacji podatkowej.
Stosownie do przepisów Ordynacji podatkowej postępowanie dowodowe prowadzi w sprawie organ podatkowy, na którym ciąży obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 O.p.). Zebrane dowody podlegają przy tym swobodnej ocenie tego organu, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 191 O.p. Swobodna ocena dowodów nie oznacza samowoli organu podatkowego; aby bowiem ocenę dowodów można było uznać za prawidłową musi być przeprowadzona zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny. Podkreślić przy tym należy, że prawa strony w postępowaniu podatkowym gwarantowane są w omawianym zakresie zarówno przez zasady ogólne (rozdział 1 działu 4 Ordynacji podatkowej, jak też przez przepis art. 192 Ordynacji podatkowej). Generalną zasadą postępowania dowodowego jest to, iż każdy kto z faktów wyprowadza dla siebie konsekwencje prawne, obowiązany jest fakty te udowodnić. Odnosząc te uwagi do okoliczności rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż organy podatkowe przeprowadziły postępowanie w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący. Uzyskane w ten sposób dowody poddane następnie zostały wnikliwej i poprawnej ocenie. Świadczy zresztą o tym motywacja zaskarżonej decyzji, dokonana w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która pozwala stwierdzić, iż rozumowanie organów podatkowych, w tym zwłaszcza organu odwoławczego, uwzględnia przedstawione wyżej reguły postępowania podatkowego, a przy tym pozostaje w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
Organ podatkowy nie ma uprawnienia do ingerowania w stosunki prawne między stronami umów cywilnoprawnych, ma jednak prawo i obowiązek badania oraz oceny treści i celu umowy uwzględniając działania stron w zakresie jej skutków podatkowych.
Wobec nie kwestionowania przez organy podatkowe faktycznej realizacji przedmiotowej umowy o współpracy a jedynie zakwestionowanie wydatku z nią związanego jako kosztu uzyskania przychodu przez skarżącego, wydanie postanowienia nie uwzględniającego wniosku dowodowego strony skarżącej o przesłuchanie kolejnych świadków (art. 187 O.p.), nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym nie uzasadnia uwzględnienia skargi przez Sąd.
III. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego w zakresie zawyżenia kosztów uzyskania przychodu o pozostałe zakwestionowane w sprawie wydatki jak również w zakresie wykazanego zaniżenia przychodu o kwotę 2.543,01 zł, nie objęte sporem.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, którego kognicja ustalona w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.
Nr 153, poz. 1269) ogranicza się do badania zaskarżonych decyzji pod względem ich legalności, a więc zgodności z powszechnie obowiązującym prawem materialnym i procesowym, nie stwierdzając naruszenia przy wydaniu zaskarżonej decyzji prawa mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153/02, poz. 1270) skargę oddalił.