I SA/Gd 1799/01

I SA/Gd 1799/01 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2005-02-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka
Małgorzata Tomaszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Kolanowski
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska /spr./ Sędziowie WSA Tomasz Kolanowski WSA Elżbieta Rischka Protokolant Agnieszka Zalewska po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 sierpnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości na 1999 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją nakaz płatniczy Wójta Gminy z dnia 8 czerwca 2000 r. (bez numeru); 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 13,30 (słownie: trzynaście 30/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. decyzja nie może być wykonana.
Uzasadnienie
I SA/Gd 1799/01
U z a s a d n i e n i e
Decyzją z dnia 8 czerwca 2000 r. Wójt Gminy ustalił W. C. podatek od nieruchomości położonej w Z. w kwocie 463,80 zł na 1999 rok (budynek letniskowy i inny budynek na działce letniskowej i grunt letniskowy). W uzasadnieniu decyzji organ pierwszoinstancyjny wskazał, iż z ewidencji gruntów, z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy oraz z pozwolenia na budowę domu letniskowego i wykazu nieruchomości wynika, że podatnik posiada budynek letniskowy i inny budynek na działce letniskowej (o pow. 88,50 m2) oraz grunty letniskowe o pow. 1329,00 m2.
Organ I instancji stwierdził, że wybudowany na działce, która zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, przeznaczona jest na budownictwo rekreacyjne, budynek ma charakter budynku letniskowego i dlatego decyzja wydana została przy uwzględnieniu stawek określonych na podstawie uchwały Rady Gminy, która jest przepisem powszechnie obowiązującym na terenie gminy.
W. C. odwołał się od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazując w uzasadnieniu, iż odwołuje się po raz trzeci od takich samych decyzji. Organ I instancji w decyzji zastosował niewłaściwą stawkę podatku od nieruchomości, zaś zdaniem W. C. stawka podatku za nieruchomość powinna być określona w wysokości jak dla budynku mieszkalnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 27 sierpnia 2001 r. sygn. akt [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż postanowieniem z dnia 20 października 2000 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez W. C. odwołania od tej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku rozpatrując skargę na to postanowienie Kolegium, wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2001 r. sygn. akt I SA/Gd 2509/00, uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że skarga W. C. jest zasadna, bowiem odwołanie od decyzji Wójta Gminy z dnia 8 czerwca 2000 r. zostało złożone w terminie.
Na podstawie art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 grudnia 1998 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 146, poz. 954) Rada Gminy podjęła uchwałę z dnia 29 grudnia 1998 r. Nr [...], w której określiła stawki podatku od nieruchomości, w tym: od budynków mieszkalnych (0,34 zł/m2), od budynków związanych z działalnością gospodarczą (12,30 zł/m i 6,26 zł/m2), od budynków letniskowych (4,49 zł/m2), od budowli związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej inna niż rolnicza 2% ich wartości, od powierzchni mieszkania lub jego części wynajmowanych stale lub okresowo dla turystów przebywających na wypoczynku, jeżeli liczba wynajmowanych pokoi przekracza pięć (7,21 zł/m2) i pozostałych budynków (4,39 zł/m2). A także stawki podatku od nieruchomości od powierzchni gruntów z podziałem na grunty związane z działalnością gospodarczą (0,40 zł/m2), gruntów będących użytkami rolnymi nie wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, wykorzystywanych na cele rolnicze (0,02 zł/m2), gruntów pod jeziorami (2,61 zł/m2) oraz po 0,05 zł/m2 od gruntów związanych z budynkami mieszkalnymi i pozostałych gruntów.
Uchwała powyższa wyodrębniła wysokość podatku od budynków letniskowych.
Z uwagi na to, że ustawa nie przewidziała takiej kategorii opodatkowania, organy przyjęły, iż budynek letniskowy mieści się w kategorii pozostałych budynków, bowiem ani przepis art. 5 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ani powołane wyżej rozporządzenie nie stanowią przeszkody do różnicowania przez radę gminy stawek podatkowych w odniesieniu do wyszczególnionych w tych przepisach podmiotów opodatkowania, jeżeli na skutek tego nie nastąpi przekroczenie ustalonej stawki maksymalnej podatku.
Organ odwoławczy podkreśla, iż w niniejszej sprawie wysokość zastosowanej w decyzji stawki podatku nie przekracza stawki maksymalnej jak dla budynków pozostałych – określonej przez rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997r., zaś organ I instancji zastosował stawki podatku zgodnie z uchwałą Rady Gminy z dnia 29 grudnia 1998 r. Uchwała ta określiła stawkę podatku od budynków letniskowych oraz innych budynków wybudowanych na działkach letniskowych w wysokości 4,49 zł za 1 m2 powierzchni użytkowej oraz dla gruntów w wysokości 0,05 zł za 1 m2 (czyli budynków i gruntów pozostałych).
Organ drugoinstancyjny ustalił, że W. C. od 1979 roku jest właścicielem domu letniskowego położonego w Z. Od tego czasu uiszczał za budynek znajdujący się na działce podatek według stawek jak dla budynku letniskowego. Działka nr [...] w Z. w planie miejscowym zagospodarowania przestrzennego przewidziana jest pod usługi turystyczne – działka letniskowa indywidualna. Od 1996 roku W. C. zaskarżał decyzje organów administracyjnych ustalające wysokość podatku od nieruchomości (które uwzględniały w dalszym ciągu stawki podatku określone przez radę gminy w wysokości jak dla domów letniskowych), do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaś NSA uchylał decyzje organów administracyjnych. W wyroku z dnia 4 marca 1998 r. sygn. akt I SA/Gd 1476/96 NSA wyraził pogląd, że art. 5 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie pozwala na jednoznaczne wykluczenie domu letniskowego z pojęcia dom mieszkalny i w związku z tym wyodrębnienie przez radę gminy do osobnej kategorii podatkowej budynków letniskowych ze stawką wyższą niż dla budynków mieszkalnych nie znajdowało podstawy prawnej, bowiem budynek może spełniać z punktu widzenia przepisów prawa budowlanego funkcje mieszkalne. Sąd stwierdził, że uchwała Rady Gminy w części obejmującej § 1 pkt 3 (w której ustalono stawkę podatku od nieruchomości od budynków letniskowych oraz innych budynków wybudowanych na działkach letniskowych) wydana została z naruszeniem upoważnienia ustawowego i jako taka zgodnie z konstytucyjną zasadą niezawisłości sędziowskiej nie wiążą Sądu.
W następnych latach organ I instancji ponownie, jako związany uchwałami Rady Gminy, które ustalały podatek od nieruchomości od budynków letniskowych, ustalał podatek od nieruchomości zgodnie z uchwałami Rady Gminy, a organ odwoławczy utrzymywał w mocy te decyzje. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny akceptując rozważania zawarte w wyroku z dnia 4 marca 1998 r. uznawał, że uchwały Rady Gminy w części dot. ustalenia podatku od nieruchomości dla budynków letniskowych nie wiążą Sądu i uchylał decyzje organów administracyjnych.
Organ drugoinstancyjny podkreśla, iż ma pełną świadomość tego, że Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku uchylał wcześniejsze decyzje ustalające podatek od nieruchomości ze stawką jak dla budynków letniskowych jednak ocena prawna wyrażona w wyrokach NSA, chociaż dotyczy tej samej nieruchomości, nie wiąże w tej sprawie organów administracyjnych i dlatego ponownie zmuszone jest do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji. Samorządowe kolegia odwoławcze obowiązane są orzekać na podstawie przepisów ustawowych i wykonawczych obowiązujących w danej sprawie, co oznacza, że organ odwoławczy nie może oceniać legalności takiego aktu ani odstąpić od zastosowania go w sprawie (tak jak sąd administracyjny).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze dodatkowo wskazało, iż związane jest treścią uchwał – nawet jeżeli uchwały te podjęte zostały z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, do czasu gdy uchwały te nie zostaną wyeliminowane z obrotu prawnego.
Dodatkowo Kolegium podkreśliło, że orzecznictwo sądowe w kwestii czy budynek letniskowy jest budynkiem mieszkalnym i czy może być opodatkowany według stawek jak dla budynku mieszkalnego nie jest jednolite.
W. C. nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego zaskarżył decyzję Kolegium do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku zarzucając jej rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26 późn. zm.), niewykonanie prawomocnych wyroków NSA OZ w Gdańsku z dnia 4 marca 1998 r. sygn. akt I SA/Gd 1476/96, z dnia 18 kwietnia 2001 r. sygn. akt I SA/Gd 456/99 oraz I SA/Gd 2767/00 poprzez ponowne wadliwe zakwalifikowanie budynku mieszkalnego w Z. jako domku letniskowego i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy. W uzasadnieniu skargi wskazał, że organ pierwszoinstancyjny w sprawie niniejszej postępuje tak samo jak w latach 1996, 1998 i 2000 ustalając dla wspomnianej nieruchomości podatek w niewłaściwej wysokości, nie przyjmując do określenia wysokości stawki podatku danych zgodnie z wykazem nieruchomości z dnia 13 marca 1998 r. ani nie uwzględnia wniosku z dnia 23 stycznia 2001 r. o przekwalifikowaniu domu i z pełna, świadomością przyjmuje nieprawdziwe dane dotyczących tejże nieruchomości. Skarżący podkreśla, że jego dom jest murowany, trwale złączony z gruntem, skanalizowany, podpiwniczony i spełnia z punktu prawa budowlanego funkcje mieszkalne. Działka nr [...] nie jest działką letniskową co bezspornie wynika z aktu notarialnego z dnia 19 czerwca 1978 r. Repetytorium "A" nr [...]. Nadto zarzuca organom nieznajomość przepisów prawa budowlanego, a także działanie dyskryminacyjne polegające na nieuznawaniu bezspornych faktów co do nieruchomości w Z. oraz na lekceważeniu wyroków NSA wydanych kilkakrotnie w tej sprawie, co stanowi rażące naruszenie art. 2, 8, 32, 37 i 184 Konstytucji RP. Dodatkowo wskazuje, że Kolegium nie wykonało wyroku NSA OZ w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2001 r. sygn. akt I SA/Gd 456/99 w zakresie zwrotu kosztów postępowania w kwocie 14,20 zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę uznało skargę W. C. i wniosło o jej uwzględnienie poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wójta Gminy z dnia 8 czerwca 2000 r. wskazując jednakże, iż nie może skorzystać z trybu przewidzianego w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), bowiem nawet uznając skargę za zasadną, Kolegium nie może uchylić swojej decyzji i podjąć innego rozstrzygnięcia niż w zaskarżonej decyzji, albowiem związane jest uchwałą Rady Gminy.
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić, albowiem podjęte w sprawie decyzje nie odpowiadają prawu.
Należy podnieść, iż kwestia opodatkowania podatkiem od nieruchomości (a w istocie kwestia wysokości stawki tego podatku), od położonej w Z. nieruchomości należącej do skarżącego, była przedmiotem badania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokami z dnia 4 marca 1998 r. sygn. akt I SA/Gd 1476/96, i z dnia 18 kwietnia 2001 r. sygn. akt I SA/Gd 456/99 i sygn. akt I SA/Gd 2767/00 uchylił decyzje ustalające wymiar podatku od tej nieruchomości na lata 1996, 1998 i 2000.
W rozważanej sprawie stan faktyczny i prawny jest tożsamy z przedmiotem spraw wymienionych powyżej. Różnica dotyczy wyłącznie wysokości zastosowanej stawki tego podatku przy ustalaniu wymiaru na ten rok podatkowy.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w powołanych powyżej orzeczeniach, iż przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz. 31 ze zm.) nie pozwala na jednoznaczne wykluczenie domu letniskowego z zakresu "dom mieszkalny". Tak więc wyodrębnienie przez radę gminy do osobnej kategorii podatkowej budynków letniskowych ze stawką wyższą niż dla budynków mieszkalnych nie znajdowało podstawy prawnej, o ile budynek ten może spełniać z punktu widzenia przepisów prawa budowlanego funkcje mieszkalne.
Rada gminy – zgodnie z powołanym art. 5 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych – może w swej uchwale wykonawczej powołać inną kategorię budynków w stosunku do budynków mieszkalnych określając je rekreacyjnymi. Wyróżnikiem jednak takich budynków w stosunku do budynków mieszkalnych nie może być ani ich usytuowanie, ani okresowe ich wykorzystywanie przez podatników, a jedynie kryteria mieszczące się w przepisach prawa budowlanego (por. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2000 r. III RN 207/99 OSNIAPUS z 2001 r. Nr 4, poz. 102).
Akceptując zatem powyższe rozważania dla rozstrzygnięcia badanej sprawy, Sąd uznał, że uchwała Rady Gminy Nr [...] z dnia 29 grudnia 1998 r. ustalająca wysokość stawek podatków i opłat lokalnych na rok 1999 w części obejmującej § 1 pkt 4, w której od budynków letniskowych oraz innych budynków wybudowanych na działkach letniskowych ustalono stawkę maksymalną "od pozostałych budynków lub ich części" (w kwocie 4,49 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej – art. 5 ust. 1 pkt 4 cyt. wyżej ustawy) wydana została z naruszeniem upoważnienia ustawowego i jako taka zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483) nie wiąże Sądu.
Z tych też względów Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1a, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w wyroku.