I SA/GD 171/25

I SA/Gd 171/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-07-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Marek Kraus /sprawozdawca/
Sławomir Kozik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 58 par 1 i par 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 18, art. 111a, art. 112 par 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Kozik Sędziowie: Sędzia WSA Marek Kraus (spr.) Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 1 lipca 2025 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w G na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 20 grudnia 2024 r., nr 2201-IEE.7192.2.318.5.2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia ceny nabycia oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 grudnia 2024 r. nr 2201-IEE.7192.2. 318.5.2024, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor IAS" lub "organ drugiej instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 2, art. 144, art. 58 i art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) - dalej jako "k.p.a." oraz art. 17
§ 1, art. 18, art. 111s, art. 112 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.) – dalej jako "u.p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: "Skarżąca", "Spółka" lub "Strona"), na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: "Naczelnik US", "organ pierwszej instancji") z dnia 21 października 2024 r. nr 2213-SEE.711.1978.2022.80 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia ceny nabycia, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:
2.1. W dniu 27 lutego 2024 r. Naczelnik US przeprowadził III licytację nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], opisanej w księdze wieczystej KW nr [...] w zakresie [...] udziału należącego do T.D. W czasie licytacji Skarżąca spółka zaoferowała najwyższą cenę. Skutkiem powyższego, postanowieniem z dnia 27 lutego 2024 r. Naczelnik US udzielił Spółce przybicia.
Wcześniej tj. dnia 26 lutego 2024 r. Spółka przystępując do licytacji złożyła wadium, które w myśl art. 111a u.p.e.a. zostało zatrzymane na rachunku depozytowym Urzędu Skarbowego. Z kolei po wydaniu postanowienia o udzieleniu przybicia, pismem
z dnia 20 marca 2024 r. Spółka została wezwana do złożenia (pozostałej) ceny nabycia
w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania.
Pismem z dnia 19 kwietnia 2024 r. Skarżąca zawnioskowała o wydłużenie terminu uiszczenia ceny nabycia do 3 miesięcy.
Organ pierwszej instancji w dniu 24 kwietnia 2024 r. wydał postanowienie,
w którym wydłużył termin do uiszczenia ceny nabycia do dnia 8 lipca 2024 r.
Następnie pismem z dnia 8 lipca 2024 r. Spółka zgłosiła do organu wady prawne nieruchomości. Wskazała na pozyskaną od G.P. informację, że przysługuje mu prawo własności do rzeczonej nieruchomości w zakresie udziału należącego do T.D. Tym samym Spółka stwierdziła, iż "powstał spór co do prawa własności udziału w nieruchomości, które ma przysługiwać T.D.".
Po przeanalizowaniu akt sprawy, w dniu 29 lipca 2024 r. Naczelnik US wydał postanowienie, w którym orzekł o wygaśnięciu skutków przybicia. Z kolei, pismem z dnia 27 września 2024 r. Spółka wniosła o przywrócenie terminu do złożenia ceny nabycia.
Na powyższe, postanowieniem z dnia 21 października 2024 r. nr 2213-SEE.1978.2022.80 organ pierwszej instancji odmówił przywrócenia terminu.
W uzasadnieniu postanowienia przedstawiając chronologicznie przebieg zdarzeń organ zwrócił uwagę, iż w piśmie z 8 lipca 2024 r. Spółka powołała się na fakt zgłoszenia przez osobę G.P. okoliczności przysługiwania mu prawa własności udziału należącego do T.D. w nieruchomości, które było przedmiotem przeprowadzonej licytacji, a wskutek której Spółka stwierdziła, że nie jest zainteresowana zakupem nieruchomości oraz, że nie ze swojej winy nie uiściła pozostałej części ceny nabycia. W konsekwencji Naczelnik US w dniu 29 lipca 2024 r. wydał postanowienie o wygaśnięciu skutków przybicia, od którego żadna ze stron nie wniosła zażalenia.
Jak wskazał organ, w wydanym postanowieniu Spółka została pouczona, iż wykazane przez nią twierdzenia nie zwalniają z obowiązku dochowania terminów wyznaczonych w sprawie. Powołując się na treść art. 58 § 2 k.p.a (w kwestii terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności jak i dopełnienia czynności, dla której termin został określony) organ zauważył, iż do dnia wydania postanowienia na rachunek bankowy Urzędu Skarbowego nie wpłynęła kwota stanowiąca cenę nabycia. Zatem zgodnie ze zgromadzoną dokumentacją Naczelnik US stwierdził, że wniosek Strony złożony został złożony po terminie oraz bez dopełnienia czynności, dla której miałyby być przywrócony.
2.2. Nie zgadzając się z wydanym w sprawie postanowieniem z dnia 21 października 2024 r., z zachowaniem terminu ustawowego Spółka złożyła zażalenie,
w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Naczelnika US oraz
o przywrócenie terminu do złożenia ceny nabycia w ramach zakupu nieruchomości dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą o numerze [...].
Ponadto, Skarżąca wniosła o umożliwienie uiszczenia jej pozostałej części wpłaty na poczet ceny sprzedaży, gdyż jak stwierdziła, w żaden sposób nie została wezwana do uzupełnienia tego braku, co czyniło, że postanowienie o odmowie przywrócenia terminu zostało wydane przedwcześnie.
Nadto, Skarżąca wniosła też o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt ww. księgi wieczystej nieruchomości celem potwierdzenia faktu, iż został przez G.P. złożony wniosek, oraz że wyłączał on rękojmię ksiąg wieczystych powodując obiektywne przeszkody w możliwości dopłaty pozostałej ceny zakupu nieruchomości i otwarcia terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu na uiszczenie pozostałej części ceny sprzedaży nieruchomości.
W uzasadnieniu, przy powołaniu się na treść art. 58 § 1 k.p.a. Strona dodatkowo wypowiedziała się, że bez wątpienia uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, gdyż – jak się ostatecznie okazało - została ona wprowadzona w błąd co do stanu prawnego nieruchomości. A skoro został jej okazany wydruk z widoczną wzmianką potwierdzającą nieuregulowany stan prawny nieruchomości, to bez swojej winy nie dochowała terminu. Zdaniem Skarżącej, każdy podmiot należycie dbający o swoje interesy nie dokonałby wpłaty narażając się na ewentualne procesy sądowe związane z nieuregulowanym stanem prawnym nieruchomości. Wobec powyższego Skarżąca stwierdziła, że uprawdopodobniona została przesłanka braku jej winy w obowiązku uiszczenia pozostałej części ceny nabycia.
Odnosząc się do drugiej przesłanki - kwestii terminu na złożenie wniosku
o przywrócenie terminu – Skarżąca zwróciła uwagę, że ustalenia Naczelnika US są błędne. Przepis stanowi bowiem, że termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu rozpoczyna swój bieg w momencie ustania przeszkody. Zatem w realiach przedmiotowego postępowania termin 7-dniowy należy liczyć nie od nie od ostateczności postanowienia o wygaśnięciu skutków przybicia (bowiem nie wnosiła ona o przywrócenie terminu na złożenie zażalenia na postanowienie z 29 lipca 2024 r.), a od ustania przeszkód związanych z możliwością uregulowania pozostałej ceny sprzedaży w związku
z wyjaśnieniem przez Sąd Rejonowy w [...] prowadzący księgę wieczystą, kwestii związanej z wzmianką wyłączającą rękojmię ksiąg wieczystych, a której organ I instancji nie zbadał i nie wziął pod uwagę. Skarżąca podała, iż ponad wszelką wątpliwość działania osób trzecich wprowadziły Spółkę w błąd oraz nie ma żadnych przeszkód formalno-prawnych do nabycia wylicytowanego udziału w rzeczonej nieruchomości. Zatem termin do wniesienia wniosku został zachowany, gdyż 7-dniowy okres na złożenie wniosku zaczynał swój bieg w dniu ustalania przyczyny - tj. w dniu 25 września 2024 r.
Na marginesie Skarżąca podniosła również, że postanowienie Naczelnika US jest błędne, bowiem niedopełnienie obowiązku jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., stanowi brak formalny podania. W przypadku jego wystąpienia, organ administracyjny powinien wezwać stronę na podstawie art. 64 § 2 k.p.a do jego usunięcia w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie nastąpiła, co tym bardziej uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia.
2.3. W wyniku rozpoznania zażalenia, Dyrektor IAS w dniu 20 grudnia 2024 r. wydał postanowienie, w którym utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, Dyrektor IAS oceniając prawidłowość postanowienia Naczelnika US z 21 października 2024 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia ceny nabycia stwierdził, że jest ono prawidłowe.
Organ wyjaśnił, że przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu zostały określone w art. 58 § 1 oraz § 2 k.p.a. i niedopełnienie choćby jednej z nich zamyka drogę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu.
Składając wniosek o przywrócenie terminu Strona przyznała, że uchybiła terminowi, wskazując jednocześnie, że uchybienie to nastąpiło bez jej winy. Przywrócenie terminu może mieć natomiast miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największej staranności. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Obowiązkiem wnoszącego prośbę o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie. Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia (wyrok NSA z 19 maja 2021 r., sygn. akt IOSK 2539/20; wyrok NSA z 19 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2685/19).
Na tle opisanego w uzasadnieniu stanu faktycznego sprawy organ wskazał, iż pierwsza przesłanka przywrócenia terminu do dokonania czynności została spełniona, bowiem pismem z dnia 27 września 2024 r. Spółka, jako podmiot zainteresowany wystąpił do organu z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia ceny nabycia. Jednak wraz ze złożonym wnioskiem nie wpłaciła na rachunek organu egzekucyjnego kwoty stanowiącej cenę nabycia. Zatem, Spółka nie dopełniła czynności, dla której określony był termin. Organ jednocześnie nie zgodził się ze stanowiskiem Spółki, że brak wpłaty jest brakiem formalnym (zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a.) i organ egzekucyjny powinien wezwać o jego uzupełnienie. Jak stwierdził, zapłata ceny nabycia jest czynnością procesową, której ww. Podmiot uchybił.
We wniosku o przywrócenie terminu wskazano również, że cena nabycia nie została wpłacona z uwagi na możliwą niezgodność księgi wieczystej wylicytowanej nieruchomości ze stanem faktycznym w związku z informacją uzyskaną od G.P., według którego to właśnie jemu, a nie T.D. przysługuje prawo własności wylicytowanej nieruchomości. Organ zauważył, że na dzień III licytacji nieruchomości brak było wpisów w księdze wieczystej wskazujących na jakąkolwiek niezgodność. Co więcej, organ egzekucyjny nie miał takich informacji. Zatem nie było mowy o wprowadzeniu Spółki w błąd. Dodatkowo, wzmianka w Dziale III Księgi wieczystej nr [...] o złożeniu wniosku o wpis (a nie o dokonaniu wpisu) ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej ze stanem rzeczywistym pojawiła się dopiero 10 lipca 2024 r., czyli już po otrzymaniu przez organ egzekucyjny od Spółki pisma z dnia 8 lipca 2024 r. informującym o niezgodnościach, do którego to pisma organ egzekucyjny odniósł się pismem z dnia 25 lipca 2024 r. Brak jest też informacji w aktach sprawy oraz w zażaleniu, aby Spółka prowadziła postępowanie wyjaśniające w tej sprawie i które miałoby wpływ na niedokonanie wpłaty. Natomiast z treści księgi wieczystej wynika, że wniosek o wpis ostrzeżenia o niezgodności jej treści ze stanem rzeczywistym został przez sąd Spółce zwrócony.
Końcowo Dyrektor IAS wypowiedział się, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Dbałość natomiast
o interes spółki, w ocenie organu, nie jest równoznaczna z niemożnością dokonania przez Spółkę czynności procesowej jaką jest wpłata ceny nabycia. Z tego względu postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca wskazała, iż podtrzymuje stanowisko wyrażone w treści zażalenia z dnia 12 listopada 2024 r. na postanowienie Naczelnika US z 21 października 2024 r. i wniosła o przyjęcie argumentacji w nim zawartej. Równocześnie Spółka podała, że deklaruje chęć uiszczenia pozostałej części ceny nabycia celem wypełnienia przesłanek związanych z możliwością przywrócenia terminu.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca wyraziła stanowisko, że wydane rozstrzygnięcia są nieprawidłowe oraz krzywdzące. Organy wykonały czynności wyłącznie w celu możliwie szybkiego zakończenia postępowania bez względu na to, że Skarżąca zrealizowała wezwanie w najszybszym możliwym terminie oraz przedstawiła w sposób wiarygodny okoliczności, z których wynikało opóźnienie w realizacji wpłaty ceny nabycia.
Skarżąca podniosła zakwestionowanie wiarygodności i rękojmi ksiąg wieczystych. Wskazała na ujawnioną w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości wzmiankę
z wniosku G.P. Skarżąca podała, że ustawa o księgach wieczystych stanowi, że taka wzmianka wyłącza domniemanie prawdziwości informacji ujawnionych w księgach wieczystych. Zatem Spółka mogła mieć uzasadnione wątpliwości co do kwestii nabywanego prawa własności - a w konsekwencji co do uregulowania tak dużej ceny nabycia.
Działając w dobrej wierze Skarżąca nie tylko poinformowała o tych okolicznościach organ administracji skarbowej ale i podjęła działania mające na celu wyjaśnienie wszystkich okoliczności z tym związanych. Skarżąca wykazywała inicjatywę i starała się w sposób aktywny doprowadzić do możliwie najszybszego wyjaśnienia sprawy. W tym celu wniosła ona o przywrócenie terminu i chciała uregulować cenę nabycia, jednak dwukrotnie została poinformowana, że nie musi tego robić. Spółka podniosła, że z treści zaskarżonego postanowienia wynika, iż organy administracyjne twierdzą, że brak uregulowania tej płatności powoduje brak możliwości przywrócenia terminu. Jej zdaniem wprowadzana jest ona w błąd, aby następnie spotkały ją negatywne konsekwencje prawne.
Skarżąca podała także, że nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i nie ma zapewnionego minimum ochrony swoich praw. Powinna mieć ona chociaż możliwość wypowiedzenia się przed rozpoznaniem zażalenia na postanowienie Naczelnika US oraz udzielenia informacji, że powinna jednak wpłacić cenę nabycia.
Z kolei, wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie, a wykazane
w nim okoliczności uprawdopodabniają, że nie doszło do wykonania zobowiązania na skutek okoliczności za które Skarżąca nie ponosi żadnej winy.
W oparciu powyższe wniesiono o zmianę postanowienia z dnia 20 grudnia 2024 r. w ten sposób, iż dojdzie do przywrócenia terminu do złożenia ceny nabycia i Skarżąca spółka będzie uprawniona do nabycia nieruchomości za wylicytowaną cenę bądź
o uchylenie obu postanowień organów administracyjnych i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o jej oddalenie.
5. W dodatkowym piśmie z dnia 31 marca 2025 r., Skarżąca w odpowiedzi na skargę wniosła o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka J.H. w celu ustalenia faktów związanych z czynnościami podejmowanymi przez Spółkę dążących do wyjaśnienia stanu prawnego nieruchomości w związku z ujawnioną wzmianką, przekazywanych informacji przez notariuszy dotyczących wadliwości prawnej nabywanej nieruchomości oraz wstrzymania w związku z tym płatności przez Skarżącą spółkę do czasu wyjaśnienia wszystkich okoliczności związanych ze stanem prawnym nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
6.1. Skarga jest niezasadna.
6.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepisy art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowią, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części w myśl art. 151 p.p.s.a.
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane
w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora IAS
z dnia 20 grudnia 2024 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika US z dnia
21 października 2024 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia ceny nabycia udziału w nieruchomości, co na podstawie powołanego art. 119 pkt 3 p.p.s.a. pozwoliło na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Badając z kolei rozpoznawaną sprawę w podanej kognicji, Sąd stwierdził, iż nie doszło do naruszenia przepisów, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania
z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
6.3. Spór w niniejszej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska organów
w zakresie odmowy przywrócenia Skarżącej terminu do złożenia ceny nabycia [...] udziału w nieruchomości będącej przedmiotem III licytacji, przeprowadzonej przez organ egzekucyjny w dniu 27 lutego 2024 r.
Skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu powołała się na terminowe jego złożenie oraz brak winy w nieuiszczeniu ceny nabycia udziału w nieruchomości ze względu na wprowadzenie jej w błąd co do stanu prawnego nieruchomości – poprzez uwidocznienie w księdze wieczystej nieruchomości wzmianki potwierdzającej nieuregulowany jej stan prawny, jak i brak wezwania Skarżącej przez organ do zapłaty ceny nabycia udziału w nieruchomości tytułem uzupełnienia braku formalnego czynności.
Z kolei, zdaniem Dyrektora IAS, jak również organu pierwszej instancji, Skarżąca nie spełniła warunku określonego w art. 58 § 1 k.p.a. tj. nie wpłaciła wraz ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu kwoty stanowiącej cenę nabycia oraz nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wpłaty kwoty stanowiącej cenę nabycia udziału w nieruchomości nastąpiło bez jej winy.
W ocenie Sądu, rację w powyższym sporze należy przyznać organom administracji publicznej.
6.4. W tym miejscu wskazać należy, że podstawę wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o odmowie przywrócenia Skarżącej terminu do zapłaty ceny nabycia udziału w nieruchomości, stanowiącego przedmiot III licytacji przeprowadzonej przez organ egzekucyjny w dniu 27 lutego 2024 r. stanowił przepis art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej: 1) do czynności wierzyciela podejmowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie niniejszej ustawy, 2) w postępowaniu egzekucyjnym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio.
Zgodnie z kolei z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3).
Przywrócenie terminu uzależnione jest zatem od łącznego spełnienia wszystkich przesłanek określonych w art. 58 § 1 i 2 k.p.a.
Przypomnienia wymaga, że instytucja przywrócenia terminu jest stosowana
w wyjątkowych sytuacjach. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przy ocenie, czy uchybienie terminu było zawinione, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć np. przerwę w komunikacji, powódź, pożar czy nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 1096/11; z dnia 7 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1459/09; z dnia 10 września 2010 r. sygn. akt II OZ 849/10, z dnia 30 listopada 2006 r. sygn. akt II OSK 1397/05 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl., zwanej dalej "CBOSA"). Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ 91/15, CBOSA).
Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych, którego przykładem jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2024 r., sygn. akt II OSK 289/23, CBOSA przyjmuje się, że instytucja przywrócenia terminu, o której mowa w art. 58-59 k.p.a., jest zastrzeżona dla terminów o charakterze procesowym, umożliwiając zainteresowanemu uchylenie negatywnych skutków niezachowania terminu
w szczególnych przypadkach, w których brak działania nie powinien prowadzić do obciążenia skutkami zakończenia biegu terminu strony za jej zaniechanie bądź zaniechania osób, którymi się posługiwała. Nie może stanowić przedmiotu sporu, że czynności procesowe dokonywane przez podmioty postępowania muszą spełniać określone wymagania przewidziane przez przepisy prawa administracyjnego procesowego, aby mogły wywoływać określone skutki procesowe. Takim wymogiem jest między innymi czas przewidziany do dokonania danej czynności procesowej, który jeżeli nie został w danych warunkach dopełniony, skutkuje bezskutecznością spóźnionej czynności procesowej.
Dodatkowo zgodnie z art. 111s u.p.e.a., jeżeli nabywca nie wykonał w terminie warunków licytacyjnych, co do zapłaty ceny, wygasają skutki przybicia. Uiszczoną część ceny zwraca się. Z kolei, zgodnie z art. 112 § 1 u.p.e.a. z chwilą, gdy postanowienie
o przybiciu stało się ostateczne, organ egzekucyjny wzywa licytanta, który uzyskał przybicie, aby w terminie 14 dni od otrzymania wezwania złożył do depozytu organu egzekucyjnego cenę nabycia z potrąceniem wadium złożonego w gotówce. Na wniosek nabywcy organ egzekucyjny może wyznaczyć dłuższy termin uiszczenia ceny nabycia, nieprzekraczający jednak 3 miesięcy.
6.5. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, organy prawidłowo uznały, iż w okolicznościach sprawy Spółka nie spełniła wymaganych przesłanek do przywrócenia jej terminu do zapłaty ceny nabycia udziału w nieruchomości tj. jednocześnie z wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu nie została dopełniona czynność, dla której określony był termin oraz nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do zapłaty tejże ceny nastąpiło bez jej winy.
W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że w dniu 27 lutego 2024 r. Naczelnik US udzielił Spółce przybicia, natomiast pismem z dnia 20 marca 2024 r. wezwał do złożenia ceny nabycia w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania, które to wezwanie Skarżącej doręczono w dniu 8 kwietnia 2024 r.
Na wniosek Spółki Naczelnik przedłużył 14 dniowy termin na uiszczenie ceny nabycia do 3 miesięcy od daty otrzymania wezwania, tj. do 8 lipca 2024 r. Postanowienie o wyznaczeniu dłuższego terminu do uiszczenia ceny nabycia spółka otrzymała 10 maja 2024 r. Następnie, pismem z 8 lipca 2024 r. Spółka w związku z informacją, że "powstał spór co do prawa własności udziału w nieruchomości, które ma przysługiwać T.D." zgłosiła do organu egzekucyjnego wady prawne nieruchomości.
W odpowiedzi, pismem z dnia 25 lipca 2024 r. Naczelnik US wskazał, iż w Dziale III księgi wieczystej widnieje jedynie wzmianka o złożeniu wniosku o wpis ostrzeżenia
o niezgodności treści księgi z rzeczywistym stanem faktycznym. Wskazał też, że G.P. nigdy nie zgłaszał roszczeń do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...].
Pomimo powyższego, Spółka nie dokonała zapłaty wymaganej ceny nabycia.
Z kolei po wydaniu przez ww. organ postanowienia w dniu 29 lipca 2024 r.
o wygaśnięciu skutków przybicia, Skarżąca pismem z dnia 27 września 2024 r. zwróciła się o przywrócenie jej terminu do złożenia ceny nabycia, nie dokonując przy tym wpłaty kwoty stanowiącej ceny nabycia.
Z podanych okoliczności wynika zatem, że Skarżąca jednocześnie z wniesieniem wniosku nie dopełnienia czynności, dla której określony był termin tj. zapłaty ceny nabycia. Na uwzględnienie w podanym zakresie nie zasługuje również argumentacja Strony, w której wyraziła stanowisko, iż brak wpłaty jest brakiem formalnym i z tego tytułu powinna ona zostać wezwana do jego usunięcia.
Jak bowiem wynika z treści art. 64 § 2 k.p.a. jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Regulacja zawarta w przywołanym przepisie prawa dotyczy podań będących wnioskami o wszczęcie postępowania oraz wszelkich innych podań wnoszonych w toku postępowania i po jego zakończeniu, chyba że co innego wynika z przepisów k.p.a. lub przepisów szczególnych. Braki formalne podania to natomiast braki, które związane są
z formą i treścią podania, które muszą być usunięte, by można było nadać podaniu bieg
i rozpatrzeć je merytorycznie. Brak zapłaty ceny nabycia zatem nie należy do grupy braków formalnych, o których mowa wyżej, a jest czynnością procesową, której dopełnienie było niezbędne celem wywołania przez nią skutku prawego w postaci możliwości domagania się od organu egzekucyjnego wydania postanowienia o przyznaniu własności (art. 112b u.p.e.a.) Ponadto, jak wskazał organ odwoławczy, Skarżąca nie złożyła zażalenia na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia skutków przybicia, co spowodowało, że postanowienie to stało się ostateczne.
Charakter ściśle ocenny ma z kolei przesłanka uprawdopodobnienia braku winy strony w uchybieniu terminowi, pozostająca materialnym warunkiem uwzględnienia jej żądania. Co ważne, i co zostało już wcześniej podkreślone, ciężar jej wykazania spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o przywrócenie terminu (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2019, s. 397-399; A. Golęba (w:) Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, s. 427).
W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a. powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r. sygn. akt FZ 13/04, niepublikowane). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła przewidzieć i usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2008 r., II OZ 1231/08, CBOSA).
W podanym powyżej aspekcie Strona skarżąca wskazała, iż nie zapłaciła ceny nabycia z uwagi na możliwą niezgodność treści księgi wieczystej wylicytowanej nieruchomości ze stanem faktycznym w związku z pozyskaniem informacji, według której innej osobie nie zaś dłużnikowi – T.D. przysługuje udział w prawie własności wylicytowanej nieruchomości.
Tymczasem, jak podał organ, na dzień III licytacji nieruchomości brak było wpisów w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości, które potwierdzałyby na jakąkolwiek w tym zakresie niezgodność. Co więcej, organ egzekucyjny takich informacji nie posiadał. Wzmianka natomiast, która została odnotowana w Dziale III księgi wieczystej KW nr [...] wskazywała jedynie na okoliczność złożenia wniosku o wpis ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej ze stanem rzeczywistym nie zaś o dokonaniu takiego wpisu. Ważnym pozostaje też to, że wzmianka ujawniona została 10 lipca 2024 r. czyli po dacie otrzymania przez organ pisma z dnia 8 lipca 2024 r. o niezgodnościach. Poza tym, treść księgi wskazuje, że wniosek o wpis ostrzeżenia o niezgodności jej treści ze stanem faktycznym został przez sąd zwrócony.
Wobec podanych okoliczności nie sposób zatem przyznać słuszności argumentacji Strony, która twierdzi, iż uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do realizacji czynności polegającej na złożeniu ceny nabycia nastąpiło bez jej winy.
Z powyższego nie wynika także, by (jak podnosi Skarżąca), została w jakikolwiek wprowadzona w błąd co do stanu prawnego nieruchomości. Dodatkowo, po otrzymaniu od Skarżącej pisma o niezgodnościach, organ udzielił Spółce odpowiedzi pismem z dnia 25 lipca 2024 r. W aktach sprawy brak jest również informacji, by Spółka prowadziła czynności wyjaśniające i w tym celu realizowała konkretne działania, które odniosłoby wpływ na zaniechanie dokonania przez nią złożenia ceny nabycia.
Samo natomiast zamieszczenie wzmianki nie jest czynnością materialnoprawną ani procesową. Nie wywołuje bezpośrednio żadnych skutków w stosunkach materialnoprawnych ani procesowych. Nie skutkuje też bezpośrednio nabyciem lub utratą prawa podmiotowego. Zamieszczenie wzmianki w księdze wieczystej nie wyłącza stosowania domniemań wynikających z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 341).
Zatem, w świetle powołanych okoliczności organy zasadnie uznały, że Spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do realizacji ww. czynności. Natomiast to, że Strona (jak podała) "w sposób wiarygodny przedstawiła okoliczności,
z których wynikało opóźnienie w realizacji wpłaty ceny nabycia", nie wpłynęło na zmianę prawidłowo dokonanej przez organy oceny, co do braku spełnienia po stronie Skarżącej przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi do realizacji podanej wyżej czynności.
Wbrew zatem twierdzeniom Spółki, zarzuty podniesione w treści skargi nie znajdują uzasadnienia.
6.6. W niniejszej sprawie, organy nie uchybiły także przepisom art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Zdaniem Sądu, wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedzone zostało dokładnym wyjaśnieniem okoliczności istotnych dla sprawy, co znalazło odzwierciedlenie w sporządzonym uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, spełniającym wymogi określone w art. 124 § 1 i 2 k.p.a.
Odnosząc się do wniosku Skarżącej spółki o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka J.H. celem ustalenia faktów związanych z czynnościami podejmowanymi przez Spółkę dążących do wyjaśnienia stanu prawnego nieruchomości, wskazać należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zatem wnioskowany dowód z zeznań świadka nie mieści się w kategorii dowodów uzupełniających, o których mowa w powołanym art. 106 § 3 p.p.s.a.
6.7. Reasumując, w ocenie Sądu z przedstawionych powyżej względów organy prawidłowo uznały, iż w okolicznościach sprawy uzasadnionym było wydanie rozstrzygnięcia o odmowie przywrócenia Skarżącej terminu do złożenia ceny nabycia nieruchomości, z powodu braku jednoczesnego wraz z wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu dopełnienia czynności, dla której termin był określony tj. zapłaty ceny nabycia jak również nieuprawdopodobnienia braku winy Strony w uchybieniu tego terminu.
Wobec powyższego, wbrew twierdzeniu skargi, Dyrektor IAS prawidłowo orzekł
o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, co z kolei odpowiada dyspozycji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Sąd nie stwierdził również innych naruszeń prawa, które jest zobligowany wziąć pod uwagę z urzędu.
6.8. Mając zatem na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej.