I SA/GD 1684/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2022-04-20
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
COVID-19składki ZUSzwolnieniePKDsklepik szkolnyprawo oświatowepostępowanie administracyjnewzruszalność wpisuprzeważająca działalność

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję ZUS odmawiającą zwolnienia z opłacania składek, uznając, że organ nie zbadał faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej, a jedynie opierał się na błędnym wpisie w rejestrze PKD.

Skarżący M. M. ubiegał się o zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za okres od listopada 2020 r. do marca 2021 r., powołując się na przepisy ustawy o COVID-19. ZUS odmówił, wskazując, że jego przeważająca działalność gospodarcza (kod PKD 47.29.Z) nie kwalifikuje się do zwolnienia. WSA uchylił decyzję ZUS, stwierdzając, że organ nie zbadał faktycznie prowadzonej działalności, a jedynie formalny wpis w rejestrze. Sąd podkreślił, że wpis w CEiDG jest domniemaniem wzruszalnym i należy badać rzeczywistą działalność przedsiębiorcy, zwłaszcza gdy okoliczności wskazują na prowadzenie sklepiku szkolnego.

Sprawa dotyczyła skargi M. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 listopada 2020 r. do 31 marca 2021 r. Zgodnie z art. 31zo ust. 12 ustawy o COVID-19, zwolnienie przysługiwało płatnikom składek prowadzącym na dzień 30 września 2020 r. działalność polegającą na sprzedaży środków spożywczych, papierniczych i piśmienniczych na rzecz uczniów na terenie jednostek systemu oświaty, oznaczoną według PKD kodami 47.11.Z lub 47.19.Z, pod warunkiem spadku przychodów o co najmniej 40%. ZUS odmówił zwolnienia, ponieważ skarżący miał zarejestrowany kod PKD 47.29.Z, który nie był wymieniony w ustawie jako kwalifikujący do zwolnienia. Sąd uznał, że ZUS naruszył prawo materialne i przepisy postępowania, ponieważ nie zbadał faktycznie prowadzonej przez skarżącego działalności. Sąd podkreślił, że wpis w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej (CEiDG) i rejestrze REGON ma charakter formalny i jest domniemaniem wzruszalnym. Istotne jest ustalenie, jaką działalność przedsiębiorca faktycznie prowadził, a nie tylko jaki kod PKD widnieje w rejestrze. Skarżący przedstawił dowody (umowy ze szkołami) wskazujące na prowadzenie sklepiku szkolnego, co powinno zostać przez organ ocenione. WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS, nakazując organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazówek sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Organ nie może bezkrytycznie przyjmować danych statystycznych z rejestru REGON czy CEiDG. Istotne jest ustalenie, jaką przeważającą działalność faktycznie prowadził przedsiębiorca, a nie tylko jaki kod PKD figurował w rejestrze. W przypadku rozbieżności, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wpis w rejestrach jest domniemaniem wzruszalnym. Organ powinien zbadać faktyczną działalność skarżącego, zwłaszcza gdy przedstawił on dowody (umowy ze szkołami) wskazujące na prowadzenie sklepiku szkolnego, mimo innego kodu PKD w rejestrze. Przepisy k.p.a. nakładają na organ obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

ustawa o COVID-19 art. 31zo § ust. 12

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przepis ten określa warunki zwolnienia z opłacania składek, w tym wymóg prowadzenia określonej działalności (kod PKD) na dzień 30 września 2020 r. Sąd interpretuje go w powiązaniu z faktycznie prowadzoną działalnością, a nie tylko formalnym wpisem w rejestrze.

Pomocnicze

ustawa o COVID-19 art. 31zo § ust. 11

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przepis ten stanowi, że oceny spełnienia warunku oznaczenia działalności według PKD dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. Sąd uznał, że dane te są wzruszalne.

ustawa o COVID-19 art. 31zq § ust. 8

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przepis ten reguluje prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa ZUS od decyzji odmawiającej zwolnienia.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis ten stanowi podstawę prawną utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ drugiej instancji.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

k.p.a. art. 8 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada zaufania do władzy publicznej.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada informowania stron.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 79a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek informowania strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny (naruszenie prawa materialnego lub postępowania).

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

Prawo oświatowe art. 2

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe

Definicja jednostek systemu oświaty.

ustawa o statystyce publicznej

Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej

Określa cele i zasady prowadzenia statystyki publicznej.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń

Definiuje pojęcie przeważającej działalności gospodarczej na potrzeby rejestru REGON.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wpis w rejestrze PKD nie odzwierciedlał faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej (sklepik szkolny). Organ ZUS nie zbadał rzeczywistej działalności skarżącego, opierając się jedynie na formalnym wpisie w rejestrze. Organ ZUS nie zastosował przepisów k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja ZUS oparta na formalnym kodzie PKD 47.29.Z jako podstawie do odmowy zwolnienia.

Godne uwagi sformułowania

brzmienie cytowanych przepisów nie oznacza jednak, że organ może bezkrytycznie przyjmować dane statystyczne zawarte w rejestrze REGON czy ewidencji CEiDG Istotne jest bowiem ustalenie, jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) przedsiębiorca faktycznie prowadził w tym dniu, a nie jaki rodzaj przeważającej działalności figurował w rejestrze REGON i w ewidencji CEiDG. W sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem w rejestrach a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności. wpis do rejestru podmiotów REGON (...) tworzy domniemanie, które jest wzruszalne. Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objęta kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON.

Skład orzekający

Irena Wesołowska

przewodniczący

Krzysztof Przasnyski

sprawozdawca

Marek Kraus

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność badania faktycznej działalności przedsiębiorcy, a nie tylko formalnych wpisów w rejestrach, przy ocenie spełnienia warunków do uzyskania wsparcia publicznego (np. w ramach tarcz antykryzysowych). Podkreśla znaczenie przepisów k.p.a. w postępowaniach administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z przepisami o wsparciu w pandemii COVID-19 i kodami PKD. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów spraw, ale ogólna zasada badania faktycznego stanu faktycznego jest uniwersalna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak formalizm urzędniczy może prowadzić do niesprawiedliwych decyzji, a sąd administracyjny staje w obronie przedsiębiorcy, który faktycznie poniósł straty z powodu pandemii, mimo formalnego błędu w rejestracji działalności. Jest to przykład walki 'małego człowieka' z systemem.

Sklepik szkolny bez wsparcia przez błąd w kodzie PKD? Sąd administracyjny staje po stronie przedsiębiorcy!

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 1684/21 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Irena Wesołowska /przewodniczący/
Krzysztof Przasnyski /sprawozdawca/
Marek Kraus
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 1342/22 - Wyrok NSA z 2022-11-30
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 31 zo ust. 12
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 października 2021 r. nr (...) w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 listopada 2020 r. do 31 marca 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 sierpnia 2021 r. nr (...).
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 18 października 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS", "Zakład", "organ"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "k.p.a.") oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 ze zm., dalej: "ustawa o COVID-19"), utrzymał w mocy decyzję z 19 sierpnia 2021 r. odmawiającą M. M. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych od 1 listopada 2020 r. do 31 marca 2021 r.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
We wniosku z 18 sierpnia 2021 r. M. M. wystąpił o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 listopada 2020 r. do 31 marca 2021 r.
Decyzją z 19 sierpnia 2021 r, Zakład odmówił wnioskodawcy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 listopada 2020 r, do 31 marca 2021 r. Organ przytoczył art. 31zo ust. 12 ustawy o COVID-19, w myśl którego, na wniosek płatnika składek prowadzącego na dzień 30 września 2020 r. działalność polegającą na sprzedaży środków spożywczych, papierniczych i piśmienniczych na rzecz uczniów, słuchaczy lub wychowanków na terenie jednostek systemu oświaty, o których mowa w art, 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.11.Z albo 47.19.2 zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r, do dnia 31 marca 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 września 2020 r. i przychód z działalności w rozumieniu przepisów prawa podatkowego był niższy co najmniej o 40% w listopadzie 2020 r., grudniu 2020 r., styczniu 2021 r., lutym 2021 r. lub w marcu 2021 r. w stosunku do przychodu uzyskanego we wrześniu 2019 r. lub we wrześniu 2020 r.
W ocenie ZUS odmowa uwzględnienia wniosku spowodowana była ustaleniem, że na dzień 30 września 2020 r. skarżący prowadził działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności jako rodzaj przeważającej działalności z kodem 47.29.Z. tj. nie kwalifikującym do zwolnienia.
W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS decyzją z 18 października 2021 r. utrzymał w mocy decyzję z 19 sierpnia 2021 r. podając, że zgodnie z wpisem w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej na dzień 30 września 2020 r. wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), jako rodzaj przeważającej działalności kodem 47.29.Z, który nie uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 listopada 2020 r. do 31 marca 2021 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący zarzucił, że wbrew stanowisku ZUS spełnił warunki uprawniające go do zwolnienia ponieważ prowadzi działalność zarejestrowaną pod kodem PKD 47.29 tożsamym z kodami wskazanymi w przepisach, czyli 47.11, 47.19. Działalność ta polega na sprzedaży środków spożywczych, papierniczych i piśmienniczych na rzecz uczniów na terenie jednostek systemu oświaty (o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe).
Podkreślił, że w klasyfikacji PKD nie ma typowego kodu dla działalności sklepików szkolnych, więc istotne powinno być to, jaką faktycznie działalność się prowadzi. Na etapie postępowania wyjaśniającego jako dowód, że prowadzi sprzedaż w sklepikach szkolnych, przedstawił umowy ze szkołami, w których ma sklepiki. W związku z zamknięciem placówek oświatowych, spowodowanym epidemią COVID-19 praktycznie nie mógł wykonywać działalności, więc jego przychód spadł znacznie więcej niż 40%. Zatrudnia 9 pracowników i za wszelką cenę starał się utrzymać te miejsca pracy, kosztem własnych oszczędności.
W ocenie skarżącego, istotnym jest, jakie faktycznie czynności przedsiębiorca wykonuje, a nie jaki w danym okresie ma kod PKD. Podkreślił, że prowadzi działalność w branży, która musiała praktycznie całkowicie zaprzestać prowadzenia działalności. Wynikiem tego jest prawie całkowity brak dochodów.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje, m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a.").
Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie doszło do obu wymienionych rodzajów naruszenia prawa.
Zgodnie z art. 31zo ust. 12 ustawy o COVID-19, na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność polegającą na sprzedaży środków spożywczych, papierniczych i piśmienniczych na rzecz uczniów, słuchaczy lub wychowanków na terenie jednostek systemu oświaty, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.11.Z albo 47.19.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 31 marca 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 września 2020 r. i przychód z działalności w rozumieniu przepisów prawa podatkowego był niższy co najmniej o 40% w listopadzie 2020 r., grudniu 2020 r., styczniu 2021 r., lutym 2021 r. lub w marcu 2021 r. w stosunku do przychodu uzyskanego we wrześniu 2019 r. lub we wrześniu 2020 r. Zgodnie z art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 12, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r.
W analizowanym przypadku, organ oceniając spełnienie przez skarżącego warunku w zakresie oznaczenia działalności gospodarczej według PKD stwierdził, że 30 września 2020 r. skarżący nie miał zgłoszonego kodu PKD uprawniającego do zwolnienia z opłacania składek.
Zdaniem Sądu, brzmienie cytowanych przepisów nie oznacza jednak, że organ może bezkrytycznie przyjmować dane statystyczne zawarte w rejestrze REGON czy ewidencji CEiDG, co do rodzaju przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez płatnika na dzień 30 września 2020 r. Istotne jest bowiem ustalenie, jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) przedsiębiorca faktycznie prowadził w tym dniu, a nie jaki rodzaj przeważającej działalności figurował w rejestrze REGON i w ewidencji CEiDG. W sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem w rejestrach a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności. Podobne stanowisko wyrażone już zostało w orzecznictwie sądów administracyjnych, np. wyrok WSA w Rzeszowie z 25 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Rz 189/21, wyrok WSA w Białymstoku z 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Bk 140/21, wyrok WSA w Łodzi z 16 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 1077/21, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/, dalej: CBOSA, a orzekający w tej sprawie Sąd w pełni je podziela.
W realiach rozpatrywanego przypadku nie ulega wątpliwości, że na dzień 30 września 2020 r. we wpisie w CEiDG skarżącego brak było właściwego kodu prowadzonej działalności. W toku postępowania skarżący konsekwentnie wyjaśniał, że na dzień 30 września 2020 r. faktycznie prowadził działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD uprawniającym do uzyskania zwolnienia, a na poparcie swoich twierdzeń przedstawił kopię umowy najmu zawartej z placówką szkolną, przy czym przedmiotem najmu jest pomieszczenie przeznaczone na prowadzenie sklepiku szkolnego.
Okoliczności te nie zostały w żaden sposób ocenione przez organ, w kontekście ustalenia, czy dane w zakresie rodzaju przeważającej działalności uwidocznione w badanej ewidencji na ww. dzień były zgodne z rzeczywistym stanem faktycznym. Organ powinien mieć na uwadze zasady zaufania do władzy publicznej i informowania stron (art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a.) oraz to, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1 k.p.a.).
Zauważenia przy tym wymaga, że celem przepisu art. 79a § 1 k.p.a. jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości (por. wyrok NSA z 17 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 381/21, CBOSA).
Wedle zasady zaufania i informowania oraz respektując obowiązek wynikający z art. 79a § 1 k.p.a. organ powinien wyjaśnić skarżącemu, w jaki sposób i jakim dowodami może to uczynić. Okoliczności podane przez skarżącego i ewentualnie przedstawione dowody powinny zaś zostać rozpatrzone przez organ, poddane ocenie, której wyniki znaleźć powinny swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.).
Jak podkreśla się w orzecznictwie (por. wyrok WSA w Białymstoku z 12 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 553/21, publ. CBOSA), analizowana regulacja art. 31zo ust. 12 ustawy o COVID-19 wprowadza wprawdzie rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom, niemniej jej stosowanie nie może bezrefleksyjnie prowadzić do istotnej modyfikacji, czy też nawet wyłączenia stosowania zasad obowiązujących w postępowaniu administracyjnym. Przepisy k.p.a. niewątpliwie znajdują zastosowanie w tego typu sprawach. W art. 31zq ust. 7 ustawy o COVID-19 przewidziano, że odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji. Stosownie natomiast do art. 1 pkt 1 k.p.a., Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco.
W art. 31zo ust. 8 ustawy o COVID-19, postanowiono przy tym, że od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Analiza tego ostatniego przepisu nie pozwala jednak na stwierdzenie, że ZUS rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie może stosować przepisów k.p.a., dotyczących przeprowadzania postępowania dowodowego. Ustawa o COVID-19 odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. dotyczących odwołań. W takim przypadku nie mogą mieć zastosowania wszystkie przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. dotyczących odwołań od decyzji trzeba zatem rozumieć w ten sposób, że unormowań tych nie należy przenosić w sposób mechaniczny, bezpośredni, bez uwzględnienia specyfiki i charakteru prawnego instytucji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uregulowanego w art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19.
W przypadku rozpatrywanego przez ZUS wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, nie został uchylony obowiązek respektowania ogólnych zasad postępowania w przedmiocie wydania decyzji, takich jak zasada praworządności, zasada prawdy obiektywnej, zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, zasada zaufania do władzy publicznej, zasada informowania stron, czy też zasada dwuinstancyjności postępowania. Organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ma obowiązek dokonać ponownej merytorycznej kontroli sprawy, respektując obowiązki w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego oraz przekonującego motywowania podjętego rozstrzygnięcia wraz ze wskazaniem faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wraz z wyjaśnieniem podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Uwzględniając powyższe, Sąd stwierdził, że organ nie sprostał standardom i wymaganiom wynikającym z art. art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1, art. 79a § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza tych, które dotyczą faktycznie wykonywanej przez skarżącego działalności będącej działalnością przeważającą. Organ nie może z góry przyjmować, że wykluczony ze zwolnienia jest przedsiębiorca, który na dzień 30 września 2020 r. nie posiadał prawidłowego PKD prowadzonej działalności, choć działalność w branży objętej zwolnieniem faktycznie wykonuje. Rzeczą organu jest natomiast ustalenie, czy oferowane przez stronę twierdzenia pozwalają na wyjaśnienie, że dane uwidocznione w wykazie przekazanym ZUS przez GUS są zgodne z rzeczywistym stanem na dzień 30 września 2020 r. Sąd podzielił przy tym pogląd, że wpis odnoszący się do prowadzenia przeważającej działalności gospodarczej tworzy domniemanie, które jest wzruszalne. Można zatem przeprowadzić dowód przeciwko treści danych z rejestru podmiotów REGON (jak też wpisów znajdujących się w CEiDG) i podważać aktualność danego wpisu, co do przeważającej działalności gospodarczej, która jest w danym momencie faktycznie prowadzona przez przedsiębiorcę. Rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej, t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 955 ze zm.).
Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej.
Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m.in. w wyrokach z 7 stycznia 2013 r. II UK 142/12 i 23 listopada 2016 r. II UK 402/15, LEX, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Również domniemanie wynikające z wpisu w CEiDG jest domniemaniem wzruszalnym. Dopuszcza się zatem przedstawienie dowodów, które wskazują, że dane zawarte w rejestrze nie są zgodne z rzeczywistością (por. wyrok WSA z 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 2180/17, wyrok WSA w Krakowie z 26 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 484/21, CBOSA).
Sąd podkreślił, że nie neguje istnienia po stronie skarżącej jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą, obowiązku bieżącego, w terminach określonych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, zgłaszania wszelkich zmian danych w zakresie realizacji obowiązków prawnych nałożonych na podmioty, w tym danych przekazywanych organom statystyki publicznej, aby mogły one rzetelnie wykonywać nałożone na nie obowiązki (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 214/21, wyrok WSA w Szczecinie z 18 lutego 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 955/20, CBOSA). Jednak istnienie tego obowiązku nie oznacza, że podmioty, które go nie dopełniły, mają ponosić "konsekwencje związane z prowadzeniem działalności" w postaci nieuzyskania wsparcia w obliczu pandemii. Zdaniem Sądu, konsekwencje takie nie były objęte zamiarem ustawodawcy.
Wskazać też należy, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani ustawa o COVID-19 nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. z 2015 r. poz. 2009 ze zm.). W § 9 ust. 2 ww. rozporządzenia nawiązano do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej, tj. do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
Zdaniem Sądu, o przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu. Dlatego dokonując wykładni dyspozycji rozporządzenia nie można pominąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON lub ewidencji CEiDG.
Z uwagi na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania. Organ zaniechał podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącego, co przejawiało się przede wszystkim w zaniechaniu ustalenia, czy to działalność gospodarcza objęta kodem była rzeczywiście wykonywana jako przeważająca na dzień 30 września 2020 r.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni zawarte w wyroku poglądy, wyczerpująco rozpatrzy cały materiał dowodowy, aby w rezultacie powtórnie ocenić spełnienie przez skarżącego przesłanek przedmiotowego zwolnienia.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję poprzedzającą, uznając to za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI