I SA/Go 1757/05

I SA/Go 1757/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2006-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Barbara Rennert
Jacek Niedzielski /sprawozdawca/
Jan Grzęda
Krystyna Skowrońska-Pastuszko /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędziowie: sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) asesor WSA Barbara Rennert Protokolant: ref. staż. Monika Mierzyńska po rozpoznaniu w dniu 07 marca 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi L.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zobowiązania podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych. 1. uchyla zaskarżoną decyzję. 2. określa, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 765 zł ( siedemset sześćdziesiąt pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem.
Uzasadnienie
l SA/Go 1757/05
Uzasadnienie
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] lipca 2004r. wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej L.M. - członka zarządu - Dyrektora Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "A" ps. Z o.o. za zaległości podatkowe ciążące na spółce.
Decyzją z dnia [...] października 2004r. organ l instancji orzekł o odpowiedzialności podatkowej L.M. za zaległości podatkowe spółki z o.o. "A" z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące listopad i grudzień 2001 r. oraz od lutego do października 2002r. w łącznej kwocie 4116,20 zł wraz z odsetkami za zwłokę od zaległości, liczonymi do dnia wydania decyzji.
L.M. wniósł odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie zmianę decyzji i umorzenia postępowania.
Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że zaskarżona decyzja nie odzwierciedla rzeczywistego stanu sprawy, ponieważ:
jako dyrektor spółki pozostawał w stosunku pracy do dnia [...] maja 2002r.
w roku 1996 zachorował na cukrzycę i od grudnia 2001 r. na skutek gwałtownego pogorszenia stanu zdrowia przebywał na zwolnieniu lekarskim, będąc całkowicie niezdolnym do pracy, a więc również nie mógł wykazać funkcji członka zarządu, stan niezdolności do pracy trwał nieprzerwanie do maja 2002r.
w dniu [...] maja 2002r. uchwałą wspólników został odwołany ze stanowiska Dyrektora członka zarządu.
w momencie odwołania z funkcji spółka dokonywała sprzedaży towarów, nie było więc podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki.
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] marca 2005r. utrzymał w mocy decyzję organu l instancji.
Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 169, póz. 1387) do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem 1 stycznia 2003r. stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, póz. 926 ze zm.) zwaną dalej Ordynacją podatkową, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 12 września 2002r.
Zgodnie z art. 116§ 1 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie) za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie, całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienia, z którego egzekucja jest możliwa.
Przepis § 2 stanowi, że odpowiedzialność członka zarządu określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki.
W ocenie organu odwoławczego zaistniały przesłanki do zastosowania przytoczonego przepisu:
zaległości podatkowe, za które odpowiada odwołujący się, powstały w związku z pobraniem - a nie wpłaceniem przez Spółkę - płatnika- podatku dochodowego od osób fizycznych;
wysokość zaległości została określona przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r.;
L.M. był jednoosobowym członkiem zarządu spółki od dnia [...] listopada 1993r.
uchwała Zgromadzenia Wspólników z dnia [...] maja 2002r. o odwołaniu L.M. z funkcji członka zarządu z dniem [...] maja 2002r. nie została ujawniona w rejestrze handlowym
odwołanie z funkcji członka zarządu miało charakter fikcyjny czego potwierdzeniem jest fakt, że po okresie odwołania z tej funkcji L.M. podpisywał w imieniu Spółki dokumenty np. deklaracja VAT - Q za okresy 02,03,04,05,06,08/2002r., fakturę znak [...]r. z dnia [...] czerwca 2002r.
egzekucja skierowana do majątku spółki okazała się bezskuteczna a spółka nie posiadała majątku w postaci ruchomości i nieruchomości (postanowienie Komornika Sądowego z dnia [...] marca 2002r. umarzające postępowanie egzekucyjne;
sytuacja ekonomiczna Spółki uzasadniała wniosek o ogłoszeniu upadłości czego L.M. nie uczynił w terminie;.
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji obu instancji i przeprowadzenie ponownego postępowania oraz zarządzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
naruszenie art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 107 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że w sprawie zachodzą przesłanki do solidarnej odpowiedzialności podatnika jako osoby trzeciej ze spółką oraz przesłanki wskazujące na rzekomą bezskuteczność egzekucji wobec Spółki, a także przesłanka o niezgłoszeniu lub niewszczęciu postępowania układowego;
naruszenie art. 191 w związku z art. 121 Ordynacji podatkowej przez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów przy ocenie skutków faktycznych i prawnych odwołaniu podatnika ze stanowiska członka zarządu i przyjęcia, że odwołanie było fikcyjne.
Uzasadniając zarzuty skarżący podnosi okoliczności wskazane w odwołaniu wskazując w szczególności iż:
od grudnia 2001 r. do maja 2002r. przebywał na zwolnieniu lekarskim i nie mógł podejmować czynności związanych ze zwykłym zarządem spółki;
w okresie tym spółka realizowała działalność gospodarczą, dokonywała płatności, pokrywała zobowiązania i nie było podstaw by organy podatkowe nie mogły zaspokoić swoich należności;
podjęcie uchwały o odwołaniu z funkcji członka zarządu było skuteczne mimo braku zmiany w rejestrze.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270 ze zm.) dalej P.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach obecnej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do treści art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki m.in. wtedy, kiedy wskaże on mienie, z którego możliwa jest egzekucja.
Skarżący w piśmie z dnia [...] sierpnia 2004r. wskazał, że spółka jest właścicielem pawilonu handlowego położonego na dzierżawionej działce.
Organ podatkowy l instancji odnosząc się do tego zagadnienia w uzasadnieniu decyzji wskazał jedynie, że wartość nieruchomości - kiosku wynosiła w 1997r. kwotę 10.000 zł natomiast zaległości spółki łącznie wynosiły 46485,10 zł (podatek dochodowy od osób fizycznych 4116,20 zł) bez odsetek. W ocenie organu nie można uznać, że wskazany przez skarżącego majątek stanowi przesłankę uwalniającą od odpowiedzialności za zaległości podatkowe. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić.
Przytoczony przepis art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej wyraźnie wskazuje, że członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości m.in. wtedy gdy wskaże mienie, z którego egzekucja jest możliwa.
Organ podatkowy nie wykazał w toku postępowania - nie wynika to również z uzasadnienia decyzji, aby egzekucja ze wskazanego przez skarżącego majątku była niemożliwa.
Dokonana przez organ podatkowy analiza wartości pawilonu handlowego w stosunku do wartości zaległości podatkowych spółki jest całkowicie błędna w założeniu.
To skarżący wskazując mienie, z którego możliwa jest egzekucja ma prawo oczekiwać, że jego odpowiedzialność za zaległości odpadnie lub będzie w pewnej mierze ograniczona.
Na organie podatkowym spoczywa zatem obowiązek wykazania, że egzekucja jest niemożliwa a nie udowodnienia, że ewentualna kwota uzyskana z egzekucji jest niska lub niewystarczająca na pokrycie wszystkich zaległości podatkowych. Dla skarżącego, każda możliwa do uzyskania z egzekucji kwota ma istotne znaczenie, zmniejsza bowiem zakres jego odpowiedzialności.
W tym też znaczeniu należy stwierdzić, że organy podatkowe naruszyły w toku postępowania art. 122 ordynacji podatkowej, ponieważ nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Wskazana przez Sąd okoliczność może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem może ograniczyć zakres odpowiedzialności skarżącego.
Zgodnie z art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej odpowiedzialność członka zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnieni przez niego obowiązków członka zarządu. Za zasadny należy uznać zarzut skarżącego, że orzeczenie jego odpowiedzialności za zaległości spółki po dacie odwołania go z funkcji członka zarządu, to jest obejmująca zaległości po dniu 31 maja 2002r. było niewłaściwe.
Jak trafnie wskazali Adam Karolak i Adam Mariański w glosie do wyroku NSA z dnia 12 września 2003r. sygn. akt SA/Rz886/02 - Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 2004/6/525, ścisłe ograniczenie odpowiedzialności na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej do osób legitymujących się jako członkowie zarządu wpisem do rejestru jest nieprawidłowe, gdyż wpis członka zarządu do rejestru ma co do zasady jedynie deklaratoryjny charakter i nie może stanowić jedynej przesłanki przypisania odpowiedzialności z art. 116 Ordynacji podatkowej. Charakter konstytutywny mają bowiem jedynie wpisy, które stanowią konieczną przesłankę wywołaniu skutku materialnoprawnego. Wpis zmiany członków zarządu spółki nie ma takiego charakteru, gdyż skutek materialnoprawny w postaci powstania i ustania stosunku członkowstwa w zarządzie spółki w drodze wyboru i rezygnacji lub odwołania niezależnie następuje niezależnie od tego czy zostało ono ujawnione poprzez wpis do rejestru czy też nie.
Zakres odpowiedzialności skarżącego mógł zatem obejmować jedynie okres do dnia [...] maja 2002r. t.j. do dnia odwołania go z funkcji członka zarządu.
W tym zakresie organy podatkowe naruszyły prawo materialne:
art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie podziela zarzutu skarżącego, iż jego choroba w okresie od grudnia 2001 r. do maja 2002r. i przebywanie na zwolnieniu lekarskim, stanowi przesłankę uwalniającą go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki.
Należy bowiem przyjąć, że nawet stosunkowo długi pobyt na zwolnieniu lekarskim nie jest równoznaczny z odwołaniem z funkcji członka zarządu a tylko taka okoliczność powodowałoby zwolnienie z odpowiedzialności za zaległości spółki. Jeżeli wspólnicy spółki nie uznali choroby za przesłankę do odwołania skarżącego z funkcji jedynego członka zarządu, to należy tym samym stwierdzić, że w ich ocenie okoliczność ta nie miała wpływu na zarządzenie spółką, prowadzenie jej interesów. Tym samym nie można żądać od organów podatkowych, aby uznały tą okoliczność jako przesłankę zwalniającą od odpowiedzialności.
Mając na uwadze wskazane okoliczności oraz art. 145 § 1 pkt. 1 lit a i c P.p.s.a Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.