I SA/Gd 140/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-05-07
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od spadkówdarowiznywznowienie postępowaniadecyzja ostatecznaOrdynacja podatkowaNSAinterpretacja przepisówzwolnienie podatkowe

WSA w Gdańsku oddalił skargę podatniczki na decyzję Dyrektora IAS odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od spadków i darowizn, uznając, że wyrok NSA dotyczący innej sprawy nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania.

Podatniczka wniosła o uchylenie ostatecznej decyzji ustalającej podatek od spadków i darowizn, powołując się na wyrok NSA dotyczący podobnej sprawy. Organy podatkowe oraz WSA w Gdańsku uznały, że wyrok ten, wydany po dacie decyzji ostatecznej i dotyczący innej interpretacji przepisów, nie spełnia przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, że odmienna wykładnia przepisów nie jest nową okolicznością faktyczną uzasadniającą wznowienie.

Sprawa dotyczyła skargi A. J.-V. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji z 2018 r. ustalającej podatek od spadków i darowizn. Podatniczka wniosła o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, powołując się na wyrok NSA z 2022 r. dotyczący podobnej sprawy jej matki. Wskazała, że wyrok ten zawierał odmienną interpretację przepisów, która powinna wpłynąć na jej sprawę. Organy podatkowe oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznały jednak, że wyrok NSA nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania. Kluczowe argumenty opierały się na tym, że wyrok został wydany po dacie decyzji ostatecznej, a odmienna interpretacja przepisów prawnych, w przeciwieństwie do nowych okoliczności faktycznych lub dowodów, nie jest przesłanką wznowienia postępowania. Sąd podkreślił również, że nawet przy zastosowaniu wykładni NSA, podatniczka nie spełniłaby warunków do skorzystania ze zwolnienia podatkowego z uwagi na brak terminowego zgłoszenia nabycia spadku, co odróżniało jej sytuację od sprawy rozstrzygniętej przez NSA. W konsekwencji, skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wyrok NSA wydany po dacie decyzji ostatecznej nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania, gdyż nie spełnia warunku istnienia w dniu wydania decyzji ostatecznej. Odmienna interpretacja przepisów prawnych, która ukształtowała się po wydaniu decyzji, nie jest nową okolicznością faktyczną uzasadniającą wznowienie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wymagają kumulatywnego spełnienia warunków: ujawnienia nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie były znane organowi. Wyrok NSA, będący aktem prawnym, a nie zdarzeniem faktycznym, wydany po dacie decyzji ostatecznej, nie może być traktowany jako nowa okoliczność faktyczna. Odmienna wykładnia przepisów również nie stanowi podstawy do wznowienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

O.p. art. 240 § § 1 pkt 5

Ordynacja podatkowa

Wznawia się postępowanie zakończone decyzją ostateczną, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.

Pomocnicze

O.p. art. 240 § § 1 pkt 7

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 233 § § 1 pkt 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 128

Ordynacja podatkowa

Zasada trwałości decyzji ostatecznych.

O.p. art. 127

Ordynacja podatkowa

Zasada dwuinstancyjności postępowania.

O.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

Zasada działania organów na podstawie przepisów prawa.

O.p. art. 121

Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.

O.p. art. 124

Ordynacja podatkowa

Zasada przekonywania i wyjaśniania podstaw prawnych.

u.p.s.d. art. 4a § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

Zwolnienie z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn przy terminowym zgłoszeniu nabycia.

u.p.s.d. art. 9 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

u.p.s.d. art. 14 § ust. 3 pkt 1

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok NSA, nawet dotyczący podobnej sprawy, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania, jeśli został wydany po dacie decyzji ostatecznej. Odmienna interpretacja przepisów prawnych przez sąd wyższej instancji, która ukształtowała się po wydaniu decyzji ostatecznej, nie jest nową okolicznością faktyczną uzasadniającą wznowienie postępowania. Nawet przy zastosowaniu wykładni NSA, podatniczka nie spełniłaby warunków do skorzystania ze zwolnienia podatkowego z uwagi na brak terminowego zgłoszenia nabycia spadku.

Odrzucone argumenty

Wyrok NSA z 29.09.2022 r. stanowił podstawę do wznowienia postępowania, ponieważ wskazywał na nowe okoliczności faktyczne (ustalenie momentu nabycia spadku) nieznane organowi przy wydaniu decyzji ostatecznej. Organy podatkowe powinny rozważyć inne podstawy wznowienia postępowania (np. art. 240 § 1 pkt 7 O.p.) z urzędu. Decyzja ostateczna została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa.

Godne uwagi sformułowania

Odmienna interpretacja przepisów czy inna ocena stanu faktycznego nie stanowi "okoliczności faktycznych", o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną. Pewność obrotu prawnego nie może stanowić celu samego w sobie i dlatego ustawodawca przewidział pewne sytuacje wyjątkowe, w których będzie możliwe wyeliminowanie rozstrzygnięć wadliwych.

Skład orzekający

Elżbieta Rischka

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Gorzeń

sędzia

Alicja Stępień

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy wznowienia postępowania podatkowego w sytuacji, gdy strona powołuje się na wyrok NSA wydany po dacie decyzji ostatecznej lub na odmienną interpretację przepisów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. i odróżnienia okoliczności faktycznych od wykładni prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje kluczową różnicę między nowymi okolicznościami faktycznymi a zmianą wykładni prawa w kontekście wznowienia postępowania podatkowego, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Wyrok NSA nie zawsze otwiera drzwi do wznowienia postępowania podatkowego – kluczowa jest różnica między faktami a interpretacją prawa.

Dane finansowe

WPS: 38 619 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 140/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-05-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Elżbieta Rischka /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Gorzeń
Symbol z opisem
6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 997/24 - Wyrok NSA z 2024-12-03
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 240 § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. J. – V. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 21 grudnia 2023 r. nr 2201-IOM.604.5.2023 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w zakresie podatku od spadków i darowizn oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Sądu decyzją, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS lub organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania A. J.-V. (dalej: strona, Skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku (dalej: Naczelnik US lub organ I instancji) z dnia 20.09.2023 r. odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej nr 2206-SPV.4104.9.2017 z 22.03.2018 r. ustalającej stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości 38.619 zł w związku z brakiem zaistnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383) – dalej: O.p.
Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
Postanowieniem z 12.02.2016 r. sygn. akt VII Ns 3431/15 Sąd Rejonowy w Gdyni, potwierdził nabycie na podstawie ustawy praw do spadku po B. J., zmarłym 10.01.2003 r., przez:
1. matkę A. J. - w 1/3 części,
2. ojca H. Z. J. - w 1/3 części,
3. siostrę A. T. J.- V. - w 1/3 części.
Postanowienie uprawomocniło się 13.04.2016 r.
Postanowieniem z dnia 2.09.2016 r. Naczelnik US wszczął wobec strony postępowanie podatkowe w sprawie nabycia spadku po zmarłym 10.01.2003r. B. J.
Decyzją nr 2206-SPV.4104.9.2017 z 22.03.2018 r. Naczelnik US ustalił stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po ww. zmarłym w kwocie 38.619 zł.
W uzasadnieniu decyzji zaakcentowana została okoliczność zastosowania – z uwagi na datę zgonu spadkodawcy - przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2006 r. Od podstawy opodatkowania w wysokości 570.148 zł odliczona została kwota wolna od podatku wynosząca 9.637 zł, wobec zaliczenia strony do I grupy podatkowej (art. 9 ust. 1 pkt 1, w związku z art. 14 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy).
Decyzja doręczona została 27.03.2018 r. W ustawowym terminie strona nie złożyła odwołania.
Pismem z 17.03.2023 r. strona wniosła o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ww. decyzją Naczelnika US z 22.03.2018 r. na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. W treści wniosku wskazała, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29.09.2022 r., sygn. akt III FSK 904/21 uznał za błędną interpretację przepisów dokonaną przez Naczelnika US oraz Dyrektora IAS, przyznając A. J. prawo do zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn. Postępowanie w sprawie A. J. dotyczyło tego samego postępowania spadkowego, w związku z czym strona wnosi o wznowienie postępowania.
Postanowieniem z 19.05.2023 r. Naczelnik US wznowił postępowanie podatkowe zakończone decyzją ostateczną z 22.03.2018 r., natomiast w dniu 20.09.2023 r. wydał decyzję odmawiającą uchylenia ww. decyzji ostatecznej z 22.03.2018 r. w przedmiocie podatku od spadków i darowizn w związku z brakiem zaistnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. jest możliwe tylko wówczas, gdy ujawnione w sprawie okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, istotne dla sprawy, nie były znane organowi, który wydał decyzję i istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej. Wyrok NSA, na który powołuje się strona zapadł w indywidualnej sprawie w dniu 29.09.2022 r., natomiast decyzja ostateczna ustalająca stronie zobowiązanie podatkowe została wydana 22.03.2018 r. W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, decyzja objęta wnioskiem z 17.03.2023 r. nie podlega zdaniem Naczelnika US uchyleniu.
Rozpoznając odwołanie, w którym strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, Dyrektor IAS nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia na wstępie podkreślił, że istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w sprawie objętej odwołaniem zaistniały wskazane przez stronę przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Organ odwoławczy zauważa, że z istoty wznowienia postępowania podatkowego uregulowanej w rozdziale 17 O.p. wynika, iż jako instytucja szczególna stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej wyrażonej w art. 128 O.p. Podkreślił, że ww. zasada jest jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego, z której wynika, iż rozstrzygnięcia, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, stają się ostateczne (art. 128 O.p). Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach ściśle określonych w O.p. Zasada ta ma służyć pewności obrotu prawnego, ponieważ chodzi o zapewnienie podmiotom stosunku prawnopodatkowego ochrony praw nabytych. Możliwość podważenia decyzji ostatecznej narusza ład systemu prawnego, gdyż stanowi odstępstwo od zasady dwuinstancyjności postępowania oraz stabilności decyzji ostatecznych (art. 127 i art. 128 O.p.). Jednak pewność obrotu prawnego nie może stanowić celu samego w sobie i dlatego ustawodawca przewidział pewne sytuacje wyjątkowe, w których będzie możliwe wyeliminowanie rozstrzygnięć wadliwych. Celowi temu służą, tzw. nadzwyczajne środki wzruszeń decyzji ostatecznych. Dyrektor IAS podkreśla, że w doktrynie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną. Jest to jednak postępowanie nadzwyczajne, którego celem jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych ściśle określonych w art. 240 § 1 O.p., usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego oraz ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym.
Postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania nie jest bowiem kontynuacją postępowania instancyjnego, a wobec tego brak jest w nim podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. Decyzja wydawana w postępowaniu nadzorczym jest więc decyzją o innej decyzji, a nie decyzją rozstrzygającą sprawę podatkową. Jest to postępowanie szczególne, stanowiące odstępstwo od zasady stabilności decyzji administracyjnych.
W przedmiotowej sprawie strona wystąpiła o wznowienie postępowania podatkowego wskazując na zaistnienie przesłanek z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.
W świetle powyższego wzruszenie decyzji zdaniem Dyrektora IAS będzie możliwe w przypadku kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek:
1. Ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy, czyli takie, które mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, zatem wywołują konieczność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w całości lub w części;
2. Ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, co oznacza, że można powoływać się w postępowaniu wznowieniowym tylko na takie okoliczności faktyczne, bądź na takie dowody, które w trakcie postępowania podatkowego prowadzonego w trybie zwykłym nie były w ogóle znane, tj. co do których istnienia wiedzy nie posiadała także strona, a zatem nie mogła żądać ich uwzględnienia w toku tego postępowania;
3. Ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istnieją w dniu wydania ostatecznej decyzji, co oznacza, że wznowienia postępowania nie będzie uzasadniać powołanie faktów, które powstały już po wydaniu decyzji, nawet gdyby fakty te miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy;
4. Ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję, a więc gdy organ podatkowy wydając decyzję ostateczną nie miał wiedzy co do istnienia okoliczności faktycznych lub dowodów wskazywanych przez stronę we wniosku o wznowienie postępowania podatkowego.
Dokonując oceny przedstawionej we wniosku z 17.03.2023 r. oraz odwołaniu argumentacji w kontekście warunków art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Dyrektor IAS stwierdza, że wskazane we wniosku orzeczenie NSA nie może stanowić podstawy uchylenia decyzji ostatecznej Naczelnika US w trybie wznowienia postępowania. Wyrok ten zapadł 29.09.2022 r., natomiast decyzja ostateczna została wydana przez Naczelnika US 22.03.2018 r. Samo orzeczenie nie może zatem stanowić podstawy wznowienia postępowania w oparciu o ww. przepis ustawy, gdyż nie spełnia warunku istnienia w dniu wydania decyzji ostatecznej.
W opinii organu odwoławczego rozważeniu może natomiast podlegać kwestia, czy wynikające z ww. orzeczenia okoliczności mogły istnieć w dacie wydania przedmiotowej decyzji i spowodować zmianę zapadłego rozstrzygnięcia, a zatem uzasadniać jej uchylenie w trybie wznowienia postępowania podatkowego. Jeżeli bowiem dany dowód nie istniał w dniu wydania decyzji, gdyż został sporządzony w okresie późniejszym, to jednak wynikająca z tego dowodu okoliczność mogła istnieć we wspomnianym dniu i może uzasadniać wznowienie postępowania.
Przechodząc do analizy treści ww. orzeczenia organ odwoławczy zauważa, że NSA w uzasadnieniu podkreślił, że stan faktyczny sprawy jest bezsporny, natomiast sporną kwestią jest interpretacja przepisów ustaw podatkowych i ich zastosowanie. W wydanym wyroku NSA przeprowadził dogłębną analizę regulacji prawa cywilnego i podatkowego, dokonał ich wykładni, dochodząc do wniosków odmiennych od tych, które wyprowadził WSA w Gdańsku w orzeczeniu sygn. akt I SA/Gd 919/18 oddalającym skargę A. J. na rozstrzygnięcie organów podatkowych. Powodem uchylenia wyroku WSA w Gdańsku nie były jednak inne okoliczności faktyczne od tych, które były znane organom podatkowym na etapie prowadzonego przez nie postępowania, lecz odmienna interpretacja przepisów podatkowych.
W złożonym wniosku z 17.03.2023 r. strona powołała się nie na nowe okoliczności faktyczne (zdarzenia faktyczne), lecz odmienną interpretację przepisów, znanych i analizowanych przez organ podatkowy w momencie wydawania decyzji. Odmienna interpretacja przepisów czy inna ocena stanu faktycznego nie stanowi w opinii organu odwoławczego "okoliczności faktycznych", o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Dodatkowo Dyrektor IAS zwrócił uwagę na odmienne okoliczności stanu faktycznego leżące u podstaw rozstrzygnięcia NSA z 29.09.2022 r. W wydanym orzeczeniu NSA wskazał, że obowiązek podatkowy z tytułu nabycia spadku po zmarłym B. J. powstał z dniem uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (13.04.2016 r.), a A. J. złożyła zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-3 w dniu 7.07.2016 r. W ocenie Sądu istnieje zatem - wobec terminowego zgłoszenia nabycia spadku - możliwość zastosowania zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Natomiast strona w ogóle nie zgłosiła organom podatkowym nabycia spadku po zmarłym bracie. Abstrahując zatem od tego, że odmienna wykładania przepisów prawa nie stanowi "okoliczności faktycznej", a tym samym podstawy wznowienia, Dyrektor IAS podkreśla, że nawet przyjęcie zastosowanej przez NSA interpretacji nie umożliwiłoby stronie skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn.
Podsumowując Dyrektor IAS stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły nowe, istotne dla sprawy i nieznane organowi, który wydał decyzję ostateczną, dowody i okoliczności. Naczelnik US prawidłowo tym samym wskazał w zaskarżonej decyzji, iż w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., a podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia ww. przepisu uznać należy za bezzasadny.
Odnosząc się do zarzutu, że Naczelnik US powinien rozważyć, czy w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie inna przesłanka art. 240 O.p., np. art. 240 § 1 pkt 7 ustawy Dyrektor IAS zwrócił uwagę, że to podatnik, występując z wnioskiem o wznowienie postępowania z powodów wskazanych w art. 240 § 1 O.p., zakreśla granice postępowania wznowieniowego.
Strona skarżąca nie zgadzając się ze stanowiskiem organu odwoławczego zaskarżyła ww. decyzję z 21.12.2023r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i wznowienie postępowania w przedmiocie decyzji ostatecznej wydanej 22.03.2019 r. ustalającej zobowiązanie podatkowe Skarżącej w podatku od spadków i darowizn w wysokości 38.619 zł.
Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów:
- art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niezasadne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, podczas gdy Skarżąca wskazała na nowe okoliczności w sprawie, powzięte na skutek wydanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29.09.2022 r., sygn. akt III FSK 904/21, dotyczącego rozstrzygnięcia w przedmiocie podatku od spadku i darowizn po uznaniu za zmarłego jej brata w sprawie matki Skarżącej, kształtującego w odmienny sposób okoliczności sprawy i jego rozstrzygnięcie,
- art. 240 § 1 pkt 7 ww. ustawy poprzez jego niezastosowanie i niesłuszne przyjęcie, iż przesłanka określona w tym przepisie nie podlegała kontroli w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją,
- art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w całości,
- art. 120 O.p. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji i pozostawienie w mocy decyzji Naczelnika US z 20.09.2023 r. odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej z 22.03.2019 r. ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn Skarżącej w wysokości 38.619 zł, wydanej z rażącym naruszeniem przepisów prawa,
- art. 121 i art. 124 O.p. poprzez nierozpoznanie w sposób kompleksowy sprawy Skarżącej i nierozważenie innych podstaw wznowieniowych, pomimo działania przez organ z urzędu oraz niewyjaśnienie w sposób dostateczny podstaw i motywów wydania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi Strona podniosła, że wyrok NSA z 29.09.2022 r., sygn. akt III FSK 904/21 nie stanowi sam w sobie nowej okoliczności czy dowodu, o którym mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., jest jednak źródłem wskazującym na nowe okoliczności, które nie były znane organowi przy wydaniu decyzji ostatecznej. Okolicznością taką jest - w ocenie Skarżącej - ustalenie przez NSA, że nabycie prawa do rzeczy i praw majątkowych następuje z dniem uprawomocnienia się deklaratoryjnego orzeczenia sądu powszechnego stwierdzającego nabycie spadku po uznaniu za zmarłego B. J. Ustalenie to, mimo że opiera się na wykładni prawa cywilnego, stanowi element stanu faktycznego sprawy i ma wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną z 22.03.2018 r., w której Naczelnik US, w przeciwieństwie do wykładni NSA, wskazał, że nabycie spadku nastąpiło z dniem śmierci spadkodawcy. Ustalenie momentu nabycia praw i rzeczy jest elementem stanu faktycznego, który podlega subsumpcji pod określoną normę prawną. Zdaniem Strony dokonana przez NSA interpretacja przepisów podatkowych w ww. zakresie to okoliczność nowa, istotna dla sprawy, nie była znana organowi, który wydał decyzję, choć istniała w dniu jej wydania, co uzasadnia uchylenie ww. decyzji ostatecznej na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Końcowo Strona podniosła, że organy podatkowe powinny rozpatrzyć wszelkie podstawy do wznowienia postępowania, które mogą zaistnieć w sprawie z uwagi na wskazane przez nią informacje.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niezasadne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne.
Jak trafnie podkreślono w zaskarżonej decyzji, wzruszenie decyzji ostatecznej jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku kumulatywnego spełnienia przesłanek ww. przepisu, tj. wznawia się postępowanie zakończone decyzją ostateczną, jeśli wyjdą na jaw dowody lub okoliczności, które: istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, nie były wcześniej znane organowi, są nowe oraz istotne, a zatem wywołują konieczność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. W niniejszej sprawie organ odwoławczy, po dokonaniu analizy postępowania podatkowego zwykłego zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika US z 22.03.2018 r., w tym ustalonej tam podstawy faktycznej i dowodów, w których znajduje ona oparcie zasadnie stwierdził, iż wskazywane przez Stronę okoliczności nie spełniają przesłanek z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., a tym samym nie mogą stanowić podstawy uchylenia objętej wnioskiem decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania. Dokonując rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie organ wziął pod uwagę okoliczności stanu faktycznego sprawy, na podstawie których można jednoznacznie stwierdzić, iż wyrok NSA, sygn. akt III FSK 904/21, na który powołuje się Skarżąca, zapadł 29.09.2022 r., natomiast decyzja ostateczna została wydana przez Naczelnika US w dniu 22.03.2018 r. Samo orzeczenie nie może zatem stanowić podstawy wznowienia postępowania w oparciu o ww. przepis ustawy, gdyż nie spełnia warunku istnienia w dniu wydania decyzji ostatecznej.
Wskazany wyrok NSA rozstrzyga indywidualną sprawę innego podatnika, matki Skarżącej, A. J. Fakt, że sprawa ta dotyczy tego samego postępowania podatkowego, po tym samym zmarłym i została rozpatrzona przez NSA odmiennie niż sprawa Skarżącej, nie przesądza automatycznie, że decyzja ostateczna wydana w sprawie Skarżącej powinna zostać uchylona w trybie wznowienia postępowania podatkowego. Zbadać bowiem należy, co leżało u podstaw rozstrzygnięcia NSA, jakie okoliczności przesądziły o odmiennym rozstrzygnięciu, czy okoliczności te stanowią zdarzenia faktyczne istniejące w dacie wydania decyzji i czy mogą uzasadniać jej uchylenie w trybie art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Z analizy treści ww. orzeczenia NSA jak trafnie podkreśla Dyrektor IAS wynika, że powodem uchylenia wyroku WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 919/18 oddalającym skargę A. J. na rozstrzygnięcie organów podatkowych nie były inne okoliczności faktyczne od tych, które były znane organom podatkowym na etapie prowadzonego przez nie postępowania, lecz odmienna interpretacja przepisów podatkowych. NSA już w pierwszych słowach uzasadnienia podkreślił, że stan faktyczny sprawy jest bezsporny, natomiast sporną kwestią jest interpretacja przepisów ustaw podatkowych i ich zastosowanie. W wydanym wyroku NSA przeprowadził dogłębną analizę regulacji prawa cywilnego i podatkowego, dokonał ich wykładni, dochodząc do wniosków odmiennych od tych, które wyprowadził WSA w Gdańsku w ww. orzeczeniu.
Tymczasem z utrwalonej linii orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że do przesłanek wznowienia nie można zaliczyć odmiennej wykładni przepisów prawnych, która ukształtowała się po wydaniu decyzji w postępowaniu rozpoznawczym. Zmiana wykładni przepisów prawa, jak i zmiana stanu prawnego, nie uzasadniają zmiany decyzji w trybie nadzwyczajnym. Nowe okoliczności w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, to bowiem zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej; są one niezależne od treści przepisów prawa, a tym bardziej od jego wykładni.
W konsekwencji Dyrektor IAS trafnie wywiódł w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, że w złożonym wniosku z 17.03.2023 r. Skarżąca powołała się nie na nowe okoliczności faktyczne (zdarzenia faktyczne), lecz odmienną interpretację przepisów, znanych i analizowanych przez organ podatkowy w momencie wydawania decyzji. Innymi słowy, wbrew twierdzeniom Skarżącej, ustalenie przez NSA, że nabycie prawa do rzeczy i praw majątkowych następuje z dniem uprawomocnienia się deklaratoryjnego orzeczenia sądu powszechnego stwierdzającego nabycie spadku po uznaniu za zmarłego B. J. nie stanowi zdarzenia faktycznego. Odmienna interpretacja przepisów czy inna ocena stanu faktycznego nie stanowi "okoliczności faktycznych", o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Mając na uwadze powyższe Dyrektor IAS trafnie stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., a tym samym organ I instancji zasadnie wydał decyzję odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej z 22.03.2018 r.
Zarzut naruszenia art. 233 § 1 pkt 1 O.p. jest zatem w opinii Sądu bezzasadny.
Organ odwoławczy nadto trafnie zwraca uwagę na odmienne okoliczności stanu faktycznego leżące u podstaw rozstrzygnięcia NSA z 29.09.2022 r. wydanego w sprawie A. J. W wydanym orzeczeniu NSA wskazał, że obowiązek podatkowy z tytułu nabycia spadku po zmarłym B. J. powstał z dniem uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (13.04.2016 r.), a A. J. złożyła zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-3 w dniu 7.07.2016 r., co umożliwia - wobec terminowego zgłoszenia nabycia spadku - zastosowanie zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. W przedmiotowej sprawie Skarżąca natomiast w ogóle nie zgłosiła organom podatkowym nabycia spadku po zmarłym bracie. Abstrahując zatem od tego, że odmienna wykładania przepisów prawa nie stanowi "okoliczności faktycznej", a tym samym podstawy wznowienia, podkreślić należy, że nawet przyjęcie zastosowanej przez NSA interpretacji nie umożliwiłoby Skarżącej skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn.
Za bezzasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 120, art. 121 i art. 124 O.p. Organy podatkowe działały na podstawie obowiązujących przepisów prawa prawidłowo interpretując warunki zastosowania art. 240 § 1 pkt 5 O.p. do wskazanych we wniosku z 17.03.2023 r. okoliczności. Wydane decyzje zawierają podstawę prawną, uzasadnienie faktyczne i prawne, w którym wyjaśniono podstawy i motywy wydania decyzji o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej.
Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego nierozpoznania w sposób kompleksowy sprawy Skarżącej i nierozważenie innych podstaw wznowieniowych, Dyrektor IAS trafnie wskazał, że to Skarżąca, składając pismo z 17.03.2023r., zakreśliła ramy toczącego się postępowania. Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną w oparciu o art. 240 § 1 pkt 5 O.p. i w tym zakresie jej wniosek został rozpoznany. Organy podatkowe nie są wbrew oczekiwaniom Skarżącej obowiązane poszukiwać i dopasowywać do wskazanych przez podatnika okoliczności właściwych regulacji, trybu, przesłanek, które umożliwiłyby osiągnięcie pożądanego przez niego skutku (uchylenie decyzji).
Zatem zarzut naruszenia art. 240 § 1 pkt 7 O.p. jest również bezzasadny.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wobec niezasadności podniesionych zarzutów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI