I SA/Gd 1359/13

I SA/Gd 1359/13 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2014-01-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-10-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień /sprawozdawca/
Bogusław Woźniak
Sławomir Kozik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
II GZ 724/14 - Postanowienie NSA z 2014-10-31
Skarżony organ
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
art. 41 a ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w Gdańsku Placówka Terenowa z dnia 30 lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 4 grudnia 2012 r. M. W. złożyła wniosek o umorzenie należności za okres od I kwartału 2011 r. do IV kwartału 2012 r. w kwocie 3.123 zł z tego: na fundusz emerytalny i rentowy w kwocie 2.034 zł, w tym należność główna 1.809 zł i odsetki w kwocie 255 zł, oraz na fundusz wypadkowy, chorobowy i macierzyński w kwocie 1.089 zł w tym należność główna w kwocie 990 zł i odsetki w kwocie 99 zł.
W uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała, że nie jest w stanie uregulować składek za wskazany okres z uwagi na pogorszenie sytuacji finansowej. Skarżąca oświadczyła, że otrzymuje pomoc finansową od matki, posiada zadłużenie w opłatach za gaz, energię oraz podatek rolny, a także ma do spłacenia kredyt samochodowy. Wpływ na sytuację majątkową strony mają również zaburzenia wodne spowodowane przez nowopowstające osiedle domków jednorodzinnych, powodujące zatapianie i zalewanie gruntów rolnych, co uniemożliwia prowadzenie racjonalnej gospodarki rolnej.
Decyzją z dnia 28 marca 2013 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: KRUS), powołując się na art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm.), a także rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz.U. UE L 337 z dnia 21 grudnia 2007 r.), odmówił M. W. umorzenia należności na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od I kwartału 2011 r. do IV kwartału 2012 r. w kwocie łącznie 3.123 zł, w tym na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w kwocie 1.089 zł i na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w kwocie 2.034 zł.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalono, że w gospodarstwie rolnym wnioskodawczyni nie zaistniały okoliczności, które stanowiłyby podstawę do umorzenia należności z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia społecznego i w ramach pomocy de minimis.
Zdaniem organu skarżąca nie przedstawiła takich dokumentów, z których wynikałoby, że stan zdrowia uniemożliwia jej podjęcia dodatkowego zatrudnienia. Wnioskująca nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego ani orzeczenia o niezdolności do pracy lub stwierdzającego określoną niepełnosprawność, z których to dokumentów wynikałoby, że faktycznie nie może podjąć dodatkowej pracy, a tym samym uzyskiwać dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Organ ustalił, że wnioskująca jest właścicielem mieszkania własnościowego o powierzchni ok. 30 m2, posiada samochód marki Renault, a także posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 7,5149 ha fizycznego (5,5175 ha przeliczeniowego).
Mając na uwadze potencjał produkcyjny w gospodarstwie o wskazanej powierzchni, posiadanie nieruchomości oraz sytuację zdrowotną organ stwierdził, że wnioskująca posiada możliwość systematycznego regulowania należności.
Zdaniem organu pomoc de minimis jest przyznawana beneficjentom, którzy znaleźli się w przejściowo trudnej sytuacji, a zalewanie gruntów przez nowopowstające osiedle domów trwa nieprzerwanie od 2009 r. W związku z powyższym brak jest przesłanek pozwalających na udzielenie pomocy w postaci umorzenia i w ramach programu de minimis. Organ stanął na stanowisku, że wskazane w decyzji przepisy ustawy nie przewidują możliwości zwalniania z opłacania składek z powodu bieżących trudności płatniczych.
Decyzją z dnia 30 lipca 2013 r., Prezes KRUS, po rozpatrzeniu wniosku M. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przedmiotowa decyzja zapadła w wyniku przeprowadzonego postepowania dowodowego, w toku którego pracownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej sporządził wywiad środowiskowy, z którego wynika że wnioskująca: posiada mieszkanie własnościowe o powierzchni ok. 30m2,jest właścicielem gruntów rolnych o powierzchni 7,5149 ha fizycznych, posiada samochód marki Renault, nie posiada źródła dochodu i nie pracuje. Ponadto posiada zadłużenie z tytułu podatku rolnego, zadłużenie w opłacie za energię elektryczną, gaz i wodę.
W toku postępowania skarżąca przedłożyła 4 skargi skierowane do WSA w Gdańsku na bezczynność i opieszałość Wójta Gminy, pismo z Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych z dnia 3 listopada .2004 r. o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji, które będą realizowane w Grabnie, pismo skierowane do Rady Gminy z dnia 16 marca 2012 r. z wnioskiem o podjęcie uchwały o niezwłoczne odtworzenie sieci melioracyjnej na gruntach rolnych w G., pismo skierowane do Rady Gminy z dnia 16 marca 2012 r. o podjęcie uchwały w sprawie niezwłocznego naprawienia na koszt Urzędu Gminy wszystkich dróg gminnych w G., decyzję wydaną przez Urząd Gminy w w sprawie umorzenia zaległości z tytułu podatku rolnego za okres od IV kw. 2010 r. do IV kw. 2012 r., decyzję wydaną przez Urząd Gminy w sprawie umorzenia kosztów upomnienia, decyzję Wydaną przez Wójta Gminy ustalającą wysokość podatku rolnego na rok 2013, zaświadczenie wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, z którego wynika, że skarżąca nie figuruje jako osoba prowadząca działalność gospodarczą oraz, że brak jest zeznań podatkowych o osiągniętym dochodzie/stracie za lata 2010/2011, ostateczne wezwanie do zapłaty kwoty 880,00zł wystawione przez A w W., fakturę VAT nr 12/4736 z dnia 6.12.2012 wystawioną przez Wodociągi na kwotę 210,47zł, fakturę VAT nr 12/3233 z dnia 5.09.2012 wystawioną przez Wodociągi na kwotę 399,16zł, tytuł wykonawczy wystawiony dnia 11.06.2012r. przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na kwotę należności głównej 3336,47zł wraz z należnymi odsetkami, zawiadomienie wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30.08.2012r. na kwotę 3.797,88zł, wezwanie do zapłaty - ostateczne wystawione przez A w W. na kwotę 880,00zł wraz z należnymi odsetkami, fakturę VAT z dnia 16.10.2012r. wystawioną przez A w W. na kwotę 880,00zł, fakturę VAT wystawioną dnia 21.09.2012r. przez B SA w G. na kwotę 400,95zł, fakturę VAT z dnia 7.12.2012r. wystawioną przez PGNiG na kwotę 1.741,03zł wystawioną na M. W., fakturę VAT z dnia 12.02.2013r. wystawioną przez PGNiG na kwotę 1 802,24 zł wystawioną na M. W., wezwanie do zapłaty z PGNiG na kwotę 792,03zł wystawione na M. W.
Po zakończeniu postępowania dowodowego organ dokonał analizy zebranych dowodów i ustalił, że w gospodarstwie rolnym wnioskującej nie zaistniały okoliczności, które stanowiłyby podstawę do umorzenia należności z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia społecznego i w ramach pomocy de minimis.
Zdaniem organu strona nie przedstawiła takich dokumentów, z których wynikałoby, że stan zdrowia uniemożliwia podjęcie dodatkowego zatrudnienia. Nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego ani orzeczenia o niezdolności do pracy lub stwierdzającego określoną niepełnosprawność, z których to dokumentów wynikałoby, że faktycznie nie może podjąć dodatkowej pracy, a tym samym uzyskiwać dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Rozpoznając niniejszą sprawę organ uwzględnił materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania wszczętego na skutek złożonego w dniu 2 listopada 2010 r. wniosku o umorzenie składek za IV kw. 2010 r. Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że od 2010r. nie zaszły żadne nadzwyczajne okoliczności, które miałyby wpływ na zdolności płatnicze skarżącej.
Organ wyjaśnił, że wystąpił również do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wnioskiem o podanie czy i w jakich okresach strona pobierała dopłaty unijne z tytułu prowadzenia działalności rolniczej. Z nadesłanej przez ARiMR informacji wynika, że w okresie od 2005 r. do 2013 r. strona pobierała dopłaty unijne z tytułu prowadzenia działalności rolniczej w wysokości 98.582,23 zł., co zdaniem organu stanowi dodatkowe źródło dochodu.
Dokonując analizy sytuacji materialnej i życiowej, KRUS uznał, iż sytuacja ta nie uzasadnia umorzenia należności objętych wnioskiem. Mimo uniemożliwienia prowadzenia działalności rolniczej na posiadanych gruntach rolnych, od 2010 r. strona nie podjęła żadnych czynności faktycznych mających na celu wyeliminowanie czynnika powodującego zalewanie gruntów.
Zdaniem organu sytuacja zdrowotna wnioskującej nie stanowi przeszkody do podjęcia działań zmierzających do pozyskania innych środków finansowych. Organ uwzględnił, że wnioskująca realizuje zobowiązania finansowe między innymi raty za zakup samochodu w wysokości 600,00 zł miesięcznie. Ponadto kwotę około 3.000,00 zł przeznacza na zakup preparatów ekologicznych. W latach 2005-2013 otrzymała dopłaty unijne w wysokości 98.582,23 zł.
Powyższe ustalenia, zdaniem organu, świadczą o tym, że strona posiada możliwości płatnicze umożliwiające spłatę zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników.
Ponadto analizując sytuację od 2010 r. do chwili obecnej nie stwierdzono, że uległa ona zmianie. Stan taki utrzymywany jest przez stronę w sposób ciągły, dlatego nie można przyjąć, że sytuacja finansowa strony znajduje się w przejściowych trudnościach.
W ocenie organu, brak jest przesłanek pozwalających na udzielenie pomocy w postaci umorzenia składek w ramach programu de minimis. Mając na uwadze potencjał produkcyjny w gospodarstwie, posiadane nieruchomości oraz sytuację zdrowotną organ uznał, że strona posiada możliwość systematycznego regulowania należności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. W. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Prezesa KRUS z dnia 30 lipca 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa KRUS z dnia 28 marca 2013 r.
W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia 17 grudnia 2013 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 7, art. 8, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 1 w zw. z art. 127 § 3 KPA w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postepowania administracyjnego oraz zaniechanie ustaleń faktycznych, przyjęcie stanu faktycznego ustalonego przez KRUS bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz braku ustalenia występowania ważnego interesu strony.
W ocenie skarżącej organ nie ustalił stanu faktycznego sprawy. Zdaniem strony uzyskane dopłaty unijne nie stanowią dochodu. Organ całkowicie pominął argumentację, że dopłaty były przeznaczane na spłatę narastającego zadłużenia. Organ nie wziął pod uwagę bieżących wydatków na utrzymanie i podstawowe potrzeby życiowe. W ocenie strony podjęcie pracy wiązałoby się z koniecznością porzucenia gospodarstwa. Skarżąca pozostaje w długotrwałym stresie, związanym z koniecznością prowadzenia licznych postepowań administracyjnych. Zdaniem skarżącej w toku postępowania organ dopuścił się licznych nadużyć, przez co naruszył zasady współżycia społecznego i wzbudzania zaufania obywatela do państwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga M. W. nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia.
Dodatkowo należy podnieść, że zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.
W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Prezesa KRUS w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Zasadność wniosku o umorzenie tego rodzaju należności musi być rozpatrywana przez pryzmat art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008 r. nr 50, poz. 291 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem Prezes Kasy (lub upoważniony przez niego pracownik Kasy), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Przy czym zgodnie z art. 6 pkt 13b ww. ustawy za należności z tytułu składek na ubezpieczenie uznaje się nie tylko składki ale i należne od nich odsetki oraz koszty upomnienia.
Powyższe oznacza, że nie każdy wniosek zobowiązanego musi być rozpatrzony pozytywnie, bowiem decyzje w tym przedmiocie muszą być uzasadnione istnieniem istotnych przesłanek wykazujących np. na całkowitą nieściągalność zadłużenia. Ponadto w przypadku spełnienia warunków określonych w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej ( Dz. U. UE L 337 z 21.12.2007r.) zaległości na ubezpieczenie emerytalno - rentowe od III kwartału 2004r. można objąć pomocą de minimis. Pomoc de minimis może być przyznana wyłącznie dla gospodarstw rolnych, które nie są przedsiębiorstwami znajdującymi się w trudnej sytuacji. Zgodnie z przepisami powołanego rozporządzenia Komisji (WE) udzielane korzyści finansowe w formie ulg w spłacie należności z tytułu składek, umorzeń oprocentowania od nieopłaconych składek stanowią incydentalną pomoc w ustabilizowaniu się przejściowo trudnej sytuacji ekonomicznej płatnika oraz istnieje pozytywna prognoza, co do poprawy wyników prowadzonej produkcji podstawowych produktów rolnych.
Z treści przytoczonego art. 41a ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie należności składkowych został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07, LEX nr 471116).
W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.
Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie stwierdził, że nie narusza ona przepisów postępowania, jak również przepisów prawa materialnego w sposób powodujący konieczność wyeliminowania jej z porządku prawnego.
Analiza stanowiącego materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia przepisu art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. prowadzi do wniosku, że w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem strony o umorzenie należności z tytułu składek organ ma obowiązek badania czy za umorzeniem przemawia ważny interes strony oraz jakie są możliwości płatnicze wnioskodawcy. Ponadto organ przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie umorzenia winien wyważyć pomiędzy ważnym interesem zobowiązanego oraz stanem finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego. Wobec powyższego organ, badając stan faktyczny sprawy, ma obowiązek dokonać przede wszystkim analizy sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej wnioskodawcy, a dokonane w tym zakresie ustalenia zawrzeć w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia. Kwestia umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie nie może być zatem w żadnym przypadku rozpatrywana w oderwaniu od aktualnej sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy. Nie można jej rozpatrywać bez wnikliwej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, a więc wszelkich danych, które obrazują sytuację życiową osoby wnioskującej o umorzenie należności składkowych. Dane te obejmują przede wszystkim informacje dotyczące stanu majątkowego strony (w tym jej bieżących, a nie przyszłych, czy poprzednich możliwości płatniczych), jej sytuacji rodzinnej, stanu zdrowia, źródła uzyskiwanych dochodów, realnych możliwości podjęcia lub zmiany zatrudnienia, czy uzyskiwania dochodów z dodatkowych źródeł, a także skutków, jakie dla jednostki może spowodować konieczność natychmiastowej zapłaty zaległości objętej wnioskiem o umorzenie. Ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację materialną ubezpieczonego istnieje bowiem wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty składek i możliwościami egzystencjonalnymi zobowiązanego istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawnych potrzeb życiowych.
W świetle mających w sprawie zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w toku postępowania organy winny podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.), zaś wydając decyzję winny zastosować wymogi określone w art.107 § 1 k.p.a.
Kwestią pierwszorzędną dla uruchomienia postępowania w sprawie umorzenia zaległości jest ustalenie czy w konkretnej sprawie występują przesłanki określone dyspozycją art. 41a ust 1. pkt 1 u.s.r., którą jest przede wszystkim przesłanka ważnego interesu zainteresowanego. Aby dokonać takiej oceny, konieczne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, ustalenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami, które umożliwiają organowi ocenę, czy sytuacja materialna i życiowa wnioskodawcy pozwala i w jakim zakresie na zapłatę należności. Przy czym dokonując tejże oceny w kontekście ewentualnego umorzenia zaległości, organ nie bada przyczyn powstania zaległości ani stopnia przyczynienia się wnioskodawcy do ich powstania. Organ dokonuje oceny przesłanek tylko w zakresie aktualnej sytuacji życiowej i majątkowej osoby wnoszącej o umorzenie zaległości.
W ocenie Sądu, Prezes KRUS przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, wyczerpująco przedstawiając stan faktyczny sprawy i dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Na tej podstawie wnikliwie i rzetelnie dokonał analizy sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej. Organ ustalił, że skarżąca jest stanu wolnego, nie pracuje i nie osiąga z tego tytułu dochodów, posiada gospodarstwo rolne, w którego skład nie wchodzą budynki gospodarcze, maszyny rolnicze, ani żywy inwentarz. Dodatkowo organ uwzględnił ustalenia dokonane w toku postepowania dowodowego przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, który przeprowadził wywiad środowiskowy, z którego wynika że wnioskująca: posiada mieszkanie własnościowe o powierzchni ok. 30m2,jest właścicielem gruntów rolnych o powierzchni 7,5149 ha fizycznych, posiada samochód marki Renault, nie posiada źródła dochodu i nie pracuje. Ponadto posiada zadłużenie z tytułu podatku rolnego, zadłużenie w opłacie za energię elektryczną gaz i wodę. Według oświadczenia skarżącej pozostaje ona na utrzymaniu matki, która pobiera emeryturę oraz utrzymuje się z pożyczek od rodziny i przyjaciół. Skarżąca ponosi wydatki w wysokości około 3000 zł na zakup preparatów ekologicznych na potrzeby prowadzonego gospodarstwa.
W toku postępowania organ wystąpił również do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wnioskiem o podanie czy i w jakich okresach strona pobierała dopłaty unijne z tytułu prowadzenia działalności rolniczej. Z nadesłanej przez ARiMR informacji wynika, że w okresie od 2005 r. do 2013 r. strona pobierała dopłaty unijne z tytułu prowadzenia działalności rolniczej w wysokości 98.582,23 zł., co stanowi dodatkowe źródło dochodu. Wprawdzie skarżąca oświadczyła, że znaczna część tych środków przeznaczyła na spłatę rosnącego zadłużenia oraz na zakup ekologicznego materiału siewnego, jednakże nie przedłożyła żadnych dowodów w tym zakresie.
W toku postępowania skarżąca nie przedstawiła zestawienia wydatków ponoszonych w celu bieżącego utrzymania, zaświadczenia o korzystaniu z pomocy społecznej, zaświadczenia lekarskiego ani orzeczenia o niezdolności do pracy lub stwierdzającego określoną niepełnosprawność, z których to dokumentów wynikałoby, że faktycznie nie może podjąć dodatkowej pracy, a tym samym uzyskiwać dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zarzut skargi, że podjęcie zatrudnienia wiązałoby się z koniecznością porzucenia gospodarstwa nie zasługuje, w ocenie Sądu, na uwzględnienie
W ocenie Sądu, w tak ustalonym stanie faktycznym organ prawidłowo zastosował przepis prawa materialnego tj. art. 41a ust.1 pkt 1 u.s.r. Nadmienić w tym miejscu należy, że ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację materialną skarżącego istnieje, gdy wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych. Ważny interes charakteryzuje się nieprzewidywalnością i niezależnością od sposobu postępowania podatnika. Występuje w sytuacjach szczególnych, w których niemożność uregulowania należności spowodowana jest przypadkami losowymi, takimi jak: klęski żywiołowe powodujące utratę majątku, trwała niezdolność zarobkowania wywołana chorobą, kalectwo. Przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2010 r. II FSK 620/09 LEX nr 745770).
W ocenie Sądu, Prezes KRUS przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, wyczerpująco przedstawiając stan faktyczny sprawy i dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Na tej podstawie wnikliwie i rzetelnie dokonał analizy sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej.
W sprawie niniejszej – w świetle przedstawionych wyżej ustaleń dokonanych przez Prezesa KRUS – sytuacja taka po stronie skarżącej nie zaistniała. Skarżąca posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 7,5149 ha fizycznego, co stanowi 5, 5175 ha przeliczeniowego, z którego ma możliwość uzyskiwania regularnego dochodu, choć być może niskiego, z uwagi na czasowe podtopienia. Nie można również pominąć okoliczności, że przy ustalaniu sytuacji finansowej skarżącej należy uwzględnić także stałe dochody uzyskiwane z tytułu uzyskiwanych dopłat unijnych. Sąd zauważa także, iż skarżąca, pomimo inicjatywny organu podjętej w tym zakresie, nie określiła wydatków ponoszonych bieżące utrzymanie i na leczenie. Dlatego też organ nie był uprawniony do dokonywania oceny, czy przesłanka ta zagraża egzystencji skarżącej. Te okoliczności przesądzają o braku ważnego interesu po stronie skarżącej. Powoduje to, że rozstrzygnięcie Prezesa KRUS co do ulgi objętej wnioskiem, przewidzianej w art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. jest zgodne prawem.
Jednocześnie Sąd zauważa, iż przesłanką umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie społeczne skarżącej nie mogą być toczące się postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne zainicjowane przez stronę.
Reasumując należało zatem uznać, że sytuacja skarżącej została oceniona w sposób prawidłowy, a wyciągnięte wnioski nie wychodzą poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a. Organ zbadał sprawę wszechstronnie, w oparciu o należycie zgromadzony materiał dowodowy. Podjęte rozstrzygnięcie uzasadnił stosownie do wymogów zawartych w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.
W toku postępowania zapewniono stronie czynny udział oraz umożliwiono zapoznanie się ze zgromadzonych materiałem dowodowym.
Marginalnie Sąd wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Prezes KRUS, zgodnie z art. 2 ust. 2 u.u.s.r., jest centralnym organem administracji rządowej, a zatem zgodnie z definicją zawartą w art. 5 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a. ) jest on ministrem w rozumieniu tej ustawy.
Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 10 u.u.s.r., Prezes Kasy wydaje decyzje w sprawach, o których mowa w art. 41a i art. 55 tej ustawy.
Wobec decyzji Prezesa Kasy w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, ma zastosowanie art. 127 § 3 kpa. Przepis ten stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zatem również w działaniu organu wydającego decyzje tak w pierwszej jak i w drugiej instancji nie można upatrywać nieprawidłowości.
W rozpoznawanej sprawie w wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzję z dnia 30 lipca 2013 r. z upoważnienia Prezesa KRUS podpisał inny pracownik, przez co zapewniono stronie proceduralną gwarancję bezstronności.
Reasumując, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa procesowego, zatem ustalenia faktyczne są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie należności składkowych i ocenie przez organ zgromadzonego w sprawie materiału nie można zarzucić dowolności. Samo wyprowadzenie wniosku czy należy umorzyć wnioskowaną zaległość, czy też nie jest zagadnieniem natury słusznościowej, które uchyla się spod kontroli orzekającego Sądu, sprawującego kontrolę tylko zgodności decyzji organów administracyjnych z prawem, a ta zdaniem Sądu jest prawidłowa.
Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skargę oddalił.