I SA/Gd 1348/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2019-11-27
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowyodsetkiodszkodowaniezadośćuczynienieinterpretacja podatkowaprzychódzwolnienie podatkoweinne źródła przychodówWSA

WSA w Gdańsku oddalił skargę podatniczki, uznając, że odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia za śmierć brata podlegają opodatkowaniu PIT jako przychód z innych źródeł.

Podatniczka skarżyła indywidualną interpretację podatkową, która uznała odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia za śmierć jej brata za przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Skarżąca argumentowała, że skoro odszkodowanie i zadośćuczynienie są zwolnione z podatku, to odsetki od nich również powinny być. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu podatkowego, że odsetki stanowią odrębne świadczenie, które nie jest objęte zwolnieniem przewidzianym dla świadczenia głównego, chyba że przepis prawa stanowi inaczej.

Sprawa dotyczyła opodatkowania odsetek od odszkodowania i zadośćuczynienia przyznanych w związku ze śmiercią brata skarżącej. Skarżąca wniosła o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej, kwestionując naliczenie podatku dochodowego od odsetek. Organ podatkowy uznał stanowisko skarżącej za nieprawidłowe, wskazując, że odsetki za zwłokę, choć związane z należnością główną, stanowią odrębne świadczenie podlegające opodatkowaniu jako przychód z innych źródeł, chyba że są enumeratywnie wymienione w przepisach o zwolnieniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, podzielając argumentację organu. Sąd podkreślił, że zasada powszechności opodatkowania, wynikająca z Konstytucji RP, oznacza, że wszelkie zwolnienia podatkowe są wyjątkiem i muszą być interpretowane ściśle. Odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia nie zostały wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych ustawy o PIT, w związku z czym podlegają opodatkowaniu. Sąd odrzucił również wnioski dowodowe skarżącej, wskazując, że postępowanie w sprawie interpretacji indywidualnych nie jest postępowaniem dowodowym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia, które nie są wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych ustawy o PIT, stanowią przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu.

Uzasadnienie

Odsetki za zwłokę stanowią odrębne świadczenie od należności głównej (odszkodowania/zadośćuczynienia). Choć są z nimi powiązane, ich źródło powstania jest inne (skutek opóźnienia w zapłacie). Ustawa o PIT enumeratywnie wymienia zwolnienia podatkowe, a odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia nie znajdują się w tym katalogu. Zasada powszechności opodatkowania wymaga ścisłej interpretacji przepisów o zwolnieniach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.d.o.f. art. 9 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkie dochody, z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych.

u.p.d.o.f. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Wskazuje na 'inne źródła' jako jedno ze źródeł przychodów.

u.p.d.o.f. art. 20 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Definiuje 'inne źródła przychodów', używając sformułowania 'w szczególności', co wskazuje na otwarty charakter definicji.

u.p.d.o.f. art. 11 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Definicja przychodów jako pieniędzy, wartości pieniężnych oraz świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Pomocnicze

k.c. art. 481 § 1

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Reguluje instytucję odsetek za zwłokę.

Konstytucja RP art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Obowiązek ponoszenia ciężarów publicznych, w tym podatków.

PPSA art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia sądu o oddaleniu skargi.

O.p. art. 13 § 2a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna wydawania interpretacji indywidualnych.

O.p. art. 14b § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna wydawania interpretacji indywidualnych.

O.p. art. 14c § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek wskazania prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym w interpretacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia stanowią odrębne świadczenie od należności głównej. Odsetki te nie są wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych ustawy o PIT. Zasada powszechności opodatkowania wymaga ścisłej interpretacji przepisów o zwolnieniach. Postępowanie interpretacyjne nie jest postępowaniem dowodowym.

Odrzucone argumenty

Odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia powinny być zwolnione z podatku tak jak należność główna. Nie ma podstaw prawnych do opodatkowania odsetek od odszkodowania i zadośćuczynienia. Podatek od odsetek jest dodatkową karą dla osoby pokrzywdzonej.

Godne uwagi sformułowania

Odsetki są świadczeniem ubocznym, pozostającym w ścisłym związku z należnością główną, jednak źródło ich powstania różni się zasadniczo od źródła powstania długu głównego. Wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe nie stanowią standardu prawnego, lecz są odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania. Przepisy regulujące prawo do przedmiotowego zwolnienia winny być interpretowane ściśle; niedopuszczalna jest ich interpretacja rozszerzająca.

Skład orzekający

Elżbieta Rischka

przewodniczący sprawozdawca

Irena Wesołowska

sędzia

Ewa Wojtynowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady opodatkowania odsetek od odszkodowań i zadośćuczynień, gdy nie są one objęte specyficznym zwolnieniem. Podkreślenie odrębności odsetek od świadczenia głównego i ścisłej interpretacji przepisów o zwolnieniach."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów ustawy o PIT. Nie obejmuje sytuacji, gdy odsetki byłyby objęte odrębnym zwolnieniem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy emocjonalnie naładowanego kontekstu śmierci bliskiej osoby i próby zrozumienia przez podatnika, dlaczego musi płacić podatek od odsetek od odszkodowania. Pokazuje to konflikt między intuicją a rygorystyczną wykładnią prawa podatkowego.

Czy odsetki od odszkodowania za śmierć bliskiego to podatek od tragedii?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 1348/19 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2019-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Wojtynowska
Irena Wesołowska
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FSK 858/20 - Wyrok NSA z 2022-12-01
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1509
art. 20 ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst. jedn,
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska,, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Asystent Sędziego Jarosław Skopczyński, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A. C. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 15 maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną interpretacją indywidualną z dnia 15 maja 2019 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej jako "Dyrektor KIS"), działając na podstawie art. 13 § 2a i art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 z późn. zm. – dalej "O.p.") stwierdził, że stanowisko A. C. – dalej jako "Skarżąca" przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania odsetek, jest nieprawidłowe.
Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania odsetek Skarżąca przedstawiła następujący stan faktyczny:
W dniu 23 grudnia 2008 r. jedyny, ukochany brat Skarżącej (jedyne jej rodzeństwo) K. C. - student ostatniego roku Wydziału Dyplomacji - Studiów Stosunków Międzynarodowych, dzień przed Wigilią Bożego Narodzenia został śmiertelnie potrącony na przejściu dla pieszych.
Z relacji Skarżącej wynika, że: brat na przejściu nie był sam, przechodziło wraz z nim wiele osób (świadkowie wypadku), a inne samochody poza sprawcą wypadku zatrzymały się aby przepuścić pieszych. Tylko sprawca wypadku jadąc z nadmierną prędkością w terenie zabudowanym, łamiąc wiele przepisów potrącił brata Skarżącej ze skutkiem śmiertelnym.
W tym czasie Skarżąca jechała do pracy na dyżur w hospicjum stacjonarnym (jest lekarzem). Widziała karetkę jadącą na sygnale, jak się okazało była to karetka, która jechała do jej brata. Skarżąca już na ten dyżur nie dojechała, nie była w stanie. Musiała odwołać inne dyżury, na jakiś czas zawiesić pracę. W tamtym czasie pracowała również w Pogotowiu Ratunkowych, a swoją przyszłość wiązała z ratownictwem medycznym.
Wskutek doznanego szoku, urazu psychicznego była zmuszona do zawieszenia pracy w Pogotowiu Ratunkowym i zmiany planów zawodowych. Zrezygnowała z ratownictwa medycznego. Przez kilka miesięcy, aby wrócić do pracy korzystała z pomocy psychologicznej. To Skarżąca widziała brata zaraz po wypadku, identyfikowała go w kostnicy, przejęła obowiązki organizacji pogrzebu, a jego koszty ponosiła wraz z rodzicami.
Sprawca wypadku został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego, a następnie Sądu Apelacyjnego w 2011 r.
Już w styczniu 2009 r. Skarżąca złożyła wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie z OC sprawcy. Firma ubezpieczeniowa w pierwotnej wersji przyznała Skarżącej niewiarygodnie niską kwotę i nie przyjęła wniosku o zwrot poniesionych strat pieniężnych, w tym pogrzeb, nagrobek, rzeczy żałobne etc.
W związku z powyższym w 2011 r. pełnomocnik Skarżącej mec. D. O. złożył pozew do sądu przeciwko firmie ubezpieczeniowej. Sprawa toczyła się wiele lat. Najpierw przed Sądem Okręgowym, a następnie w Sądzie Apelacyjnym. Było to dla Skarżącej ogromne przeżycie psychiczne.
W trakcie toczenia się sprawy w sądzie Skarżąca była badana przez biegłych psychologów i psychiatrów, którzy orzekli o przebytym szoku pourazowym.
W 2018 r. wyrokiem Sądu Apelacyjnego zakończył się proces o odszkodowanie i zadośćuczynienie po śmierci brata. Wypłacono również należne odsetki zgodnie z ustawą. Skarżąca uważa, że to ona poniosła stratę, straciła brata, jedyne rodzeństwo. Jej życie zmieniło się od tego czasu.
W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:
Na jakiej podstawie prawnej został naliczony procent podatku od odsetek z odszkodowania i zadośćuczynienia przyznanego wyrokiem Sądu Apelacyjnego po tragicznej śmierci brata?
Zdaniem Skarżącej, podatek od odszkodowania i zadośćuczynienia, jak i odsetek jest dla niej niezrozumiałą karą. Nie ma podstawy prawnej żeby od odszkodowania i zadośćuczynienia płacić podatek. Podatek od odsetek po śmierci brata z odszkodowania i zadośćuczynienia z OC sprawcy to dodatkowa kara dla niej, tylko nie wie za co. Skarżąca nie wie i nie rozumie na jakiej podstawie prawnej jest on naliczony. To Skarżąca cierpi po stracie ukochanego brata, to ona poniosła i nadal ponosi stratę. Pieniądze Zainteresowana przeznaczyła na opłacenie kancelarii adwokackiej, współorganizację z rodzicami pogrzebu, ustawienia nagrobka, przeżywania żałoby.
Wydatki poniesione przez Skarżącą wyniosły łącznie 58.389,10 zł przez 10 lat od śmierci brata do końca grudnia 2018 r.
Skarżąca przeanalizowała wiele publikacji, wyroków sądów etc. i nigdzie nie znalazła informacji, przepisów mówiących o należnym podatku od odsetek od odszkodowania i zadośćuczynienia. Nie rozumie dlaczego ma zapłacić podatek od "śmierci brata". To Skarżąca poniosła stratę, straciła jedynego brata, jedyne rodzeństwo. Z tego co Skarżącej wiadomo podatek płaci się od przychodu, a nie od straty. To Skarżąca jest osobą pokrzywdzoną, to ona cierpi. Dlaczego więc Państwo Polskie chce ją jeszcze bardzo skrzywdzić. Winnym jest sprawca wypadku, Pan P.G. To jego należy karać, a nie Skarżącą. Brat był jej przyjacielem, wsparciem. Skarżąca z bratem wiele sobie pomagali. W przyszłości mieli pomóc rodzicom na starość. Od czasu śmierci brata pogorszyły się również problemy zdrowotne Skarżącej, depresja reaktywna, choroba Hashimoto, postąpiła jaskra. Te pieniądze są zabezpieczeniem Skarżącej na ratowanie zdrowia. Nie wie dlaczego jeszcze ma być skrzywdzona i na dodatek karana.
Dyrektor KIS w świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Skarżącej w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznał za nieprawidłowe.
Przywołując treść art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1509 ze zm.) – dalej jako "u.p.d.o.f.", organ stwierdził, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkie dochody osiągane przez podatnika, z wyjątkiem tych dochodów, które zostały enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę jako zwolnione z podatku, bądź od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia wydanego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.
Przywołując definicję przychodów z art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., Dyrektor KIS wywodzi, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), bądź też na skutek określonego zdarzenia (umorzenia czy potrącenia) powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Jednym ze źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. - inne źródła, wyszczególnione przykładowo w art. 20 ust. 1 ww. ustawy.
Z przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego wynika, że Skarżąca uzyskała odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia otrzymanego z tytułu śmierci brata. Zdaniem Dyrektora KIS, użycie sformułowania "w szczególności" w wyżej cytowanym przepisie dowodzi, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. (np. uzyskane odsetki, o ile nie podlegają wyłączeniu spod opodatkowania na podstawie 21, 52, 52a i 52c), mieszczące się w ogólnej definicji przychodów, zawartej w art. 11 ust. 1 tejże ustawy.
Dyrektor KIS zaakcentował, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018, poz. 1025 ze zm.) – dalej jako "k.c.", zgodnie z którym, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Odsetki są świadczeniem ubocznym, pozostającym w ścisłym związku z należnością główną, jednak źródło ich powstania różni się zasadniczo od źródła powstania długu głównego. Wierzyciel może ich żądać dopiero, jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego.
Dyrektor KIS podkreślił, że w dniu 6 czerwca 2016 r. została podjęta uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II PPS 2/16), dotycząca opodatkowania odsetek. W przedmiotowej uchwale siedmiu sędziów NSA uznało, że czym innym jest świadczenie główne, a czym innym odsetki za opóźnienie w jego zapłacie. Tym samym, należy rozliczyć odrębnie każde ze świadczeń. Dodatkowo wskazał, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego od lat 90-tych ubiegłego wieku konsekwentnie wskazuje się, że wprawdzie odsetki stanowią dług uboczny (akcesoryjny), bowiem nie mogą powstać bez istnienia długu głównego, to jednak skoro już raz powstaną, uzyskują byt niezależny od długu głównego i mogą istnieć nawet po jego wygaśnięciu (vide wyrok NSA z 5 marca 2019 r. sygn. akt II FSK 777/17).
Wyłączenie z opodatkowania należności głównej nie oznacza więc, że wolne od podatku są także odsetki od niej naliczone.
Dyrektor KIS zauważył, że wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe nie stanowią standardu prawnego, lecz są odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania, wynikającej z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.) – dalej: "Konstytucja RP" stanowiącego, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Oznacza to, że wszelkie odstępstwa od tej zasady, muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą. Co więcej, zgodnie z konstrukcją i systematyką ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe stanowią wyjątek od generalnej zasady powszechności opodatkowania wyrażonej w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Stąd też, korzystanie z każdej preferencji podatkowej, wymaga spełnienia warunków określonych w przepisach je konstytuujących. Tak więc, przepisy regulujące prawo do przedmiotowego zwolnienia winny być interpretowane ściśle; niedopuszczalna jest ich interpretacja rozszerzająca.
Zwolnienie od podatku dochodowego otrzymanych odsetek przysługuje tylko wówczas, gdy przepis ustawy zawiera w tym przedmiocie (konkretnie odnosi się do odsetek) - wyraźne postanowienie. Ustawodawca nie pomija odsetek w zwolnieniach, jeżeli uznaje zasadność ich zwolnienia w odniesieniu do dóbr, które w ocenie ustawodawcy zasługują na szczególną ochronę.
I tak, wolne od podatku są tylko odsetki wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 52, pkt 95, pkt 119. pkt 130, pkt 130a i pkt 130b u.p.d.o.f.
Odnosząc przedstawione uregulowania prawne na grunt niniejszej sprawy Dyrektor KIS stwierdził, że skoro wypłacone Skarżącej odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia zasądzone wyrokiem sądu nie zostały wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, stanowią przychód z innych źródeł określonych w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym na zasadach ogólnych (według skali podatkowej). Zatem stanowisko Skarżącej należało uznać za nieprawidłowe.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą interpretację indywidualną nie przedstawiono zarzutów przeciw zaskarżonej interpretacji.
Mimo braku zarzutów, Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji, z której rozstrzygnięciem się nie zgadza oraz o zasądzenie od Dyrektora KIS na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm procesowych.
Ponadto strona skarżąca złożyła wnioski niemieszczące się w obszarze właściwości rzeczowej organu interpretacyjnego, tudzież procedowania interpretacyjnego, w szczególności:
- żądając kwot pieniężnych za lata 2014 i 2018,
- o zwrot zapłaconego podatku od odsetek za rok 2014 i za rok 2018 od odszkodowania i zadośćuczynienia przyznanego wyrokami sądowymi oraz należnych ustawowo odsetek wypłaconych z OC,
- o dostarczenie na rozprawę dowodów znajdujących się w sądach w postaci akt spraw cywilnych oraz zeznań podatkowych wraz z korektami.
Swoje żądania Strona uzasadniła przywołując stan faktyczny sprawy oraz przedstawiając swoje stanowisko, zgodnie z którym odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia powinny być zwolnione z podatku tak jak należność główna, i nie ma podstaw by traktować je odmiennie.
W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze Dyrektor KIS wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia 7 sierpnia 2019 r. strona skarżąca na poparcie zarzutów skargi przywołała wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, z których wynika, że odsetki stanowią integralny element przychodu, ich byt prawny zależy od należności, z którą są związane, a zatem nie można przyporządkować odsetek do innego źródła, niż należność główna (vide przykładowo: wyrok z dnia 17 stycznia 2014 r., sygn. akt I FSK 289/12).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona interpretacja indywidualna odpowiada prawu.
Jak trafnie wskazano w zaskarżonej interpretacji, podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest zasada powszechności opodatkowania.
W oparciu o art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f. opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkie dochody osiągane przez podatnika, z wyjątkiem tych dochodów, które zostały enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę jako zwolnione z podatku, bądź od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia wydanego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.
Z kolei w świetle ust. 2 ww. przepisu, dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 24-25 oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
W myśl art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19, art. 25b i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Z powyższej definicji Dyrektor KIS trafnie wywodzi, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
Zatem o uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych można mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), bądź też na skutek określonego zdarzenia (umorzenia czy potrącenia) powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Jednym ze źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. - inne źródła.
Natomiast zgodnie z treścią art. 20 ust. 1 ww. ustawy, za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie sformułowania "w szczególności" w wyżej cytowanym przepisie, jak trafnie zauważa Dyrektor KIS, dowodzi, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. (np. uzyskane odsetki, o ile nie podlegają wyłączeniu spod opodatkowania na podstawie 21, 52, 52a i 52c), mieszczące się w ogólnej definicji przychodów, zawartej w art. 11 ust. 1 tejże ustawy.
Ponadto zasadnie wyjaśniono w przedmiotowej interpretacji, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 k.c., zgodnie z którym, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nic ponosi.
Odsetki wypłacone w związku z opóźnieniem wypłaty danego świadczenia nie są wliczane do wartości tego świadczenia. Zgodnie bowiem z treścią art. 20 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r., 1360, z późn. zm.), do wartości przedmiotu sporu nie wlicza się odsetek, pożytków i kosztów, żądanych obok roszczenia głównego.
Analizując treść powyższych przepisów Dyrektor KIS trafnie zauważa, że nie można utożsamiać odsetek z odszkodowaniem, zadośćuczynieniem czy też innym świadczeniem (naprawieniem szkody).
Odsetki są świadczeniem ubocznym, pozostającym w ścisłym związku z należnością główną, jednak źródło ich powstania różni się zasadniczo od źródła powstania długu głównego - są skutkiem niewykonania zobowiązań. Wierzyciel może ich żądać dopiero, jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego.
Wobec rozbieżnych stanowisk w kwestii opodatkowania odsetek (vide wyroki NSA i WSA przywołane w piśmie procesowym z dnia 7 sierpnia 2019 r.), Naczelny Sąd Administracyjny wydał w dniu 6 czerwca 2016 r. uchwałę (sygn. akt II FPS 2/16), dotyczącą opodatkowania odsetek. W przedmiotowej uchwale siedmiu sędziów NSA uznało, że czym innym jest świadczenie główne, a czym innym odsetki za opóźnienie w jego zapłacie. Tym samym, należy rozliczyć odrębnie każde ze świadczeń.
W konsekwencji Dyrektor KIS trafnie wywodzi, że nie można zatem tylko z samego zakwalifikowania do tego samego źródła przychodu co odszkodowanie bądź zadośćuczynienie wywodzić automatycznie, że każde świadczenie stanowiące przychód z innych źródeł korzysta ze zwolnienia przedmiotowego dotyczącego wyłącznie odszkodowań bądź zadośćuczynień. Jednocześnie nie można też rozumieć tego w ten sposób, że każde świadczenie stanowiące co do zasady przychód z innych źródeł jest opodatkowane podatkiem dochodowym, ponieważ .ustawodawca przewidział różne zwolnienia podatkowe oraz zaniechania od poboru podatku.
Ustawodawca nie pominął odsetek w zwolnieniach, jeżeli uznał zasadność ich zwolnienia w odniesieniu do dóbr. które w ocenie ustawodawcy zasługują na szczególną ochronę. Prawodawca rozróżnił bowiem odsetki od należności głównej, czego przykładem jest wymienienie w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych w katalogu zwolnień przedmiotowych wprost odsetek wolnych od podatku. Jednakże takie zwolnienie przysługuje tylko wówczas, gdy przepis ww. ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie, co ma miejsce w art. 21 ust. 1 pkt 52, pkt 95, pkt 119, pkt 130, pkt 130a i pkt 130b u.p.d.o.f., a odsetki od otrzymanego zadośćuczynienia i odszkodowania w tym katalogu nie zostały wskazane.
Jak już wskazano w spornej interpretacji, wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe nie stanowią standardu prawnego, lecz są odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania, wynikającej z art. 84 Konstytucji RP stanowiącego, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Oznacza to, że wszelkie odstępstwa od tej zasady, muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą. Co więcej, zgodnie z konstrukcją i systematyką ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe stanowią wyjątek od generalnej zasady powszechności opodatkowania wyrażonej w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Stąd też, korzystanie z każdej preferencji podatkowej, wymaga spełnienia warunków określonych w przepisach je konstytuujących. Tak więc, przepisy regulujące prawo do przedmiotowego zwolnienia winny być interpretowane ściśle; niedopuszczalna jest ich interpretacja rozszerzająca.
Z kolei w odniesieniu do załączanych przez Stronę dokumentów i żądań przeprowadzenia postępowania dowodowego należy wskazać, że postępowanie w sprawie wydawania interpretacji indywidualnych, z uwagi na przedmiot i charakter wydawanych w jego toku rozstrzygnięć, jest postępowaniem szczególnym, odrębnym, do którego nie mają bezpośredniego zastosowania inne (poza wskazanymi w ustawie) przepisy Ordynacji podatkowej, w szczególności nie jest postępowaniem dowodowym, które może być prowadzone w toku kontroli podatkowej czy postępowania podatkowego bądź czynności sprawdzających. Organ wydający interpretację indywidualną nie może więc zbadać w sensie merytorycznym sprawy podatkowej wynikającej z przytoczonego we wniosku stanu faktycznego, lecz jedynie pozytywnie lub negatywnie ocenić, z przytoczeniem przepisów prawa podatkowego, czy stanowisko pytającego zawarte we wniosku odnoszące się do regulacji przepisów prawa podatkowego jest słuszne i znajduje oparcie w okolicznościach przedstawionego stanu. Organ wydający interpretację przepisów prawa podatkowego nie może prowadzić postępowania ani podejmować rozstrzygnięć zastrzeżonych dla innego trybu orzekania, w tym w postępowaniu kontrolnym czy podatkowym prowadzonym w oparciu o konkretną dokumentację.
Konieczność przedstawienia niezbędnych dowodów może pojawić się na etapie ewentualnych postępowań podatkowych lub kontrolnych.
Natomiast rolą organu podatkowego wydającego interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego jest ocenić stanowisko wnioskodawcy przez pryzmat opisanego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego jako prawidłowe albo nieprawidłowe. Stąd też wydając zaskarżoną interpretację indywidualną, organ uwzględnił obowiązujące przepisy prawa (działał na podstawie przepisów prawa) - choć inaczej zinterpretował rozpatrywane okoliczności niż uczyniła to strona skarżąca tj. ocenił zaprezentowane we wniosku stanowisko jako nieprawidłowe. Konsekwencją powyższego było - zgodnie z art. 14c § 2 O.p. - wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym. Przedstawione w spornym akcie uzasadnienie czyni zadość wskazanym ustawowym wymogom (zarówno tym materialnoprawnym, jak i tym procesowym) - zawiera pogłębioną analizę przedmiotowego zagadnienia.
Należy również wskazać, że istnieją różnice między decyzją podatkową a interpretacją indywidualną. Interpretacja nie jest odpowiednikiem decyzji. W związku z tym organ nie może przeprowadzać postępowania dowodowego w postępowaniu interpretacyjnym - jak oczekuje strona skarżąca.
Podsumowując, Dyrektor KIS prawidłowo w zaskarżonej interpretacji wywiódł, że skoro wypłacone odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia zasądzone wyrokiem sądu nie zostały wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, stanowią przychód z innych źródeł określonych w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym na zasadach ogólnych (według skali podatkowej).
Z tych przyczyn, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) orzeczono jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI