I SA/GD 1349/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2019-11-27
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowyodsetkiodszkodowaniezadośćuczynienieśmierćinterpretacja podatkowaprzychódzwolnienie podatkoweinne źródła przychodów

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika, uznając, że odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia za śmierć syna podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Podatnik skarżył indywidualną interpretację Dyrektora KIS, który uznał, że odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia za śmierć syna podlegają opodatkowaniu jako przychód z innych źródeł. Skarżący argumentował, że skoro świadczenie główne (odszkodowanie i zadośćuczynienie) nie podlega opodatkowaniu, to odsetki również powinny być zwolnione. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że odsetki są odrębnym świadczeniem i nie są objęte zwolnieniami podatkowymi, chyba że przepis prawa stanowi inaczej.

Sprawa dotyczyła opodatkowania odsetek od odszkodowania i zadośćuczynienia przyznanych w związku ze śmiercią syna skarżącego. Skarżący, po tragicznej śmierci syna, dochodził odszkodowania i zadośćuczynienia od sprawcy wypadku oraz jego ubezpieczyciela. Po wieloletnim procesie sądowym, zasądzono świadczenia główne oraz odsetki za zwłokę w ich zapłacie. Skarżący wystąpił o indywidualną interpretację przepisów podatkowych, twierdząc, że odsetki te nie powinny podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, analogicznie do świadczenia głównego. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał jednak stanowisko skarżącego za nieprawidłowe, wskazując, że odsetki stanowią odrębny przychód z innych źródeł, który nie jest wymieniony w katalogu zwolnień podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko organu interpretacyjnego. Sąd podkreślił, że zasada powszechności opodatkowania jest podstawową zasadą ustawy o PIT, a wszelkie zwolnienia podatkowe są wyjątkiem od tej zasady i muszą być interpretowane ściśle. Sąd wskazał, że odsetki, choć związane ze świadczeniem głównym, stanowią odrębne świadczenie wynikające z opóźnienia w zapłacie. Ponieważ odsetki te nie zostały wymienione w przepisach ustawy o PIT jako zwolnione z opodatkowania, podlegają one opodatkowaniu jako przychód z innych źródeł. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżoną interpretację za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, odsetki te podlegają opodatkowaniu jako przychód z innych źródeł, ponieważ nie są wymienione w katalogu zwolnień podatkowych.

Uzasadnienie

Odsetki są odrębnym świadczeniem od świadczenia głównego (odszkodowania/zadośćuczynienia) i wynikają z opóźnienia w jego zapłacie. Ustawa o PIT zawiera enumeratywny katalog zwolnień podatkowych, a odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia nie zostały w nim uwzględnione. Zwolnienia podatkowe są wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania i podlegają ścisłej interpretacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.p.d.o.f. art. 9 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 10 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 11 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 20 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 21 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

k.c. art. 481 § 1

Kodeks cywilny

O.p. art. 14b § 1

Ordynacja podatkowa

Konstytucja RP art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia stanowią odrębny przychód z innych źródeł, który nie jest objęty zwolnieniem podatkowym. Zwolnienia podatkowe są wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania i podlegają ścisłej interpretacji.

Odrzucone argumenty

Odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia powinny być zwolnione z podatku na tej samej zasadzie co świadczenie główne.

Godne uwagi sformułowania

Odsetki są świadczeniem ubocznym, pozostającym w ścisłym związku z należnością główną, jednak źródło ich powstania różni się zasadniczo od źródła powstania długu głównego. Wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe nie stanowią standardu prawnego, lecz są odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania. Przepisy regulujące prawo do przedmiotowego zwolnienia winny być interpretowane ściśle; niedopuszczalna jest ich interpretacja rozszerzająca.

Skład orzekający

Elżbieta Rischka

przewodniczący sprawozdawca

Irena Wesołowska

sędzia

Ewa Wojtynowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady opodatkowania odsetek od odszkodowań i zadośćuczynień, gdy nie są one objęte specyficznym zwolnieniem podatkowym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów ustawy o PIT. Może nie mieć zastosowania w przypadku odsetek objętych innymi przepisami lub zwolnieniami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa porusza emocjonalny temat śmierci dziecka i związanych z tym świadczeń, jednocześnie dotykając ważnego zagadnienia podatkowego, które może dotyczyć wielu osób.

Czy odsetki od odszkodowania za śmierć syna trzeba opodatkować? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 1349/19 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2019-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Wojtynowska
Irena Wesołowska
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FSK 859/20 - Wyrok NSA z 2022-12-01
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1509
art. 20 ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst. jedn,
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska,, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Asystent Sędziego Jarosław Skopczyński, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 listopada 2019 r. sprawy ze skargi M. C. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 15 maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną interpretacją indywidualną z dnia 15 maja 2019 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej jako "Dyrektor KIS"), działając na podstawie art. 13 § 2a i art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 z późn. zm. – dalej "O.p.") stwierdził, że stanowisko M. C. – dalej jako "Skarżący" przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania odsetek, jest nieprawidłowe.
Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania odsetek Skarżący przedstawił następujący stan faktyczny:
W dniu 23 grudnia 2008 r. syn Skarżącego K. C. - student ostatniego roku Wydziału Dyplomacji - studiów Stosunków Międzynarodowych, dzień przed Wigilią Bożego Narodzenia został śmiertelnie potrącony na przejściu dla pieszych.
Z relacji Skarżącego wynika, że: syn na przejściu nie był sam, przechodziło wraz z nim wiele osób (świadkowie wypadku), a inne samochody poza sprawcą wypadku zatrzymały się aby przepuścić pieszych. Tylko sprawca wypadku jadąc z nadmierną prędkością w terenie zabudowanym, łamiąc wiele przepisów potrącił syna Skarżącego ze skutkiem śmiertelnym.
Syn był ostoją i nadzieją Skarżącego. Od tego czasu życie Skarżącego legło w gruzach. Był to dla niego szok, że tak młody człowiek ginie, że to Skarżący będzie chował syna, organizował mu pogrzeb. Od czasu tych tragicznych dni wskutek stresu, depresji, Skarżący ma ogromne problemy ze zdrowiem. Sprawca wypadku został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w 2010 r. a wyrok został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego.
Już w styczniu 2009 r. Skarżący złożył wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie z OC sprawcy wypadku. Firma ubezpieczeniowa w pierwotnej wersji przyznała Skarżącemu odszkodowanie w niewiarygodnie niskiej kwocie i nie rozpatrzyła wniosku o zwrot poniesionych kosztów, w związku z organizacją pogrzebu, ustawieniem nagrobka, przetrzymaniem żałoby.
W związku z powyższym w 2011 r. prowadzący sprawę adwokat złożył pozew przeciw firmie ubezpieczeniowej o odszkodowanie i zadośćuczynienie.
Sprawa o odszkodowanie i zadośćuczynienie trwała wiele lat. Najpierw przed Sądem Okręgowym, a następnie przed Sądem Apelacyjnym. Przez cały ten czas w sądzie Skarżącego reprezentował adwokat.
Zdrowie Skarżącego z uwagi na doznany szok po śmierci syna bardzo się pogorszyło. Przedłużająca się sprawa również negatywnie wpłynęła na jego zdrowie. Depresja wywołała ogromne spustoszenie w organizmie. Skarżący wymagał (i nadal wymaga) specjalistycznego leczenia kardiologicznego, pulmonologicznego, neurologicznego, psychiatrycznego. Z uwagi na zły stan zdrowia po śmierci syna Skarżący wielokrotnie był badany przez biegłych sądowych w wielu dziedzinach medycyny, którzy uznali, że znaczący wpływ na zły stan zdrowia Skarżącego miał wypadek i śmierć syna.
W 2018 r. wyrokiem Sądu Apelacyjnego zakończył się proces o odszkodowanie i zadośćuczynienie. Wypłacono również odsetki zasądzone zgodnie z ustawą. Skarżący uważa, że to on poniósł stratę, stracił syna, jego ostoję i radość. Stracił sens życia. Syn miał być radością na starość a pozostał ból i cierpienie.
W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:
Na jakiej podstawie prawnej został naliczony procent podatku od odsetek z odszkodowania i zadośćuczynienia przyznanego wyrokiem Sądu Apelacyjnego po tragicznej śmierci syna?
Zdaniem Skarżącego, nie ma podstawy prawnej żeby od odszkodowania i zadośćuczynienia płacić podatek. W opinii Skarżącego podatek od odsetek po śmierci syna z odszkodowania i zadośćuczynienia z OC sprawcy wypadku to dodatkowa kara dla niego, tylko nie wie za co. To sprawca wypadku winien ponieść karę, nie Skarżący. To Skarżący cierpi po stracie ukochanego syna, to on poniósł stratę, nie tylko materialną, ale przede wszystkim stratę moralną, uczuciową, psychiczną. Nic nie zwróci Skarżącemu syna. Został ból, a zadośćuczynienie i odszkodowanie pozwala w niewielkim stopniu ten ból uciszyć. Pieniądze z odszkodowania i zadośćuczynienia Skarżący przeznaczył na pokrycie kosztów pełnomocnika, postawienie nagrobka dla syna, pokrycie kosztów pogrzebu, przetrzymanie żałoby. Do tej pory co tydzień wraz z żoną Skarżący wozi na grób syna kwiaty i znicze. Sam wymaga również już pomocy z uwagi na stan zdrowia, wielospecjalistycznej opieki medycznej, drogich leków, rehabilitacji. Skarżący nie wie dlaczego ma ponieść "karę" w postaci podatku. Skarżący nie widzi i nie rozumie podstaw prawnych, w imię których ma płacić podatek od śmierci syna.
Wydatki poniesione przez Skarżącego wyniosły łącznie 73.574,17 zł przez 10 lat i dalej będzie je ponosił. Syn miał podtrzymać ród Skarżącego, to był jedyny męski potomek w całej rodzinie. Skarżący został psychicznie załamany i nie może sobie poradzić z depresją.
Skarżący wspólnie z rodziną (żona i córka) przejrzał wiele publikacji, wyroków sądów etc. i nigdzie nie znalazł przepisów mówiących o należnym podatku od odsetek odszkodowania i zadośćuczynienia. Nie rozumie dlaczego ma zapłacić podatek od "śmierci Syna". W tej sytuacji to on poniósł ogromną stratę, stracił syna. Z tego co mu wiadomo podatek płaci się od przychodu, a nie od straty. To Skarżący jest pokrzywdzony, to on cierpi. Dlaczego Państwo chce go jeszcze bardziej skrzywdzić. Sprawcą wypadku i winnym jest pan P. G. Syn miał być wsparciem Skarżącego w starości. Był osobą wykształconą. To był dla Skarżącego cios. Od tego czasu Skarżący zmaga się z ogromną depresją reaktywną "zespół pourazowy". Jest pod stałą opieką poradni psychiatrycznej, wymaga stałej kontroli lekarskiej, specjalistycznych leków. Depresja, przebyty ciężki stres spowodowały u Skarżącego ciężkie problemy zdrowotne. Skarżący wymagał i nadal wymaga specjalistycznej opieki lekarskiej i drogich leków, leczenia rehabilitacyjnego, które to z uwagi na obecny stan polskiej służby zdrowia realizuje często prywatnie. Te pieniądze to leczenie Skarżącego, jego zdrowie. Skarżący zapytuje więc dlaczego to on ma płacić karę
i Państwo chce go pozbawić części funduszy na ratowanie zdrowia. Skarżący i tak już
cierpi. Nie ma syna.
Dyrektor KIS w świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Skarżącego w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznał za nieprawidłowe.
Przywołując treść art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1509 ze zm.) – dalej jako "u.p.d.o.f.", organ stwierdził, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkie dochody osiągane przez podatnika, z wyjątkiem tych dochodów, które zostały enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę jako zwolnione z podatku, bądź od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia wydanego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.
Przywołując definicję przychodów z art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., Dyrektor KIS wywodzi, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), bądź też na skutek określonego zdarzenia (umorzenia czy potrącenia) powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Jednym ze źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. - inne źródła, wyszczególnione przykładowo w art. 20 ust. 1 ww. ustawy.
Z przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego wynika, że Skarżący uzyskał odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia otrzymanego z tytułu śmierci syna. Zdaniem Dyrektora KIS, użycie sformułowania "w szczególności" w wyżej cytowanym przepisie dowodzi, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. (np. uzyskane odsetki, o ile nie podlegają wyłączeniu spod opodatkowania na podstawie 21, 52, 52a i 52c), mieszczące się w ogólnej definicji przychodów, zawartej w art. 11 ust. 1 tejże ustawy.
Dyrektor KIS zaakcentował, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018, poz. 1025 ze zm.) – dalej jako "k.c.", zgodnie z którym, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Odsetki są świadczeniem ubocznym, pozostającym w ścisłym związku z należnością główną, jednak źródło ich powstania różni się zasadniczo od źródła powstania długu głównego. Wierzyciel może ich żądać dopiero, jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego.
Dyrektor KIS podkreślił, że w dniu 6 czerwca 2016 r. została podjęta uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II PPS 2/16), dotycząca opodatkowania odsetek. W przedmiotowej uchwale siedmiu sędziów NSA uznało, że czym innym jest świadczenie główne, a czym innym odsetki za opóźnienie w jego zapłacie. Tym samym, należy rozliczyć odrębnie każde ze świadczeń. Dodatkowo wskazał, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego od lat 90-tych ubiegłego wieku konsekwentnie wskazuje się, że wprawdzie odsetki stanowią dług uboczny (akcesoryjny), bowiem nie mogą powstać bez istnienia długu głównego, to jednak skoro już raz powstaną, uzyskują byt niezależny od długu głównego i mogą istnieć nawet po jego wygaśnięciu (vide wyrok NSA z 5 marca 2019 r. sygn. akt II FSK 777/17).
Wyłączenie z opodatkowania należności głównej nie oznacza więc, że wolne od podatku są także odsetki od niej naliczone.
Dyrektor KIS zauważył, że wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe nie stanowią standardu prawnego, lecz są odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania, wynikającej z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.) – dalej: "Konstytucja RP" stanowiącego, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Oznacza to, że wszelkie odstępstwa od tej zasady, muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą. Co więcej, zgodnie z konstrukcją i systematyką ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe stanowią wyjątek od generalnej zasady powszechności opodatkowania wyrażonej w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Stąd też, korzystanie z każdej preferencji podatkowej, wymaga spełnienia warunków określonych w przepisach je konstytuujących. Tak więc, przepisy regulujące prawo do przedmiotowego zwolnienia winny być interpretowane ściśle; niedopuszczalna jest ich interpretacja rozszerzająca.
Zwolnienie od podatku dochodowego otrzymanych odsetek przysługuje tylko wówczas, gdy przepis ustawy zawiera w tym przedmiocie (konkretnie odnosi się do odsetek) - wyraźne postanowienie. Ustawodawca nie pomija odsetek w zwolnieniach, jeżeli uznaje zasadność ich zwolnienia w odniesieniu do dóbr, które w ocenie ustawodawcy zasługują na szczególną ochronę.
I tak, wolne od podatku są tylko odsetki wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 52, pkt 95, pkt 119. pkt 130, pkt 130a i pkt 130b u.p.d.o.f.
Odnosząc przedstawione uregulowania prawne na grunt niniejszej sprawy Dyrektor KIS stwierdził, że skoro wypłacone Skarżącej odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia zasądzone wyrokiem sądu nie zostały wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, stanowią przychód z innych źródeł określonych w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym na zasadach ogólnych (według skali podatkowej). Zatem stanowisko Skarżącej należało uznać za nieprawidłowe.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą interpretację indywidualną nie przedstawiono zarzutów przeciw zaskarżonej interpretacji.
Mimo braku zarzutów, Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji, z której rozstrzygnięciem się nie zgadza oraz o zasądzenie od Dyrektora KIS na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm procesowych.
Ponadto strona skarżąca złożyła wnioski niemieszczące się w obszarze właściwości rzeczowej organu interpretacyjnego, tudzież procedowania interpretacyjnego, w szczególności:
- żądając kwot pieniężnych za lata 2014 i 2018,
- o zwrot zapłaconego podatku od odsetek za rok 2014 i za rok 2018 od odszkodowania i zadośćuczynienia przyznanego wyrokami sądowymi oraz należnych ustawowo odsetek wypłaconych z OC,
- o dostarczenie na rozprawę dowodów znajdujących się w sądach w postaci akt spraw cywilnych oraz zeznań podatkowych wraz z korektami.
Swoje żądania Strona uzasadniła przywołując stan faktyczny sprawy oraz przedstawiając swoje stanowisko, zgodnie z którym odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia powinny być zwolnione z podatku tak jak należność główna, i nie ma podstaw by traktować je odmiennie.
W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze Dyrektor KIS wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia 7 sierpnia 2019 r. strona skarżąca na poparcie zarzutów skargi przywołała wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, z których wynika, że odsetki stanowią integralny element przychodu, ich byt prawny zależy od należności, z którą są związane, a zatem nie można przyporządkować odsetek do innego źródła, niż należność główna (vide przykładowo: wyrok z dnia 17 stycznia 2014 r., sygn. akt I FSK 289/12).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona interpretacja indywidualna odpowiada prawu.
Jak trafnie wskazano w zaskarżonej interpretacji, podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest zasada powszechności opodatkowania.
W oparciu o art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f. opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkie dochody osiągane przez podatnika, z wyjątkiem tych dochodów, które zostały enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę jako zwolnione z podatku, bądź od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia wydanego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.
Z kolei w świetle ust. 2 ww. przepisu, dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 24-25 oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
W myśl art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19, art. 25b i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Z powyższej definicji Dyrektor KIS trafnie wywodzi, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
Zatem o uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych można mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), bądź też na skutek określonego zdarzenia (umorzenia czy potrącenia) powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Jednym ze źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. - inne źródła.
Natomiast zgodnie z treścią art. 20 ust. 1 ww. ustawy, za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie sformułowania "w szczególności" w wyżej cytowanym przepisie, jak trafnie zauważa Dyrektor KIS, dowodzi, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. (np. uzyskane odsetki, o ile nie podlegają wyłączeniu spod opodatkowania na podstawie 21, 52, 52a i 52c), mieszczące się w ogólnej definicji przychodów, zawartej w art. 11 ust. 1 tejże ustawy.
Ponadto zasadnie wyjaśniono w przedmiotowej interpretacji, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 k.c., zgodnie z którym, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nic ponosi.
Odsetki wypłacone w związku z opóźnieniem wypłaty danego świadczenia nie są wliczane do wartości tego świadczenia. Zgodnie bowiem z treścią art. 20 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r., 1360, z późn. zm.), do wartości przedmiotu sporu nie wlicza się odsetek, pożytków i kosztów, żądanych obok roszczenia głównego.
Analizując treść powyższych przepisów Dyrektor KIS trafnie zauważa, że nie można utożsamiać odsetek z odszkodowaniem, zadośćuczynieniem czy też innym świadczeniem (naprawieniem szkody).
Odsetki są świadczeniem ubocznym, pozostającym w ścisłym związku z należnością główną, jednak źródło ich powstania różni się zasadniczo od źródła powstania długu głównego - są skutkiem niewykonania zobowiązań. Wierzyciel może ich żądać dopiero, jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego.
Wobec rozbieżnych stanowisk w kwestii opodatkowania odsetek (vide wyroki NSA i WSA przywołane w piśmie procesowym z dnia 7 sierpnia 2019 r.), Naczelny Sąd Administracyjny wydał w dniu 6 czerwca 2016 r. uchwałę (sygn. akt II FPS 2/16), dotyczącą opodatkowania odsetek. W przedmiotowej uchwale siedmiu sędziów NSA uznało, że czym innym jest świadczenie główne, a czym innym odsetki za opóźnienie w jego zapłacie. Tym samym, należy rozliczyć odrębnie każde ze świadczeń.
W konsekwencji Dyrektor KIS trafnie wywodzi, że nie można zatem tylko z samego zakwalifikowania do tego samego źródła przychodu co odszkodowanie bądź zadośćuczynienie wywodzić automatycznie, że każde świadczenie stanowiące przychód z innych źródeł korzysta ze zwolnienia przedmiotowego dotyczącego wyłącznie odszkodowań bądź zadośćuczynień. Jednocześnie nie można też rozumieć tego w ten sposób, że każde świadczenie stanowiące co do zasady przychód z innych źródeł jest opodatkowane podatkiem dochodowym, ponieważ .ustawodawca przewidział różne zwolnienia podatkowe oraz zaniechania od poboru podatku.
Ustawodawca nie pominął odsetek w zwolnieniach, jeżeli uznał zasadność ich zwolnienia w odniesieniu do dóbr. które w ocenie ustawodawcy zasługują na szczególną ochronę. Prawodawca rozróżnił bowiem odsetki od należności głównej, czego przykładem jest wymienienie w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych w katalogu zwolnień przedmiotowych wprost odsetek wolnych od podatku. Jednakże takie zwolnienie przysługuje tylko wówczas, gdy przepis ww. ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie, co ma miejsce w art. 21 ust. 1 pkt 52, pkt 95, pkt 119, pkt 130, pkt 130a i pkt 130b u.p.d.o.f., a odsetki od otrzymanego zadośćuczynienia i odszkodowania w tym katalogu nie zostały wskazane.
Jak już wskazano w spornej interpretacji, wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe nie stanowią standardu prawnego, lecz są odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania, wynikającej z art. 84 Konstytucji RP stanowiącego, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Oznacza to, że wszelkie odstępstwa od tej zasady, muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą. Co więcej, zgodnie z konstrukcją i systematyką ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe stanowią wyjątek od generalnej zasady powszechności opodatkowania wyrażonej w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Stąd też, korzystanie z każdej preferencji podatkowej, wymaga spełnienia warunków określonych w przepisach je konstytuujących. Tak więc, przepisy regulujące prawo do przedmiotowego zwolnienia winny być interpretowane ściśle; niedopuszczalna jest ich interpretacja rozszerzająca.
Z kolei w odniesieniu do załączanych przez Stronę dokumentów i żądań przeprowadzenia postępowania dowodowego należy wskazać, że postępowanie w sprawie wydawania interpretacji indywidualnych, z uwagi na przedmiot i charakter wydawanych w jego toku rozstrzygnięć, jest postępowaniem szczególnym, odrębnym, do którego nie mają bezpośredniego zastosowania inne (poza wskazanymi w ustawie) przepisy Ordynacji podatkowej, w szczególności nie jest postępowaniem dowodowym, które może być prowadzone w toku kontroli podatkowej czy postępowania podatkowego bądź czynności sprawdzających. Organ wydający interpretację indywidualną nie może więc zbadać w sensie merytorycznym sprawy podatkowej wynikającej z przytoczonego we wniosku stanu faktycznego, lecz jedynie pozytywnie lub negatywnie ocenić, z przytoczeniem przepisów prawa podatkowego, czy stanowisko pytającego zawarte we wniosku odnoszące się do regulacji przepisów prawa podatkowego jest słuszne i znajduje oparcie w okolicznościach przedstawionego stanu. Organ wydający interpretację przepisów prawa podatkowego nie może prowadzić postępowania ani podejmować rozstrzygnięć zastrzeżonych dla innego trybu orzekania, w tym w postępowaniu kontrolnym czy podatkowym prowadzonym w oparciu o konkretną dokumentację.
Konieczność przedstawienia niezbędnych dowodów może pojawić się na etapie ewentualnych postępowań podatkowych lub kontrolnych.
Natomiast rolą organu podatkowego wydającego interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego jest ocenić stanowisko wnioskodawcy przez pryzmat opisanego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego jako prawidłowe albo nieprawidłowe. Stąd też wydając zaskarżoną interpretację indywidualną, organ uwzględnił obowiązujące przepisy prawa (działał na podstawie przepisów prawa) - choć inaczej zinterpretował rozpatrywane okoliczności niż uczyniła to strona skarżąca tj. ocenił zaprezentowane we wniosku stanowisko jako nieprawidłowe. Konsekwencją powyższego było - zgodnie z art. 14c § 2 O.p. - wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym. Przedstawione w spornym akcie uzasadnienie czyni zadość wskazanym ustawowym wymogom (zarówno tym materialnoprawnym, jak i tym procesowym) - zawiera pogłębioną analizę przedmiotowego zagadnienia.
Należy również wskazać, że istnieją różnice między decyzją podatkową a interpretacją indywidualną. Interpretacja nie jest odpowiednikiem decyzji. W związku z tym organ nie może przeprowadzać postępowania dowodowego w postępowaniu interpretacyjnym - jak oczekuje strona skarżąca.
Podsumowując, Dyrektor KIS prawidłowo w zaskarżonej interpretacji wywiódł, że skoro wypłacone odsetki od odszkodowania i zadośćuczynienia zasądzone wyrokiem sądu nie zostały wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, stanowią przychód z innych źródeł określonych w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym na zasadach ogólnych (według skali podatkowej).
Z tych przyczyn, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) orzeczono jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI