I SA/Gd 134/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę podatnika P.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2020 rok. Głównym przedmiotem sporu było zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków poniesionych przez podatnika. Organy podatkowe zakwestionowały trzy kategorie wydatków: składki na ubezpieczenie samochodu osobowego niebędącego środkiem trwałym, wydatki z tytułu dzierżawy pojazdów od L.P. (ojca skarżącego) opłacone gotówką powyżej limitu 15 000 zł wynikającego z art. 19 Prawa przedsiębiorców, oraz faktury wystawione przez T.1 J.K., które zdaniem organów nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Sąd, analizując przepisy art. 22p ustawy o PIT oraz art. 19 Prawa przedsiębiorców, potwierdził stanowisko organów podatkowych, że limit 15 000 zł dotyczy jednorazowej wartości transakcji, rozumianej jako łączna wartość umowy, a nie pojedynczej płatności. W związku z tym, płatności gotówkowe przekraczające ten limit nie mogły zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Sąd uznał również za prawidłowe ustalenia organów dotyczące fikcyjności faktur wystawionych przez J.K., co skutkowało nierzetelnością ksiąg podatkowych w tym zakresie. W konsekwencji, sąd oddalił skargę podatnika, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących limitu płatności gotówkowych w transakcjach między przedsiębiorcami oraz kwestii nierzetelności ksiąg podatkowych w przypadku fikcyjnych faktur.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w danym okresie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy płatności gotówkowe z tytułu umowy dzierżawy pojazdów, których łączna wartość przekracza 15 000 zł, mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli płatność została dokonana gotówką, a łączna wartość transakcji wynikająca z umowy przekracza 15 000 zł, nie można zaliczyć wydatków do kosztów uzyskania przychodów.
Uzasadnienie
Sąd zinterpretował art. 22p ust. 1 u.p.d.o.f. i art. 19 Prawa przedsiębiorców, zgodnie z którym limit 15 000 zł dotyczy jednorazowej wartości transakcji, rozumianej jako łączna wartość umowy, a nie pojedynczej płatności. Płatności gotówkowe przekraczające ten limit nie mogą być kosztem uzyskania przychodu.
Czy faktury dokumentujące transakcje, które nie miały miejsca, mogą stanowić podstawę do zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, faktury dokumentujące fikcyjne zdarzenia gospodarcze nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, a księgi podatkowe zawierające takie zapisy są nierzetelne.
Uzasadnienie
Organy podatkowe i sąd uznały, że działalność zarejestrowana przez J.K. była fikcyjna, a wystawione przez nią faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. W związku z tym, podatnik nie mógł zaliczyć tych wydatków do kosztów uzyskania przychodów, a księgi podatkowe w tej części uznano za nierzetelne.
Czy organ podatkowy jest zobowiązany do szacowania podstawy opodatkowania, gdy księgi podatkowe są nierzetelne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ podatkowy odstępuje od szacowania, jeśli dane z ksiąg uzupełnione dowodami pozwalają na określenie podstawy opodatkowania. Szacowanie jest ostatecznością.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie dane z ksiąg uzupełnione dowodami pozwoliły na określenie podstawy opodatkowania, co uzasadniało odstąpienie od szacowania. Podatnik jest zobowiązany do posiadania dowodów potwierdzających poniesienie kosztów.
Przepisy (28)
Główne
u.p.d.o.f. art. 22p § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 ustawy Prawo przedsiębiorców została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego.
Prawo przedsiębiorców art. 19 § pkt 2
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, w każdym przypadku, gdy jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 15 000 zł lub równowartość tej kwoty.
u.p.d.o.f. art. 22p § ust. 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
W przypadku zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 ustawy Prawo przedsiębiorców została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego, podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą zmniejszają koszty uzyskania przychodów albo zwiększają przychody.
Prawo przedsiębiorców art. 19
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Określa warunki dokonywania płatności za pośrednictwem rachunku płatniczego, w tym limit 15 000 zł dla jednorazowej wartości transakcji.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 23 § 1 pkt 46
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
W przypadku samochodów osobowych stanowiących własność podatnika, które są wykorzystywane w działalności gospodarczej, ale nie zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych, wydatki poniesione w związku z użytkowaniem pojazdu oraz składki na jego ubezpieczenie mogą być kosztem uzyskania przychodu w wysokości 20% tych wydatków.
u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Koszty uzyskania przychodów są to koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów.
u.p.d.o.f. art. 24a § ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 45 § ust. 6
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
o.p. art. 21 § § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 21 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 23 § § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 193 § § 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów art. 1 § ust. 1-5
o.p. art. 210 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 121
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a, b i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 23 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy odstąpi od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli dane wynikające z ksiąg podatkowych, uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania, pozwalają na określenie podstawy opodatkowania.
o.p. art. 193 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Księgi podatkowe uważa się za rzetelne, jeżeli dokonywane w nich zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty.
k.k.s. art. 53 § § 22
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy
Księga nierzetelna jest to księga prowadzona niezgodnie ze stanem rzeczywistym.
o.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 210 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawidłowa interpretacja art. 22p u.p.d.o.f. i art. 19 Prawa przedsiębiorców w zakresie limitu płatności gotówkowych (łączna wartość umowy, a nie pojedyncza płatność). • Nierzetelność ksiąg podatkowych w części dotyczącej faktur dokumentujących fikcyjne transakcje. • Istnienie podstaw do określenia zobowiązania podatkowego na podstawie zebranych dowodów, bez konieczności szacowania.
Odrzucone argumenty
Zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków na dzierżawę pojazdów opłaconych gotówką powyżej limitu 15 000 zł. • Zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych fikcyjnymi fakturami. • Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących prowadzenia postępowania i oceny dowodów. • Naruszenie przepisów dotyczących określenia podstawy opodatkowania w drodze szacowania.
Godne uwagi sformułowania
jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności • transakcją nie jest pojedyncza płatność z tytułu miesięcznego czynszu za dzierżawę pojazdu czy naczepy, ale łączna wartość umowy dzierżawy • działalność zarejestrowana przez J.K. miała charakter fikcyjny, a faktury przez nią wystawione na rzecz Podatnika nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych • oszacowanie wynikające z art. 23 O.p. jest sytuacją ostateczną, dopuszczalną wyłącznie wtedy, gdy ustalenie podstawy opodatkowania na podstawie norm materialnoprawnych [...] okazuje się niemożliwe.
Skład orzekający
Elżbieta Rischka
przewodniczący
Irena Wesołowska
sprawozdawca
Krzysztof Przasnyski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących limitu płatności gotówkowych w transakcjach między przedsiębiorcami oraz kwestii nierzetelności ksiąg podatkowych w przypadku fikcyjnych faktur."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w danym okresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacji przepisów o limitach płatności gotówkowych i może być pouczająca dla wielu przedsiębiorców. Kwestia fikcyjnych faktur również jest istotna.
“Gotówka w biznesie: Kiedy limit 15 000 zł naprawdę obowiązuje?”
Sektor
transportowe
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.