I SA/Gd 1172/20

I SA/Gd 1172/20 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2021-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Ewa Wojtynowska /sprawozdawca/
Krzysztof Przasnyski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Sygn. powiązane
I FSK 1620/21 - Wyrok NSA z 2021-10-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2188
art. 3 ust. 1, 2 i 4
Ustawa z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej -  t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia 7 sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podatku akcyzowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 7 sierpnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza B. z dnia 15 czerwca 2020r. odmawiającą B.M. przyznania zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej za okres od 1 lutego 2019r. do 31 lipca 2019r.
Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny.
Pismem z dnia 30 sierpnia 2019 r. B.M., (dalej jako Strona, Skarżący) wniósł do Burmistrza B. o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej za 2019 r. Jak wskazano w treści wniosku, Strona jest posiadaczem użytków rolnych o pow. 75,9038 ha. Do wniosku załączono faktury VAT potwierdzające dokonane zakupy oleju napędowego.
W odpowiedzi, organ I instancji wezwał Stronę pismem z dnia 10 września 2019 r. do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie zgody współposiadacza nieruchomości rolnej wskazanej we wniosku.
Pismem z dnia 16 września 2019 r. Strona odpowiedziała na wezwanie wskazując, że brak jest podstaw prawnych do żądania przedstawienia zgody współwłaściciela nieruchomości rolnej, bowiem Strona gospodarstwo posiada samodzielnie.
W związku z zaistniałymi wątpliwościami organ I instancji ustalił, że dotychczasowe raty podatku rolnego za 2019 r. regulowane były po połowie przez Stronę i G.M., która widnieje w rejestrach jako współwłaściciel połowy nieruchomości. W zgodzie z powyższym organ I instancji poinformował Stronę, że podtrzymuje swoje stanowisko o konieczności przedłożenia zgody współwłaściciela nieruchomości rolnej.
Pismem z dnia 17 grudnia 2019 r. Strona wniosła do organu o przeprowadzenie postępowania w sprawie złożonego wniosku oraz o wydanie decyzji w sprawie.
Decyzją z dnia 15 czerwca 2020 r. organ I instancji odmówił przyznania Stronie zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej za okres od 1 lutego 2019 r. do 31 lipca 2019 r. W uzasadnieniu decyzji przywołano ustalony stan faktyczny i prawny sprawy. Na podstawie dokonanych ustaleń organ uznał, że Stronie nie przysługuje zwrot podatku akcyzowego. Organ I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 3 ust. 2 i ust 4 ustawy z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (Dz.U. z 2019r., poz. 2188), dalej "ustawa", zwrot podatku przysługuje współwłaścicielowi nieruchomości pod warunkiem wyrażenia zgody przez pozostałych współwłaścicieli - zasada ta nie dotyczy współmałżonków. W niniejszej sprawie współwłasność ustawowa małżeńska ustała wraz z orzeczonym rozwodem, od momentu którego gospodarstwo rolne byli małżonkowie posiadają we współwłasności, po ½ każdy. Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organ, G.M. wyrażała w przeszłości zgodę na zwrot podatku akcyzowego. Ponadto, ww. w 2019 r. podjęła próby wykorzystywania gospodarstwa rolnego, poprzez częściowe skoszenie traw, opłaciła ponadto podatek rolny za posiadany udział w gospodarstwie. W tej sytuacji organ nie mógł przyjąć, że to Strona jest wyłącznym posiadaczem gospodarstwa rolnego. Korzystając bowiem z definicji "posiadacza" opisanej w art. 336 Kodeksu cywilnego, jest nim ten, kto nią faktycznie włada, jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Podkreślono przy tym, że efektywne, w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy nie jest konieczną przesłanką posiadana, dla którego nie jest konieczne rzeczywiste korzystanie z rzeczy, lecz sama możność takiego korzystania. Okoliczność współposiadania gospodarstwa przez Stronę i G.M. wynika z zeznań świadków, którzy wskazywali, że G.M. wynajmowała traktorzystów celem koszenia traw, jak również z faktu, że ww. złożyła wniosek do ARMiR o wypłatę dopłat. W świetle powyższego, dla uzyskania wnioskowanego zwrotu niezbędne było uzyskanie zgody drugiego współwłaściciela, której jednak nie przedstawiono.
Pismem z dnia 1 lipca 2020 r. Strona wniosła odwołanie od przedmiotowej decyzji, której zarzuciła naruszenie:
- przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy - tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niewyczerpujące i błędne rozpatrzenie materiału dowodowego i dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, tj. zeznań świadków J.P., P.M., G.M. i B.M., z których jasno wynika, że jedynym posiadaczem nieruchomości objętych wnioskiem jest Strona,
przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 i 2 ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że B.M. nie jest jedynym posiadaczem gospodarstwa objętego wnioskiem podczas gdy jest nim w istocie; art. 3 ust 4 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że grunty gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem stanowią przedmiot współposiadania, a w związku z tym wymagana jest zgoda na zwrot akcyzy, podczas gdy Strona jest wyłącznym posiadaczem tych gruntów; art. 336 Kodeksu cywilnego poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że Strona nie jest wyłącznym posiadaczem gospodarstwa.
Na podstawie powyższego wniesiono o uchylenie decyzji w całości i orzeczenie co do istoty, ewentualnie zaś o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze opisaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wskazało, że kwestią sporną w sprawie pozostaje, czy gospodarstwo rolne wskazane we wniosku Strony, jak uznał organ I instancji w treści zaskarżonej decyzji, znajduje się we współposiadaniu wraz z G.M., co zobowiązuje Stronę do przedłożenia jej zgody na uzyskanie zwrotu podatku akcyzowego, czy też to Strona jest jej wyłącznym posiadaczem.
Ustawodawca wskazując podmiot uprawniony do uzyskania zwrotu akcyzy posłużył się pojęciem "posiadacza" gospodarstwa rolnego, bez sprecyzowania jego rodzaju. W związku z tym, pojęcie to należy interpretować zgodnie z art. 336 K.c, gdzie wskazuje się, iż posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Poza powyższym należy odwołać się do treści art. 206 K.c, zgodnie z którym każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.
W okolicznościach faktycznych sprawy, w poprzednich okresach zwrotów podatku akcyzowego, Strona zwracała się do G.M. o jej zgodę jako współposiadacza gospodarstwa i załączała ją do wniosków. Wynika z tego, że Strona uznawała G.M. za współposiadacza, choć również wtedy nie wykonywała ona jakichkolwiek działań w gospodarstwie rolnym. W świetle powyższego zasadne jest stanowisko, że G.M. powinna być traktowana jako współposiadacz także obecnie, tym bardziej, że od 2019r. uzewnętrznia ona wolę działania w gospodarstwie, w postaci koszenia traw czy wypasu bydła - co wynika ze wszystkich zeznań świadków. Bez znaczenia dla powyższego pozostaje fakt złożenia wniosku do ARiMR i podpisania zobowiązania wyłącznie przez Stronę i w odniesieniu do całości gospodarstwa. Złożenie wniosku nie ogranicza bowiem prawa do współposiadania nieruchomości przez G.M., w rozumieniu przepisów prawa cywilnego.
Kolegium podkreśliło dalej, że G.M. reguluje podatek rolny w połowie jego wysokości, stosownie do wielkości posiadanego udziału. Choć fakt regulowania podatku nie nadaje bezpośrednio płatnikowi statusu posiadacza nieruchomości, to w niniejszej sprawie może wskazywać na uzewnętrznienie woli współdecydowania o przedmiotowej nieruchomości i ewentualnego pobierania z niej pożytków. Trudno bowiem wyobrazić sobie sytuację, w której podatnik uiszcza podatek od nieruchomości czyniąc to wyłącznie z poczucia obywatelskiego obowiązku, nie chcąc jednocześnie czerpać z niej jakichkolwiek pożytków. Na powyższe wskazuje zresztą sama G.M., która wskazała jednoznacznie w toku swoich zeznań, że wykazuje chęć wykonywania prac w gospodarstwie, a w związku z chęcią czerpania z niego korzyści, wystąpiła z wnioskiem do ARiMR o dopłaty w 2019 r. Takie działanie, uwzględniając ponadto uzewnętrznioną chęć wykonywania zabiegów rolnych i wypasu bydła w gospodarstwie, wskazuje jednoznacznie, że ww. nie utraciła przymiotu posiadacza przedmiotowego gospodarstwa.
W świetle powyższego, w ocenie Kolegium, nie doszło do naruszenia przepisów ustawy, zwłaszcza zaś art. 3 ust. 4 ustawy oraz art. 336 K.c. Organ I instancji prawidłowo bowiem uznał, w świetle dokładnie ustalonego stanu faktycznego sprawy, że G.M. jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego, którego dotyczył wniosek o zwrot podatku akcyzowego. W rezultacie konieczne było przedłożenie przez wnioskodawcę jej pisemnej zgody. W związku z tym, że powyższego nie dokonano, należało orzec o odmowie przyznania zwrotu podatku akcyzowego.
B.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie, ewentualnie zobowiązanie organu do wydania w terminie 30 dni decyzji o przyznaniu Stronie zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej za okres od 1 lutego 2019 roku do 31 lipca 2019 roku. Ponadto wniósł na zasadzie art. 136 kpa, o uzupełnienie dowodów i materiałów w sprawie poprzez przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci Decyzji Nr [...] ArRiMR w B.
W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:
1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na przebieg sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego i dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego tj. zeznań świadków J.P., P.M., G.M., B.M., z których jasno wynika, iż jedynym posiadaczem nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot podatku akcyzowego na rok 2019 jest B.M., przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes obywateli,
2. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
) art. 3 ust. 1 i 2 ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż B.M. nie jest jedynym posiadaczem gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem o zwrot akcyzy za rok 2019, podczas gdy w istocie jest on jedynym posiadaczem, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu,
) art. 3 ust. 4 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegającą na przyjęciu, iż grunty gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem o zwrot akcyzy za rok 2019 stanowią przedmiot współposiadania a związku z tym wymagana jest zgoda pozostałych współposiadaczy, podczas gdy w istocie B.M. jest jedynym posiadaczem i dlatego zgoda innych współposiadaczy nie jest wymagana, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu,
c.) art. 336 Kodeksu Cywilnego, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż B.M. nie jest jedynym samoistnym posiadaczem gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem o zwrot akcyzy za rok 2019, podczas gdy z okoliczności wynika, iż jest on jedynym posiadaczem, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że G.M. nie przedstawiła dowodów zakupu paliwa, już z tego tylko powodu nie powinna być traktowana jako uprawniona do zwrotu podatku akcyzowego na podstawie obowiązujących przepisów. Kwestią następczą jest spór prawny dotyczący posiadania nieruchomości rolnej objętej wnioskiem. W przedmiotowej sprawie B.M. jest jedynym i wyłącznym posiadaczem nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot podatku akcyzowego. G.M. ma tego świadomość, przyznała bowiem, że zgodnie z jej wiedzą Skarżący złożył wniosek do agencji za 2019 i 2020 r. na całą powierzchnię gospodarstwa. Nieskuteczne próby korzystania z nieruchomości podejmowane przez G.M. ("Na te łąki kilkukrotnie wprowadzałam traktorzystów, którzy mieli je skosić. Mój były mąż i syn robili wszystko by do tego nie doszło", "wcześniej były mąż i syn wyrzucili wykonawców którym ja zleciłam wykoszenie łąk") – nie są działaniami racjonalnymi i ukierunkowanymi na korzystanie z nieruchomości. Są to działania pozorowane. Niewątpliwie G.M. podejmowała tylko incydentalne działania, które miały raczej na celu zakłócenie prowadzenia gospodarstwa przez skarżącego, niż realny wpływ na korzystanie z jego pożytków. Nie potrafiła nawet określić co zostało zasiane na ww. nieruchomościach w latach 2019-2020. Pomimo tego organ przyjął, iż zeznania J.P. oraz innych świadków w tym P.M. i B.M. potwierdzają stan współposiadania przez G.M., choć w rzeczywistości przeczą temu.
Zdaniem Skarżącego Kolegium w sposób dowolny, nieobiektywny dokonało oceny dowodów. Przyjęło, iż to G.M. przysługuje przymiot posiadacza, natomiast te same okoliczności przedstawione przez skarżącego miałyby wskazywać coś przeciwnego. Z jednej strony SKO wskazuje, iż uzewnętrznieniem woli współposiadania G.M. ma być opłacanie podatku od nieruchomości, złożenie wniosku o dopłaty do ARIMR czy inne czynności, które - na co wskazuje materiał dowodowy – de facto są tylko działaniami pozornymi mającymi wywrzeć wrażenie, iż ww. usiłuje być współposiadaczem. Z drugiej strony tożsamym działaniom skarżącego, takim jak zrealizowane, zakończone prace agrotechniczne na gospodarstwie, fakt złożenia do ARiMR wniosku (co w konsekwencji zakończyło się wydaniem decyzji i przyznaniem dopłat tylko i wyłącznie Skarżącemu) odmawia się przymiotu jedynego współposiadacza. Szczególnie wskazać trzeba decyzję ARIMR Nr [...] w treści której organ ten stwierdził, iż po przeprowadzeniu postępowaniu dowodowego należy przyznać, że odnośnie przeważającej części działek objętych wnioskiem złożonym przez B.M. (45,80 ha) wyłącznym posiadaczem (użytkownikiem) był Pan B.M.. To jemu właśnie zostały przyznane płatności ONW jako rolnikowi realizującemu swoje 5-letnie zobowiązanie. G.M. został uznana jako współużytkownik w stosunku do innych działek o powierzchni zaledwie 19,59 ha.
Dlatego bezsprzecznym jest, iż to skarżący jest w chwili obecnej jedynym i wyłącznym posiadaczem nieruchomości objętej wnioskiem. Mieszka na wskazywanej nieruchomości, zatrudnia pracowników rolnych, płaci im za pracę (zeznania J.P., P.M.). To on składał wnioski do ARiMR i to on w chwili obecnej otrzymał pozytywną decyzję o przyznaniu płatności co do części nieruchomości. To on ponosił faktyczne wydatki na paliwo jako producent rolny na co przedłożył stosowne rachunki. Pomiędzy stronami istnieje konflikt co determinuje działania G.M.. Dlatego działania te, które w jej subiektywnej ocenie mają na celu próbę korzystania z ww. nieruchomości, należy obiektywnie interpretować jako incydentalne, celowe zachowania będące próbą zakłócenia posiadania B.M. a nie na faktyczne ich posiadanie. Nie można przecież nikomu przypisać współposiadania tylko dlatego, że podjął on czynności przygotowawcze lub inne wstępne działania (umowy, wynajęcie traktorzystów), które w konsekwencji nie odniosły żadnych skutków faktycznych w postaci realnych zabiegów agrotechnicznych na nieruchomości rolnej.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, zgodnie z zarządzeniem Sędziego wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) i § 1 pkt 1 i 2 zarządzenia nr 49 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2020 r. w sprawie odwoływania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV – 2.
Mając na uwadze intensyfikację rozwoju epidemii, przyjąć należy, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Dodatkowo nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, toteż sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Aktem prawnym stanowiącym podstawę wniosku o zwrot podatku akcyzowego jest ustawa z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (tekst jedn.: Dz.U. z 2019r., poz. 2188), dalej powoływana jako ustawa. Ustawa ta kompleksowo określa zasady oraz tryb zwrotu podatku akcyzowego, zawartego w cenie oleju napędowego oznaczonego kodem CN 2710 19 43 do 2710 19 48, kodem CN 2710 20 11 do CN 2710 20 19 oraz kodem CN 3826 00, wykorzystywanego do produkcji rolnej (art. 1).
Podmiot, któremu taki zwrot przysługuje, zdefiniowany został w art. 3 ustawy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 zwrot podatku przysługuje producentowi rolnemu. W dalszej części tego przepisu zawarto definicję producenta rolnego. Tak więc, stosownie do treści art. 3 ust. 2, za producenta rolnego uważa się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Jednakże w sytuacji, gdy grunty gospodarstwa rolnego stanowią przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, zwrot podatku przysługuje posiadaczowi zależnemu (art. 3 ust. 3 ustawy).
W myśl art.3 ust.4 ustawy o zwrocie podatku akcyzowego w przypadku, gdy grunty gospodarstwa rolnego stanowią przedmiot współposiadania, zwrot podatku przysługuje temu współposiadaczowi w stosunku do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Pisemna zgoda nie dotyczy współmałżonków. Stosownie zaś do treści art. 6 ust. 2 pkt 5 ustawy, zgoda tychże współposiadaczy powinna zostać wyrażona na składanym przez wnioskodawcę wniosku. Jeżeli którykolwiek ze współposiadaczy nie wyrazi takiej zgody we wniosku, wójt, burmistrz (prezydent) powinni najpierw wezwać w ciągu 7 dni wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o wyrażenie zgody, w trybie art. 64 § 2 k.p.a. W myśl bowiem tej regulacji, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Wnioskując o zwrot podatku akcyzowego B.M. stoi na stanowisku, że jest wyłącznym posiadaczem wymienionych w nim gruntów. Wskazuje, że samodzielnie realizuje prace agrotechniczne na gospodarstwie, wystąpił również z wnioskiem do ARiMR o dopłaty i uzyskał decyzję przyznającą mu płatności ONW jako rolnikowi realizującemu swoje 5-letnie zobowiązanie. Skarżący mieszka na wskazywanej nieruchomości, zatrudnia pracowników rolnych, płaci im za pracę, ponosi faktyczne wydatki na paliwo jako producent rolny. G.M. nie jest współposiadaczem gospodarstwa, jej działania sprowadzają się tylko do zakłócania prowadzenia gospodarstwa przez Skarżącego, nie odniosły one też żadnych skutków faktycznych w postaci realnych zabiegów agrotechnicznych.
Zdaniem organu natomiast G.M. przysługuje status współposiadacza powyższej nieruchomości. Status ten nie budził wcześniej wątpliwości Skarżącego, który w poprzednich okresach zwrotów podatku akcyzowego zwracał się do G.M. o jej zgodę jako współposiadacza gospodarstwa i załączał ją do wniosków, mimo że wówczas G.M. nie wykonywała jakichkolwiek działań w gospodarstwie rolnym. Status ten jest tym bardziej uzasadniony obecnie, bowiem G.M. od 2019r. uzewnętrznia wolę działania w gospodarstwie w postaci koszenia traw, czy wypasu bydła - co wynika ze wszystkich zeznań świadków. Ponadto opłaca ona podatek rolny w połowie jego wysokości, stosownie do wielkości posiadanego udziału, co uzewnętrznienia wolę współdecydowania o przedmiotowej nieruchomości i ewentualnego pobierania z niej pożytków.
W zaistniałym sporze rację należy przyznać organowi.
Jak stanowi art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1145 z późn. zm.) posiadaczem samoistnym jest ten, kto rzeczą faktycznie włada jak właściciel. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że posiadanie to rodzaj władztwa faktycznego nad rzeczą, na które składają się dwa elementy: fizyczny – polegający na władaniu rzeczą oraz psychiczny – polegający na woli wykonywania władztwa dla siebie (zob. H. Ciepła, w: Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2005, tom I, s. 439).
Zgodnie z art. 206 K.c, każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Tym samym, co należy podkreślić, żadnemu ze współwłaścicieli nie przysługuje prawo do określonej części tej rzeczy, lecz każdy posiada daną rzecz w całości oraz korzysta z całej rzeczy. Czyli żaden ze współwłaścicieli nie ma fizycznie wydzielonej części rzeczy na swoją wyłączną własność.
Orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje na surowe wymagania wobec współwłaściciela zmieniającego zakres posiadania samoistnego. Uzasadnione jest to koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa stosunków prawnych i ochrony własności, zwłaszcza, że powołanie się przez współwłaściciela na zmianę woli, czyli elementu subiektywnego mogłoby zbyt łatwo prowadzić do utraty prawa pozostałych współwłaścicieli (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 października 1997 r. sygn. akt II CKN 408/97, OSNC 1998, Nr 4, poz. 61, z dnia 17 stycznia 2007 r. sygn. akt II CSK 416/06, z dnia 7 stycznia 2009 r. sygn. akt II CSK 405/08, nie publ., z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II CSK 249/11, nie publ.). Jak wskazuje się w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2017 r. sygn. akt III CSK 144/16 (Lex nr 2312012), wynikające z art. 206 k.c. uprawnienie współwłaściciela do współposiadania rzeczy wspólnej jest konsekwencją przyjętej w art. 195 k.c. koncepcji prawa współwłasności jako prawa własności przysługującego niepodzielnie kilku osobom. Prawo to cechuje jedność przedmiotu własności, wielość podmiotów i niepodzielność samego prawa. Oznacza to, że z faktu posiadania rzeczy przez współwłaściciela wynika jedynie, iż korzysta on z tej rzeczy zgodnie z przysługującym mu prawem. Niewykonywanie prawa posiadania przez innych współwłaścicieli nie uprawnia do wniosku, że współwłaściciel posiadający przejmuje rzecz w samoistne posiadanie w zakresie ich uprawnień. Posiadanie właścicielskie całej rzeczy przez współwłaściciela wyłącznie dla siebie i z wolą odsunięcia od realizacji praw do tej rzeczy innych współwłaścicieli wymaga, aby współwłaściciel żądający zasiedzenia idealnego udziału innego współwłaściciela, udowodnił, że zmienił (rozszerzył) zakres swego posiadania ponad realizację uprawnienia przewidzianego w art. 206 k.c. i ją uzewnętrznił wobec współwłaściciela (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2016 r. sygn. akt I CSK 55/15, nie publ.). W cytowanym postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2017 r. sygn. akt III CSK 144/16, jako przykład wskazuje się dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, przy braku skutecznej reakcji prawnej współwłaścicieli.
Również w postanowieniu z dnia 30 stycznia 2015 r., III CSK 179/14, Sąd Najwyższy przyjął, że jeżeli władanie nieruchomością wynika ze stosunku współwłasności, wówczas warunkiem zasiedzenia udziału innego współwłaściciela jest zmiana (rozszerzenie) zakresu posiadania przez zasiadującego współwłaściciela ponad posiadanie wynikające ze współwłasności (art. 206 KC) oraz uzewnętrznienie tego w stosunku do otoczenia i współwłaściciela, którego udział jest objęty zasiedzeniem. Nie przesądza o tym samodzielne wykonywanie uprawnień, ponoszenie ciężarów związanych z korzystaniem z nieruchomości, a nawet pokrycie kosztów remontu lub modernizacji przedmiotu współwłasności. O wykroczeniu poza uprawnienia współwłaścicielskie można natomiast mówić wtedy, gdy posiadający współwłaściciel podejmuje sam decyzje o znaczących zmianach w przedmiocie współwłasności. Jako przykład warto przytoczyć orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2019 r., I CSK 107/18, w którym zauważono, że zmiana nieruchomości niezabudowanej na zabudowaną i to budynkiem mieszkalnym służącym do zaspokojenia potrzeb tylko jednego ze współwłaścicieli nieruchomości i jego rodziny i to w znacznej perspektywie czasowej (nawet wielopokoleniowej), potwierdza zmianę charakteru i zakresu posiadania nieruchomością. W ten sposób, dostatecznie widoczny dla pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, dano wyraz temu, że dokonała się zmiana zakresu i charakteru władania przez jednego ze współwłaścicieli wydzieloną mu do korzystania częścią nieruchomości wspólnej.
Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy należy wskazać, że niewątpliwie pomiędzy Skarżącym a G.M., byłymi małżonkami, istnieje konflikt w zakresie posiadania gospodarstwa rolnego. Z momentem ustania wspólności ustawowej małżeńskiej każde z małżonków stało się współwłaścicielem nieruchomości, każde w udziale wynoszącym ½. Z okoliczności sprawy nie wynika jednak, jak twierdzi skarżący, że stał się on posiadaczem samoistnym nieruchomości, z całkowitym pozbawieniem posiadania G.M.. Nawet jeżeli posiadanie G.M. jest ograniczane przez skarżącego, nie można jednak stwierdzić, aby to posiadanie zostało wykluczone w całości oraz że Skarżący jest posiadaczem samoistnym. Powtórzyć należy, że niewykonywanie prawa posiadania przez innych współwłaścicieli nie uprawnia do wniosku, że współwłaściciel posiadający przejmuje rzecz w samoistne posiadanie w zakresie ich uprawnień. Wbrew stanowisku Skarżącego, o samoistnym posiadaniu przez niego gospodarstwa z wyłączeniem posiadania G.M. nie świadczy to, że to on decyduje o wykonywanych na nim pracach rolniczych oraz fakt, że uzyskał płatności ONW jako rolnik realizujący swoje 5-letnie zobowiązanie. Złożenie wniosku nie ogranicza bowiem prawa do współposiadania nieruchomości przez G.M. w rozumieniu przepisów prawa cywilnego.
Powołane przez organ okoliczności świadczą o realizowaniu prawa posiadania przez G.M., choć w ograniczonym zakresie. Podkreślić zwłaszcza należy fakt, że przysługiwanie jej statusu współposiadacza nie budziło wcześniej wątpliwości Skarżącego, który w poprzednich okresach zwrotów podatku akcyzowego zwracał się do G.M. o jej zgodę jako współposiadacza gospodarstwa i załączał ją do wniosków, mimo że wówczas G.M. nie wykonywała jakichkolwiek działań w gospodarstwie rolnym. Status ten jest tym bardziej uzasadniony obecnie, bowiem G.M. od 2019r. uzewnętrznia wolę działania w gospodarstwie w postaci koszenia traw, czy wypasu bydła - co wynika ze wszystkich zeznań świadków. Ponadto opłaca ona podatek rolny w połowie jego wysokości, stosownie do wielkości posiadanego udziału, co uzewnętrznienia wolę współdecydowania o przedmiotowej nieruchomości i ewentualnego pobierania z niej pożytków.
Podsumowując, bezzasadne są podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 3 ust. 1, 2 i 4 ustawy, jak również art. 336 kodeksu cywilnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.