I SA/GD 1155/01

I SA/Gd 1155/01 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Anna Orłowska
Małgorzata Gorzeń /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Gorski
Symbol z opisem
630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony akt
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Małgorzata Gorzeń /spr./, Sędziowie : Sędzia NSA: Anna Orłowska, Sędzia NSA Marek Gorski, Protokolant: Jarosław Skopczyński, po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. S. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 maja 2001 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru cła 1. uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 1111,- (tysiąc sto jedenaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Uzasadnienie
3 ISA/Gd 1155/01
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją. Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w przedmiocie określenia K. S. kwoty długu celnego od odzieży używanej importowanej z Niemiec.
W uzasadnieniu decyzji Prezes Głównego Urzędu Cel wskazał, że K. S. w okresie od lutego do października 1998 r., zgłosił w dokumentach SAD do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym przywiezioną z Niemiec odzież używaną, deklarując niemieckie pochodzenie towaru i konwencyjną stawkę celną w wys. 23,1% wartości celnej towaru.
Dyrektor Urzędu Celnego objął towar wnioskowaną procedurą i dopuścił go do obrotu na polskim obszarze celnym stosując do wymiaru kwoty długu celnego stawkę celną konwencyjną, uznając, za dowód pochodzenia wymagany dla zastosowania konwencyjnej stawki celnej załączone do zgłoszeń deklaracje eksportera na fakturach bądź zwykłe świadectwa pochodzenia, zawierające zapis o unijnym pochodzeniu odzieży. Pismem z dnia 03.03.1999 r. K.S. zwrócił się do Urzędu Celnego w G. z prośbą o zwrot cła za przywiezione towary i zastosowanie obniżonych stawek celnych z tytułu pochodzenia towarów z Unii Europejskiej.
Postanowieniem z dnia 02.04.1999 r. organ celny połączy! postępowania dotyczące zgłoszeń celnych i wydanym również w dniu 02.04.1999 r. postanowieniem zawiesił postępowanie wszczęte na wniosek strony z dnia 03.03.1999 r., z uwagi na skierowanie przedłożonych przez stronę dowodów pochodzenia do weryfikacji przez niemieckie władze celne. Pismami z dnia 26.04.1999 r., 05.05.1999 r. i 11.10.1995 r. polskie władze celne zwróciły się do władz kraju eksportu z prośbą o sprawdzenie autentyczności, rzetelności i prawidłowości wystawienia przedłożonych przez K. S. dowodów pochodzenia oraz statusu pochodzenia objętych przedmiotowymi dokumentami towarów.
W pismach z dnia 28.06.1999 r. i 21.07.1999 r. niemieckie władze celne poinformowały, że opisana na przesłanych im dokumentach odzież używana jest niewiadomego pochodzenia, w związku z czym dowody pochodzenia przedmiotowej odzieży zostały wystawione bezpodstawnie.
W związku z powyższym decyzją z dnia 16.12.1999 r. Dyrektor Urzędu Celnego uznał zgłoszenia celne SAD za nieprawidłowe w części dot. określenia kwoty długu celnego. Od powyższej decyzji strona odwołała się, zarzucając w odwołaniu naruszenie przez organy celne art. 65 § 4 Kodeksu celnego poprzez wydanie dwóch sprzecznych ze sobą decyzji i art. 209 Kodeksu celnego przez przyjęcie, że dłużnikiem jest tylko skarżący. Ponadto strona zarzuciła naruszenie art. 120 - 122, 128 i 210 Ordynacji podatkowej przez podjęcie działań sprzecznych z zasadą praworządności, zaufania i prawdy obiektywnej oraz zasadę trwałości decyzji ostatecznych i brak rzetelnego uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu swojego stanowiska w sprawie Prezes Głównego Urzędu Ceł podniósł, że przepis art. 64 § 1 Kodeksu celnego stanowi, iż zgłoszenie celne w formie pisemnej powinno zostać dokonane przez zgłaszającego na właściwym formularzu. Zgłoszenie to powinno być podpisane i zawierać wszystkie elementy niezbędne do objęcia towaru procedurą celną do której towar jest zgłaszany.
Ponieważ złożone przez stronę zgłoszenia celne odpowiadały wymogom cytowanego przepisu art. 64 § 1 Kodeksu celnego, organ celny przyjął zgłoszenia i objął towary wnioskowaną przez stronę procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, co wynika z przepisu art. 65 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego, organ celny przyjmuje zgłoszenie celne, jeżeli zgłoszenie celne odpowiada wymogom określonym w art. 64.
Zgodnie z treścią art. 65 § 3 cytowanej ustawy przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa - objęcie towaru procedurą celną, - określenie kwoty wynikającej z długu celnego, -chyba że w sprawie zostanie wydana decyzja rozstrzygająca inaczej o przeznaczeniu celnym towaru lub o kwocie wynikającej z długu celnego. Podniósł również Prezes GUC, że normy zawarte w art. 60 § 1, art. 64 i art. 65 Kodeksu celnego wskazują na to, iż zgłoszenie towaru do procedury celnej stanowi czynność materialno - techniczną polegającą na samookreśleniu przez zgłaszającego jego zobowiązania wobec Skarbu Państwa z tytułu należności celnych od dokonanego obrotu towarowego z zagranicą. Przyjęcie zgłoszenia przez organ celny bez weryfikowania jego danych powoduje z mocy prawa objęcie towaru procedurą do której został zgłoszony, na warunkach zadeklarowanych w zgłoszeniu. W takim przypadku nie jest to wynik administracyjnego procesu decyzyjnego. Decyzja administracyjna w sprawie prawidłowości zgłoszenia celnego może być wydana na warunkach określonych w art. 65 § 4 Kodeksu celnego i z zachowaniem przepisów Ordynacji podatkowej. Pouczenie o zaskarżalności umieszczone na formularzach SAD, o których strona pisze w odwołaniu nie ma w sprawie znaczenia, gdyż zaskarżalna może być tylko decyzja administracyjna a nie zgłoszenie celne, obowiązujące od 01.01.1998 r. na mocy przepisów Kodeksu celnego. Być może strona wykorzystała do zgłaszania towaru druki dokumentów SAD obowiązujące pod rządami Prawa celnego, kiedy decyzja organu celnego o dopuszczeniu towaru do obrotu umieszczana była w polu D/J dokumentu SAD, a karta 8 przeznaczona dla zgłaszającego zawierała pouczenie o zaskarżalności tej decyzji.
Pismem z dnia 03.03.1999 r. strona zwróciła się do organu celnego z prośbą o zastosowanie wobec zaimportowanych towarów obniżonych stawek celnych. W wyniku rozpatrzenia wniosku strony z dnia 03.03.1999 r., Dyrektor Urzędu Celnego, działając na zasadach art. 207 ustawy Ordynacja wydał decyzję, w której uznał zgłoszenia celne SAD za nieprawidłowe i zgodnie z treścią art. 65 § 4 pkt 2 lit.a określił kwotę wynikającą z długu celnego.
Wydana przez organ celny pierwszej instancji decyzja z dnia 16.12.1999 r. dotyczy uznania za nieprawidłowe 22 zgłoszeń celnych SAD, co wynika z przepisu art. 266 Kodeksu celnego, zgodnie z którym organ celny może połączyć toczące się przed nim oddzielne sprawy, w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli dotyczą tej samej osoby i są ze sobą w związku.
Biorąc pod uwagę fakt, iż wszystkie sprawy dotyczyły importu tego samego towaru - odzieży używanej, dokonanego przez tę samą osobę K. S. w okresie obowiązywania tych samych przepisów - na przestrzeni 1998 r. - organ celny miał wszelkie podstawy prawne do połączenia postępowań.
Skarżący twierdzi, iż organy celne bezpodstawnie uznały za dłużnika wyłącznie K. S. Z uzasadnienia odwołania wynika, iż na mocy wskazanego przepisu oraz przepis art. 221 Kodeksu celnego za dłużnika należy także uznać agencję celną. Zgodnie z art. 221 Kodeksu celnego jeżeli w odniesieniu do tego samego długu celnego występuje kilku dłużników, o których mowa w art. 209 § 3, art. 210 § 3, art. 211 § 3, art. 212 § 3, art. 214 § 4 i 5, art 217 § 3, art 218 § 3, art 219 § 3, art 224 § 3, są oni solidarnie zobowiązani do zapłacenia kwoty wynikającej z tego długu. Prezes Głównego Urzędu Ceł wyjaśnił, iż w żadnym z 22 omawianych zgłoszeń celnych SAD zgłaszającym nie była agencja celna, natomiast zawsze był to K. S., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "A"" bądź pracownik Pana S. - B. K., o czym świadczą zapisy w polach 14 zgłoszeń SAD.
W kwestii dotyczącej przeprowadzonej przez władze kraju eksportu weryfikacji przedłożonych przez polskiego importera do zgłoszeń celnych SAD dowodów pochodzenia wystawionych przez niemieckiego eksportera bądź na jego wniosek przez Izbę Przemysłowo - Handlową, skutkującej dla strony wydaniem przez organy celne decyzji uznającej zgłoszenia celne SAD za nieprawidłowe Prezes Głównego Urzędu Ceł wyjaśnił, iż zgodnie z przepisem art. 13 § 1 ustawy Kodeks celny, cła określane są na podstawie taryfy celnej lub innych środków taryfowych.
W myśl § 3 pkt 4 Kodeksu celnego Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów. Stawki celne są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi spełniają warunki do ich zastosowania. Zastosowanie tych stawek może nastąpić retrospektywnie, o ile zostaną spełnione warunki określone przepisami prawa, w tym umowami międzynarodowymi, o czym mowa w art. 13 § 4 ustawy Kodeks celny.
Obowiązujące w dniu dokonania odprawy celnej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej, w ust. 5 części A Postanowień wstępnych stanowi, że obniżone stawki celne, wynikające z umów zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów (umowy o strefach wolnego handlu), z zastrzeżeniem ust. 6, stosuje się do niektórych towarów pochodzących z 1) państw członkowskich Unii Europejskiej (obniżone stawki celne UE), wymienionych w Wykazie Nr IV. Umową międzynarodową regulującą obrót towarowy Polski z państwami Unii Europejskiej jest Układ Europejski cytowany w sentencji.
Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19.12.1997 r. oraz postanowienia art. 13 i 16 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków:
* towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej, w rozumieniu postanowień Protokołu Nr 4 UE,
* pochodzenie towaru zostało udokumentowane w sposób określony w protokole Nr 4 Układu Europejskiego,
- został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Niezachowanie nawet jednego z tych warunków uniemożliwia zastosowanie stawki celnej obniżonej.
Stosownie do przepisów art. 16 Protokołu Nr 4 Układu, produkty pochodzące ze Wspólnoty Europejskiej korzystają w imporcie do Polski z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia, jako dowodu pochodzenia:
a) świadectwa przewozowego EUR 1, lub
a) deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym.
W przedmiotowej sprawie strona zwróciła się do organu celnego o dokonanie zwrotu cła, nienależnie uiszczonego zdaniem strony w znacznie większej wysokości, niż wskazywałyby na to przedłożone przez nią do zgłoszeń celnych dowody pochodzenia.
Należy w tym miejscu wyjaśnić, iż dokonując zgłoszeń celnych SAD i zgłaszając towar do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, pomimo posiadania dowodów pochodzenia towarów uprawniających do ubiegania się o zastosowanie obniżonych stawek celnych na mocy obowiązujących przepisów umowy międzynarodowej strona zgłaszała towar ze stawką konwencyjną w wysokości 23,1% wartości celnej towaru.
Wniosek strony z dnia 03.03.1999 r. o dokonanie zwrotu cła i zastosowanie obniżonych stawek celnych wszczął postępowanie, w którym organy celne uznały za konieczne przeprowadzenie weryfikacji przedłożonych przez stronę dowodów pochodzenia.
Weryfikacja dowodów pochodzenia wynika z przepisu art. 32 Protokołu Nr 4, który wprowadza możliwość weryfikacji przez władze celne kraju importera wyrywkowo lub gdy mają one uzasadnione wątpliwości co do autentyczności dokumentu lub rzetelności informacji dotyczących prawdziwego pochodzenia sprawdzanych produktów. Zgodnie z przepisem art. 32 pkt 5 Protokołu Nr 4 władze celne państwa importującego będą informowane o wynikach sprawdzania najszybciej jak to możliwe. Wyniki te muszą być takie, żeby umożliwiły ustalenie, czy deklaracja eksportera na fakturze odnosi się do omawianych produktów i czy produkty te mogą w rzeczywistości kwalifikować się do zastosowania działań preferencyjnych. W związku z powyższym pismami z dnia 26.04.1999 r., 05.05.1999r. i 11.10.1995 r. polskie władze celne zwróciły się do władz kraju eksportu z prośbą o sprawdzanie autentyczności, rzetelności i prawidłowości wystawienia przedłożonych przez K. S. dowodów pochodzenia oraz statusu pochodzenia objętych przedmiotowymi dokumentami towarów. W pismach z dnia 28.06.1999 r. i 21.07.1999 r. niemieckie władze celne poinformowały, że opisana na przesłanych im dokumentach odzież używana jest niewiadomego pochodzenia, w związku z czym dowody pochodzenia przedmiotowej odzieży zostały wystawione bezpodstawnie.
W świetle przedstawionego powyżej materiału dowodowego, w szczególności wyników dochodzenia niemieckich służb celnych u eksportera towaru, Dyrektor Urzędu Celnego miał podstawy prawne do uznania, że zadeklarowane w zgłoszeniach celnych niemieckie pochodzenie towarów nie zostało udokumentowane w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa; uzasadniało korektę kwoty długu celnego ze stawki konwencyjnej na stawkę autonomiczną podwyższoną o 100%.
Zgodnie z przepisem art. 21 pkt 2 i 3 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego deklaracja na fakturze może zostać sporządzona jeżeli produkty, których dotyczy, można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub Polski lub z jednego z krajów wymienionych w art. 4 i spełniają inne warunki niniejszego Protokołu. Eksporter sporządzający deklarację na fakturze zobowiązany jest do przedłożenia, na żądanie władz celnych kraju eksportu, wszystkich odpowiednich dokumentów potwierdzających status pochodzenia produktów, jak również wypełnienie innych wymogów tego Protokołu. W myśl przepisu art. 28 pkt 2 cytowanego przepisu eksporter sporządzający deklarację na fakturze przechowuje kopię tej deklaracji co najmniej przez trzy lata łącznie z dokumentami, o których mowa w art. 21 (3).
Prezes Głównego Urzędu Ceł zauważa, że przy ocenie dokumentów pochodzenia towarów jedynymi wiarygodnymi informacjami dla władz celnych kraju importera są informacje uzyskane od administracji celnej kraju eksportującego. Zgodnie z treścią art. 32 pkt 3 Protokołu Nr 4 władze celne kraju eksportu w celu dokonania weryfikacji mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą.
Uzyskanie od władz celnych kraju eksportu informacji przeczących deklaracjom polskiego importera o pochodzeniu towaru wywołuje ten skutek, że towary te nie mogą skorzystać z preferencyjnego traktowania w obrocie handlowym z zagranicą i podlegają cłu na zasadach ogólnych.
W myśl przepisu art. 19 § 1 ustawy Kodeks celny ustalenie pochodzenia towarów, o których mowa w art. 16 i art. 17, dokonywane jest przez organ celny na podstawie dowodu pochodzenia towarów.
Przepis pkt 2 lita załącznika 30 do zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Monitor Polski z 1997 r. Nr 72, poz. 690) stanowi, że dokumentami potwierdzającymi pochodzenie towarów, właściwymi dla zastosowania stawek celnych preferencyjnych, autonomicznych lub konwencyjnych mogą być: świadectwo pochodzenia wystawione na formularzu A, faktura lub inny dokument towarzyszący towarowi, zawierający zapis o kraju pochodzenia towaru. Jednocześnie zgodnie z przepisem pkt 2 lit.c dla stosowania stawek celnych autonomicznych lub konwencyjnych właściwe są: świadectwo pochodzenia, faktura, specyfikacja, dokument przewozowy, świadectwo jakości lub inny oficjalny dokument, w którym jest zapis o kraju pochodzenia towaru.
Zgodnie z treścią przepisu pkt 7 Części A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej wprowadzonej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. do towarów, dla których nie można ustalić kraju lub regionu pochodzenia towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczną, podwyższoną o 100% lub stawkę celną konwencyjną podwyższoną o 100%, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej.
Biorąc pod uwagę fakt uzyskania od niemieckich władz celnych informacji, iż zaimportowana w przedmiotowych sprawach odzież jest niewiadomego pochodzenia organ celny pierwszej instancji zastosował stawkę celną autonomiczną podwyższoną o 100%.
Skarżąca zarzuca organom celnym naruszenie zasad ogólnych ustawy Ordynacja podatkowa, a w szczególności art. 120, 121, 122, 128 i 210 Ordynacji podatkowej ze względu na podejmowanie działań sprzecznych z zasadą praworządności, zasadą zaufania, prawdy obiektywnej materialnej, trwałości decyzji ostatecznych oraz brak rzetelnego uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącej organ celny nie wyjaśnił wyczerpująco na czym polegała prowadzona przez niemieckie władze celne weryfikacja dokumentów pochodzenia i jakiego rodzaju dokumenty podlegały weryfikacji.
Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, iż z akt sprawy wynika, że strona informowana była w każdym stadium postępowania o podejmowanych przez organy celne działaniach.
Wskazał również Prezes GUC, że skarżący nie wykazał jakiegokolwiek zainteresowania prowadzonym przez organy celne postępowaniem wyjaśniającym i nie podjął ze swej strony żadnych działań zmierzających do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w tym uzyskanymi od niemieckich władz celnych wynikami weryfikacji. Postanowienie z dnia 30.11.1999 r. zawierało informację o zebraniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji w sprawie oraz wzywało stronę do zapoznania się z aktami sprawy. Również i to postanowienie pozostało bez odpowiedzi.
Zarówno w postanowieniu z dnia 23.11.1999 r. jak i też w postanowieniu z dnia 30.11.1999 r. strona została poinformowana o uzyskaniu negatywnej weryfikacji przedłożonych dowodów pochodzenia, jednak nie wykazała zainteresowania na czym polega negatywna ocena przedłożonych przez nią dokumentów przez niemieckie władze celne.
Skarżący nie może zarzucać organom celnym naruszenia przepisów zasad ogólnych postępowania w sytuacji kiedy informowany o każdym podejmowanym przez organy celne działaniu sam nie przejawiał zainteresowania wszczętym przecież na jego wniosek postępowaniem i nie zwrócił się ani osobiście ani w formie pisemnej do organu celnego, z prośbą o wyjaśnienie na czym polega negatywna ocena dowodów pochodzenia.
Skargę na powyższą decyzję wniósł K. S. Zarzucając decyzji naruszenie:
* art. 120 i 121 Ordynacji podatkowej poprzez działanie sprzeczne z zasadą praworządności i zasadą zaufania,
* art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez działanie sprzeczne z zasadą prawdy obiektywnej materialnej,
* postanowień art. 32 Protokołu Nr 4 - zał. do porozumienia pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi przez działanie sprzeczne z pkt 4 tego artykułu,
* art. 210 Ordynacji podatkowej przez brak rzetelnego uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji,
skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że podtrzymuje swoje zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej zawarte w odwołaniu od decyzji I instancji.
Skarżący podnosi, że organy celne wbrew zasadzie praworządności, stosują różne stawki celne dla odzieży używanej, czego przykładem jest zaskarżona decyzja i odmienne decyzje Urzędu Celnego w S., który zastosował stawkę 60%.
Podniósł również skarżący, że importem odzieży używanej zajmuje się, legalnie, od kilku lat i dotychczas należności celne nie były tak wysokie, mimo przedkładania takich samych dokumentów i niezmienionego stanu prawnego.
Sprzeciw skarżącego budzi również fakt, że dokumenty uznane przez organ celny za prawidłowe po pewnym czasie są kwestionowane, czego konsekwencją jest kilkukrotnie wyższe cło. Taki stan powoduje brak możliwości obrony przez skarżącego jego praw. W tej sytuacji skarżący nie mając już spornego towaru, który został sprzedany (przy uwzględnieniu zapłaconego cła) nie ma możliwości sprawdzenia i weryfikacji pochodzenia towaru.
Skarżący podnosi również, że w swoim działaniu organ (zarówno I jak i II instancji) całkowicie pominął dyspozycję zawartą w pkt 4 art. 32 Protokołu Nr 4 mówiącym o dodatkowej weryfikacji dowodów pochodzenia. Przepis ten stanowi:
Jeżeli władze celne kraju importu zdecydują się zawiesić preferencyjne traktowanie w odniesieniu do sprawdzanych produktów w oczekiwaniu na wyniki weryfikacji, to zaproponują one zwolnienie produktów importerowi, z uwzględnieniem wszelkich środków zapobiegawczych uznanych za konieczne.
Zdaniem skarżącego, z cytowanego przepisu wynika powinność dokonania sprawdzenia poprawności zgłoszenia celnego przed zwolnieniem towaru a nie w dwa lata po tym fakcie. Jeżeli organ celny powziął wątpliwość, co do treści przedłożonych mu dokumentów pochodzenia to powinien poinformować o tym zgłaszającego towar, wstrzymać się ze zwolnieniem, bądź ewentualnie zwolnić towar po otrzymaniu należytego zabezpieczenia. W przedmiotowej sprawie organ celny nie tylko zataił swoje wątpliwości przed skarżącym ale przystąpił do ich wyjaśniania po roku, stawiając skarżącego w sytuacji bez wyjścia. Zaskarżona decyzja narusza również przepis art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej mówiący o treści uzasadnienia faktycznego. Uzasadnienie to powinno określać fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, którym dał wiarę oraz przyczyny, dla których innym dowodom wiarygodności odmówił.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powołuje się na to, że skarżący jako importer odzieży używanej sprowadzanej z Niemiec, do SAD-ów załączał faktury z naniesioną deklaracją o preferencyjnym pochodzeniu towarów, przy czym deklaracje te na podstawie art. 32 Protokołu Nr 4 zostały negatywnie zweryfikowane przez niemieckie władze. Powołany art. 32 pkt l stanowi: Dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu.
Zdaniem skarżącego z uzasadnienia zaskarżonej decyzji powinno jasno wynikać, kiedy i jakie wątpliwości powziął organ celny oraz co ustalono w wyniku przeprowadzonej weryfikacji. Ogólnikowa informacja o negatywnej weryfikacji faktur pozbawia skarżącego możliwości sprawdzenia działania organu a tym samym pozbawia go możliwości obrony swoich praw. Z uzasadnienia nie wynika dlaczego organ początkowo wielokrotnie dokonywał czynności celnych w oparciu o przedkładane dokumenty aż nagle tym samym (w odróżnieniu od takich samych) dokumentom, które wcześniej uznał za wiarygodne odmówił wiarygodności. Jeżeli Urząd, wbrew własnemu wcześniejszemu przekonaniu, twierdzi, że sprowadzony przez skarżącego towar nie pochodzi z Niemiec to powinien to udowodnić. Dowód taki był możliwy do przeprowadzenia w czasie przedstawienia towaru organowi celnemu ale organ z możliwości tej nie skorzystał. Obecnie, kiedy towar został sprzedany i nie wiadomo gdzie się znajduje, przeprowadzenie takiego dowodu należy uznać za niewykonalne. Zdaniem skarżącego, jeżeli organ celny nie podziela poglądów wyrażonych przez skarżącego w odwołaniu to powinien, zgodnie z art. 210 Ordynacji podatkowej, rzetelnie uzasadnić swoje stanowisko zbijając twierdzenia strony przeciwnej, czego nie uczynił.
W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 26.02.2004 r. skarżący podtrzymał skargę, dołączając do akt decyzje Dyrektora Izby Celnej dot. K. S. wskazujące jako kraj pochodzenia Niemcy - wbrew stanowisku organu I instancji, który przyjął, iż kraj pochodzenia towaru jest nieznany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej... pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przy dokonywaniu oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należy zwrócić uwagę, że towary przywożone na polski obszar celny można klasyfikować, ze względu na ich pochodzenie jako:
1) towary posiadające status preferencyjnego pochodzenia wynikający z podpisanych przez Polskę umów o Wolnym Handlu, w tym status preferencyjnego pochodzenia wynikający z Układu Europejskiego zmienionego Porozumieniem między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi podpisany w Brukseli dnia 24.06.1997 r.,
* status preferencyjnego pochodzenia towaru z Unii Europejskiej uprawnia do zastosowania wobec towaru obniżonej stawki celnej "UE"
* status preferencyjnego pochodzenia z pozaeuropejskich krajów i regionów rozwijających się i krajów i regionów najmniej rozwiniętych, uprawniający do zastosowania wobec towaru stawki celnej preferencyjnej "DEV" i "LDC";
2) towary posiadające status niepreferencyjnego pochodzenia uprawniający do zastosowania stawki celnej konwencyjnej lub autonomicznej przy czym w przypadku odzieży używanej, która jest objęta sekcja. XI Taryfy celnej i została wymieniona w Wykazie Nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, niepreferencyjne pochodzenie odzieży uprawniające do zastosowania stawki celnej konwencyjnej, która jest niższa od autonomicznej, musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. W przypadku, gdy pochodzenie odzieży nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, określonym w § 11 ust. 1 i 3 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r., lecz stwierdzone zostało w inny sposób, status niepreferencyjnego pochodzenia uprawnia jedynie do zastosowania autonomicznej stawki celnej;
3) towary nieznanego pochodzenia, to znaczy towary, których kraj pochodzenia nie został ustalony. W takim wypadku, wobec zgłaszanych towarów konieczne jest zastosowanie stawki autonomicznej podwyższonej o 100% lub stawki konwencyjnej podwyższonej o 100 %, jeżeli jest wyższa od autonomicznej.
Stwierdzić należy, że wszczęcie w sprawie postępowania oraz uznanie zgłoszeń celnych SAD za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej, spowodowane było koniecznością, ponownego określenia kwoty długu celnego. Status pochodzenia zgłoszonej przez stronę do procedury dopuszczenia do obrotu odzieży według obniżonych stawek celnych UE był niezgodny ze stanem faktycznym. Przeprowadzona w Niemczech weryfikacja dowodów preferencyjnego pochodzenia odzieży, w postaci deklaracji sporządzonych, na rachunkach załączonych do ww. zgłoszeń celnych i zwykłych świadectw pochodzenia, wykazała ponad wszelką wątpliwość, iż odzież objęta tymi rachunkami nie posiada preferencyjnego pochodzenia wynikającego z postanowień Układu Europejskiego.
Zgodnie z przepisem art. 13 § 1 ustawy z dnia 09.01.1997 r. Kodeks celny, cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych. W myśl art. 13 § 3 pkt 4 Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską, z niektórymi krajami lub grupami krajów. Stawki celne są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary objęte tymi stawkami spełniają warunki do ich zastosowania. Obowiązujące w dniu, w którym dokonano ww. zgłoszenia celnego, przepisy prawidłowo wskazane przez organy celne I i II instancji wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków: - towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego
pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze, został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Na podstawie postanowień art. 32 Protokołu Nr 4, dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzanych produktów łub wypełnienia innych wymogów Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, w przedmiotowej sprawie przeprowadzona została weryfikacja deklaracji zamieszczonych na rachunkach dołączonych do ww. zgłoszeń celnych, która wykazała, iż towary będące przedmiotem importu w niniejszej sprawie nie są towarami pochodzącymi w rozumieniu Układu Europejskiego.
Jak wskazano wyżej, z postanowień Układu Europejskiego korzystają produkty pochodzące z Unii Europejskiej (art. 16 Protokołu Nr 4).
Sposób, warunki i zakres stawek celnych określonych w Taryfie celnej podany został w części "A" (Stawki celne) Postanowień wstępnych taryfy.
Zgodnie z ust. 5 części I (Postanowienia wstępne Taryfy celnej) stawki celne obniżone, wynikające z umów zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów (umowy o strefach wolnego handlu), z zastrzeżeniem ust. 6, stosuje się do niektórych towarów pochodzących m.in. z państw członkowskich Unii Europejskiej. Ust. 6 ww. Postanowień wstępnych Taryfy celnej precyzuje, iż w sytuacji gdy na towary pochodzące z państw, o których mowa w ust. 5 nie została określona obniżona stawka celna lub nie zostało udokumentowane pochodzenie towarów zgodnie z wymogami określonymi w umowach, o których mowa w tym przepisie, do wymiaru cła przyjmuje się stawkę celną konwencyjną lub autonomiczną.
Jak wynika z cytowanych przepisów, o możliwości zastosowania do importowanego towaru stawek celnych obniżonych przesądza jego rzeczywiste preferencyjne pochodzenie z kraju, z którym wiąże Polskę umowa o strefie wolnego handlu. Drugim warunkiem przyjęcia do wymiaru cła stawki celnej obniżonej jest przedstawienie prawidłowego dowodu pochodzenia- prawidłowego tak pod względem formalnym jak i materialnym.
Weryfikacja deklaracji o pochodzeniu towaru przeprowadzona została w trybie urzędowej współpracy administracyjnej Polski i Niemiec, państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Tryb ten przewidziany jest postanowieniami Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego i jej wyniki wbrew zarzutom skargi są wiążące dla polskich organów celnych. Weryfikacja przeprowadzona zgodnie z art. 32 jest jedyną przewidzianą przez Protokół Nr 4 formą kontroli dowodów pochodzenia towaru.
Przyjęcie przez organ celny, w chwili dokonania zgłoszenia celnego, iż przedłożony do odprawy celnej dowód pochodzenia jest prawidłowy, nie wyklucza późniejszej weryfikacji danych wynikających ze zgłoszenia i dołączonych do niego dokumentów. Organy celne nie tylko są uprawnione, ale również zobowiązane do podejmowania działań zmierzających do prawidłowego zastosowania przepisów prawa celnego. Działania te mogą być podejmowane również po dopuszczeniu towarów do obrotu na polskim obszarze celnym. Uprawnienia kontrolne i weryfikacyjne organów celnych jednoznacznie wynikają z art. 83 § 1 i § 2 Kodeksu celnego, zgodnie z którym organ celny po zwolnieniu towarów może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia celnego w celu upewnienia się o prawidłowości danych w nim zawartych, w szczególność; może kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu i wywozu towarów objętych zgłoszeniem. Przepis § 3 powołanego artykułu przewiduje, iż w przypadku gdy z kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny podejmuje niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego,