I SA/GD 1127/22

I SA/Gd 1127/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-12-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka /sprawozdawca/
Irena Wesołowska /przewodniczący/
Małgorzata Gorzeń
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1201
art. 15, art. 17, art. 18, art. 33 § 1 pkt 1, pkt 7, art. 34 § i 5, art. 42 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 6 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi T. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 sierpnia 2018 r. nr 2201-IEE-2.711.2.127.2018.AS w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim z dnia 12 lipca 2018 r. nr 2218- SEE.711.106.19.18.2; 2. uchyla postanowienie Poczty Polskiej S.A. z dnia 21 czerwca 2018 r. nr COF.OUR.6375.5116.2018, WR.PK.ZZ 06403752 oraz poprzedzające je postanowienia Poczty Polskiej S.A. z dnia 25 kwietnia 2018 r., nr COF.OUR.6375.5116.2018, WR.SA.P 06403752; 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz skarżącej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 908/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. N. (dalej jako skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako Dyrektor IAS) z dnia 8 sierpnia 2018 r. w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego, uchylił zaskarżone postanowienie.
Z uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim (organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącej na podstawie wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. (wierzyciel) tytułu wykonawczego z dnia 14 sierpnia 2017 r. obejmującego należności z tytułu opłat abonamentowych RTV za okresy od listopada 2014 r. do stycznia 2017 r. Odpis tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia z dnia 8 stycznia 2018 r. o dokonanym zajęciu wynagrodzenia za pracę doręczono skarżącej 21 stycznia 2018 r.
Pismem z dnia 29 stycznia 2018 r. skarżąca zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jako podstawę wskazując nieistnienie obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.). W treści wniesionych zarzutów podniesiono, że 7 marca 2012 r. nieruchomość położona przy [...] w S. została sprzedana i od tego czasu skarżąca w niej nie mieszka. Dodatkowo, argumentując powyższy zarzut, skarżąca wywiodła, że w ww. tytule wykonawczym nie wskazano, jakiego odbiornika dotyczy opłata, sugerując, że może on dotyczyć osób, które obecnie zamieszkują w tej nieruchomości. Zarzucono też, że wszelka korespondencja kierowana na powyższy adres była doręczana w sposób nieprawidłowy (bezskuteczny), ze względu na wysyłanie korespondencji na nieaktualny adres. W konsekwencji wywiedziono, że skoro tytuł wykonawczy został nieprawidłowo doręczony, to upomnienie, o którym mowa z art. 15 § 1 u.p.e.a. również nie zostało prawidłowo doręczone.
Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2018 r. wierzyciel uznał zarzuty za niezasadne. Na skutek zażalenia zobowiązanej postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem wierzyciela z dnia 21 czerwca 2018 r.
Następnie, postanowieniem z dnia 12 lipca 2018 r. organ egzekucyjny uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione, wskazując na wydanie przez wierzyciela ostatecznego postanowienia w tej sprawie. Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2018 r., po rozpoznaniu zażalenia skarżącej, Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.
Sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę skarżącej i uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że organ odwoławczy naruszył przepisy prawa procesowego. W ocenie sądu, organ pominął, że z uwagi na sprzedaż w 2012 r. nieruchomości przez skarżącą, w przypadku zmiany miejsca zamieszkania, istotne jest czy pod nowym adresem wnoszone są opłaty z tytułu posiadania i użytkowania urządzeń RTV przez skarżącą lub przez inne wskazane osoby. Nadto sąd wskazał, że organ nie mógł uznać za skuteczne jakichkolwiek doręczeń korespondencji skarżącej, dokonanych po dniu sprzedaży nieruchomości.
Pełny tekst wyroku sądu pierwszej instancji jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez organ odwoławczy od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 lipca 2021 r. sygn. akt III FSK 737/21 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.
W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że sporna w sprawie jest kwestia oceny zarzutów skarżącej wniesionych do tytułu wykonawczego obejmującego należności z tytułu opłat abonamentowych RTV za okresy od listopada 2014 r. do stycznia 2017 r. Według organu odwoławczego, zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż w ostatecznym postanowieniu wierzyciela wskazano, że skarżąca nie wyrejestrowała odbiornika z mieszkania, które opuściła 7 marca 2012 r. w związku z jego sprzedażą, a nadto odebrała tytuł wykonawczy i upomnienie wysłane jej na nowy adres zamieszkania (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.). Natomiast, według skarżącej, doręczenia dokonywane były na nieaktualny adres zamieszkania, więc były wadliwe, a nadto w tytule wykonawczym nie wskazano jakiego odbiornika RTV on dotyczy, a na potwierdzeniu odbioru upomnienia brak jest jej podpisu, co oznacza, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego było obarczone wadami prawnymi (art. 15 § 1 u.p.e.a.).
Sąd pierwszej instancji, wskazując, że w swoim stanowisku wierzyciel wyraził pogląd, iż z uwagi na sprzedaż w 2012 r. nieruchomości przez skarżącą, w przypadku zmiany miejsca zamieszkania, istotne jest czy pod nowym adresem wnoszone są opłaty z tytułu posiadania i użytkowania urządzeń RTV przez skarżącą lub inne osoby, którą to okoliczność pominął organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu, to konieczne było uchylenie zaskarżonego postanowienia. Ponadto, w ocenie sądu, organ nie mógł uznać za skuteczne doręczeń dokonanych po dniu sprzedaży nieruchomości, skoro w sprawie nie wykazano, że skarżąca przebywała w sprzedanej nieruchomości.
W skardze kasacyjnej organ, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wskazał, że nie pominął okoliczności zmiany przez skarżącą adresu zamieszkania, jednak – za wierzycielem – uznał ją za nieistotną. Ponadto, organ był związany stanowiskiem wierzyciela także co do skuteczności doręczeń w sprawie, w tym doręczenia skarżącej upomnienia, które były dokonywane na nowy adres zamieszkania skarżącej do jej rąk własnych.
Organ w skardze kasacyjnej podniósł także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieuprawnione pominięcie przez sąd pierwszej instancji w treści zaskarżonego wyroku obligatoryjnego elementu w postaci wskazań co do dalszego postępowania przez skarżony organ administracji, mimo tego, że sprawa ma być ponownie przez niego rozpoznana, jako że doszło do uwzględnienia skargi na zaskarżone postanowienie organu odwoławczego, a przepisy w takim przypadku wyraźnie zobowiązują sąd do uwzględnienia tego elementu w treści uzasadnienia wyroku, jak też naruszenia art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuprawnione pominięcie, że organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, powinien być związany - poza oceną prawną zawartą w wyroku sądu - stanowiskiem wierzyciela, który uznał wniesione zarzuty za niezasadne, a którego to stanowiska sąd pierwszej instancji nie wyeliminował z obrotu prawnego.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna zawiera uzasadnione podstawy kasacyjne. NSA podkreślił, że w uzasadnieniu wyroku sąd pierwszej instancji zaakcentował, że w postanowieniu wierzyciela z dnia 25 kwietnia 2018 r. wskazano, iż z uwagi na sprzedaż w 2012 r. nieruchomości przez skarżącą, w przypadku zmiany miejsca zamieszkania, istotne jest czy pod nowym adresem wnoszone są opłaty z tytułu posiadania i użytkowania urządzeń RTV przez skarżącą lub inne osoby (k. 63), którą to okoliczność pominął organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu, konieczne więc było uchylenie zaskarżonego postanowienia, gdyż okoliczność ta jest istotna dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.
Jednak, analiza stanowiska wierzyciela – Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia 25 kwietnia 2018 r. (k. 62-64) w ocenie NSA nie potwierdza, aby wierzyciel swoje stanowisko ograniczył do ww. stwierdzenia, gdyż powyższe stwierdzenie odnosi się ogólnie do sytuacji zmiany miejsca zamieszkania przez każdego zobowiązanego i konieczności dopełnienia formalności związanych z tą zmianą. Natomiast, w dalszej części uzasadnienia swojego stanowiska (k. 63 verte), wierzyciel wskazał, że na dzień wydania rozstrzygnięcia nie dysponuje dokumentem, który stanowiłby o dopełnieniu przez skarżącą formalności związanych ze zgłoszeniem wyrejestrowania odbiorników RTV oraz zmianą miejsca zamieszkania, co oznacza – według wierzyciela – że jest ona zobowiązana do uregulowania zaległych opłat abonamentowych, a nadto, że wszczęta egzekucja jest uzasadniona, zaś zarzut nieistnienia obowiązku, nieuprawniony. Również zarzutu niedoręczenia skarżącej upomnienia wierzyciel nie uznał za uzasadniony i wskazał, że 17 lutego 2017 r. wysłano skarżącej upomnienie, które zostało skutecznie doręczone 21 lutego 2017 r.
Ponadto, jak prawidłowo zarzucił w skardze kasacyjnej organ, jest on związany w sprawie stanowiskiem wierzyciela, którego to stanowiska sąd pierwszej instancji nie wyeliminował z obrotu prawnego.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego uprawnione są zarzuty ujęte w pkt II. skargi kasacyjnej, gdyż sąd pierwszej instancji dokonał niewłaściwej oceny materiału dowodowego i pominął, że wierzyciel w swoim wiążącym stanowisku wyraził pogląd, iż skarżąca zmieniał adres zamieszkania i nie dopełnienia formalności związanych z tą zmianą, jak też ocenił, że upomnienie zostało skutecznie doręczone skarżącej 21 lutego 2017 r., a stanowisko wierzyciela wiązało organ egzekucyjny.
Nadto, uprawniony jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż sąd pierwszej instancji, uchylając jedynie zaskarżone postanowienie w przedmiocie zarzutów, nie poczynił wskazań co do dalszego postępowania, tj. co do tego, jak sprawę powinien załatwić organ odwoławczy w sytuacji, gdy jest związany ostatecznym stanowiskiem wierzyciela. W tej sytuacji, wobec tego, że zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem wskazanych w pkt II. przepisów postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, konieczne było jego uchylenie. NSA wskazał, że w dalszym postępowaniu, jeżeli sąd stwierdzi, że wierzyciel i organ egzekucyjny nie wyjaśniły istoty sprawy, gdyż nie ustaliły, czy z uwagi na sprzedaż w 2012 r. nieruchomości i wobec zmiany miejsca zamieszkania, pod nowym adresem zamieszkania skarżącej wnoszone były opłaty z tytułu posiadania i użytkowania urządzeń RTV (przez skarżącą lub inne osoby), to powinien także rozważyć konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wszystkich rozstrzygnięć wydanych w sprawie, w tym także stanowiska wierzyciela, którym organ egzekucyjny jest związany. Ponadto, skoro w zaskarżonym wyroku sąd pierwszej instancji pominął ocenę skuteczności doręczeń dokonywanych skarżącej, w tym doręczenia upomnienia, a w zaskarżonym postanowieniu i w skardze kasacyjnej organ argumentował, że doręczenia były skuteczne, to także ta okoliczność wymaga w dalszym postępowaniu wyjaśniania (była jednym z zarzutów wniesionych przez skarżącą co do legalności wszczęcia egzekucji).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Przedmiotem prowadzonego postępowania była ocena zarzutów wniesionych przez zobowiązaną: nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oraz niedoręczenia upomnienia przedegzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.). Zgodnie z obowiązującym trybem ich rozpoznania, w przedmiocie zarzutów wypowiedział się wierzyciel, zajmując stanowisko o ich niezasadności (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Było to podstawą do oddalenia zarzutów - najpierw przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim, a później - w wyniku utrzymania ww. postanowienia w mocy - przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku.
Zgodnie z przepisami prawa kontrolą Sądu w niniejszej sprawie jest objęte tak stanowisko wierzyciela, jak i legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W ostatecznym postanowieniu Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. wskazał, że zebrane dowody potwierdzają, że zobowiązana dokonała rejestracji odbiorników RTV pod adresem: [...], w wyniku której została wydana książeczka radiofoniczna służąca do dokonywania opłat z tytułu abonamentu.
Wierzyciel wskazał, że przedmiotowa książeczka została zastąpiona nadaniem indywidualnego numeru indentyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342). Powyższe zostało dokonane w terminie wskazanym w ww. przepisach - zawiadomieniem z dnia 11 lipca 2008 r. o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta [...], stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników RTV i zastępujące dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki radiofonicznej.
Dalej wierzyciel wskazał, że do uznania zarzutu nieistnienia obowiązku za zasadny, w związku ze sprzedażą przedmiotowej nieruchomości w dniu 7 marca 2012 r. Skarżąca była zobligowana do zgłoszenia zaistniałej zmiany, stosownie do treści § 4 rozporządzenia, w myśl którego: "O zmianie danych zawartych we wniosku, o którym mowa w § 2 ust. 2, a także o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników, o których mowa w § 3 oraz o zaprzestaniu używania odbiorników użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora publicznego poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych".
Jednocześnie wierzyciel zauważył, że abonament RTV jest przypisany do osób, które go zarejestrowały, nie zaś do adresu. Abonent ma obowiązek aktualizacji danych, w przypadku zaprzestania używania urządzeń RTV, ma obowiązek wyrejestrowania, czego nie dokonano.
Pomijając kwestię prawidłowości doręczenia skarżącej indywidualnego numeru identyfikacyjnego bezsporne jest, że pod wyżej wskazanym adresem skarżąca dokonała rejestracji odbiornika RTV.
Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 ze zm.), a nie wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. i nawet brak doręczenia zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego nie powoduje wygaśnięcia obowiązku regulowania opłat abonamentowych.
Skarżąca w związku ze sprzedażą ww. nieruchomości w dniu 7 marca 2012 r. nie dokonała stosownie do treści § 4 ww. rozporządzenia aktualizacji danych (zmiany adresu), ani tez nie wyrejestrowała odbiornika RTV, skutkiem czego trafne było stanowisko wierzyciela i organu egzekucyjnego co do niezasadności zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).
Natomiast za zasadny uznać należy zarzut braku skutecznego doręczenia upomnienia skarżącej z wezwaniem do wykonania obowiązku. Według wierzyciela przedmiotowe upomnienia wysłane na adres sprzedanej w dniu 7 marca 2012 r. nieruchomości skarżąca odebrała osobiście w dniu 21 lutego 2017 r., dowodem czego miała być karta doręczeń.
W tym zakresie skarżąca w toku całego postępowania kategorycznie zaprzeczała, aby osobiście odebrała korespondencję kierowaną na adres, pod którym nie mieszka od 2012 r., czyli od ponad sześciu lat, podkreślała, że nie utrzymuje żadnego kontaktu z osobami aktualnie zamieszkującymi tę nieruchomość. Skarżąca podkreśliła, że przedmiotowej karty doręczeń nie podpisała, a także, że karta doręczeń w żaden sposób nie potwierdza, że dokument został faktycznie przez nią odebrany.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, uznając je w pełni za uzasadnione, stwierdzić należy, że ani wierzyciel ani organ egzekucyjny nie przedstawiły wiarygodnych dowodów na skuteczne doręczenie skarżącej upomnienia według zasad przewidzianych w art. 42 § 1 u.p.e.a.
Dowód jakim jest karta doręczeń jest niewiarygodny, a wobec tego nie sposób uznać, że upomnienie zostało skutecznie doręczone skarżącej. W rezultacie wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej należy uznać za bezprawne i bezpodstawne, albowiem niewątpliwie narusza przepis art. 15 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.
W związku z powyższym ponownie rozpoznając sprawę wierzyciel zobowiązany będzie do przedstawienia wiarygodnego dowodu doręczenia skarżącej upomnienia (jak i treści samego upomnienia) warunkującego prawidłowe wszczęcie postępowania egzekucyjnego, co z kolei będzie przedmiotem oceny organu egzekucyjnego w ramach podniesionego zarzutu z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.
Z tych przyczyn na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 200 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.