I SA/GD 1118/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka A Sp. z o.o. sp.k. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego określającą Spółce podatek od towarów i usług za II i III kwartał 2016 r. Organ pierwszej instancji zakwestionował prawo Spółki do odliczenia podatku naliczonego z kilku faktur, w tym faktury dokumentującej zakup usług notarialnych oraz faktur od "B", R.W., "D" P.B. i "E" M.T. Głównym przedmiotem sporu było prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktury wystawionej przez K.G. za sprzedaż działek w K., którą organ uznał za dokonaną w warunkach nadużycia prawa. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podzielił te ustalenia, wskazując na brak racjonalnego uzasadnienia gospodarczego dla transakcji oraz jej sztuczny charakter, mający na celu uzyskanie zwrotu podatku VAT. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o VAT i Ordynacji podatkowej, w tym wybiórcze traktowanie materiału dowodowego i pominięcie wyroku sądu karnego uniewinniającego M.K. od zarzutów niewpłacania podatku VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, uznając, że transakcja nabycia nieruchomości od K.G. została przeprowadzona w warunkach nadużycia prawa. Sąd szczegółowo analizował powiązania osobowe i kapitałowe między stronami, brak zapłaty ceny za nieruchomości oraz sztuczny charakter transakcji, wskazując, że celem było uzyskanie nienależnej korzyści podatkowej. Sąd uznał również, że brak było podstaw do odliczenia podatku z faktury za usługi notarialne, gdyż były one związane z transakcją stanowiącą nadużycie prawa, oraz z faktur od "B" z powodu braku dowodów na wykonanie usług. Sąd nie uwzględnił również zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania i nieuwzględnienia wyroku sądu karnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania klauzuli nadużycia prawa w VAT, zwłaszcza w transakcjach nieruchomościowych i przy braku dowodów na wykonanie usług.
Analiza opiera się na specyficznych okolicznościach faktycznych sprawy, w tym powiązaniach osobowych i kapitałowych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy transakcja nabycia nieruchomości, mimo spełnienia warunków formalnych, może zostać uznana za nadużycie prawa w rozumieniu przepisów ustawy o VAT, skutkując odmową prawa do odliczenia podatku naliczonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, transakcja nabycia nieruchomości może zostać uznana za nadużycie prawa, jeśli mimo spełnienia warunków formalnych, jej zasadniczym celem było osiągnięcie korzyści podatkowych sprzecznych z celem przepisów, co skutkuje odmową prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że transakcja nabycia nieruchomości od K.G. przez Spółkę A Sp. z o.o. sp.k. została dokonana w warunkach nadużycia prawa. Analiza powiązań osobowych i kapitałowych, brak zapłaty ceny, sztuczny charakter transakcji oraz krótki czas obrotu nieruchomościami wskazywały na cel uzyskania nienależnej korzyści podatkowej w postaci zwrotu VAT, co jest sprzeczne z celem art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.
Czy prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktury dokumentującej zakup usług notarialnych jest wyłączone, jeśli usługi te były związane z transakcją uznaną za nadużycie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktury za usługi notarialne jest wyłączone, jeśli usługi te były ściśle związane z transakcją, która została uznana za nadużycie prawa i nie służyła wykonywaniu czynności opodatkowanych.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że koszt usługi notarialnej był bezpośrednio związany z nabyciem nieruchomości, które zostało uznane za transakcję w warunkach nadużycia prawa. W związku z tym, odmowa prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury za usługi notarialne była konsekwencją uznania samej transakcji nabycia nieruchomości za niedopuszczalną z punktu widzenia prawa podatkowego.
Czy podatnik ma prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktury za usługi marketingowe, jeśli nie przedstawił dowodów na rzeczywiste wykonanie tych usług?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury, jeśli poza samą fakturą nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających rzeczywiste wykonanie usług, zwłaszcza w przypadku usług niematerialnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Spółka nie wykazała rzeczywistego wykonania usług marketingowych od "B", ponieważ poza fakturą nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających ich realizację. W przypadku usług niematerialnych, ciężar dowodu spoczywa na podatniku, który musi wykazać, że nabycie służyło czynnościom opodatkowanym.
Czy ustalenia prawomocnego wyroku uniewinniającego w postępowaniu karnym są wiążące dla organów podatkowych w postępowaniu dotyczącym nadużycia prawa podatkowego?
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenia prawomocnego wyroku uniewinniającego w postępowaniu karnym nie są wiążące dla organów podatkowych w zakresie oceny istnienia nadużycia prawa podatkowego, zwłaszcza gdy postępowanie karne dotyczyło innych kwestii (np. winy), a postępowanie podatkowe skupia się na obiektywnych okolicznościach wskazujących na nadużycie prawa.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że wyrok uniewinniający M.K. w postępowaniu karnym nie był wiążący dla organów podatkowych w kontekście oceny nadużycia prawa podatkowego. Postępowanie karne dotyczyło kwestii winy, podczas gdy postępowanie podatkowe koncentrowało się na obiektywnych okolicznościach transakcji wskazujących na cel uzyskania korzyści podatkowej, co jest odrębną analizą.
Przepisy (8)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Podstawa prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Sąd uznał, że prawo to nie przysługuje w przypadku nadużycia prawa.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 5 § ust. 4, ust. 5
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepisy wprowadzające klauzulę nadużycia prawa, definiujące nadużycie jako czynność mającą na celu osiągnięcie korzyści podatkowych sprzecznych z celem przepisów.
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepis wskazujący na brak prawa do odliczenia podatku naliczonego w przypadku czynności będących podstawą do zastosowania art. 5 ust. 4 i 5 ustawy.
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej.
o.p. art. 181
Ordynacja podatkowa
Katalog środków dowodowych.
o.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
o.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
o.p. art. 199a § § 3
Ordynacja podatkowa
Obowiązek wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Transakcja nabycia nieruchomości przez Spółkę została dokonana w warunkach nadużycia prawa w celu uzyskania korzyści podatkowej. • Brak dowodów na rzeczywiste wykonanie usług marketingowych od "B" uzasadnia odmowę prawa do odliczenia podatku naliczonego. • Usługi notarialne były ściśle związane z transakcją stanowiącą nadużycie prawa, co wyklucza prawo do odliczenia podatku naliczonego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez organy podatkowe. • Nieuwzględnienie przez organy podatkowe ustaleń z wyroku karnego uniewinniającego M.K. • Niewystąpienie przez organ podatkowy do sądu powszechnego o ustalenie istnienia stosunku prawnego na podstawie art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej.
Godne uwagi sformułowania
przebieg transakcji świadomie został ukształtowany tak, aby poprzez formalnie poprawną, lecz pozbawioną celu gospodarczego dostawę, uzyskać korzyść podatkową. • nie ponosząc ekonomicznego ciężaru związanego z zakupem strona odliczyła podatek, a tym samym uzyskała wymierną korzyść w postaci obniżenia wysokości podatku należnego. • konstrukcja nadużycia prawa, która w obecnie obowiązującej ustawie o VAT została wprowadzona do art. 5 ust. 4 i ust. 5, stosowana była jako konstrukcja orzecznicza, wypracowana przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).
Skład orzekający
Sławomir Kozik
przewodniczący
Małgorzata Gorzeń
członek
Alicja Stępień
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania klauzuli nadużycia prawa w VAT, zwłaszcza w transakcjach nieruchomościowych i przy braku dowodów na wykonanie usług."
Ograniczenia: Analiza opiera się na specyficznych okolicznościach faktycznych sprawy, w tym powiązaniach osobowych i kapitałowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy złożonej konstrukcji nadużycia prawa w VAT, powiązań rodzinnych i biznesowych oraz potencjalnie wielomilionowych kwot podatku. Pokazuje, jak sądy analizują transakcje pod kątem ich faktycznego celu gospodarczego, a nie tylko formalnej poprawności.
“Sztuczna transakcja nieruchomościowa i VAT: jak sąd rozpoznał nadużycie prawa?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.