I SA/Gd 1097/20

I SA/Gd 1097/20 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2021-03-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień /sprawozdawca/
Krzysztof Przasnyski
Sławomir Kozik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 4114/21 - Wyrok NSA z 2024-02-02
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 271 pkt. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 900
art. 116
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 marca 2021 r. skargi M. W. o wznowienie postępowania od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 1689/19 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 28 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Gd1689/19; 2. uchyla zaskarżona decyzję.
Uzasadnienie
"A" Sp. z o.o. (dalej w skrócie zwana Spółką) nie wykonała zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za czerwiec, sierpień, wrzesień, październik oraz listopad 2013 r. wynikających z ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 27 grudnia 2017 r. W związku z nieuregulowaniem ww. zobowiązań podatkowych powstały zaległości podatkowe.
Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego decyzją z dnia 13 grudnia 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej w skrócie zwany Naczelnikiem lub organem pierwszej instancji) orzekł o odpowiedzialności podatkowej M.W., jako członka zarządu, solidarnie ze Spółką za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za czerwiec, sierpień, wrzesień, październik oraz listopad 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.
Decyzją z dnia 28 czerwca 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej w skrócie zwany Dyrektorem lub organem odwoławczym) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika w części dotyczącej orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej M.W. solidarnie ze Spółka za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za czerwiec 2013 r. w kwocie 118.662.12 zł wraz z kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 1.6499,99 zł, za sierpień 2013 r. w kwocie 460.00 zł wraz z kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 6,31 zł, za wrzesień 2013 r. w kwocie 3.404,00 zł wraz z kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 46,41 zł, za październik 2013 r. w kwocie 4.743.00 zł wraz z kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 64,26 zł oraz za listopad 2013 r. w kwocie 46.210,00 zł wraz z kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 622,05 zł. Jednocześnie Dyrektor uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej wysokości odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług czerwiec, sierpień, wrzesień, październik oraz listopad 2013 r., co do których orzeczono o odpowiedzialności podatkowej M.W. solidarnie ze Spółką i w tym zakresie orzekł o obniżeniu wysokości odsetek za zwłokę do łącznej kwoty 53.109,00 zł w tym za czerwiec 2013 r. do kwoty 37.872,00 zł, za sierpień do kwoty 139,00 zł, za wrzesień 2013 r. do kwoty 1.000,00 zł, za październik 2013 r. do kwoty 1.353,00 zł i za listopad 2013 r. do kwoty 12.775,00 zł.
W uzasadnieniu zapadłego rozstrzygnięcia Dyrektor stwierdził, że w sprawie została spełniona przesłanka o jakiej mowa w art. 108 § 2 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej, albowiem postępowanie w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej zostało wszczęte w dniu 22 czerwca 2019 r. natomiast decyzja Naczelnika z dnia 27 grudnia 2017 r. określająca Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług została doręczona w dniu 16 stycznia 2018 r. Organ stwierdził dalej, że M.W. (do 18 sierpnia 2014 r. M.Z.) pełniła obowiązki prezesa zarządu Spółki od dnia 9 maja 2011 r. do dnia 12 lutego 2014 r. (protokół uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 12 lutego 2014 r.), a co za tym idzie pełniła te obowiązki również w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązań Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za czerwiec, sierpień, wrzesień, październik oraz listopad 2013 r. Tym samym zaistniała pozytywna przesłanka dla orzeczenia o jej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe Spółki. Dyrektor wskazał również, że egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna, co znalazło swoje odzwierciedlenie w postanowieniu z dnia 30 marca 2018 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, wydanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.
Zdaniem organu zarząd Spółki najpóźniej licząc od dnia 1 stycznia 2012 r. powinien podjąć kroki zmierzające do ogłoszenia upadłości. Tymczasem w stosunku do Spółki nie wypłynął wniosek o ogłoszenie upadłości oraz nie wszczęto postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości, a przy tym, w trakcie postępowania strona nie uprawdopodobniła, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jej winy. M.W. nie wskazała również składników majątkowych Spółki, z których egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Wobec powyższego, zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wyłączających odpowiedzialność za zaległości Spółki, o których mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej.
Na przedmiotową decyzję M.W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art 116 Ordynacji podatkowej, poprzez ustalenie odpowiedzialności podatkowej M.W. jako byłego prezesa zarządu Spółki wraz ze Spółką za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za czerwiec 2013, sierpień 2013, wrzesień 2013, październik 2013 i listopad 2013 w sytuacji gdy Skarżąca nie pełniła już wówczas funkcji prezesa zarządu w Spółce;
2) art. 122 w zw. z art.121 § 1 w zw. z art.125 § 1 w zw. z art. 188 Ordynacji podatkowej, polegające na nieuwzględnieniu zarzutu naruszenia tychże przepisów i uznaniu za prawidłowe oddalenie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadków, przeprowadzenia dowodu z dokumentów oraz odmowy wszczęcia postępowania egzekucyjnego z majątku spółki, a w konsekwencji orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej skarżącej, gdy nie skierowano egzekucji do całego majątku dłużnika,
3) art. 123 § 1 w związku a art. 200 § 1 Ordynacji Podatkowej, polegający na tym, że organ podatkowy pomimo ciążącego na nim obowiązku nie zapewnił skarżącej udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nie umożliwił zapoznanie się z całym zebranym w toku postępowania materiałem i wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ponadto organ podatkowy nie wyznaczył zgodnie przywołanym powyżej art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
4) art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, polegającej na nieprawidłowej i fragmentarycznej analizie materiału dowodowego w sprawie, a konsekwencji uznaniu, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności skarżącej na gruncie art. 116 Ordynacji podatkowej.
5) art. 108 § 2 lit a Ordynacji podatkowej, polegającej na wszczęciu postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej, które nie może być wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Nie podjęciu próby doręczenia decyzji obecnemu zarządowi Spółki, a jedynie doręczeniu w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, gdy organ podatkowy miał pełna świadomość braku kontaktu od 2014 z podatnikiem na adresie, na który skierowano korespondencję.
Postanowieniem z dnia 19 listopada 2019 r. w sprawie o sygn. akt I SPP/Gd 353/19 przyznano M.W. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła na pełnomocnika strony radcę prawnego B.K. wskazując przy tym, w piśmie z dnia 2 grudnia 2019 r. (k. 24 akt I SA/Gd 1689/19) jako adres pełnomocnika do korespondencji ul. K. w G. Na powyższy adres Sąd przesłał pełnomocnikowi strony zawiadomienie o terminie rozprawy (koperta k. 45). Przesyłka zawierająca zawiadomienie została zwrócona do Sądu z adnotacją o niepodjęciu jej w terminie.
W dniu 3 czerwca 2020 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1689/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydał wyrok oddalający skargę M.W. na decyzję Dyrektora z dnia 28 czerwca 2019 r.
W piśmie z dnia 10 listopada 2020 r. (k. 65 akt I SA/Gd 1689/19) Okręgowa Izba Radców Prawnych poinformowała Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, że w piśmie z dnia 2 grudnia 2019 r. omyłkowo wskazano nieprawidłowy adres korespondencyjny mecenas B.K.; prawidłowym adresem, jak dodano w piśmie, jest bowiem adres [...] G., ul. K.
Przesyłką nadaną w urzędzie pocztowym w dnu 23 listopada 2020 r. M.W. reprezentowana przez pełnomocnika w osobie B.K., złożyła skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 1689/19, domagając się uchylenia powyższego orzeczenia.
W złożonej skardze zostało wskazane, że zaskarżony wyrok zapadł po przeprowadzeniu rozprawy, bez udziału w niej i wiedzy zarówno skarżącej jak i jej pełnomocnika. Brak udziału pełnomocnika w rozprawie wynikał z braku zawiadomienia o terminie rozprawy na jego prawidłowy adres to jest: [...] G., ul. K. Tymczasem z danych zamieszczonych na portalu "B" wynika, że przesyłka została skierowana na adres [...] G. ul. K. Wnosząca skargę stwierdziła, że w rozpatrywanej sprawie brak było podstaw do przyjęcia fikcji doręczenia, a w konsekwencji Sąd nie powinien uznać przesyłki za doręczoną w sposób skuteczny. W związku z powyższym, zdaniem strony, zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2013 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej w skrócie zwanej p.p.s.a.
Strona wskazała również, że zaistniały podstawy do wznowienia postępowania w oparciu o art. 273 § 2 p.p.s.a. albowiem zaistniały nowe okoliczności w stosunku do tych, które były ocenione przez Sąd i doprowadziły do wydania wyroku oddalającego skargę. Strona wskazał na nowy dowód jakim jest Protokół z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 23 grudnia 2012 roku. Z treści tego protokołu wynika, że Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników z dnia 23 grudnia 2012 r., podjęło Uchwałę nr 1 o odwołaniu Prezesa Zarządu Spółki M.Z. (obecnie: M.W.) na skutek złożenia przez nią rezygnacji oraz Uchwałę nr 2 o powołaniu do Zarządu Spółki I.R. na funkcję Prezesa Zarządu. Obie uchwały weszły w życie z dniem podjęcia tj. z dniem 23 grudnia 2012 r. Skarżąca dodała przy tym, że nie miała wiedzy o podjętej uchwale i była przeświadczona, że rezygnacja z funkcji Prezesa Zarządu dokonana pismem z dnia 23 listopada 2012 r., i przyjęta przez Spółkę w tym samym dniu była wystarczająca.
Strona podniosła, że powyższe nowe dowody pozyskała w dniu 16 listopada 2020 r. od byłego pracownika Spółki A.C. Dowody te mają wpływ na wynik sprawy gdyż potwierdzają, że w czasie powstania zaległości, za które odpowiedzialność została przypisana skarżącej, funkcję członka zarządu pełnił I.R.
Odnośnie zachowania terminu do złożenia skargi o wznowienie strona podniosła, że o podstawie wznowienia pełnomocnik dowiedziała się w dniu 15 października 2020 r., a tym samym została ona wniesiona z zachowaniem trzymiesięcznego terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga M.W. o wznowienie postępowania sądowego zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Uregulowana w art. 270 p.p.s.a. instytucja wznowienia postępowania polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego w przypadkach zajścia ustawowych przyczyn wznowienia. Jest to instytucja o charakterze nadzwyczajnym, a zatem przysługuje jedynie w wyjątkowych przypadkach, określanych mianem podstaw wznowieniowych.
Stosownie do przepisów art. 280-282 p.p.s.a. rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania następuje w dwóch etapach. Na pierwszym z nich sąd bada pod względem formalnym (na posiedzeniu niejawnym) dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania, tj. czy skarga została wniesiona w terminie oraz czy skarżący wskazał ustawową przyczynę uzasadniającą żądanie wznowienia. Na tym etapie sąd nie bada ani rzeczywistego istnienia podstawy, ani jej trafności, a jedynie fakt jej powołania. Podstawą tej oceny są twierdzenia zawarte w skardze o wznowienie postępowania.
W sytuacji, gdy skarga o wznowienie postępowania jest dopuszczalna, została wniesiona w terminie i istnieje powoływana w niej podstawa wznowienia, rozpoczyna się drugi etap postępowania - sąd rozpoznaje na rozprawie sprawę merytorycznie. Przedmiotem wznowionego postępowania jest ocena wpływu wskazanej przez skarżącego podstawy wznowienia na treść poprzedniego rozstrzygnięcia. Rozpoznając ponownie sprawę, sąd stosuje odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem, który wznowił postępowanie (art. 282 § 2 p.p.s.a.).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy za uzasadnioną należało uznać podstawę wznowienia opartą na treści art. 271 pkt 2 p.p.s.a., z uwagi na pozbawienie strony możliwości działania w następstwie uznania, że pełnomocnik strony był należycie poinformowany o terminie rozprawy, na której zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 1689/19.
Przeprowadzenie rozprawy z naruszeniem dyspozycji art. 91 § 2 p.p.s.a. może stanowić przesłankę wznowieniową, określoną w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2018 r. II OSK 2755/17). Brak zawiadomienia strony, a także jej pełnomocnika, o terminie rozprawy z reguły prowadzi do pozbawienia strony możności obrony swych praw. Taki brak zawiadomienia, w myśl art. 109 p.p.s.a., powinien skutkować odroczeniem rozprawy. Jednak warunkiem stwierdzenia takich okoliczności, w sytuacji gdy doręczenia dokonano w trybie tzw. doręczenia zastępczego, jest stwierdzenie nieprawidłowości tego doręczenia z art. 73 § 1-4 p.p.s.a. Brak fikcji prawnej doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. może być wykazany, gdy adresat pisma wskaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością i nie mógł w ogóle odebrać przesyłki pocztowej.
Wyjaśnienia wymaga, że aby sąd administracyjny mógł prawidłowo zastosować instytucję prawną doręczenia zastępczego muszą zostać spełnione łącznie następujące warunki. A mianowicie: 1) przesyłka musi zostać zaadresowana na wskazany przez stronę skarżącą adres; 2) przesyłka musi być dwukrotnie awizowana z jednoczesnym pozostawieniem zawiadomienia w skrzynce oddawczej lub drzwiach mieszkania, biura lub innego pomieszczenia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy; 3) przesyłka musi być przechowywana przez operatora pocztowego łącznie przez okres 14 dni. Warunkiem uznania przesyłki za doręczoną w trybie art. 73 p.p.s.a. jest zatem łączne spełnienie powyższych przesłanek. Nie może przy tym budzić wątpliwości, że tylko przesłanie przesyłki na prawidłowy adres odbiorcy dopuszcza, przy spełnieniu warunków o jakich mowa w art. 73 § 1-3 p.p.s.a. przyjęcie fikcji doręczenia.
Z akt sprawy I SA/Gd 1689/19 wynika, że stronie skarżącej przyznano prawo pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika, na którego została wyznaczona radca prawny B.K. Okręgowa Izba Radców Prawnych, kierując do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pismo informujące o osobie wyznaczonego pełnomocnika, załączyła pismo z dnia 2 grudnia 2019 r., w którym wskazano jako adres korespondencyjny radcy prawnego ul. K. w G. Na powyższy adres Sąd przesłał pełnomocnikowi strony zawiadomienie o terminie rozprawy (koperta k. 45), a przesyłka zawierająca zawiadomienie została zwrócona do Sądu z adnotacją o niepodjęciu jej w terminie.
Jak wynika tymczasem z treści skargi o wznowienie postępowania, prawidłowy adres korespondencyjny pełnomocnika strony to [...] G., ul. K. Informacja podana przez pełnomocnika skarżącej znajduje potwierdzenie w treści pisma Okręgowej Izba Radców Prawnych z dnia 10 listopada 2020 r. (k. 65 akt I SA/Gd 1689/19). Z pisma tego wynika bowiem, że Okręgowa Izba Radców Prawnych omyłkowo wskazała błędny adres do doręczeń radcy prawnego B.K.
Nie może budzić wątpliwości, że przesłanie pełnomocnikowi zawiadomienia o planowanym terminie rozprawy na nieprawidłowy adres i uznanie tak przesłanej przesyłki za doręczoną w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a., nie mogło wywrzeć skutku w postaci zawiadomienia o posiedzeniu sądu, na którym zapadł wyrok oddalający skargę. Tym samym strona pozbawiona została udziału w rozprawie wskutek nieprawidłowego zawiadomienia jej pełnomocnika o terminie posiedzenia sądu, na którym rozpoznana miała zostać skarga M.W.. Sytuacja taka, w ocenie Sądu, wypełnia znamiona pozbawienia strony możności działania (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.).
W orzecznictwie sadów administracyjnych podkreśla się, że z przesłanką braku możliwości działania mamy do czynienia, gdy zaistniałe naruszenie określonych przepisów postępowania godzi bezpośrednio w istotę procesu, tj. gdy z powodu uchybień procesowych ze strony sądu strona została pozbawiona możliwości udziału w postępowaniu lub istotnej jego części i nie miała możności usunięcia skutków tych uchybień przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (por. na przykład wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 49/12, Lex nr 1252089). Brak możności działania jest wyrazem naruszenia procedury, polegającym na tym, że dany podmiot miał ustawowe prawo czynnego udziału w postępowaniu lecz został tego prawa w praktyce pozbawiony (zob. wyrok NSA z dnia 20 maja 2003 r., sygn. akt II SAB 18/03, CBOSA - zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2019 r. I OSK 2213/17). Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Brak prawidłowego zawiadomienia o terminie rozprawy uniemożliwił pełnomocnikowi strony wzięcie w niej udziału i przedstawienie argumentacji mogącej przemawiać za uwzględnieniem skargi. Tymczasem każda ze stron postępowania ma ustawowe prawo do wypowiedzi w sprawie, która jest rozpatrywana przed sądem i argumentowania zasadności złożonej skargi (lub dowodzenia jej braku) i nie można wykluczyć, że przedstawione przed Sądem stanowisko będzie miało wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia. W związku z tym pozbawienie strony takiej możliwości należy uznać za wyczerpanie przesłanki wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a.
Stosownie do art. 282 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Wobec stwierdzenia dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania i połączenia badania tej okoliczności z rozpoznaniem sprawy, należało zbadać decyzję Dyrektora z dnia 28 czerwca 2019 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej M.W. solidarnie ze Spółka za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za czerwiec, sierpień, wrzesień, październik oraz listopad 2013 roku.
Przesłanki odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych określone zostały w art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej i można je podzielić na dwie grupy: przesłanki pozytywne, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe oraz przesłanki negatywne, które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności. Do przesłanek pozytywnych zaliczyć należy okoliczność, że zaległość wynika z zobowiązania, którego termin płatności upłynął w czasie, gdy dana osoba pełniła obowiązki członka zarządu spółki oraz konieczność stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej do majątku spółki. Przesłankami negatywnymi są natomiast te okoliczności, które może wskazać członek zarządu, a które potwierdzają podjęte przez niego działania zwalniające go z odpowiedzialności za zaległości spółki. Członek zarządu będzie zatem zwolniony z odpowiedzialności jeśli wykazane zostanie, że we właściwym czasie zgłoszony został wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez winy tej osoby lub wskazane zostanie mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Wskazania wymaga, że orzekając o odpowiedzialności członka zarządu spółki akcyjnej organ podatkowy jest zobowiązany wykazać jedynie okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie, kiedy upływał termin płatności zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko spółce. Z kolei członek zarządu chcąc uwolnić się od tej odpowiedzialności może wykazać, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) bądź też, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy lub wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W tej kwestii poglądy orzecznictwa i doktryny są zbieżne i utrwalone (por. wyroki NSA z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt II FSK 249/13; z dnia 6 maja 2016 r. sygn. akt II FSK 1771/14; z dnia 25 października 2016 r. sygn. akt II FSK 2557/14, z dnia 24 września 2020 r. sygn. akt II FSK 1169/20).
W rozpoznawanej sprawie Dyrektor swoje rozstrzygnięcie oparł na stwierdzeniu, że M.W. pełniła funkcje członka zarządu w czasie, kiedy upływał termin płatności zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec, sierpień, wrzesień, październik oraz listopad 2013 roku. Z ustaleń organów wynikało bowiem, że M.W. pełniła obowiązki prezesa zarządu Spółki od dnia 9 maja 2011 r. do dnia 12 lutego 2014 r., kiedy to została odwołana z tej funkcji na mocy uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 12 lutego 2014 r. Zdaniem organu powyższy stan rzeczy potwierdza również odpis pełny z rejestru przedsiębiorców KRS nr [...]. Dyrektor stwierdził jednocześnie, że za nieuprawdopodobnione należało uznać twierdzenie M.W., że złożyła rezygnację z pełnienia funkcji członka zarządu Spółki pismem z dnia 23 listopada 2012 r., albowiem takiego dokumentu do akt sprawy strona nie przedłożyła.
Tymczasem, jak wynika z załączonej do skargi o wznowienie kserokopii dokumentu w postaci Protokołu z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 23 grudnia 2012 roku wynika, że w tym dniu podjęta została Uchwała nr 1 o odwołaniu Prezesa Zarządu Spółki M.Z. (obecnie M.W.) na skutek złożenia przez nią rezygnacji oraz Uchwała nr 2 o powołaniu do Zarządu Spółki I.R. na funkcję Prezesa Zarządu. Obie uchwały weszły w życie z dniem podjęcia tj. z dniem 23 grudnia 2012 r.
W świetle brzmienia przedłożonej przez pełnomocnika skarżącej kserokopii dokumentu należałoby zatem przyjąć, że do odwołania M.W. (poprzednie nazwisko Z.) doszło na podstawie Uchwały podjętej w dniu 23 grudnia 2012 r. Treść załączonego protokołu wskazuje przy tym, że do odwołania doszło w następstwie złożonej przez nią rezygnacji co mogłoby potwierdzać, że rezygnacja taka została złożona przez stronę w dniu 22 listopada 2012 r. Mając zatem na względzie, że przedstawiony przez stronę dokument stoi w sprzeczności z dotychczasowymi ustaleniami organu, w szczególności z treścią uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 12 lutego 2014 r., rzeczą organu będzie rozważyć, czy w świetle tego dowodu przedstawionego przez stronę, istnieją podstawy do orzekania o odpowiedzialności M.W. za zaległości podatkowe Spółki. Ustalenie bowiem przez organ, oczywiście po analizie całego materiału dowodowego, że do odwołania z funkcji członka zarządu rzeczywiście doszło w dniu 23 grudnia 2012 r., a nie z dniem 12 lutego 2014 r. nie pozwoli przyjąć, że M.W. ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec, sierpień, wrzesień, październik oraz listopad 2013 roku. W takim bowiem przypadku, termin płatności tych zobowiązań przypadałby na okres, kiedy nie pełniłaby już ona funkcji członka zarządu Spółki.
Organ ponownie rozpoznając sprawę winien mieć przy tym na względzie, że przedstawiony przez stronę dokument jest kserokopią Protokołu Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki. Choć z protokołu tego wynika jaka uchwała i o jakiej treści została podjęta, to jednak należy wziąć pod uwagę, że strona uchwały odwołującej ją z funkcji członka zarządu nie złożyła do akt niniejszej sprawy. Organ, aby prawidłowo ustalić stan faktyczny winien zatem podjąć takie czynności, które będą zmierzały do pozyskania tego dokumentu, ewentualnie przesłuchać w charakterze świadków te osoby, których podpisy widnieją pod załączonym do akt Protokołem. Wyjaśnienie wzajemnej relacji pomiędzy treścią Protokołu Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 23 grudnia 2012 r. a uchwałą z dnia 12 lutego 2014 r. pozwoli stwierdzić, kiedy w rzeczywistości M.W. została odwołana z funkcji członka zarządu. Dopiero niebudzące wątpliwości ustalenie tej okoliczności umożliwi wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie orzeczenia o jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec, sierpień, wrzesień, październik oraz listopad 2013 roku
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 271 pkt 2 i art. 282 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Sąd nie zawarł jednocześnie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, albowiem strona skarżąca była zwolniona z obowiązku ich ponoszenia. Natomiast w przedmiocie wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu zostanie wydane odrębne rozstrzygniecie na podstawie art. 250 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.