I SA/Gd 1079/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-04-24
NSApodatkoweŚredniawsa
VATzabezpieczenieegzekucjakontrola celno-skarbowaOrdynacja podatkowadokumenty źródłowepodatek naliczonyodliczenie VATobawa niewykonania zobowiązania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującą w mocy zabezpieczenie zobowiązań podatkowych z tytułu VAT, uznając istnienie uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązań przez podatnika z uwagi na brak dokumentów źródłowych i trudną sytuację finansową.

Podatnik zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych z tytułu VAT za 2022 r. Skarżący zarzucał organom brak wykazania realnej obawy niewykonania zobowiązania i niedostateczne ustalenie przesłanek zastosowania zabezpieczenia. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły całokształt okoliczności faktycznych i prawnych, w tym brak przedłożenia dokumentów źródłowych przez podatnika oraz jego trudną sytuację finansową, co uzasadniało obawę niewykonania przyszłych zobowiązań podatkowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę R. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie o określeniu przybliżonych kwot zobowiązań podatkowych z tytułu VAT za 2022 r. oraz o zabezpieczeniu tych zobowiązań na majątku podatnika. Skarżący kwestionował zasadność zabezpieczenia, argumentując, że organy nie wykazały realnej obawy niewykonania zobowiązania i nie przeprowadziły kompleksowej oceny jego sytuacji majątkowej. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że organy podatkowe prawidłowo oceniły całokształt okoliczności faktycznych i prawnych. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że podatnik nie przedłożył wymaganych dokumentów źródłowych potwierdzających prawo do odliczenia podatku naliczonego, co mogło wskazywać na nieuprawnione obniżenie podatku należnego. Ponadto, sąd wziął pod uwagę inne okoliczności wskazujące na uzasadnioną obawę niewykonania zobowiązań, takie jak brak majątku wystarczającego na zabezpieczenie, niskie dochody w stosunku do kwot zobowiązań, nieterminowe regulowanie podatków, posiadanie zaległości podatkowych oraz prowadzone postępowania egzekucyjne. Sąd podkreślił, że w postępowaniu o zabezpieczenie wystarczy uprawdopodobnienie obawy niewykonania zobowiązania, a nie jego udowodnienie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, brak przedłożenia dokumentów źródłowych potwierdzających prawo do odliczenia podatku naliczonego, w połączeniu z innymi okolicznościami wskazującymi na trudną sytuację finansową podatnika, uzasadnia obawę niewykonania zobowiązań podatkowych i stanowi podstawę do zastosowania zabezpieczenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo oceniły całokształt okoliczności. Brak dokumentów źródłowych może wskazywać na nieuprawnione obniżenie podatku należnego. W połączeniu z brakiem majątku, niskimi dochodami, nieterminowymi płatnościami i zaległościami, istnieje uzasadniona obawa niewykonania zobowiązań, co uzasadnia zabezpieczenie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

O.p. art. 33 § 1

Ordynacja podatkowa

Przesłanką do wydania decyzji zabezpieczającej zobowiązanie podatkowe na majątku podatnika jest obawa (prawdopodobieństwo) niewykonania w przyszłości przez podatnika ciążącego na nim zobowiązania podatkowego. Okoliczności faktyczne, z których można wywieść wniosek, iż zachodzą przesłanki dokonania zabezpieczenia, oceniane są w każdym przypadku odrębnie, a decyzja organu podatkowego wydawana w tym zakresie musi być oparta na całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych świadczących o tym, że w danej sprawie może nie dojść do wykonania zobowiązania podatkowego z przyczyn leżących po stronie podatnika. Okoliczności wymienione w art. 33 § 1 O.p. po zwrocie "w szczególności" są jedynie przykładowe.

Pomocnicze

ustawa o VAT art. 109 § 3

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podatnik VAT czynny zobowiązany jest do prowadzenia ewidencji określonej w tym przepisie.

ustawa o VAT art. 99 § 11c

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podatnik VAT czynny zobowiązany jest do przesyłania ewidencji za każdy miesiąc do urzędu skarbowego za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

ustawa o VAT art. 86 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

ustawa o VAT art. 112

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podatnicy powinni przechowywać ewidencje prowadzone dla celów rozliczenia podatku od towarów i usług oraz wszystkie dokumenty związane z tym rozliczaniem, w szczególności faktury VAT, do czasu upływu terminu przedawnienia.

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe prawidłowo oceniły całokształt okoliczności faktycznych i prawnych świadczących o uzasadnionej obawie niewykonania zobowiązań podatkowych. Brak przedłożenia przez podatnika dokumentów źródłowych potwierdzających prawo do odliczenia podatku naliczonego uzasadnia obawę niewykonania zobowiązań. Trudna sytuacja finansowa podatnika (brak majątku, niskie dochody, zaległości podatkowe, nieterminowe płatności) w połączeniu z nieprawidłowościami w rozliczeniach VAT uzasadnia zastosowanie zabezpieczenia. W postępowaniu o zabezpieczenie wystarczające jest uprawdopodobnienie obawy niewykonania zobowiązania.

Odrzucone argumenty

Organy nie wykazały realnej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego. Organy nie przeprowadziły kompleksowej oceny sytuacji majątkowej podatnika w odniesieniu do przybliżonej kwoty zobowiązań. Organy nie wykazały, że podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań podatkowych ani że zbywa majątek.

Godne uwagi sformułowania

obawa (prawdopodobieństwo) niewykonania w przyszłości przez podatnika ciążącego na nim zobowiązania podatkowego decyzja organu podatkowego wydawana w tym zakresie musi być oparta na całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych okoliczności trwałego nieuiszczania przez podatnika wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub zbywania majątku [...] są jedynie przykładowe organy podatkowe mogą za pomocą wszelkich argumentów, popartych ustalonymi w sprawie okolicznościami, wykazywać, że istnieje groźba niewykonania zobowiązania podatkowego obawa, że zobowiązanie nie zostanie wykonane" oznacza, że chodzi o obawę dobrowolnego wykonania zobowiązania, a nie w wyniku egzekucji to na podatniku spoczywa ciężar posiadania i przedłożenia [...] dokumentacji źródłowej Działanie takie finalnie posłużyło do uzyskania nieuprawnionej korzyści podatkowej, mającej skutek na obciążenia podatkowe strony. chcąc zastosować instytucją zabezpieczenia organ podatkowy powinien uprawdopodobnić, a nie udowodnić możliwość spełnienia się przesłanki niewykonania zobowiązania podatkowego

Skład orzekający

Zbigniew Romała

przewodniczący

Irena Wesołowska

członek

Elżbieta Rischka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania zabezpieczenia zobowiązań podatkowych w przypadku braku dokumentów źródłowych i trudnej sytuacji finansowej podatnika."

Ograniczenia: Każda sprawa o zabezpieczenie jest oceniana indywidualnie na podstawie całokształtu okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania podatkowego – zabezpieczenia zobowiązań, co jest kluczowe dla płynności finansowej podatników i organów. Pokazuje, jak brak dokumentacji może prowadzić do poważnych konsekwencji.

Brak dokumentów VAT może zamrozić Twój majątek – jak sądy oceniają zabezpieczenie zobowiązań podatkowych?

Dane finansowe

WPS: 1 661 706 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 1079/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka /sprawozdawca/
Irena Wesołowska
Zbigniew Romała /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 33 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 13 października 2023 r. nr 2201-IEW.4253.83.2023.KP w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2022 r. oraz dokonania zabezpieczenia na majątku oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Sądu decyzją, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS lub organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania R. M.(dalej: strona, podatnik, Skarżący) od decyzji Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie (dalej: Naczelnik UCS lub organ pierwszej instancji) z dnia 29 czerwca 2023 r., która to decyzją określił podatnikowi przybliżone kwoty zobowiązań w podatku od towarów i usług oraz odsetek za zwłokę za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2022 r. w wysokościach wskazanych w sentencji decyzji oraz orzekł o zabezpieczeniu na majątku podatnika wykonania ww. zobowiązań podatkowych, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu Dyrektor IAS stwierdza, na podstawie upoważnienia z dnia 17 kwietnia 2023 r. Naczelnik UCS wszczął wobec podatnika kontrolę celno-skarbową w zakresie przestrzegania przepisów prawa podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2022 r.
W związku z ustaleniami dokonanymi w toku ww. kontroli Naczelnik UCS decyzją z 29 czerwca 2023 r. określił stronie przybliżone kwoty zobowiązań w podatku od towarów i usług oraz odsetek za zwłokę za poszczególne miesiące 2022 r. w wysokościach wskazanych w sentencji decyzji oraz orzekł o zabezpieczeniu na majątku strony wykonania ww. zobowiązań podatkowych.
Decyzja doręczona została 13 lipca 2023 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona nie wskazując konkretnie naruszenia jakich przepisów prawa dopuścił się organ pierwszej instancji wydając zaskarżoną decyzję, podniósł jedynie, że nie zgadza się z ww. decyzją, jak też wydaną w toku równolegle prowadzonej kontroli celno-skarbowej decyzją zabezpieczającą w zakresie podatku od towarów i usług za okres od listopada 2020 r. do grudnia 2021 r. Strona podała, że wydane decyzje spowodują zawieszenie działalności gospodarczej, a w konsekwencji brak możliwości zarobkowania na życie oraz pozbawienie pracy pracowników strony, co godzi w egzystencję strony i jego rodziny. Strona podkreśliła, że argumentacja przedstawiona przez organ pierwszej instancji nie ma żadnego uzasadnienia, ponieważ kontrola celno-skarbowa dopiero się rozpoczęła i umocowany pełnomocnik, po zakończeniu choroby, przedłoży wszystkie wymagane dokumenty źródłowe.
Zdaniem strony, na etapie kontroli celno-skarbowej brak jest jakichkolwiek przesłanek do stwierdzenia, że istnieje uzasadniona obawa, że nie zostanie zapłacony przyszły podatek wynikający z decyzji wymiarowej, podobnie jak nie ma przesłanek, że w ogóle będzie wydana decyzja wymiarowa zobowiązująca stronę do zapłaty podatku na kwotę przekraczającą 2 miliony zł. Stwierdził, że nie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, a wszelkie podatki reguluje na bieżąco, nie posiada żadnych zaległości podatkowych, choć oczywiście mogło coś "umknąć" uwadze strony. Zaznaczył, że nie unika płacenia zobowiązań "budżetowych" i są one "w miarę" terminowo płacone. Podatnik powołał się także na charakter prowadzonej działalności gospodarczej (międzynarodowy transport drogowy), gdzie zyski są coraz niższe, a stawki za kilometr zamiast rosnąć są przez przewoźników obniżane. Odnosząc się do działki budowlanej w G. podatnik stwierdził, że została wystawiona na sprzedaż kilka miesięcy wcześniej niż została wszczęta kontrola podatkowa.
Dyrektor IAS utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy podkreślił na wstępie, że przesłanką do wydania decyzji zabezpieczającej zobowiązanie podatkowe na majątku podatnika jest obawa (prawdopodobieństwo) niewykonania w przyszłości przez podatnika ciążącego na nim zobowiązania podatkowego. Okoliczności faktyczne, z których można wywieść wniosek, iż zachodzą przesłanki dokonania zabezpieczenia, oceniane są w każdym przypadku odrębnie, a decyzja organu podatkowego wydawana w tym zakresie musi być oparta na całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych świadczących o tym, że w danej sprawie może nie dojść do wykonania zobowiązania podatkowego z przyczyn leżących po stronie podatnika (art. 33 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm. – dalej: O.p.). Dyrektor IAS zwrócił przy tym uwagę na fakt, że wymienione w treści art. 33 § 1 O.p. - po zwrocie "w szczególności" - okoliczności trwałego nieuiszczania przez podatnika wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub zbywania majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję są jedynie przykładowe.
W toku prowadzonej kontroli celno-skarbowej zakwestionowano rzetelność rozliczeń strony w deklaracjach VAT-7 zobowiązań podatkowych za okresy od stycznia do grudnia 2022 r. Jako podatnik VAT czynny zarejestrowany od 1 września 2020 r. podatnik zobowiązany był do prowadzenia ewidencji określonej w art. 109 ust. 3 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2021 r. poz. 685 ze zm. – dalej: ustawa o VAT) oraz do jej przesyłania za każdy miesiąc do urzędu skarbowego za pomocą środków komunikacji elektronicznej (art. 99 ust. 11c ustawy o VAT). Jak ustalono w toku kontroli celno-skarbowej w złożonych deklaracjach VAT-7 za kontrolowane okresy podatnik wykazał kwoty podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego (które zostały wpłacone) za miesiące: kwiecień, maj, lipiec, sierpień, październik, listopad i grudzień 2022 r.
Natomiast za pozostałe okresy, tj. styczeń, luty, marzec, czerwiec i wrzesień podatnik wykazał nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy.
W plikach JPK_V7M podatnik wykazał 842 faktury sprzedaży na łączną kwotę netto 5.448.753,72 zł oraz podatek VAT 1.253.213,32 zł oraz 594 faktury zakupu na łączną wartość netto 6.033.205,77 zł i podatek VAT 1.384.377,93 zł.
Dyrektor IAS zauważa, że to na podatniku spoczywa ciężar posiadania i przedłożenia np. w toku kontroli celno-skarbowej dokumentacji źródłowej związanej z dokonywanymi w ramach prowadzonej działalności gospodarczej transakcji, a przede wszystkim faktur nabycia, które mogą stanowić podstawę do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony wykazany w tych fakturach.
W niniejszej sprawie jak wynika z zebranego materiału dowodowego, pomimo że podatnik był wzywany o przedłożenie dokumentów źródłowych nie przedłożył ich na wezwanie kontrolujących. W związku z powyższym, mając na uwadze dotychczasowe ustalenia kontroli celno-skarbowej organ pierwszej instancji dokonał w uzasadnieniu decyzji zabezpieczającej rozliczenia w podatku od towarów i usług za ww. okresy z pominięciem wartości podatku naliczonego i podatku naliczonego do odliczenia, co do którego podatnik nie przedstawił dokumentów źródłowych.
W ocenie Dyrektora IAS, mając na uwadze ustalenia dokonane w toku prowadzonej kontroli celno-skarbowej, a przede wszystkim nieprzedłożenie przez podatnika na wezwanie dokumentów źródłowych w zakresie nabyć organ pierwszej instancji miał podstawy do zakwestionowania prawa podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego oraz określenia przybliżonych w kwot zobowiązań podatkowych w kwotach wskazanych w sentencji zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor IAS podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że na dzień wydania przedmiotowej decyzji istnieje obawa, iż określone w przybliżonej wysokości zobowiązania podatkowe nie zostaną przez stronę wykonane.
Przede wszystkim na dzień wydania decyzji zabezpieczającej podatnik nie przedstawił dokumentów źródłowych, które potwierdzałyby prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego, pomimo że był w toku kontroli celno-skarbowej wzywany i miał świadomość konieczności przedłożenia wymaganych dokumentów.
Powyższe ma wpływ na rozliczenie w podatku od towarów i usług za ww. okresy rozliczeniowe i może wskazywać na nieuprawnione obniżenie podatku należnego o podatek naliczony. Działanie takie finalnie posłużyło do uzyskania nieuprawnionej korzyści podatkowej, mającej skutek na obciążenia podatkowe strony.
Ponadto w niniejszej sprawie zabezpieczenie wykonania zobowiązań podatkowych następuje przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązań podatkowych, a więc dotyczy zobowiązań, które już nie zostały wykonane w terminie.
Nadto Dyrektor IAS podkreśla, że argumenty odwołania koncentrują się na kwestionowaniu czynności dokonanych w toku kontroli celno-skarbowej oraz poczynionych na tym etapie ustaleń w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego, tymczasem w toku postępowania w sprawie o zabezpieczenie zobowiązań podatkowych na organach podatkowych nie ciąży obowiązek udowodnienia stosownych okoliczności faktycznych niezbędnych do wydania decyzji wymiarowej. Te kwestie mogą być przedmiotem analizy w prowadzonej kontroli celno-skarbowej, a następnie w postępowaniu w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego. W decyzji o zabezpieczeniu wystarczy, że organ podatkowy przywoła ustalenia poczynione dotychczas w toku kontroli celno-skarbowej, wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego i przedstawi oparte na ich podstawie wyliczenie co do przybliżonej kwoty zobowiązania. Określenie w decyzji o zabezpieczeniu przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego ma charakter informacyjny w tym znaczeniu, że wskazuje kwotę podlegającą zabezpieczeniu na majątku podatnika. W szczególności nie oznacza to, że jest to kwota rzeczywiście obciążającego podatnika zobowiązania, tę określi bowiem dopiero decyzja wymiarowa.
Dyrektor IAS zauważa także, że chcąc zastosować instytucją zabezpieczenia organ podatkowy powinien uprawdopodobnić, a nie udowodnić możliwość spełnienia się przesłanki niewykonania zobowiązania podatkowego.
O uzasadnionej obawie niewykonania przez stronę zobowiązań podatkowych - oprócz ustalonych w toku prowadzonej kontroli celno-skarbowej nieprawidłowości - świadczy zdaniem Dyrektora IAS zaistnienie w niniejszej sprawie także innych okoliczności:
- brak składników majątku, które mogłyby stanowić zabezpieczenie wykonania przyszłych zobowiązań podatkowych określonych w przybliżonych kwotach w łącznej wysokości wraz z odsetkami za zwłokę 1.661.706 zł (przy czym wobec podatnika wydana została w toku równolegle prowadzonej kontroli celno-skarbowej kolejna decyzja zabezpieczająca na łączną kwotę 1.086.579 zł);
- niewspółmiernie niskie dochody - w porównaniu do kwot zobowiązań podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę objętych zabezpieczeniem;
- nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych, a trzeba zauważyć, że żaden akt prawny nie daje możliwości dokonywania zobowiązań podatkowych po ustawowym ich terminie. Przeciwnie, podatnik postępując w ten sposób narusza przepisy prawa;
- posiadanie aktualnie zaległości podatkowych;
- prowadzenie wobec strony postępowań egzekucyjnych.
Organ odwoławczy podkreśla, że w zestawieniu z ustalonymi w toku kontroli celno-skarbowej nieprawidłowościami, tj. nieprzedłożeniem dokumentów źródłowych uprawniających do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony, potwierdza prawidłowość ustaleń organu pierwszej instancji, że w przedmiotowej sprawie istnieje uzasadniona obawa niewykonania przyszłych zobowiązań podatkowych i zachodzi konieczność zastosowania zabezpieczenia wykonania tych zobowiązań.
Dyrektor IAS nadto zauważa, że kwestionując zasadność wydania zaskarżonej decyzji w kontekście sytuacji finansowo-majątkowej podatnik nie wskazał żadnych kontrargumentów, które mogłyby świadczyć o błędnym rozpoznaniu przez organ pierwszej instancji uzasadnionej obawy niewykonania przez stronę zobowiązań podatkowych, a przede wszystkim nie przedstawił żadnych dowodów, które mogłyby wskazywać, że ze względu na sytuację finansowo-majątkową nie zaistnieje obawa niewykonania zobowiązań podatkowych.
W konsekwencji w opinii organu odwoławczego za bezzasadną uznać należało argumentację dotyczącą nieprawidłowego zastosowania art. 33 O.p.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję, Skarżący zarzucił naruszenie art. 33 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. brak wskazania realnej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego; oraz art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 w zw. z art. 33 § 1 O.p. przez niedostateczne ustalenie i przeanalizowanie ustawowych przesłanek zastosowania zabezpieczenia.
Zarzucając powyższe Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu Skarżący powołując się na treść art. 33 § 1 O.p. wskazał, że jego zdaniem, wykazanie istnienia uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązań podatkowych powinno polegać na kompleksowej ocenie sytuacji majątkowej w odniesieniu do przybliżonej kwoty zobowiązań podatkowych, a nie w oderwaniu od niej. Według Skarżącego organy obu instancji nie wykazały istnienia uzasadnionej obawy, że zobowiązania nie zostaną wykonane, a w konsekwencji błędnie przyjęły, że zachodzą przesłanki do zastosowania zabezpieczenia. W ocenie Skarżącego z akt sprawy wynikało, że Skarżący dysponował odpowiednim majątkiem, aby wykonać przyszłe zobowiązania podatkowe, a także, że nie zbywał majątku. Ponadto, jak wskazał Skarżący, organy podatkowe nie wykazały, że Skarżący trwale nie uiszczał wymagalnych zobowiązań podatkowych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona do sądu decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu skutkującym wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego. Organy podatkowe w zakresie niezbędnym dla prawidłowego rozpoznania sprawy zebrały materiał dowodowy, który wnikliwie oceniły w kontekście prawidłowo wskazanych przepisów prawa, zaś wyciągniętym wnioskom nie sposób zarzucić dowolności.
Otóż stosownie do treści art. 33 § 1 O.p. przesłanką do wydania decyzji zabezpieczającej zobowiązanie podatkowe na majątku podatnika jest obawa (prawdopodobieństwo) niewykonania w przyszłości przez podatnika ciążącego na nim zobowiązania podatkowego. Okoliczności faktyczne, z których można wywieść wniosek, iż zachodzą przesłanki dokonania zabezpieczenia, oceniane są w każdym przypadku odrębnie, a decyzja organu podatkowego wydawana w tym zakresie musi być oparta na całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych świadczących o tym, że w danej sprawie może nie dojść do wykonania zobowiązania podatkowego z przyczyn leżących po stronie podatnika.
Jak trafnie podkreślono w zaskarżonej decyzji wymienione w treści art. 33 § 1 O.p. - po zwrocie "w szczególności" - okoliczności trwałego nieuiszczania przez podatnika wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub zbywania majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję są jedynie przykładowe. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, iż organy podatkowe mogą za pomocą wszelkich argumentów, popartych ustalonymi w sprawie okolicznościami, wykazywać, że istnieje groźba niewykonania zobowiązania podatkowego w przyszłości uzasadniająca sięgnięcie do instytucji zabezpieczenia (por. wyrok NSA z 10 czerwca 2021 roku sygn. akt I FSK 301/20, wyrok NSA z 13 maja 2021 roku sygn. akt I FSK 708/20, wyrok NSA z 8 kwietnia 2021 roku sygn. akt I FSK 258/21). Ponadto użyty w art. 33 § 1 O.p. zwrot "obawa, że zobowiązanie nie zostanie wykonane" oznacza, że chodzi o obawę dobrowolnego wykonania zobowiązania, a nie w wyniku egzekucji (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Bd 724/11, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 1 sierpnia 2012 r. sygn. akt III SA/GI 468/12, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 29 listopada 2017 r. sygn. akt 1216/17).
Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Naczelnik UCS w toku prowadzonej kontroli celno-skarbowej zakwestionował rzetelność rozliczeń Skarżącego w deklaracjach VAT-7 zobowiązań podatkowych za okresy od stycznia do grudnia 2022 r. Jako podatnik VAT czynny zarejestrowany od 1 września 2020 r. Skarżący zobowiązany był do prowadzenia ewidencji określonej w art. 109 ust. 3 ustawy o VAT oraz do jej przesyłania za każdy miesiąc do urzędu skarbowego za pomocą środków komunikacji elektronicznej (art. 99 ust. 11c ustawy o VAT). Jak ustalono w toku kontroli celno-skarbowej w złożonych deklaracjach VAT-7 za kontrolowane okresy Skarżący wykazał za kwiecień, maj, lipiec, sierpień, październik, listopad i grudzień 2022 r. kwoty podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego (które zostały wpłacone), natomiast za pozostałe okresy, tj. styczeń, luty, marzec, czerwiec i wrzesień Skarżący wykazał nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy.
W plikach JPK_V7M Skarżący wykazał 842 faktury sprzedaży na łączną kwotę netto 5.448.753,72 zł oraz podatek VAT 1.253.213,32 zł oraz 594 faktury zakupu na łączną wartość netto 6.033.205,77 zł i podatek VAT 1.384.377,93 zł.
W toku prowadzonej kontroli celno-skarbowej Skarżący wzywany kilkukrotnie do przekazania danych w postaci elektronicznej za kontrolowane okresy do dnia wydania decyzji zabezpieczającej (29 czerwca 2023 r.) nie przekazał wymaganych dokumentów.
Dyrektor IAS trafnie podkreślił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami jednym z podstawowych obowiązków podatników jest prawidłowe udokumentowanie zdarzeń gospodarczych, które mają pośredni lub bezpośredni wpływ na wysokość podatków. Jak wynika z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Przy czym podatnicy powinni przechowywać ewidencje prowadzone dla celów rozliczenia podatku od towarów i usług oraz wszystkie dokumenty związane z tym rozliczaniem, w szczególności faktury VAT, do czasu upływu terminu przedawnienia (art. 112 ustawy o VAT).
Należy zauważyć, że to na podatniku spoczywa ciężar posiadania i przedłożenia np. w toku kontroli celno-skarbowej dokumentacji źródłowej związanej z dokonywanymi w ramach prowadzonej działalności gospodarczej transakcji, a przede wszystkim faktur nabycia, które mogą stanowić podstawę do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony wykazany w tych fakturach. Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego jest prawem podatnika, wynikającym z konstrukcji podatku od towarów i usług jako podatku od wartości dodanej, co ma zapewnić neutralność tego podatku dla podatników VAT, przy jednoczesnym faktycznym opodatkowaniu konsumpcji, nie jest jednak prawem bezwzględnym w tym znaczeniu, że ustawodawca wymaga spełnienia pewnych warunków, a w określonych przez siebie sytuacjach wyłącza to prawo. Jednym z tych warunków jest, aby towary i usługi, co do których istnieje prawo do odliczenia, były wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Kolejnym warunkiem niezbędnym dla skorzystania z uprawnienia określonego w przepisach jest właściwe udokumentowanie faktu nabycia towarów i usług, z czym wiąże się posiadanie na tę okoliczność stosownych dowodów w postaci dokumentów źródłowych. W zakresie realizacji prawa do odliczenia podatku dokumenty źródłowe, a przede wszystkim faktury VAT spełniają właśnie rolę dowodową w zakresie potwierdzenia okoliczności dokonania transakcji, w związku z którą ma nastąpić odliczenie podatku naliczonego.
W niniejszej sprawie jak wynika z zebranego materiału dowodowego, pomimo że Skarżący był wzywany o przedłożenie dokumentów źródłowych nie przedłożył ich na wezwanie kontrolujących. W związku z powyższym, mając na uwadze dotychczasowe ustalenia kontroli celno-skarbowej organ pierwszej instancji dokonał rozliczenia Skarżącego w podatku od towarów i usług za wskazane okresy z pominięciem wartości podatku naliczonego i podatku naliczonego do odliczenia, co do którego Skarżący nie przedstawił dokumentów źródłowych, a następnie określił przybliżone kwoty zobowiązań podatkowych za ww. okresy, wskazując kwoty podlegające zabezpieczeniu (z uwzględnieniem dokonanych przez Skarżącego wcześniejszych wpłat wynikających z deklaracjach VAT-7) w łącznej wysokości 1.384.368 zł wraz z naliczonymi odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 277.338 zł.
Skarżący nie kwestionuje ustaleń kontroli celno-skarbowej, w tym w szczególności ustaleń w zakresie przybliżonych kwot zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za ww. okresy. Kwestionuje natomiast zasadność dokonania zabezpieczenia, co upatruje w braku kompleksowej oceny jego sytuacji majątkowej w odniesieniu do wysokości przybliżonych kwot zobowiązań podatkowych. Skarżący wskazuje, że nie zaistniały także przesłanki wymienione wprost w art. 33 § 1 O.p., tj. Skarżący nie wyzbywa się majątku, co mogłoby utrudnić przyszłą egzekucje administracyjną, a także organy podatkowe nie wykazały, że trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań podatkowych.
Wbrew zarzutom Skarżącego Dyrektor IAS trafnie wywiódł, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki wskazujące na uzasadnioną obawę niewykonania przez Skarżącego zobowiązań podatkowych w łącznej kwocie (wraz z odsetkami za zwłokę) 1.661.706 zł.
Przede wszystkim na dzień wydania decyzji zabezpieczającej Skarżący nie przedstawił dokumentów źródłowych, które potwierdzałyby prawo Skarżącego do odliczenia podatku naliczonego, pomimo że Skarżący był w toku kontroli celno-skarbowej wzywany i miał świadomość o konieczności przedłożenia wymaganych dokumentów. Powyższe ma wpływ na rozliczenie Skarżącego w podatku od towarów i usług za ww. okresy i może wskazywać na nieuprawnione obniżenie podatku należnego o podatek naliczony. Działanie takie finalnie posłużyło do uzyskania nieuprawnionej korzyści podatkowej, mającej skutek na obciążenia podatkowe Skarżącego.
Ponadto Dyrektor IAS trafnie podkreślił, że w niniejszej sprawie zabezpieczenie wykonania zobowiązań podatkowych następuje przed wydaniem decyzji określającej Skarżącemu wysokość zobowiązań podatkowych, a więc dotyczy zobowiązań, które już nie zostały wykonane w terminie. Należy zauważyć także, że chcąc zastosować instytucję zabezpieczenia organ podatkowy powinien uprawdopodobnić, a nie udowodnić możliwość spełnienia się przesłanki niewykonania zobowiązania podatkowego, bowiem celem zabezpieczenia nie jest wyegzekwowanie należności, lecz zagwarantowanie środków na późniejsze wykonanie zobowiązań podatkowych.
W konsekwencji wbrew zarzutom Skarżącego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (podobnie jak w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji), wskazując na uzasadnioną obawę niewykonania przez Skarżącego zobowiązań podatkowych, dokonano kompleksowej oceny sytuacji finansowej i majątkowej Skarżącego w odniesieniu do przybliżonych kwot zobowiązań podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę (podlegających zabezpieczeniu). Z analizy tej wynikało, że Skarżący nie posiada składników majątku, które mogłyby stanowić zabezpieczenie wykonania przyszłych zobowiązań podatkowych określonych w przybliżonych kwotach w łącznej wysokości wraz z odsetkami za zwłokę za zwłokę 1.661.706 zł (przy czym wobec Skarżącego wydana została w toku równolegle prowadzonej kontroli celno-skarbowej kolejna decyzja zabezpieczająca na łączną kwotę 1.086.579 zł). Dodatkowo o uzasadnionej obawie niewykonania zobowiązań podatkowych świadczy także uzyskiwanie niewspółmiernie niskich dochodów - w porównaniu do kwot zobowiązań podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę objętych zabezpieczeniem, jak również zachowanie Skarżącego względem regulowania wymagalnych zobowiązań, tj.:
- nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych;
- posiadanie aktualnie zaległości podatkowych;
- prowadzenie wobec Skarżącego postępowań egzekucyjnych.
Powyższe w zestawieniu z ustalonymi w toku kontroli celno-skarbowej nieprawidłowościami, tj. nieprzedłożeniem dokumentów źródłowych uprawniających do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony wskazuje, że w przedmiotowej sprawie istnieje uzasadniona obawa niewykonania przyszłych zobowiązań podatkowych i zachodziła konieczność zastosowania zabezpieczenia wykonania tych zobowiązań.
Zatem zarzuty Skarżącego dotyczące niewykazania przesłanek dopuszczalności zabezpieczenia należy uznać za bezzasadne. Co istotne Skarżący kwestionując zasadność wydania zaskarżonej decyzji nie wskazał żadnych kontrargumentów, które mogłyby świadczyć o błędnym rozpoznaniu uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązań podatkowych, a przede wszystkim nie przedstawił żadnych dowodów, które mogłyby wskazywać, że ze względu na sytuację finansowo-majątkową nie zaistnieje obawa niewykonania przez niego zobowiązań podatkowych.
Z tych przyczyn na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) orzeczono, jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI