I SA/Gd 107/05

I SA/Gd 107/05 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2005-07-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-02-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień /sprawozdawca/
Ewa Kwarcińska /przewodniczący/
Tomasz Kolanowski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Sygn. powiązane
II FSK 15/06 - Wyrok NSA z 2006-06-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Kwarcińska Sędziowie WSA Tomasz Kolanowski NSA Alicja Stępień (spr.) Protokolant Zuzanna Baca po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Wierzyciel - Urząd Skarbowy - wystawił tytuł wykonawczy Nr [...] z dnia [...] obejmujący zaległość E.K. (obecnie E.K.) w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiąc luty 1999 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę od zaległych zobowiązań podatkowych od dnia 21 marca 1999 r. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanej w dniu 14 czerwca 1999 r. wraz z pouczeniem, iż w sprawie prowadzenia egzekucji przysługuje zobowiązanemu prawo wniesienia zarzutu w terminie siedmiu dni. Pouczenie nadto wskazywało podstawy zarzutu.
Wyżej wskazany tytuł wykonawczy dotyczył obowiązku podatkowego, który był objęty postępowaniem restrukturyzacyjnym prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (tekst jednolity: Dz. U nr 110, poz. 1287 z późn. zm.). Jednakże postępowanie restrukturyzacyjne, ze względu na niespełnienie przez podatniczkę warunków określonych w decyzji restrukturyzacyjnej, zostało umorzone na mocy decyzji Dyrektora Izby Skarbowej Nr [...] z dnia [...], utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...]. W następstwie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego, organ egzekucyjny -Naczelnik Urząd Skarbowy podjął zawieszone uprzednio postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W dniu 02 września 2004 r. poborca skarbowy dokonał zajęcia ruchomości, które zostały wskazane w protokole sporządzonym tego samego dnia.
Pismem z dnia 06 września 2004 r. E.K. wniosła do organu egzekucyjnego "zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego [...] z uwagi na brak wymagalności z innego powodu". W uzasadnieniu zobowiązana wskazała, iż wniosła skargę na decyzję o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. E.K. w związku z tym wskazała, iż do "do czasu otrzymania postanowienia w tej sprawie egzekwowany obowiązek nie jest wymagalny". Nadto zobowiązana określiła, iż "zaległość w podatku dochodowym za 1999 rok jest przedmiotem sporu w dwóch sprawach wniesionych do NSA w 2001 i 2003 roku nie rozpoznanych do chwili obecnej". W konkluzji E.K. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 08 września 2004 r. wezwał zobowiązaną do sprecyzowania zakresu zgłoszonego w piśmie z dnia 06 września 2004 r. żądania w sposób umożliwiający jednoznaczne rozpoznanie podania na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednocześnie organ wskazał, iż w przypadku trudności z określeniem dostępnego dla strony żądania - organ udzieli stosownych wyjaśnień.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie zobowiązana, w piśmie z dnia 16 września 2004 r. wskazała, iż zdarzeniem które uzasadnia wniesienie zarzutu, jest zajęcie dokonane przez poborcę w dniu 02 września 2004 r., podstawą zaś prawną do jego wniesienia jest art. 33 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (z uwagi na "zgłoszony zarzut braku wymagalności obowiązku z innego powodu), jak również art. 59 § l pkt 2 wyżej wymienionej ustawy, w części dotyczącej złożonego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie strona oświadczyła, iż "żaden przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wymienia enumeratywnie zdarzeń mogących być podstawą zarzutu na postępowanie egzekucyjne". Strona tym samym wskazała, iż siedmiodniowy termin może być liczony od 02 września 2004 r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...], po rozpatrzeniu zarzutu E.K. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wyraził pogląd, iż zgłoszony zarzut nie znajduje nie znajduje uzasadnienia w przepisach art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, iż wymagalność zaległości podatkowych może ulec wstrzymaniu z mocy prawa, w wyniku postanowienia właściwego organu podatkowego lub Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Taka sytuacja nie występuje w przedmiotowej sprawie, nie ma również podstaw do wstrzymania jej wykonania z mocy ustawy. Tym samym organ egzekucyjny stanął na stanowisku, iż obowiązek zapłaty przez E.K. zobowiązania podatkowego istnieje i jest wymagalne.
E.K. pismem z dnia 11 października 2004 r. wniosła zażalenie na wyżej wskazane postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego wnosząc o uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu strona wskazała, iż kwestią sporną jest wymagalność lub brak wymagalności obowiązku strony. W ocenie skarżącej egzekwowany obowiązek objęty tytułem wykonawczym Nr [...] z dnia [...] nie jest wymagalny do czasu wydania przez uprawniony podmiot, to jest Dyrektora Izby Skarbowej bądź Wojewódzki Sąd Administracyjny, postanowienia w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 13 8 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. nr 98 opz 1071 z poźn. zm.) oraz art. 34 § 1 i 2 w trybie art. 17 i 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity z 2002 roku, Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), po rozpatrzeniu zażalenia E.K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] - zaskarżone postanowienie uchylił w całości i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, iż zgodnie z przyjętą w doktrynie prawniczej zasadą (T. Jędrzejowski, P. Rączka "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz" Gdańsk 2000) oraz orzecznictwem Naczelnego Sadu Administracyjnego, zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, który powinien zawierać pouczenie o możliwości wniesienia tego środka prawnego. Zdaniem organu administracji takie uregulowanie terminu oznacza, iż przy pomocy tego środka można się bronić jedynie we wstępnej fazie postępowania egzekucyjnego. Odnosząc zaś powyższe do przedmiotowej sprawy - organ wskazał, iż termin ten upłynął w dniu 21 czerwca 1999 r., bowiem w dniu 14 czerwca 1999 r. doręczono zobowiązanej odpis tytułu wykonawczego. Organ tym samym wskazał, iż zarzuty z dnia 06 września 2004 r. zostały wniesione z uchybieniem siedmiodniowego terminu, co powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanej, a w konsekwencji brak podstaw do udzielenia merytorycznej odpowiedzi przez wierzyciela. Tym samym, zdaniem organu drugiej instancji, bezprzedmiotowe jest prowadzenie postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela i wydawanie postanowienia na podstawie art. 34 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Jednocześnie organ wskazał, iż wniosek E.K. zawarty w zarzutach z dnia 06 września 2004 r. o umorzenie postępowania - organ egzekucyjny może rozpoznać jedynie jako wniosek o umorzenie postępowania (nie występuje tu bowiem przeszkoda w postaci uchybienia terminowi ustawowemu), a nie jako zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, do wniesienia których termin upłynął w dniu 21 czerwca 1999 r.
W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej pismem z dnia 03 stycznia 2005 r. E.K. zarzuciła brak podstawy prawnej, wnosząc o jego uchylenie oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustawodawca w żadnym przepisie nie wymienia zdarzeń mogących być podstawą wniesienia zarzutów, co ma swoje uzasadnienie, gdyż jak w przypadku skarżącej nie zawsze w dniu wystawienia tytułu wykonawczego istnieją przesłanki wniesienia zarzutów.
Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Jednocześnie wskazał, iż postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, po rozpatrzeniu wniosku E.K. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, zaś Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez E.K. i pozostawił je bez rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu skarga jest niezasadna.
Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ma treść art. 32 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu obowiązującym w dniu doręczenia skarżącej tytułu wykonawczego tj. w dniu 14 czerwca 1999 r. Mianowicie stosownie do brzmienia tegoż przepisu: organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, zaopatrzony w klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej, oraz poucza zobowiązanego, że służy mu w terminie siedmiu dni prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie art. 33 cytowanej ustawy, wskazywał podstawy wniesienia zarzutu, określając je enumeratywnie, co oznacza, że można je wnieść tylko z tych przyczyn.
W stanie prawnym obowiązującym w dniu wniesienia zarzutu przez skarżącą - przepis art. 32 ograniczał się do wskazania, iż organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Termin zaś, do wniesienia zarzutów, wskazany został w przepisie określającym elementy tytułu wykonawczego tj. w art. 27 § 1 pkt 9 wskazanej ustawy, zgodnie z którym tytuł zawiera m.in. pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Również art. 33 enumeratywnie wskazuje podstawy wniesienia zarzutu (powiększeniu uległ jedynie ich katalog).
Zmiana ta zatem, poza jedynie umiejscowieniem w treści aktu prawnego, nie zmodyfikowała samego terminu do wniesienia zarzutu. Należy wskazać, iż termin do wniesienia zarzutu jest terminem procesowym zawitym, którego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego chyba, że zobowiązany, na podstawie art. 58 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wniesie o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jeśli zaś, pomimo uchybienia terminu organ egzekucyjny rozpoznał zarzuty (co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie), to stosownie do art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ wyższego stopnia rozpoznając zażalenie na postanowienie o rozpatrzeniu zarzutów uchyla postanowienie i umarza postępowanie w tym zakresie. W takim przypadku nie ma bowiem podstaw do czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie wniesionego zarzutu (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 1994 roku, sygn. akt SA/Wr 1463/93, R. Hauser, Z. Leoński – Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1995, str. 63).
Tym samym zdaniem Sąd orzekającego w przedmiotowej Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w zakresie zgłoszonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Z akt sprawy jednoznacznie bowiem wynika, iż odpis tytułu wykonawczego wraz z pouczeniem o terminie zgłoszenia zarzutów oraz ich podstawie, został doręczony skarżącej w dniu 14 czerwca 1999 roku, zarzuty zaś w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wniosła ona w dniu 06 września 2004 roku, a więc prawie pięć lat po upływie terminu określonego w art. 32 § 1 powołanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nadmienić równocześnie należy, że skarżąca nie zwróciła się z prośbą o przywrócenie uchybionego terminu. Tym samym rozstrzygnięcie organu odwoławczego uznać należy za prawidłowe.
Na marginesie należy wskazać, iż zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest jednym ze środków przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, umożliwiających zobowiązanemu wpływ na tok postępowania egzekucyjnego, przy czym jest to środek o ściśle określonych przesłankach do jego wniesienia, ograniczony terminem siedmiodniowym od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Mianowicie na podstawie art. 54 § 1 powyższej ustawy zobowiązany może złożyć skargę na czynności egzekucyjne, a na podstawie art. 59 § 4 może żądać wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przy czym ten ostatni wniosek, wniesiony został również przez skarżącą, a który nie jest przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu. Art. 59 wskazanej ustawy, nie ustanawia terminu do wnoszenia żądania wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Żądanie takie zobowiązany może więc wnieść na każdym etapie postępowania egzekucyjnego. W przypadku natomiast skargi na czynności egzekucyjne, art. 54 § 4 cytowanej ustawy pozwala na jej wniesienie w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej.
Reasumując Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących norm prawa materialnego, jak też prawa procesowego, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) i orzekł jak w sentencji wyroku.