I SA/Gd 1062/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2022-03-09
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowyCITsprzedaż nieruchomościprzychód podatkowydług hipotecznydłużnik rzeczowyinterpretacja podatkowaWSAcena sprzedaży

WSA w Gdańsku oddalił skargę spółki z o.o. w sprawie opodatkowania części ceny sprzedaży nieruchomości przeznaczonej na spłatę długu hipotecznego.

Spółka z o.o. zapytała, czy część ceny ze sprzedaży nieruchomości, która została przeznaczona przez nabywcę na spłatę długu hipotecznego, stanowi jej przychód. Spółka argumentowała, że jako dłużnik rzeczowy nie uzyskała faktycznego przysporzenia. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, wskazując na art. 14 ust. 1 ustawy o CIT. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, podzielając stanowisko organu podatkowego.

Spółka z o.o. złożyła wniosek o interpretację podatkową dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych. Spółka sprzedała nieruchomość, a część ceny sprzedaży została przez nabywcę przekazana bezpośrednio wierzycielowi hipotecznemu na spłatę zadłużenia, które obciążało nieruchomość. Spółka była jedynie dłużnikiem rzeczowym, a nie osobistym. Wnioskodawca argumentował, że ta część ceny nie stanowi jego przychodu, ponieważ nie uzyskał z tego tytułu faktycznego przysporzenia majątkowego. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał to stanowisko za nieprawidłowe, powołując się na art. 14 ust. 1 ustawy o CIT, który stanowi, że przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając skargę spółki, oddalił ją. Sąd uznał, że sprzedaż nieruchomości była odpłatna, a zatem zastosowanie znajduje art. 14 ust. 1 ustawy o CIT, niezależnie od sposobu uiszczenia ceny i faktu, że spółka była jedynie dłużnikiem rzeczowym. Sąd podkreślił, że przychód z odpłatnego zbycia jest definiowany przez cenę umowną, a nie faktyczne przysporzenie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi przychód podatkowy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sprzedaż nieruchomości była odpłatna, a zatem zastosowanie znajduje art. 14 ust. 1 ustawy o CIT, który definiuje przychód z odpłatnego zbycia jako wartość wyrażoną w cenie określonej w umowie, niezależnie od sposobu uiszczenia tej ceny i statusu dłużnika (rzeczowy czy osobisty).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.p.d.o.p. art. 14 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, nawet jeśli część ceny jest przeznaczona na spłatę długu hipotecznego przez nabywcę, a zbywca jest jedynie dłużnikiem rzeczowym.

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 12 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Przychody to otrzymane pieniądze, wartości pieniężne.

u.p.d.o.p. art. 12 § ust. 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Za przychody uważa się również przychody należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 57a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprzedaż nieruchomości jest odpłatna, a przychodem jest wartość wyrażona w cenie umownej (art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p.), niezależnie od tego, czy zbywca jest dłużnikiem osobistym czy rzeczowym. Część ceny przeznaczona na spłatę długu hipotecznego przez nabywcę stanowi przychód zbywcy, ponieważ czynność zbycia jest odpłatna.

Odrzucone argumenty

Część ceny sprzedaży nieruchomości przeznaczona na spłatę długu hipotecznego przez nabywcę nie stanowi przychodu zbywcy, ponieważ zbywca był jedynie dłużnikiem rzeczowym i nie uzyskał faktycznego przysporzenia. Zastosowanie powinien mieć art. 12 u.p.d.o.p. dotyczący przysporzeń majątkowych, a nie art. 14 u.p.d.o.p.

Godne uwagi sformułowania

przychodem są jedynie trwałe, bezzwrotne i definitywne przysporzenia majątkowe podatnika przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie przymiotnik "odpłatny", którym posłużył się ustawodawca w celu określenia opodatkowanego zbycia, należy rozumieć tak, jak w języku polskim, w którym oznacza on taki, za który się płaci, wymagający zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.

Skład orzekający

Irena Wesołowska

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Zdzienicka-Wiśniewska

członek

Sławomir Kozik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie interpretacji art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p. w kontekście spłaty długu hipotecznego przez nabywcę."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy zbywca jest dłużnikiem rzeczowym, a nabywca spłaca dług hipoteczny bezpośrednio wierzycielowi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego ze sprzedażą nieruchomości i sposobem rozliczania ceny, co jest istotne dla przedsiębiorców i doradców podatkowych.

Czy spłata hipoteki przez kupującego to Twój przychód? WSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 1062/21 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-03-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Irena Wesołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Zdzienicka-Wiśniewska
Sławomir Kozik
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FSK 659/22 - Wyrok NSA z 2022-09-09
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1406
art.14 ust.1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędzia NSA Sławomir Kozik, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 marca 2022 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą G. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 18 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 18 lutego 2021 r. "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: "Wnioskodawca" lub "Skarżąca") złożyła wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych.
W przedmiotowym wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny:
Wnioskodawca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Polsce, podlegającą opodatkowaniu w Polsce od całości swoich dochodów, niezależnie od miejsca ich osiągania. W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, Spółka na podstawie umowy sprzedaży sporządzonej w dniu 30 sierpnia 2007 r. nabyła do swojego majątku dwie nieruchomości gruntowe, tj.:
działkę nr 1, obszaru (...) ha, zlokalizowaną w A, dla której Sąd Rejonowy A prowadzi księgę wieczystą (Nieruchomość 1),
działkę nr 2, obszaru (...) ha, zlokalizowaną w A, dla której Sąd Rejonowy w A prowadzi księgę wieczystą (Nieruchomość 2).
Wnioskodawca w dniu 26 października 2012 r. zawarł z kontrahentem (zwanym dalej jako: "Spółka X") - umowę przedwstępną sprzedaży Nieruchomości 1 i Nieruchomości 2. Spółka X jako kupujący oświadczyła, że wspólnie z generalnym wykonawcą (zwanym dalej jako: "Spółka Y") zamierzają realizować inwestycję mieszkaniową na Nieruchomości 1 oraz Nieruchomości 2. Istotnym elementem Umowy przedwstępnej, było zobowiązanie Stron do dokonania podziału geodezyjnego Nieruchomości 2 na co najmniej 5 działek, co z kolei stosownie do postanowień umowy przedwstępnej umożliwiało sprzedaż całej Nieruchomości 2 na podstawie jednej umowy sprzedaży, lub sprzedaż Nieruchomości 2 częściami, poprzez zawarcie kilku umów sprzedaży poszczególnych działek wynikających z jej nowego podziału geodezyjnego. Jednocześnie, korespondowało to z innymi ustaleniami stron, które sprowadzały się do tego, że Spółka X jako Kupujący miała zająć się przygotowaniem i sprzedażą inwestycji mieszkaniowej, a finansowanie inwestycji miało być zapewnione przez Spółkę Y (będącej generalnym wykonawcą inwestycji). Wnioskodawca jako Sprzedający miał zająć się zabezpieczeniem finansowania projektu poprzez ustanowienie hipoteki na jego majątku tj. na Nieruchomości 2, która po dokonaniu podziału geodezyjnego miała zostać Spółce X sprzedana zgodnie z harmonogramem ustalonym na podstawie umowy przedwstępnej. Bez zabezpieczenia rzeczowego na Nieruchomości 2 Spółka Y nie uzyskałby kredytu niezbędnego do finansowania planowanej inwestycji. Wnioskodawca wyraził zgodę na ustanowienie zabezpieczenia na Nieruchomości 2, gdyż zgodnie z treścią zawartej umowy przedwstępnej Spółka X zobowiązała się - niezwłocznie po nabyciu Nieruchomości 1 od Wnioskodawcy - ustanowić hipotekę w równoważnej wysokości na Nieruchomości 1.
Następnie, w wykonaniu postanowień umowy przedwstępnej Strony w dniu 29 listopada 2012 r. zawarły jedynie przyrzeczoną umowę sprzedaży Nieruchomości 1. Cena sprzedaży Nieruchomości 1 uiszczona została przez Spółkę X ze środków otrzymanych od Spółki Y, która w tym celu zaciągnęła w Banku kredyt obrotowy w wysokości (...) złotych. Dla zabezpieczenia spłaty kredytu przez spółkę Y została ustanowiona przez Wnioskodawcę hipoteka umowna na Nieruchomości 2, stanowiącej wówczas własność Wnioskodawcy, do łącznej wysokości (...) złotych. W 2013 r. doszło do podziału geodezyjnego Nieruchomości 2.
Spółka X nie wywiązała się jednakże z zobowiązania do ustanowienia hipoteki w równoważnej wysokości na Nieruchomości 1. W związku z brakiem realizacji zobowiązań wynikających z umowy przedwstępnej przez Spółkę X, Wnioskodawca odstąpił do umowy przedwstępnej.
Ostatecznie do zawarcia umowy przyrzeczonej sprzedaży Nieruchomości 2 pomiędzy Wnioskodawcą a Spółką X nigdy nie doszło. Ponadto Spółka Y nie wywiązała się następnie z zobowiązań wynikających z umowy kredytowej zawartej z Bankiem. W rezultacie, Wnioskodawca pozostał właścicielem Nieruchomości 2, obciążonej hipoteką zabezpieczającą zadłużenie kredytowe spółki Y. W 2013 r. Spółka X ze środków uzyskanych z kredytu zaciągniętego przez Spółkę Y rozpoczęła realizację inwestycji mieszkaniowej na Nieruchomości 1. Następnie, w związku z brakiem spłaty kredytu przez Spółkę Y, Bank wystąpił na drogę postępowania sądowego i wszczął egzekucję przeciwko Wnioskodawcy z ograniczeniem do egzekucji z Nieruchomości 2 stanowiącej własność Wnioskodawcy. W dniu 27 listopada 2020 r. Wnioskodawca zawarł z innym kontrahentem - Spółką Z, jako nabywcą, umowę sprzedaży Nieruchomości 2 za łączną cenę w kwocie (...) zł wraz z należnym podatkiem od towarów i usług według stawki (...) % w kwocie (...) złotych. W umowie sprzedaży ustalono, że część ceny odpowiadająca aktualnemu zadłużeniu hipotecznemu Wnioskodawcy wobec Banku w kwocie (...) zł zostanie zapłacona przez spółkę bezpośrednio na rachunek Banku w celu spłaty zadłużenia hipotecznego, zabezpieczonego hipoteką, wpisaną w dziale IV księgi wieczystej prowadzonej dla Nieruchomości 2. Tym samym, Wnioskodawca otrzyma tytułem ceny za przeniesienie prawa własności Nieruchomości 2 kwotę o (...) niższą od ceny ustalonej umową sprzedaży z dnia 27 listopada 2020 r., co równocześnie przyczyni się do zmniejszenia kwoty faktycznego przysporzenia z tytułu zbycia Nieruchomości 2.
W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:
Czy w opisanym stanie faktycznym, tj. w sytuacji gdy Wnioskodawca nie był dłużnikiem osobistym wierzyciela hipotecznego (a jedynie jego dłużnikiem rzeczowym), część ceny sprzedaży Nieruchomości 2, uiszczona przez Spółkę Z jako nabywcę tytułem spłaty zadłużenia zabezpieczonego hipoteką na Nieruchomości 2 bezpośrednio na rachunek wierzyciela hipotecznego, stanowi przychód Wnioskodawcy?
Zdaniem Wnioskodawcy część ceny odpowiadająca kwocie zadłużenia zabezpieczonego hipoteką na nabywanej nieruchomości 2 i uiszczona przez nabywcę bezpośrednio na rachunek wierzyciela hipotecznego pomniejsza kwotę przychodu Wnioskodawcy jako dłużnika rzeczowego.
Do znacznej części kwoty określonej przez strony umowy jako cena nie znajduje bowiem zastosowania kluczowa przesłanka uznana przez judykaturę za wyznacznik kwalifikacji sumy pieniężnej jako przychód. Jeśli przychodem są jedynie trwałe, bezzwrotne i definitywne przysporzenia majątkowe podatnika, to nie sposób uznać za takie przysporzenie kwoty (...) zł, która zgodnie z postanowieniami umowy sprzedaży przeznaczona została na spłatę zadłużenia hipotecznego, stanowiącego jedynie dług rzeczowy Wnioskodawcy, a nie jego dług osobisty.
Wnioskodawca nigdy nie był dłużnikiem osobistym wierzyciela hipotecznego, z czego w sposób oczywisty wynika, że przeznaczenie części ceny ustalonej między stronami umowy sprzedaży tytułem zbycia nieruchomości na spłatę zadłużenia hipotecznego nie zmniejszyło po stronie Wnioskodawcy żadnych pasywów ani nie przyczyniło się do zwiększenia aktywów w majątku Spółki. Spółka nie odniosła żadnej korzyści z tytułu spłacenia zadłużenia hipotecznego przez kupującego, gdyż przez cały okres obciążenia nieruchomości hipoteką umowną, Wnioskodawca posiadał jedynie status dłużnika rzeczowego.
Na poparcie zajętego stanowiska Wnioskodawca przywołał orzeczenia wojewódzkich sadów administracyjnych
W interpretacji indywidualnej z dnia 18 maja 2021 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: "DKIS") uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe.
Uzasadniając swoje stanowisko DKIS wskazał, że ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1406 ze zm., dalej: "updop") nie zawiera definicji przychodu podatkowego. Ustawodawca ograniczył się w tym zakresie do wskazania w art. 12 ust. 1 updop przykładowych przysporzeń, zaliczanych do tej kategorii. Na podstawie ww. przepisu można stwierdzić, że co do zasady, przychodem jest każda wartość wchodząca do majątku podatnika, powiększająca jego aktywa, jak również korzyść przybierająca postać zmniejszenia się zobowiązań podatnika, czyli zmniejszenia pasywów.
Z uwagi na otwarty charakter regulacji zawartej w art. 12 ust. 1 updop, ocena, czy dokonanie określonej czynności bądź zaistnienie określonego zdarzenia powoduje powstanie przychodu, nie powinna ograniczać się do stwierdzenia, że analizowana czynność/zdarzenie nie zostało wymienione w żadnym z punktów tego przepisu jako skutkujące przychodem, ale wymaga również zbadania, czy jej dokonanie/zaistnienie wiąże się z uzyskaniem przysporzeń przez podatnika.
DKIS przypomniał jednocześnie, że ustawodawca przewidział wyjątki od wskazanej reguły wynikającej z art. 12 ust. 1 updop, które zostały uregulowane m.in. w art. 12 ust. 3 updop (dotyczącym przychodów należnych rozpoznawanych dla celów podatkowych), art. 12 ust. 4 ww. ustawy (dotyczącym przysporzeń niestanowiących przychodów podatkowych) oraz art. 14 updop (dotyczącym przychodów z odpłatnego zbycia składników majątkowych).
Jednym z przepisów o charakterze szczególnym w stosunku do art. 12 ust. 1 updop jest zatem art. 14. W myśl ust. 1 tego artykułu, przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy, praw majątkowych lub świadczenia usług jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie. Jeżeli jednak cena bez uzasadnionych przyczyn ekonomicznych znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy, praw lub usług, organ podatkowy określa ten przychód w wysokości wartości rynkowej.
Jak wynika z treści cytowanego przepisu, zakresem zastosowania art. 14 updop objęte są przypadki odpłatnego zbycia rzeczy lub praw majątkowych.
W przedmiotowej sprawie przejście własności Nieruchomości 2 z Wnioskodawcy na Spółkę Z nastąpiło na podstawie umowy sprzedaży w sposób odpłatny:
■ część ceny odpowiadająca aktualnemu zadłużeniu hipotecznemu zostanie zapłacona przez spółkę bezpośrednio na rachunek Banku w celu spłaty zadłużenia hipotecznego,
■ pozostała część ceny ustalonej umową sprzedaży zostanie przekazana Wnioskodawcy.
A zatem, jak zauważył DKIS zmiana właściciela Nieruchomości 2 nie odbywa się pod tytułem darmym. Następuje zbycie Nieruchomości 2 w sposób odpłatny, a co za tym idzie czynność ta objęta jest hipotezą wyżej wymienionego art. 14 ust. 1 updop.
Zbycie Nieruchomości 2 przez Wnioskodawcę na rzecz Spółki Z rodzi skutek rozporządzający powodując przejście własności tego składnika majątkowego za odpłatnością wyrażoną w wynikającej z umowy sprzedaży cenie Nieruchomości 2. W konsekwencji powoduje to uzyskanie przychodu podatkowego na podstawie art. 14 ust. 1 updop.
Mając na uwadze powyższe, stanowisko Wnioskodawcy, zgodnie z którym, część ceny odpowiadająca kwocie zadłużenia zabezpieczonego hipoteką na nabywanej nieruchomości 2 i uiszczona przez nabywcę bezpośrednio na rachunek wierzyciela hipotecznego pomniejsza kwotę przychodu Wnioskodawcy jako dłużnika rzeczowego DKIS uznał za nieprawidłowe.
Końcowo odnosząc się do przywołanych przez Wnioskodawcę wyroków sadów DKIS zaznaczył, że orzeczenia sądowe nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa i są wiążące jedynie w sprawach, w których zapadły.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej Interpretacji zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
• art. 14c § 2 w zw. z art. 121 Ordynacji podatkowej (dalej jako O.p.) poprzez brak wszechstronnego uzasadnienia stanowiska zajętego w interpretacji indywidualnej przez Organ, co w szczególności wyraża się w braku rozważenia stanowisk prezentowanych w przywołanych przez Skarżącą wyrokach sądów administracyjnych, potwierdzających stanowisko Skarżącej w zakresie faktu, iż część ceny uzyskana ze zbycia nieruchomości przeznaczona na pokrycie długu hipotecznego, którego zbywca był dłużnikiem rzeczowym, nie stanowi przychodu zbywcy;
II. naruszenie prawa materialnego, tj.:
• art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 14 ust. 1 Ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej jako ustawa o CIT) poprzez błędną wykładnię i uznanie, że część ceny uzyskana ze zbycia nieruchomości przeznaczona na spłatę długu hipotecznego, którego zbywca był dłużnikiem rzeczowym, stanowi przychód zbywcy.
W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację zaprezentowaną w złożonym wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.
W odpowiedzi na skargę DKIS wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.
W myśl art. 57a p.p.s.a., skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznanie sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym następuje zatem wyłącznie we wskazanym w skardze zakresie. Związanie sądu administracyjnego zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a p.p.s.a.) w postępowaniu, którego przedmiotem jest indywidualna interpretacja przepisów prawa podatkowego, oznacza, że w toku tego postępowania nie mogą już być stawiane nowe zarzuty lub wskazywana ich nowa podstawa prawna (por. wyrok NSA z 5 lipca 2018 r., II FSK 1805/16).
Kwestia sporna w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy część ceny odpowiadająca kwocie zadłużenia zabezpieczonego hipoteką na nabywanej nieruchomości i uiszczona przez nabywcę bezpośrednio na rachunek wierzyciela hipotecznego pomniejsza kwotę przychodu dłużnika rzeczowego.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 updop przychodami w pierwszej kolejności są otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe. Ponadto z ust. 3 art. 12 ustawy o CIT wynika, że w przypadku przychodów z działalności gospodarczej, za przychody uważa się również przychody należne podatnikowi, choćby nie zostały one faktycznie otrzymane. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się, na co słusznie zwróciła uwagę Skarżąca, że przychodem w rozumieniu art. 12 ust. 1 updop są jedynie trwałe, bezzwrotne i definitywne przysporzenia majątkowe.
Stanowiska tego nie kwestionował DKIS, jego prawidłowość nie budzi również żadnych wątpliwości Sądu.
To słuszne stanowisko niejednokrotnie wyrażane w judykaturze i piśmiennictwie pozostaje jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie kwestii spornej.
Ustawodawca przewidział bowiem szereg wyjątków od reguły wyrażonej w art. 12 ust. 1 updop. Jednym z przepisów szczególnych w stosunku do art. 12 ust. 1 updop, na co trafnie zwrócił uwagę DKIS, jest przepis art. 14 ust. 1 updop, zgodnie z którym przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy (w analizowanym przypadku, nieruchomości) jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pod warunkiem że wskazana wartość bez uzasadnionych przyczyn ekonomicznych nie odbiega znacznie od wartości rynkowej rzeczy.
Jak wynika z treści cytowanego przepisu, zakresem zastosowania art. 14 updop objęte są przypadki odpłatnego zbycia rzeczy lub praw majątkowych. Pod pojęciem "zbycia" tych składników majątku podatnika należy rozumieć odpowiednio przeniesienie prawa własności rzeczy lub przeniesienie prawa majątkowego na inny podmiot (nabywcę). Zbycie ma charakter odpłatny, gdy następuje za opłatą - gdy wiąże się z uzyskaniem od nabywcy świadczenia wzajemnego o określonej wartości. Wobec tego, w pojęciu "odpłatnego zbycia" mieści się zarówno klasyczna sprzedaż, czyli zobowiązanie się zbywcy do przeniesienia na nabywcę prawa własności rzeczy lub prawa majątkowego w zamian za zobowiązanie się nabywcy do zapłaty ceny ustalonej przez strony w umowie, jak i czynności prawnych o podobnym charakterze (zamiana, wniesienie wkładu niepieniężnego do spółki, inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy lub praw majątkowych w zamian za świadczenie wzajemne). Kluczowe znaczenie ma wykładnia pojęcia "przychody z odpłatnego zbycia" składników majątku. Z uwagi na to, że ustawodawca nie zdefiniował tego określenia, dla ustalenia znaczenia powyższego wyrażenia, należy w pierwszej kolejności skorzystać z wykładni językowej. W Słowniku Języka Polskiego czytamy, że "odpłatność - to obowiązek zwrotu kosztów, obowiązek zapłacenia" oraz "odpłatny - to taki za który się płaci, wymagający zapłacenia, zwrotu kosztów" (zob. M. Szymczak (red.), tom II s. 467.). Podobny sposób rozumienia tego zwrotu został także zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2011 r., - sygn. akt II FSK 2252/10, LEX nr 794163), w którym stwierdza się, że przymiotnik "odpłatny", którym posłużył się ustawodawca w celu określenia opodatkowanego zbycia, należy rozumieć tak, jak w języku polskim, w którym oznacza on taki, za który się płaci, wymagający zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.
Jeżeli zatem składniki majątku zmieniają właściciela bez tytułu darmego, to czynność ta mieści się w pojęciu odpłatności, o której mowa w przepisie art. 14 ust. 1 updop.
Z przedstawionego we wniosku o interpretację stanu faktycznego wynika, że przejście własności nieruchomości nastąpiło na podstawie umowy sprzedaży w sposób odpłatny, a co za tym idzie czynność ta objęta jest hipotezą art. 14 ust. 1 updop.
Przychód uzyskany przez Skarżącą z tytułu zbycia nieruchomości winien być oceniany na gruncie art. 14 updop, a nie na gruncie przepisu art. 12 updop, stąd nie sposób zaaprobować stanowiska Skarżącej, mającego mieć oparcie w przywołanym we wniosku i skardze orzecznictwie, że Skarżąca jako dłużnik rzeczowy nie uzyskała przychodu z odpłatnego zbycia Nieruchomości 2 w części odpowiadającej kwocie zadłużenia hipotecznego, które Nabywca zobowiązał się uiścić bezpośrednio na rzecz wierzyciela hipotecznego (Banku) celem zwolnienia nabywanej nieruchomości spod hipoteki umownej.
Jakkolwiek Skarżąca w wyniku zawartej transakcji nie uzyskała faktycznego przyrostu majątku w wysokości odpowiadającej wartości wyrażonej w cenie określonej w umowie, to jednak brzmienie przepisu art. 14 ust. 1 upodp jednoznacznie wskazuje, że przychodem z odpłatnego zbycia jest wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, bez względu na to w jaki sposób została uiszczona. Co więcej ustawodawca przewiduje, że w przypadku gdy wartość rynkowa znacząco odbiega od wartości transakcyjnej to przychód odpowiada wartości rynkowej, co przeczy tezie, że przychodem ze sprzedaży nieruchomości może być wyłącznie definitywne, faktyczne przysporzenie.
Podniesiony w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego należało zatem uznać za nieuzasadniony.
Na uwzględnienie nie zasługuje także podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organ interpretujący przepisów postępowania, tj. art. 14c w związku z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Wbrew twierdzeniom skargi organ interpretujący odniósł się do wszystkich okoliczności wskazanych w złożonym wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, zawarł ocenę stanowiska wnioskodawczyni i uzasadnił swoje stanowisko.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI