I SA/Gd 1047/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gdańsku uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej stwierdzające niedopuszczalność zażalenia, uznając, że pismo organu I instancji powinno być traktowane jako postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Spółka zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które stwierdziło niedopuszczalność jej zażalenia na pismo Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego. Spółka uważała, że pismo Naczelnika było postanowieniem o odmowie doręczenia, na które przysługuje zażalenie. WSA w Gdańsku uchylił postanowienie Dyrektora, uznając, że pismo Naczelnika, mimo braków formalnych, powinno być traktowane jako postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, a zażalenie było dopuszczalne.
Sprawa dotyczyła skargi E. Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, które stwierdziło niedopuszczalność zażalenia strony na pismo Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego. Naczelnik wydał decyzję określającą wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych oraz postanowienie o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Pełnomocnik Spółki twierdził, że doręczenie tych pism było wadliwe, ponieważ powinno nastąpić drogą elektroniczną, a nie papierowo. W odpowiedzi na wniosek pełnomocnika, Naczelnik wydał pismo z 24 lipca 2024 r., które Spółka uznała za postanowienie o odmowie doręczenia, podlegające zażaleniu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał jednak to pismo za informacyjne i stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora. Sąd uznał, że pismo Naczelnika z 24 lipca 2024 r., mimo braku formalnych oznaczeń, zawierało elementy postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie ponownego doręczenia, a zatem zażalenie było dopuszczalne. Sąd podkreślił, że kwestionowanie prawidłowości doręczenia powinno nastąpić w ramach postępowania odwoławczego od decyzji, a nie poprzez żądanie ponownego doręczenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, pismo organu podatkowego, które zawiera rozstrzygnięcie w sprawie załatwianej postanowieniem i posiada minimum niezbędnych elementów, może być uznane za postanowienie, nawet jeśli nie jest formalnie tak oznaczone i nie zawiera wszystkich wymaganych pouczeń.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pismo Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego z 24 lipca 2024 r., mimo braku formalnych oznaczeń i pouczeń, zawierało władcze oświadczenie woli organu dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie ponownego doręczenia, co pozwala zakwalifikować je jako postanowienie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
t. j. art. 212
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
t. j. art. 219
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
t. j. art. 228 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
O.p. art. 212
Ordynacja podatkowa
Decyzja wiąże organ w chwili jej doręczenia.
O.p. art. 219
Ordynacja podatkowa
Do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące decyzji, w tym dotyczące zaskarżenia.
O.p. art. 228 § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Dotyczy stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.
O.p. art. 144 § 1c pkt 2
Ordynacja podatkowa
Dotyczy doręczenia w formie dokumentu elektronicznego.
O.p. art. 144 § 5
Ordynacja podatkowa
Dotyczy doręczenia pism profesjonalnym pełnomocnikom.
O.p. art. 216 § 1
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy wydaje postanowienia w toku postępowania.
O.p. art. 217 § 1
Ordynacja podatkowa
Elementy postanowienia.
O.p. art. 239 § 1
Ordynacja podatkowa
Na postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi.
t. j. art. 165a § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy brak jest podstaw prawnych do jego wszczęcia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pismo Naczelnika z 24 lipca 2024 r. powinno być traktowane jako postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, na które przysługuje zażalenie. Wniosek o ponowne doręczenie nie może zastępować środków zaskarżenia kwestionujących skuteczność pierwotnego doręczenia.
Odrzucone argumenty
Pismo Naczelnika z 24 lipca 2024 r. było jedynie pismem informacyjnym, a nie postanowieniem, w związku z czym zażalenie było niedopuszczalne.
Godne uwagi sformułowania
brak niektórych elementów w akcie nie pozbawia go charakteru decyzji, czy też postanowienia, jeżeli zawiera co najmniej oznaczenie organu, oznaczenie strony, rozstrzygnięcie sprawy oraz podpis osoby upoważnionej do jej wydania. O uznaniu pisma za postanowienie przesądza bowiem jego treść, a nie forma, a warunkiem takiego uznania jest posiadanie przez akt minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania danego aktu jako postanowienia. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ przyjmuje, że wniosek o wszczęcie postępowania zostaje załatwiony pismem informującym. Takie postępowanie stanowi swoistą ucieczkę organów od weryfikacji stanowiska strony, a następnie od kontroli sądu administracyjnego. Wniosek o ponowne doręczenie postanowienia nie może stać się środkiem zastępczym służącym do procesowego kwestionowania skuteczności doręczenia dokonanego wcześniej przez organ.
Skład orzekający
Zbigniew Romała
przewodniczący
Elżbieta Rischka
członek
Irena Wesołowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących formy i zaskarżalności pism organów podatkowych, a także dopuszczalności wniosków o ponowne doręczenie jako sposobu kwestionowania skuteczności doręczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z doręczeniem pism w postępowaniu podatkowym i kwalifikacją pism organów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowej kwestii proceduralnej w prawie podatkowym – jak prawidłowo doręczać pisma i jakie są konsekwencje wadliwego doręczenia. Pokazuje, jak sądy administracyjne interpretują przepisy Ordynacji podatkowej w kontekście ochrony praw strony.
“Wadliwe doręczenie pisma podatkowego? Sąd wyjaśnia, czy można żądać ponownego doręczenia.”
Dane finansowe
WPS: 597 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Gd 1047/24 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2025-03-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-12-30 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Elżbieta Rischka Irena Wesołowska /sprawozdawca/ Zbigniew Romała /przewodniczący/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2383 art. 212, art. 219 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 26 marca 2025 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 21 października 2024 r., nr 2201-IEW.4250.10.2024 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z 21 października 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor Izby"), na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 i § 2 w zw. z art. 216 i art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.) dalej: "O.p.", stwierdził niedopuszczalność zażalenia złożonego przez E. sp. z o. o. z siedzibą w G. (dalej: "Skarżąca", "Spółka"). W uzasadnieniu postanowienia wskazano następujący stan faktyczny: Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni (dalej: "Naczelnik", "organ I instancji") decyzją z 15 lipca 2024 r. określił Spółce wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych z tytułu wypłacanej dywidendy na rzecz innego podmiotu oraz orzekł o odpowiedzialności podatkowej Spółki jako płatnika z tytułu niepobranego i niewpłaconego w terminie płatności zryczałtowanego podatku od osób prawnych za maj 2017 r. W tym samym dniu zostało wydane postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności tej decyzji. Przesyłka zawierająca decyzję oraz postanowienie została doręczona pełnomocnikowi Spółki "papierowo" w dniu 15 lipca 2024 r. Pełnomocnik Spółki pismem z 15 lipca 2024 r. wniósł o doręczenie postanowienia z 15 lipca 2024 r., powołując się na art. 144 § 5 O.p. w związku z art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, zgodnie z którymi pełnomocnikom profesjonalnym będącym adwokatem, radcą prawnym, lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej pisma są doręczane za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego, czyli odmiennie niż pozostałym osobom. Zdaniem pełnomocnika, działanie Naczelnika, polegające na doręczeniu "papierowej" przesyłki z 15 lipca 2024 r. jest wadliwe i nie wywołało skutków związanych z prawidłowym doręczeniem decyzji, w tym nie otworzyło terminu do wniesienia środka odwoławczego. W odpowiedzi na wskazany wniosek Naczelnik Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku pismem z 24 lipca 2024 r. poinformował pełnomocnika, że doręczenie postanowienia z 15 lipca 2024 r. nastąpiło w trybie art. 144 § 1c pkt 2 O.p. w zw. z art. 144 § 1d tej ustawy. Następnie pełnomocnik złożył pismo zatytułowane "zażalenie" na wskazane powyżej pismo Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z 24 lipca 2024 r., Pełnomocnik podał, że rozstrzygnięcie organu należy uznać za postanowienie o odmowie doręczenia przesyłki. W ocenie Spółki rozstrzygnięcie zawiera wszystkie istotne elementy postanowienia, określone w art. 217 § 1 i § 2 O.p. W rozstrzygnięciu brak jedynie pouczenia, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, jednak zdaniem Spółki ten brak nie przesądza w żaden sposób o jego kwalifikacji. Zdaniem Spółki błędna kwalifikacja przez Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni pisma z 24 lipca 2024 r. jedynie jako pisma informującego, a nie postanowienia, doprowadziła do błędnego uznania, że Skarżącej nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. Jednakże brak pouczenia o środkach odwoławczych nie może z woli ustawodawcy szkodzić Spółce. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku po rozpatrzeniu zażalenia, zaskarżonym postanowieniem z 21 października 2024 r. stwierdził jego niedopuszczalność. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że pismo z 24 lipca 2024 r. było pismem o charakterze informacyjnym, w którym organ odniósł się do wątpliwości Spółki dotyczących doręczenia decyzji Naczelnika wraz z postanowieniem Naczelnika z 15 lipca 2024 r. Pismo to nie jest decyzją ani postanowieniem wydanym w postępowaniu podatkowym, gdyż akty te są wydawane tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej. Do takich przypadków nie należy pismo organu wyjaśniające wątpliwości związane z doręczeniem pism. W konsekwencji na takie pismo nie przysługuje zażalenie ani żaden środek zaskarżenia. Jednocześnie Dyrektor zauważył, że kwestia prawidłowości doręczenia decyzji Naczelnika z 15 lipca 2024 r. wraz z postanowieniem o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności będzie przedmiotem oceny w toku prowadzonego postępowania odwoławczego. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Strona zarzuciła naruszenie: 1) art. 127 w zw. z art. 233 § 1 w zw. z art. 235 w zw. z art. 236 § 1 w zw. z art. 239 w zw. art. 144b § la oraz § 2 w zw. z art. 144 § 1c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. O.p., poprzez pozbawienie Skarżącej prawa do poddania rozstrzygnięcia Organu I instancji kontroli instancyjnej, a w konsekwencji - do rozpoznania sprawy przez Organ odwoławczy w sytuacji, gdy przedmiotem sprawy jest błędnie uznanie, iż doręczony na adres zamieszkania pełnomocnika wydruk postanowienia Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z 15 lipca 2024 r. znak sprawy. 2271-SEW.4250.1.2024 UNP. 2271¬24-028723 o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej zawierał wszystkie wymagane przepisami prawa elementy, tj. wydruku pisma utrwalonego w formie elektronicznej; 2) art. 127 w zw. z art. 233 § 1 w zw. z art. 235 w zw. z art. 236 § 1 w zw. z art. 239 w zw. z art. 164 § 5 Ordynacja podatkowa, poprzez pozbawienie Skarżącej prawa do poddania rozstrzygnięcia Organu I instancji kontroli instancyjnej, a w konsekwencji - do rozpoznania sprawy przez Organ odwoławczy w sytuacji, gdy przedmiotem sprawy jest odmowa prawidłowego doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności wadliwe doręczonego; 3) art. 144 § 1 a i § 1c w zw. z art. 144 § 5 w zw. z art. art. 122 w zw. z art. 127 w zw. z art. 233 § 1 w zw. z art. 235 i art. 239 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż prawo żądania przez Stronę naprawienia wadliwie doręczonego postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności jest ograniczone do rozpatrzenia w trybie odwoławczym od decyzji wymiarowej, w sytuacji gdy nieprawidłowe doręczenie powoduje, iż termin na wniesienie środka zaskarżenia nie biegnie, a złożenie odwołania jest niedopuszczalne, ponieważ dany akt administracyjny w świetle prawa nie istnieje; 4) art.216 w zw. z art.217§1 i §2 w zw. z art.219 w zw. z art. 121 w zw. z art. 233§1 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej, poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu rozstrzygnięcia Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku wydanego 26 lipca 2024 r. nr 2271-SEW4250.1.2024 za pismo mające charakter informacyjno- wyjaśniający, podczas gdy zawierało ono minimum elementów niezbędnych do uznania, iż jest to postanowienie o odmowie doręczenia pełnomocnikowi profesjonalnemu w trybie art. 144 § 5 Ordynacji podatkowej postanowienia Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności z 15 lipca 2024 r. nr 2271-SEW4350.1.2024, a tym samym podlegało ono kontroli instancyjnej w drodze zażalenia na postanowienie; 5) art. 214 w zw. z art. 219 w zw. z art. 233 § 1 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej poprzez brak w wydanym przez Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z 24 lipca 2024 r. nr 2271-SEW4250.1.2024 rozstrzygnięciu pouczenia nie może szkodzić Stronie. Szkodą Skarżącej w niniejszej sprawie było zamknięcie jej prawa do poddania postanowienia kontroli instancyjnej; 6) art. 233 § 1 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie mają zastosowania przywołane przepisy, czego przejawem jest błędnie zakreślenie przez Organ odwoławczy granic rozpatrywanej sprawy; 7) art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w konsekwencji uznanie, że zażalenie wniesione przez Skarżącą jest niedopuszczalne; 8) art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez zignorowanie przewidzianej w przywołanym przepisie zasady zaufania, zgodnie z którą organy podatkowe prowadzą postępowanie podatkowe w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w druku pełnomocnictwa PPS-1 doradca podatkowy reprezentujący Skarżącą podał w rubryce 47 adres elektroniczny, umożliwiający doręczenie decyzji. Tym samym brak było podstaw do kierowania korespondencji na adres zamieszkania pełnomocnika, który nie jest adresem wskazanym w pełnomocnictwie do załatwiania sprawy i na który nie ma podstaw do doręczania decyzji organu. Wobec wadliwego doręczenia postanowienia pod adresem zamieszkania pełnomocnika, powtórzenie tej czynności jest konieczne. Nie doszło bowiem do skutecznego doręczenia postanowienia organu I instancji pełnomocnikowi. Oznacza to, że postanowienie organu I instancji jako niedoręczone skutecznie w formie dokumentu elektronicznego nie weszło do obrotu prawnego. Skarżąca, powołując się na konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności podkreśliła, że wniosła zażalenie na pismo organu I instancji, gdyż nie ma innego trybu dochodzenia swoich praw. Niedostrzeżenie przez organ odwoławczy opisanych przez Skarżącą powyżej nieprawidłowości w braku prawidłowego doręczenia postanowienia przez organ I instancji świadczy o co najmniej niedbałym przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, które sprowadzało się do bezrefleksyjnego uznania, że wydane rozstrzygnięcie nie stanowi postanowienia. Ponadto, stanowisko organu odwoławczego jest błędne, albowiem rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z 24 lipca 2024 r., zawiera minimum elementów, jakie powinno zawierać postanowienie i tym samym należy uznać je za postanowienie, na które służy zażalenie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Ocenie Sądu w niniejszej sprawie podlegała prawidłowość rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia, a więc czy organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że pismo organu I instancji z 24 lipca 2024 r. nie było postanowieniem, na które przysługuje w świetle Ordynacji podatkowej zażalenie. Zgodnie z treścią art. 216 § 1 O.p. w toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia. Postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej (art. 216 § 2 O.p.). Jednocześnie w myśl art. 239 § 1 O.p. na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Z kolei w myśl art. 219 O.p. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 208, 210 § 2a i § 3-5 oraz art. 211-215, a do postanowień, na które przysługuje zażalenie, oraz postanowień, o których mowa w art. 228 § 1, stosuje się również art. 240-249 oraz art. 252, z tym że zamiast decyzji, o których mowa w art. 243 § 3, art. 245 § 1 i art. 248 § 3, wydaje się postanowienie. Określone pismo może zostać uznane za akt administracyjny pod warunkiem zamieszczenia w nim podstawowych elementów konstrukcyjnych pozwalających traktować go jako akt administracyjny w znaczeniu materialnym zgodnie z art. 217 § 1 O.p., tj. oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania lub, jeżeli postanowienie wydane zostało w formie dokumentu elektronicznego, powinno być opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalona jest zasada, że brak niektórych elementów w akcie nie pozbawia go charakteru decyzji, czy też postanowienia, jeżeli zawiera co najmniej oznaczenie organu, oznaczenie strony, rozstrzygnięcie sprawy oraz podpis osoby upoważnionej do jej wydania. O uznaniu pisma za postanowienie przesądza bowiem jego treść, a nie forma, a warunkiem takiego uznania jest posiadanie przez akt minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania danego aktu jako postanowienia (por. wyrok NSA z 20 lipca 1981 r., sygn. akt SA 1163/81, OSPiKA 1982/9-10, poz. 169). W okolicznościach kontrolowanej sprawy pismo Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z 24 lipca 2024 r. stanowi w istocie postanowienie. W treści pisma Sąd dopatrzył się, oprócz wyżej wymienionych niezbędnych elementów postanowienia, zasadniczego elementu konstrukcyjnego aktu administracyjnego (postanowienia), za które należy uznać władcze oświadczenie woli organu zorientowane na rozstrzygnięcie w sprawie odmowy dopuszczalności wszczęcia na wniosek Strony postępowania w przedmiocie ponownego doręczenia postanowienia. W konsekwencji powyższego uznać należy, że istniał przedmiot zaskarżenia i czynił zażalenie dopuszczalnym. Bez wątpienia brak oznaczenia pisma jako postanowienia oraz brak pouczenia, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie nie uniemożliwia zakwalifikowania go jako postanowienia, gdyż pisma zawierające rozstrzygnięcie w sprawie załatwianej w drodze postanowienia są postanowieniami, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w Ordynacji podatkowej, jeżeli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako postanowienie. Wskazać należy, że w przypadku wniesienia żądania wszczęcia postępowania administracyjnego zachodzi obowiązek organu jego załatwienia albo przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, albo przez nadanie sprawie biegu i następnie jej zakończenia. Nawet w przypadku ustalenia, że istnieją inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające jego wszczęcie, organ winien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (w niniejszej sprawie w przedmiocie ponownego doręczenia decyzji). Odmowy wszczęcia postępowania nie można domniemywać, a konieczność uzasadnienia przez organ wydanego rozstrzygnięcia otwiera możliwość skutecznego zakwestionowania odmowy wszczęcia postępowania (por. postanowienie NSA z 3 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 847/14). Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ przyjmuje, że wniosek o wszczęcie postępowania zostaje załatwiony pismem informującym. Takie postępowanie stanowi swoistą ucieczkę organów od weryfikacji stanowiska strony, a następnie od kontroli sądu administracyjnego. Nie budzi żadnych wątpliwości Sądu, że przepisy ustawy Ordynacja podatkowa nie przewidują możliwości prowadzenia postępowania w sprawie powtórnego doręczenia decyzji podatkowej. Brak było zatem podstawy prawnej do rozpatrzenia treści żądania wskazanego we wniosku Strony, gdyż żaden przepis Ordynacji podatkowej nie przewiduje możliwości wszczęcie kolejnego postępowania, w sytuacji gdy strona uważa, że doręczenie dokonane w postępowaniu podatkowym jest nieskuteczne. Jak wprost wynika z art. 212 O.p. wydana decyzja wiąże organ w chwili jej doręczenia, przy czym data skutecznego doręczenia decyzji nie może być dowolnie określana przez organ ani przez stronę. Doręczenie decyzji w toku postępowania podatkowego może nastąpić tylko raz, a skutki procesowe ustawa Ordynacja podatkowa łączy z doręczeniem w formie prawem przewidzianej. Co przy tym szczególnie istotne, kontrola skuteczności doręczenia decyzji (postanowienia) wydanej w postępowaniu zwyczajnym następuje zawsze po skorzystaniu przez stronę z przysługujących jej środków zaskarżenia decyzji, na przykład poprzez wniesienie odwołania od decyzji wydanej przez organ I instancji, czy też złożenie wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Kontrola ta następuje również w przypadku uruchomienia któregokolwiek z trybów nadzwyczajnych służących wzruszeniu decyzji ostatecznej pozostającej w obrocie prawnym. Doręczenie decyzji w postępowaniu podatkowym, nie pozostaje więc poza kontrolą instancyjną, jak i sądowoadministracyjną, ale kontrola ta może przebiegać tylko w trybie przewidzianym w przepisach Ordynacji podatkowej i związana jest ściśle z postępowaniem podatkowym, w którym doręczenie nastąpiło. Jest to pierwszy i zasadniczy element kontroli instancyjnej decyzji podatkowych, którą może uruchomić Strona korzystając ze środków zaskarżenia decyzji, ale nie wtedy, gdy domaga się ponownego doręczenia decyzji, kwestionując skuteczność doręczenia dokonanego w postępowaniu podatkowym, tak jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Brak takiej normy prawnej stanowi niewątpliwie inną przyczynę, z powodu wystąpienia, której postępowania w tym zakresie nie mogło być wszczęte, a organ podatkowy I instancji zobligowany był do wydania postanowienia na podstawie art. 165a O.p. Ponadto, zasadą jest doręczenie każdej decyzji z urzędu (a nie na wniosek Strony). W obliczu nieznanego procedurze podatkowej wniosku o doręczenie decyzji, organy podatkowe nie były zobowiązane ustalać stanu faktycznego w zakresie prawidłowości "pierwszego" doręczenia (por. wyrok NSA z 14 lutego 2023 r., sygn. akt II FSK 1732/20). Właściwą drogą procesową do kwestionowania prawidłowości doręczenia decyzji jest odwołanie (z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania) od ewentualnego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Trudno sobie też wyobrazić, iż organ podatkowy wydający i doręczający własną decyzje, sam decydowałby, wbrew regulacji art. 212 O.p., o swoim związaniu wydanym i doręczonym rozstrzygnięciem, w ramach własnej decyzji stwierdzającej prawidłowość lub nieprawidłowość (skuteczność) dokonanego przez siebie jego doręczenia. Poczynione uwagi mają, z mocy art. 219 O.p. odpowiednie zastosowanie do wydawanych w toku postępowania postanowień, na które przysługuje zażalenie. Strona, kwestionując skuteczność doręczenia dokonanego w postępowaniu podatkowym, wystąpiła o doręczenie postanowienia organu I instancji uzasadniając wniosek nieskutecznym doręczeniem postanowienia na adres pełnomocnika, z pominięciem doręczenia elektronicznego. Analiza prawidłowości doręczenia dokonanego przez organ podatkowy, która jest głównym zarzutem skargi, leży poza zakresem sprawy wyznaczonej żądaniem Strony. Skoro bowiem brak było podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie doręczenia postanowienia, to tym bardziej brak było podstaw do czynienia na tym etapie sprawy jakichkolwiek wiążących ocen merytorycznych, co do samej skuteczności bądź nieskuteczności dokonanego już uprzednio doręczenia postanowienia. Wniosek o ponowne doręczenie postanowienia nie może stać się środkiem zastępczym służącym do procesowego kwestionowania skuteczności doręczenia dokonanego wcześniej przez organ. Rozpatrując żądanie doręczenia postanowienia organ podatkowy, nie mógł naruszyć przepisów regulujących doręczenie pism pełnomocnikowi. Reasumując, w ustalonym w sprawie stanie faktycznym i obwiązującym stanie prawnym nie sposób doszukiwać się normy prawnej, w oparciu o którą organ I instancji mógłby wszcząć i następnie prowadzić postępowanie z wniosku Strony o doręczenie własnego postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji wymiarowej. W pełni zatem zasadne było rozstrzygnięcie organu w oparciu o art. 165a § 1 O.p. (por. wyrok WSA w Krakowie z 15 stycznia 2025 r., sygn. akr II SA/Kr 1547/24, wyrok WSA w Opolu z 6 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Op 39/22). Rozpoznając ponownie sprawę Dyrektor Izby uzna pismo Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z 24 lipca 2024 r. jako postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania i rozpozna je merytorycznie, uwzględniając powyższy wywód Sądu w przedmiocie dopuszczalności wszczęcia postępowania w przedmiocie ponownego doręczenia decyzji. Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. z uwzględnieniem uiszczonego przez Skarżącą wpisu w kwocie 100 zł (punkt 2 wyroku). Wszystkie powołane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI