I SA/Gd 1046/16

I SA/Gd 1046/16 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2016-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Ewa Wojtynowska
Irena Wesołowska /sprawozdawca/
Krzysztof Przasnyski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 599
art. 59
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2016 r. sprawy ze skargi G. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wszczął postępowanie egzekucyjne na wniosek oraz na podstawie wystawionego w dniu 06.10.2014 r. przez wierzyciela Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na zobowiązanego H. C. oraz jego małżonkę - odpowiadającą majątkiem wspólnym – G. C., tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący nienależnie pobrane płatności ONW w wysokości 59.174.59 zł.
W celu realizacji ww. tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny, na podstawie zawiadomienia z dnia 26.11.2014 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w "A" S.A. ("B").
Odpisy ww. dokumentów doręczono zarówno H. C., jak i G. C. za pośrednictwem poczty w dniu 11.12.2014 r.
Oddzielnymi pismami z dnia 18.12.2014 r., a więc terminie ustawowo skutecznym, H. C. i G. C. wnieśli zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego. G. C. wniosła także o umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względów formalnych oraz merytorycznych.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], postanowieniem z dnia 17 grudnia 2015 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599, dalej jako: u.p.e.a.). Postanowienie to doręczył H. C..
Postanowieniem z dnia 1 marca 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił powyższe postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wskazał przy tym, że z akt sprawy nie wynika, aby organ egzekucyjny wydał jakiekolwiek postanowienie w przedmiocie wniosku G. C. o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], postanowieniem z dnia 4 maja 2016 r., umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wniosku G. C. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wskazując, że małżonek, który nie jest zobowiązanym nie posiada takich samych uprawnień w postępowaniu egzekucyjnym, jak małżonek posiadający status zobowiązanego.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 czerwca 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...], po rozpatrzeniu złożonego zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 4 maja 2016 r. umarzające postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku skierowania egzekucji do majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, tytuł wykonawczy wystawiony winien być na oboje małżonków, stosownie do art. 27c) u.p.e.a., który wyraźnie różnicuje zobowiązanego i jego małżonka, traktując tylko jednego z małżonków jako zobowiązanego, co oznacza, że wymieniony przepis ma zastosowanie właśnie wtedy, gdy tylko jeden z małżonków jest zobowiązanym w rozumieniu u.p.e.a., a drugi takiego statusu nie ma, a jedynie zachodzi podstawa do prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka. Powyższe nie oznacza, że małżonek niebędący zobowiązanym, przy odróżnieniu przez ustawodawcę jego statusu od statusu zobowiązanego, ma takie same uprawnienia w postępowaniu egzekucyjnym jak małżonek, będący zobowiązanym. Przepisy u.p.e.a. nie dają bowiem podstaw do przyjęcia, iż ustawa ta posługuje się pojęciem zobowiązanego w dwóch różnych znaczeniach - materialnym i formalnym. Jak wskazano wyżej, zakres pojęcia "zobowiązany" został określony w definicji legalnej i w każdym przypadku użycia tego wyrazu w przepisach tej ustawy i w przepisach wykonawczych do niej należy pojęcie to rozumieć jednakowo.
Konkludując, jeżeli małżonek zobowiązanego ponosi tylko odpowiedzialność majątkiem wspólnym za cudze zobowiązanie, to nie można mu przyznać uprawnień do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 4 u.p.e.a., ponieważ uprawnienia te przysługują wyłącznie zobowiązanemu.
Dyrektor nie podzielił zarzutu jakoby zaskarżone postanowienie zostało wydane przedwcześnie z uwagi na wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie organu z dnia 1 marca 2016 r., gdyż wskazane postanowienie stało się ostateczne w administracyjnym toku instancji i podlegało wykonaniu, dlatego Naczelnik Urzędu Skarbowego obowiązany był rozpoznać wniosek G. C. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, co uczynił zaskarżonym postanowieniem z dnia 18.04.2016 r.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], albo o uchylenie postanowień wydanych przez organy obu instancji.
Zdaniem skarżącej wydanie zaskarżonych postanowień było przedwczesne, albowiem na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 marca 2016 r. uchylające postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17 grudnia 2015 r. została wniesiona skarga do Sądu. Nadto, zdaniem skarżącej organy wbrew prawu odmówiły jej prawa strony.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej "p.p.s.a.").
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na uwadze powyższe kryterium, w ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
W niniejszej sprawie zaskarżone zostało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego – Naczelnika Urzędu Skarbowego - umarzające postępowanie przed organem pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe. Organy uznały, że skarżąca nie posiada legitymacji do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, ponieważ zobowiązanym do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia 06.10.2014 r. wystawionym w oparciu o decyzję Prezesa ARiMR z dnia 22.02.2011 r. jest H. C..
Zdaniem Sądu stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej jest prawidłowe, a zaskarżone postanowienie jest zgodne z przepisami prawa.
Jak wynika z definicji pojęcia "zobowiązany" zawartej w art. 1a pkt 20 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o zobowiązanym - rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają.
Z przytoczonego przepisu w sposób bezsprzeczny wynika, iż zobowiązanym jest osoba, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zastrzec należy, że wobec zdefiniowania na gruncie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pojęcia "zobowiązany", przepisy tej ustawy, w których pojęcie to występuje należy interpretować z uwzględnieniem przypisanego temu pojęciu znaczenia.
W niniejszej sprawie obowiązku o charakterze pieniężnym nie wykonał H. C., małżonek skarżącej. Obowiązek ten wynikał z decyzji Prezesa ARiMR z dnia 22.02.2011 r., której adresatem był wyłącznie małżonek skarżącej. Zatem zobowiązanym w rozumieniu omawianego przepisu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. jest H. C.. Przymiotu tego nie posiada skarżąca, zaś jej odpowiedzialność za zobowiązania małżonka wynika z art. 29 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613) w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438).
Zgodnie z regulacją zawartą w tym przepisie, w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Celem pełnej czytelności przytoczonego przepisy wskazać trzeba, że art. 26 O.p. stanowi, iż podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki. Zatem jak trafnie zauważył Dyrektor Izby Skarbowej, odpowiedzialność małżonka za dług podatnika wynika wprost z przepisu prawa i ograniczona jest wyłącznie do majątku wspólnego małżonków. Małżonek podatnika nie staje się jednak mocą art. 29 § 1 O.p. zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a.
Słusznie też organ odwoławczy zwrócił uwagę na regulację zawartą w art. 27c u.p.e.a., zgodnie z którą, jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków. Przepis ten wyraźnie różnicuje zobowiązanego i jego małżonka, traktując tylko jedno z nich jako zobowiązanego.
Zastrzec jednak należy, iż wynikający z art. 27c u.p.e.a. obowiązek wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków w przypadku kierowania egzekucji obowiązków ciążących na jednym z nich do majątku wspólnego nie oznacza, iż małżonek niebędący zobowiązanym, przy wyraźnym odróżnieniu jego statusu od statusu zobowiązanego przez ustawodawcę (co wywiedziono wyżej) ma takie same uprawnienia w postępowaniu egzekucyjnym jak małżonek, będący zobowiązanym. W tym względzie powtórzyć można pogląd wyrażony w przywołany w zaskarżonym postanowieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 2100/08, jako że Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni go podziela, iż przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie dają podstaw do przyjęcia, że ustawa ta posługuje się pojęciem zobowiązanego w dwóch różnych znaczeniach – materialnym i formalnym (wynikającym z faktu wskazania konkretnego podmiotu w tytule wykonawczym). Jak wskazano wyżej, zakres pojęcia "zobowiązany" został określony w definicji legalnej, zamieszczonej w słowniczku zawartym w art. 1a pkt 20 u.p.e.a. i w każdym przypadku użycia tego wyrazu w przepisach tej ustawy i w przepisach wykonawczych do niej należy pojęcie to rozumieć jednakowo. Jeżeli zatem małżonek zobowiązanego ponosi tylko odpowiedzialność majątkiem wspólnym za cudze zobowiązanie, to tym samym nie można mu przyznać uprawnień wynikających z art. 59 § 4 u.p.e.a. do żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego, skoro uprawnienie to, jak wynika wprost z treści tego przepisu przysługuje wyłącznie zobowiązanemu. Przypomnieć wypada, że na podstawie art. 59 § 4 u.p.e.a. postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązango.
Nie jest również zasadny zarzut jakoby zaskarżone postanowienie zostało wydane przedwcześnie z uwagi na wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku na ww. postanowienie organu, gdyż wskazane postanowienie stało się ostateczne w administracyjnym toku instancji i podlegało wykonaniu, dlatego Naczelnik Urzędu Skarbowego obowiązany był ponownie rozpoznać sprawę i wydać rozstrzygnięcie.
Marginalnie Sąd zauważa, że skarga G. i H. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 marca 2016 r., została odrzucona postanowieniem tut. Sądu z dnia 13 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 528/16 (prawomocne od 12 sierpnia 2016 r.).
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.