I SA/Gd 1020/23

I SA/Gd 1020/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka
Marek Kraus
Sławomir Kozik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
III FSK 188/25 - Wyrok NSA z 2025-09-12
III FZ 146/24 - Postanowienie NSA z 2024-06-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 282 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik /spr./, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Joanna Mierzejewska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 października 2024 r. sprawy ze skargi B.J. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 205/23 dotyczącego decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 18 sierpnia 2022 r., Nr SKO.410.141.2022 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2020 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Pismem z dnia 19 stycznia 2023 r. B. J. (dalej: Skarżąca) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku (dalej: SKO) z dnia 18 sierpnia 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy K. (dalej: Wójt Gminy) z dnia 26 kwietnia 2022 r. określającą jej wysokość zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości na 2020 r. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Gd 205/23.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 10 maja 2023 r., sygn. akt I SPP/Gd 90/23 przyznał Skarżącej prawo pomocy w sprawie I SA/Gd 205/23 r. przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W konsekwencji powyższego Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła dla Skarżącej radcę prawnego w osobie Ł.W.
W dnia 13 czerwca 2023 r. Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania sadowego. Postanowienie to doręczono ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi w dniu 27 czerwca 2024 r.
W dniu 29 czerwca 2023 r. udostępniono Pełnomocnikowi na jego wniosek akta sądowe.
W dniu 1 sierpnia 2023 r. na rozprawie stawił się pełnomocnik Skarżącej.
Wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na wyżej opisaną decyzję.
Pełnomocnik Skarżącej w piśmie z dnia 2 sierpnia 2023 r. zwrócił się o sporządzenie i doręczeniu mu uzasadnienia ww. wyroku.
Skarżąca w piśmie z dnia 4 sierpnia 2023 r. zwróciła się o wydanie elektronicznej kopii akt, przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia z dnia 13 czerwca 2023 r. oraz o sporządzenie uzasadnienia tego postanowienia.
Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2023 r. Sąd przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy.
W sprawie sporządzono uzasadnienie wyroku, z którego wynika, że Sąd zaaprobował stanowisko organów podatkowych w zakresie opodatkowania nieruchomości położonej w K. W świetle poczynionych przez organy ustaleń Sąd wskazał, że nieruchomość z uwagi na stan jej utrzymania, nie mogła korzystać ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od nieruchomości przewidzianego w art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. Zdaniem Sądu organ prawidłowo przeprowadził podstępowanie, z którego wynikało, że zabytek nie jest właściwie utrzymywany a właściciel nie wywiązuje się z nałożonych na niego obowiązków. Sąd podzielił także ustalenia organów, poczynione w oparciu o zapisy w ewidencji gruntów i budynków, z których wynikało, że posadowiony na nieruchomości budynek ma charakter mieszkalny natomiast grunt klasyfikowany jest symbolami B i Bi, co uzasadniało opodatkowanie go według stawki właściwej dla gruntów pozostałych.
Wyrok wraz z uzasadnieniem został wysłany w dniu 6 września 2023 r. i doręczony ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi w dniu 29 września 2023 r.
W tym samym dniu do Sądu wpłynęło pismo Skarżącej z wnioskiem o przyznanie jej pełnomocnika do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz sporządzenia zażalenia na postanowienie z dnia 1 sierpnia 2023 r.
Skarżąca w piśmie tym wskazała, że r. pr. Ł. W. nie jest już jej pełnomocnikiem z uwagi na rażące niedopełnienie swoich obowiązków i narażenia jej na szkodę. Do pisma załączyła skargę o wszczęcie w stosunku do ww. pełnomocnika postępowania wyjaśniającego i dyscyplinującego oraz dowody, z których w jej ocenie wynika, że nie miała wiedzy ani po postanowieniu, ani o terminie rozprawy. Skarżąca ponadto załączyła do pisma wydruk z ewidencji gruntów i budynków. Wskazała, że w sprawie sprostowania tych danych toczy się postępowanie nadzoru geodezyjnego. W związku z oparciem postanowienia i wyroku Sądu na błędnych danych nieruchomości wniosła o uchylenie wskazanych orzeczeń i zawieszenie postępowania sądowego do czasu zakończenia postępowania geodezyjnego. Ponadto Skarżąca wniosła o niedoręczanie pełnomocnikowi żadnych dokumentów.
W piśmie z dnia 8 listopada 2023 r. Skarżąca ponownie zwróciła się o wyznaczenie dla niej pełnomocnika do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Do pisma załączono poświadczenie wypowiedzenia pełnomocnictwa.
Referendarz sądowy w dniu 16 listopada 2023 r. stwierdził, że wyrok jest prawomocny od dnia 27 października 2023 r. i zarządził zwrot akt administracyjnych.
W piśmie z dnia 21 listopada 2023 r. (nadanym 24 listopada 2023 r.) Skarżąca zawarła wniosek o wznowienie postępowania. Skarżąca wskazała, że Sąd wbrew jej żądaniu doręczył wyrok pełnomocnikowi, który nie wywiązywał się ze swoich obowiązków i nie kontaktował się z nią. Wyrok otrzymała dopiero 15 listopada 2023 r. Stanowi to świadome działanie na jej szkodę, także przez Sąd. Skarżąca podniosła, że nie została poinformowana o wydaniu w sprawie postanowień a pełnomocnik nie znał akt merytorycznych. W tej sytuacji wezwała go 1 września 2023 r. o powstrzymanie się od reprezentowania jej i zgłosiła wolę wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie Skarżącej w takim stanie faktycznym zarządzenie o doręczeniu wyroku pełnomocnikowi (i w sytuacji, gdy toczy się wobec niego postępowanie dyscyplinarne) jak i stwierdzeniu prawomocności wyroku jest bezpodstawne i stanowi rażące naruszenie prawa do sądu, ponieważ pozbawia ją możliwości realizacji prawa do pomocy prawnej.
Skarżąca wniosła o orzeczenie nieważności obu zarządzeń (zarządzenia o doręczeniu i stwierdzeniu prawomocności), doręczenie jej wszystkich postanowień Sądu oraz o skierowanie przez Sąd do OIRP pisma o wyznaczenie innego radcy prawnego.
Zdaniem Skarżącej w niniejszej sprawie zachodzi nieważność postępowania administracyjnego i sądowego z uwagi na oparcie decyzji i wyroków na błędnych danych geodezyjnych nieruchomości, gdyż nie posiada ona 3 kondygnacyjnego domu mieszkalnego ani 6. hektarowej zabudowy. W związku z powyższym wniosła o wznowienie postępowania sądowego na podstawie art. 271 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.).
Skarżąca, uzasadniając złożony wniosek wskazała, że wskutek naruszenia jej praw przez pełnomocnika i naruszenie przepisów postępowania przez niezasadną odmowę zawieszenia postępowania w sytuacji niezakończonego postępowania o sprostowanie z urzędu danych została pozbawiona możliwości działania i prawa do obrony. Sąd świadomie pozbawił ją możliwości realizacji prawa do pomocy prawnej, którą jej przyznał.
Pismem z dnia 8 grudnia 2023 r. Skarżąca zwróciła się do Sądu o wykonanie przyznanego jej prawa pomocy i skierowanie do OIRP w Gdańsku wniosku o wyznaczenie pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej oraz o wznowienie postępowania ze względu na nieważność wyroku, opartego na fałszywych danych dotyczących nieruchomości, które to dane powielił Sąd bez ich zbadania. Wniesiono także o uchylenie zarządzenia o doręczeniu wyroku pełnomocnikowi, który już nim nie był oraz uznanie doręczenia wyroku w dniu 1 grudnia 2023 r.
Skarżąca wskazała na zaistnienie przesłanki z art. 271 ust. 2 p.p.s.a., gdyż wskutek naruszeń prawa przez pełnomocnika została pozbawiona możliwości działania, z art. 273 § 1 ust. 1 p.p.s.a. ponieważ orzeczenie zostało oparte na dokumencie przerobionym – wypisie z ewidencji gruntów w zakresie oznaczenia symbolem Bi oraz z art. 273 § 2 p.p.s.a. – Sąd bowiem wiedział o wadach dokumentów a mimo tego odmówił zawieszenia postępowania, o czym Skarżąca nie została poinformowana. Ponadto w dacie wyroków nie mogła powołać się na otrzymane obecnie dokumenty z Narodowego Instytutu Dziedzictwa, postępowanie w sprawie nieprawidłowości toczy się na podstawie postanowienia Głównego Geodety Kraju, który uznał jej skargę, co do potwierdzenia niezgodności danych geodezyjnych i zasadności jej zarzutów od decyzji Wójta Gminy i SKO. Do pisma załączono aktualną informację wypis z kartoteki budynków wg stanu na dzień 2 maja 2023 r. oraz rejestru gruntów na dzień 8 grudnia 2023 r.
W piśmie z dnia 15 stycznia 2024 r. Skarżąca zawiadomiła Sąd o rezygnacji z dotychczasowego pełnomocnika w postępowaniu w I instancji.
W piśmie z dnia 31 stycznia 2024 r. OIRP poinformowała Sąd, że miejsce dotychczasowego Pełnomocnika wyznaczono radcę prawnego K. D.
W dniu 25 września 2024 r. r. pr. K. D. zwrócił się o dołączenie do akt sądowych brakujących akt administracyjnych oraz o odroczenie terminu rozprawy wyznaczonej na dzień 29 października 2024 r.
7 października 2024 r. do Sądu wpłynęły akta administracyjne w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2018-2022. O możliwości zapoznania się z nimi poinformowano telefonicznie Pełnomocnika w tym samym dniu.
W piśmie z dnia 21 października 2024 r. Pełnomocnik Skarżącej wniósł o rozstrzygnięcie o dopuszczalności wznowienia, rozpoznanie sprawy na nowo oraz przeprowadzenie dowodów z dokumentów, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu.
W uzasadnieniu pisma wskazał, że błędy pełnomocników nie powinny obciążać stron reprezentowanych z urzędu. Niedopuszczalnym jest, aby wynik udzielenia pomocy prawnej z urzędu był gorszy niż sytuacja powstała w efekcie jej nieprzyznania. W ocenie Skarżącej poprzedni pełnomocnik nie dochował należytej staranności w reprezentowaniu jej interesów. Nie złożył on w jej imieniu merytorycznego pisma procesowego. Nie poinformował także Skarżącej o terminie do wniesienia skargi kasacyjnej. Pozbawiło ją to możliwości weryfikacji prawidłowości wyroku czyniąc postępowanie sądowoadministracyjne jednoinstancyjnym.
Odnosząc się do przesłanki wznowieniowej dotyczącej późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy Pełnomocnik wskazał, że przekazana informacja ze Starostwa Powiatowego potwierdza, że w ewidencji gruntów i budynków dla działki [...] nigdy nie było kwalifikacji Bi.
Wskazano, że oświadczenia Konserwatora 6 grudnia 2021 r. i 25 sierpnia 2021 r. (będące podstawą do odmowy zastosowania zwolnienia od podatku) zawierają informacje nieprawdziwe. Z uzasadnienia postanowienia Ministra z 28 października 2021 r. wynika, że w dniu 20 maja 2021 r. Konserwator dokonał odbioru robót polegających na zabezpieczeniu zabytku. Jeśli ten sam organ zaświadcza w dokumentach, że prowadzony przez niego proces zabezpieczania zabytku został wykonany prawidłowo, a następnie wedle innych organów przedstawia selektywnie dokumenty, które nie tylko pomijają te okoliczności, ale też wskazują na okoliczności przeciwne, a także jeśli robi to w celu wykazania, że właściciel zabytku powinien utracić prawo do zwolnienia od podatku od nieruchomości, a więc zmierza do wyrządzenia szkody w wielkich rozmiarach (łączne zobowiązania podatkowe), to takie działanie jest przestępstwem z art. 231 § 1 kk albo art. 271 § 1 kk. W ocenie Skarżącej powzięcie tej okoliczności przez Sąd powinno skutkować zawiadomieniem o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.
Organ oraz WSA, a nie strona, był zobowiązany do rozstrzygnięcia sprawy w standardzie prawdy obiektywnej, natomiast stanowisko Skarżącej i jej wnioski były pomijane. Z uwagi na powyższe decyzja są wadliwe i powinny zostać uchylone.
Pełnomocnik zauważył, że nałożenie na stronę zobowiązania powinno nastąpić dopiero po wyjaśnieniu wszelkich okoliczności faktycznych. Organy poprzestały na zidentyfikowaniu wyłącznie najprostszych i wyrwanych z kontekstu okoliczności i podjęły bezrefleksyjne rozstrzygnięcia, zbieżne z interesem fiskalnym organu oraz skierowany w osobę, z którą przynajmniej część jego urzędników jest w aktywnym sporze od lat. Ograny wykazały się zaskakująco małą przenikliwością oraz otwartością na wyjaśnienie wszelkich okoliczności sprawy.
W ocenie Pełnomocnika stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób wadliwy. Błędnie zidentyfikowano nieruchomość jako oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków jako B (budynek) oraz Bi (grunt), w sytuacji gdy w rzeczywistości z ewidencji wynika jednoznacznie, że na spornej działce nie ma gruntu o oznaczeniu Bi a jest Bz. Ponadto z pisma Starostwa Powiatowego z 6 czerwca 2024 r. wynika, że na tej nieruchomości nigdy nie istniał grunt o oznaczeniu Bi. Podobnie powierzchnia, od której naliczany jest podatek dotyczący budynku została błędnie wskazana. Organ naliczył podatek za 1218 m2 a z ewidencji wynika, że obiekt ma 600 m2. Decyzja musi być zatem uchylona, gdyż jest sprzeczna z ujawnionymi w niej danymi.
Odnośnie braku zwolnienia z podatku z uwagi na nieutrzymanie zabytkowego obiektu we właściwym stanie wskazano, że Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków pismem z 6 grudnia 2021 r. wprost zaświadcza (w dokumencie urzędowym), że w 2021 r. budynek został już zabezpieczony, a więc stan z lat poprzednich został już naprawiony. Skarżąca nie była zatem zobowiązana do dodatkowego wykazywania tej okoliczności. Dla sprawy bez znaczenia pozostaje w jakim trybie i z jakiego powodu doszło do zabezpieczenia zabytku. Ważnym jest, że organ właściwy do ochrony zabytków przeprowadził proces zabezpieczenia w sposób, który byłby najwłaściwszy dla przywrócenia stanu i ochrony zabytku. W latach 2021-2022 nie można już kwestionować istnienia tego uprawnienia po stronie Skarżącej. Informacje o zabezpieczeniu zabytku zostały przekazane organowi I instancji jeszcze przed wszczęciem postępowania podatkowego.
Żaden dokument będący podstawą kwalifikacji dokonanej przez organy nie wskazuje na jakiekolwiek zaniedbania czy uchybienia w zakresie utrzymania lub konserwacji nieruchomości gruntowej. Treść decyzji podatkowych nie jest zatem oparta o jakikolwiek materiał dowodowy potwierdzający niemożliwość zastosowania opisywanego zwolnienia, ale jest wręcz sprzeczna z treścią dokumentów przedstawionych przez konserwatora.
W sprawie nie dokonano też oceny czy nieruchomość Skarżącej podlega innym zwolnieniom podatkowym, w tym art. 7 ust. 1 pkt 10 i art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zdjęcia satelitarne terenu (załącznik) jednoznacznie wskazują, że sporny teren jest zadrzewiony i zakrzewiony. Niezawieszenie postępowania przez organ do czasu wyjaśnienia rozbieżności między stanem rzeczywistym a ujawnionym w ewidencji pozbawiło Skarżącą możliwości obrony. Skarżąca dopiero po wszczęciu postępowania podatkowego została przez Starostę poinformowana o urzędowych zmianach w ewidencji jakie miały miejsce od momentu zakupu nieruchomości (pismo dot. jednej ze zmian i pismo do Geodety Powiatowego z 3 grudnia 2022 r.). Tym samym, w czasie prowadzenia postępowania nie było możliwe wyjaśnienie sytuacji. Błędy organu powstały w latach 2000 i 2009 polegały między innymi na samowolnej i bezpodstawnej zmianie ewidencji przez organ z ówczesnej kwalifikacji terenu na Bz (pismo z 17 stycznia 2024 r.). Powyższe wskazuje, że wydanie decyzji nie zostało poprzedzone ustaleniem prawdy obiektywnej. W 2000 r. teren ten był jeszcze wedle ewidencji kwalifikowany jako rolno-leśny, a organ bez podstawy faktycznej i prawnej dokonał zmiany w ewidencji oznaczając go jako Bz (o czym Skarżąca poinformowano po wszczęciu postępowania podatkowego). Kwalifikacja działki [...] jako Bz jest dodatkowo sprzeczna z ówczesnym i obecnym brzmieniem rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Nieruchomość odpowiada także całkowicie pod kategorię lasu.
Pełnomocnik podkreślił, że z uwagi na okoliczność, iż większość spraw jest w toku to nie ma możliwości przedstawienia treści prawomocnych rozstrzygnięć w ich przedmiocie.
Nie można nakładać na podatnika negatywnych konsekwencji wprowadzania przez organy zmian do ewidencji, które są niezgodne ze stanem rzeczywistym. Opieszałość organów w wyjaśnieniu sprawy czy przewlekłość postępowania nie mogą go obciążać. Pojawienie się nowych dowodów stanowi przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego. W takiej sytuacji Sąd zobowiązany jest do uchylenia zaskarżonych decyzji nawet, jeśli wydaje się, że nie będzie to miało wpływu na późniejsze postępowanie.
Pełnomocnik zwrócił uwagę na to, że Skarżąca już w postępowaniu administracyjnym zwracała uwagę na okoliczności, które z obecnej perspektywy winny być ocenione jako uzasadniające zawieszenie postępowania podatkowego. Na owym etapie Skarżąca nie wiedziała jeszcze o tym, że od momentu zakupu przez nią nieruchomości do wydania decyzji ewidencja została zmieniona z urzędu kilkukrotnie. Podkreślała jednak, że podniesione zarzuty planuje wykazać poprzez dokumenty będące przedmiotem odrębnych postępowań. Organ nie wykazał żadnego realnego zainteresowania tą częścią odwołania.
Końcowo Pełnomocnik wskazał, że z uwagi na ograniczony dostęp do dokumentów źródłowych Skarżącej; skomplikowania procedur w jakich bierze ona udział; opieszałości organów oraz ilość czasu jaki Sąd dał Pełnomocnikowi na pomoc prawną był zdecydowanie zbyt krótki dla wyjaśnienia sprawy i wynosił mniej niż trzy tygodnie. W niniejszej sprawie, organy nie wykazały ponad wszelką wątpliwość, że zapadłe decyzje są merytorycznie prawidłowe i zostały wydane w procedurze, w której dochowano wszelkich standardów i nie było żadnych naruszeń prawa Skarżącej. Z uwagi na powyższe koniecznym jest uchylenie decyzji organów obu instancji oraz nakazanie im wyjaśnienia sprawy w standardzie prawdy obiektywnej, w tym o ile to będzie celowe zawieszenie postępowania do czasu wyjaśnienia spraw związanych z treścią ewidencji zabytków. Tylko takie rozstrzygnięcie pozwoliłoby Skarżącej na wyjaśnienie sprawy oraz pozostawałoby w zgodzie z zasadą praworządności.
Do pisma załączono: kserokopię postanowienia z dnia 28 października 2021 r. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o uchyleniu postanowienia Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 21 października 2020 r. w części zobowiązania Skarżącej do wpłacenia zaliczki na poczet kosztów zastępczego wykonania; pismo z dnia 6 czerwca 2024 r. Starostwa Powiatowego, informację z ewidencji gruntów i budynków stan n dzień 3 czerwca 2022 r.; sprzeciw z dnia 17 stycznia 2024 r. do wprowadzonych zmian w danych ewidencyjnych, zawiadomienie z dnia 8 grudnia 2023 r. o wprowadzonych zamianach w danych ewidencyjnych.; pismo z dnia 3 grudnia 2022 r. kierowane do Geodety Powiatowego; zdjęcie satelitarne terenu.
W dniu 29 października 2024 r. na rozprawie Stawił się Pełnomocnik Skarżącej, który podtrzymał stwierdzenia zawarte w piśmie z dnia 21 października 2024 r. oraz zawarte w nim wnioski.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega oddaleniu.
W niniejszej sprawie Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania sądowego powołując się na przesłanki z art. 271 pkt 2, art. 273 § 1 pkt 1 i art. 273 § 2 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem.
W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 205/23 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
Stosownie do treści art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy.
Oceniając skargę z punktu widzenia wymagań wskazanych art. 279 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że w sprawie nie było podstaw do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania, ponieważ Skarżąca powołała ustawowe przesłanki wznowieniowe oraz zachowała termin do jej wniesienia.
Przechodząc do merytorycznej oceny powołanych w skardze podstaw wznowienia, wyjaśnić na wstępie trzeba, że skarga o wznowienie postępowania nie jest środkiem odwoławczym, lecz nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Skarga ta nie jest zatem środkiem umożliwiającym ponowną ocenę, w pełnym zakresie postępowania w sprawie podatku od nieruchomości, które było przedmiotem skargi w sprawie I SA/Gd 205/23. Skarga o wznowienie stanowi odstępstwo od zasady związania prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (art. 170 p.p.s.a.), dlatego zakres orzekania w sprawie zainicjowanej taką skargą jest ściśle zdeterminowany podstawami wznowienia przywołanymi w skardze.
Skarżąca wskazała na podstawę wznowieniową z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., odwołując się do dwóch przesłanek określonych w tym przepisie, mianowicie braku należytej reprezentacji oraz pozbawienia strony możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa.
Zgodnie z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
Dokonując oceny, czy w postępowaniu zakończonym wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2023 r. zaistniała podstawa wznowienia związana z pozbawieniem strony możliwości działania wskutek naruszenia przepisów prawa bądź braku należytej reprezentacji przypomnieć należy, że w postępowaniu tym Skarżąca była reprezentowana przez radcę prawnego ustanowionego w ramach prawa pomocy. W postępowaniu tym strona zastępowana przez pełnomocnika została zawiadomiona o terminie rozprawy, pełnomocnik ten uczestniczył w rozprawie sądowej, wniósł o uzasadnienie zapadłego na niej wyroku i takowe otrzymał. Powyższe okoliczności wskazują na to, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające wznowienie zakończonego postępowania.
Odnosząc się do wskazanych przez Skarżącą uchybień, należy wyjaśnić, że wydanie wyroku kończy postępowanie przed WSA i dalsze zdarzenia w sprawie leżą poza zainteresowaniem Sądu w ramach postępowania wznowieniowego. To rzeczą strony i jej pełnomocnika jest skorzystanie z przysługującego środka zaskarżenia jakim jest skarga kasacyjna. Natomiast z akt sprawy wynika, że Skarżąca dopiero 2 września 2023 r. podjęła działania dla osobistego udziału w postępowaniu. Wyrok zapadł zaś 1 sierpnia 2023 r.
Należy zauważyć, że Skarżąca zwróciła się do pełnomocnika o powstrzymanie się od działań w jej sprawie. W konsekwencji skarga kasacyjna nie została sporządzona a Sąd prawomocnie odrzucił jej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Okoliczności te nie świadczą o pozbawieniu Skarżącej możliwości działania przed Sądem czy braku należytej reprezentacji. Podkreślenia wymaga, że kwestie wypowiedzenia pełnomocnictwa czy doręczeń orzeczeń incydentalnych wydawanych po wyroku nie mają znaczenia w postępowaniu wznowieniowym - odnoszącym się do orzeczenia sądu pierwszej instancji. Zostały one wydane po wydaniu orzeczenia kończącego sprawę, nie rzutują zatem na zaskarżony w postępowaniu wznowieniowym wyrok.
Kolejno odnosząc się do zarzutu zawartego w skardze z dnia 21 listopada 2023 r. dotyczącego niepowiadomienia Skarżącej o wydaniu przez Sąd postanowień, należy wskazać, że odczytując ten zarzut łącznie wcześniejszymi pismami, w tym z pismem z dnia z dnia 2 września 2023 r. zdaje się wynikać, że odnosi się on do niedoręczenia jej także postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania i braku jego uzasadnienia.
W powyższym kontekście Sąd wskazuje, że postanowienie to, jak również pisma i orzeczenia (zawiadomienie o terminie rozprawy, wyrok z uzasadnieniem) były doręczane w toku postępowania ustanowionemu w ramach prawa pomocy pełnomocnikowi, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 67 § 5 p.p.s.a. Brak jest zatem podstaw, że w tym zakresie zaistniała jedna z powołanych przesłanek z art. 271 pkt 2 p.p.s.a.
Jedynie na marginesie należy zasygnalizować, że zgodnie z art. 131 p.p.s.a. możliwość wniesienia zażalenia od postanowień odnoszących się do zawieszenia postępowania została ograniczona do orzeczeń o zawieszeniu postępowania i o odmowie podjęcia postępowania. W związku z tym od postanowienia odmawiającego zawieszenia postępowania Skarżącej nie przysługiwało zażalenie. Ponadto w myśl art. 163 § 2 p.p.s.a. sąd doręcza stronie postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym z uzasadnieniem, w sytuacji, gdy przysługuje od niego środek zaskarżenia. Z tego też względu w tym przypadku Sąd nie miał obowiązku sporządzania uzasadnienia wskazanego postanowienia ani na wniosek, ani z urzędu. W konsekwencji dywagacje Skarżącej odnoszące się do braku możliwości działania z uwagi na zaniedbania pełnomocnika są całkowicie pozbawione podstaw prawnych, co więcej nie mieszczą się w zakresie przesłanki wznowieniowej. Niewłaściwe wykonywanie obowiązków przez pełnomocnika, nawet skutkujące dla niej negatywnymi konsekwencjami, nie mieści się w zakresie przesłanek braku należytej reprezentacji, jak i pozbawienia możności działania wskutek naruszenia prawa (z art. 271 pkt 2 p.p.s.a.).
Skarżąca oparła się na zarzutach względem sposobu działania radcy prawnego. W tym względzie zarzuciła, że wyznaczony pełnomocnik – nie nawiązał z nią kontaktu, nie poinformował jej o wyznaczonej rozprawie, nie znał merytorycznie sprawy, co uniemożliwiło sporządzenie przez niego skargi kasacyjnej.
Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że nieskuteczność pełnomocnika nie oznacza, że strona nie miała należytej reprezentacji. W języku prawnym "nienależyta reprezentacja", oznacza brak umocowanie lub wadliwego umocowania osoby, która miała być pełnomocnikiem, nie zaś o braku skutecznego działania w procesie prawidłowo ustanowionego pełnomocnika (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 14/20, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl) Nie chodzi tu zatem o kwestie mniej lub bardziej starannego działania jej pełnomocnika w warstwie merytorycznej, ale o zapewnieniu mu przez Sąd możliwości pełnego uczestnictwa w postępowaniu.
W niniejszej sprawie bezsporne natomiast pozostaje, że wskazany radca prawny został prawidłowo ustanowiony pełnomocnikiem Skarżącej. Do tej funkcji został on wyznaczona przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Gdańsku na podstawie prawomocnego postanowienia referendarza sądowego. Natomiast zastrzeżenia mocodawcy co do sposobu wypełniania obowiązków przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie są przedmiotem oceny sądu administracyjnego.
Również zarzuty sformułowane o drugą z powołanych przez Skarżącą podstaw wznowienia okazały się chybione. Jak bowiem podkreśla się w orzecznictwie sądowym, niemożność działania, czyli niemożność obrony swoich praw, jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych, przy czym pozbawienie strony możliwości działania musi być skutkiem naruszenia w sprawie przepisów prawa przez sąd (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2213/17, LEX nr 2730650). Tymczasem Skarżąca naruszenie prawa, z którego wywodzi skutek w postaci pozbawienia jej możność obrony swoich praw, zarzuca nie Sądowi rozpoznającemu jej skargę w sprawie podatku od nieruchomości, lecz reprezentującemu ją w tej sprawie pełnomocnikowi. Ocena prawidłowości działania pełnomocnika ustanowionego z urzędu – jak już wyżej wskazano – nie należy natomiast do kompetencji sądu administracyjnego. Nie sposób natomiast stwierdzić naruszenia prawa przez Sąd w tym, iż Skarżąca w przedmiotowej sprawie nie została (bezpośrednio) powiadomiona o wyznaczonym terminie rozprawy, czy tez, że nie doręczono jej (osobiście) postanowienia wpadkowego. Wobec bowiem skutecznego ustanowienia dla niej w tej sprawie pełnomocnika z urzędu, Sąd wszelką korespondencję dla Skarżącej kierował, zgodnie z przepisami ustawy o postepowaniu przed sądami administracyjnymi do wyznaczonego pełnomocnika. Wypada podkreślić, że radca prawny stawił się na rozprawie i popierał skargę złożoną przez Skarżącą. Wobec tych okoliczności nie sposób uznać, że Skarżąca została pozbawiona możności działania, w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a., a tym bardziej, że została pozbawiona takiej możności wskutek naruszenia prawa przez Sąd, który orzekał w jej sprawie.
W konsekwencji zarzuty sformułowane o przesłanki nienależytej reprezentacji i pozbawienia Skarżącej możliwości działania nie znajdują żadnego oparcia w okolicznościach sprawy.
Kolejno przechodząc do przesłanki z art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a., która została przez Skarżącą sformułowana w piśmie z dnia 8 grudnia 2023 r. wskazania wymaga, że w jej ocenie orzeczenie Sądu zostało oparte fałszywych danych odnoszących się do obszaru i funkcji nieruchomości, tj. na wypisie z ewidencji gruntów, który był dokumentem przerobionym.
Zgodnie z art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a. można żądać wznowienia na tej podstawie, że: orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym.
Sąd zauważa, że sformułowane w oparciu o ww. podstawę wznowienia zarzuty odnoszą się w istocie do kwestii błędnego ustalenia przez organy podatkowe i Sąd stanu faktycznego sprawy, poprzez przyjęcie, że z ewidencji wynika, że nieruchomość oznaczona jest symbolem Bi. Tymczasem błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy nie mieści się w zakresie pojęcia dokumentu "podrobionego" lub "przerobionego". Za dokument przerobiony uznaje się taki, któremu nadano inną treść niż pierwotna, to jest wpisano na jej miejsce inną treść lub poprawiono treść istniejącą. Inaczej rzecz ujmując, treść zawarta w tym dokumencie jest zmieniona, zniekształcona (por. postanowienie NSA z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt I FSK 1010/13, LEX nr 1561109). Nie chodzi więc o błędne ustalenie przez Sąd stanu faktycznego, co miało miejsce w sprawie. W konsekwencji zaistnienie tej podstawy wznowienia nie zostało przez Skarżącą wykazane.
Przechodząc do ostatniej z powołanych przez Skarżącą podstaw wznowienia, z art. 273 § 2 p.p.s.a. należy wskazać, że jej zaistnienie upatrywano w tym, że Skarżąca informowała Sąd o toczącym się postępowaniu nadzorczym geodezyjnym w sprawie bezpodstawnych wpisów funkcji i budynku gruntu i o wadach dokumentów a mimo tego ten odmówił jej zawieszenia postępowania. Przy czym Skarżąca o nieuzasadnionych postanowieniach nie została powiadomiona.
Zgodnie do art. 273 § 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
W orzecznictwie podnosi się, że wymienione w art. 273 § 2 p.p.s.a. przesłanki należy rozumieć w ten sposób, że okoliczności i dowody, na które powołuje się strona, istniały przed zakończeniem sprawy, której dotyczy wniosek. Po drugie zostały wykryte po prawomocnym zakończeniu postępowania. Po trzecie mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a więc niezbędne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowymi a treścią prawomocnego orzeczenia sądu. Po czwarte, strona nie mogła z tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych skorzystać w poprzednim postępowaniu, ponieważ nie były one jej znane (tak NSA w wyroku z dnia 24 maja 2024 r., sygn. akt I FSK 1336/23. Lex nr 3757783).
Odnosząc się do tak rozumianej podstawy wznowienia nie można pominąć także treści art. 277 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia (...).
Trzymiesięczny termin dla skargi o wznowienie postępowania liczy się więc od dnia powzięcia wiadomości o podstawie wznowienia. W niniejszym przypadku strona wiedziała o istnieniu zapisów niezgodnych z przyjętymi w decyzji i wyroku, jeszcze przed wydaniem tych rozstrzygnięć. Skarżąca wielokrotnie składała odpisy z rejestru gruntów o klasyfikacji B i Bz, natomiast w sprawie przyjmowano błędnie Bi. Z akt sprawy wynika, że okoliczność błędnej klasyfikacji była podnoszona przez Skarżącą w toku postępowania administracyjnego i sądowego. Natomiast dokumentem, z którego wynika ta błędna klasyfikacja dysponowała ona już w czerwcu 2022 r. (vide karta 105 akt I SA/Gd 203/23), przy czym akta administracyjne zawierają tożsame informacje na dzień 26 kwietnia 2022 r. Pozostałe dokumenty pochodzą z okresu po wydaniu wyroku, są więc bez znaczenia w tym postępowaniu.
Przepis art. 273 § 2 p.p.s.a. wymaga, aby dokument czy okoliczność miała walor nowości, tj. gdy strona nie mogła z nich skorzystać w postępowaniu. Tymczasem przedstawiane dokumenty i okoliczności były znane stronie. Wiedziała ona jaka jest powierzchnia budynku i jak klasyfikowane są grunty. Informacja z ewidencji gruntów i budynków adresowana do Skarżącej pochodzi z 3 czerwca 2022 r. przy czym dokument ten jest zgodny z twierdzeniem Skarżącej zawartym w skardze o wznowienie postępowania. Wypis z kartoteki budynków pochodzi z 25 lipca 2023 r. a pozostałe dowody załączone do pisma pełnomocnika z dnia 21 października 2024 r. powstały po wydaniu wyroku. Informacja z rejestru gruntów pochodzi z 8 grudnia 2023 r. a więc po wydaniu wyroku. Złożone zatem dokumenty nie legitymują się walorem nowości.
Również okoliczności związane z utrzymaniem obiektu były znane Skarżącej, która aktywnie uczestniczyła i inicjowała postępowania administracyjne z tym związane. Oczywiste jest również, że wiedziała o remoncie dachu, do którego była zobowiązana, a który zastępczo musiał dokonać organ.
Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie zaistniała, żadna z powołanych przez Skarżącą podstaw wznowienia postępowania. Sformułowane w skardze zarzuty okazały się bezzasadne.
W konsekwencji Sąd rozpoznając sprawę w granicach wyznaczonych w art. 282 § 1 p.p.s.a. działając na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. oddalił skargę o wznowienie postępowania.