III SA/Wa 1169/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-05-06
NSApodatkoweWysokawsa
VATwznowienie postępowaniaTSUEprawo do obronydowodypostępowanie podatkowedecyzja ostatecznakontrola skarbowaOrdynacja podatkowa

WSA w Warszawie oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora IAS odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji VAT, uznając, że wyrok TSUE nie stanowił podstawy do wznowienia postępowania, a nowe dowody nie spełniały wymogów formalnych.

Spółka S. sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji dotyczącej podatku VAT za kwiecień 2013 r. Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania, powołując się na wyrok TSUE C-189/18 oraz nowe dowody. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że wyrok TSUE nie miał charakteru precedensowego i nie wpływał na treść ostatecznej decyzji, a nowe dowody nie spełniały wymogów formalnych określonych w Ordynacji podatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę S. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji określającej kwotę podatku VAT do zapłaty za kwiecień 2013 r. Spółka wniosła o wznowienie postępowania, opierając się na art. 240 § 1 pkt 5 i 11 Ordynacji podatkowej, w tym na wyroku TSUE C-189/18 oraz na rzekomo nowych dowodach. Sąd oddalił skargę, uznając, że wyrok TSUE nie miał charakteru precedensowego i nie wymuszał odmiennego rozstrzygnięcia, a ponadto organy podatkowe zapewniły stronie dostęp do materiałów dowodowych. Odnosząc się do przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała istnienia nowych okoliczności faktycznych lub dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, a nie były znane organowi. Sąd podkreślił, że decyzja ostateczna była już czterokrotnie przedmiotem kontroli sądowej, a skarżąca w istocie oczekiwała ponownego, całościowego rozpoznania sprawy, co jest niedopuszczalne w postępowaniu wznowieniowym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wyrok TSUE może stanowić podstawę wznowienia postępowania tylko wtedy, gdy ma istotny wpływ na treść decyzji, wymuszając odmienne rozstrzygnięcie, a nie gdy jedynie kontynuuje utrwalone już orzecznictwo lub nie wpływa na wynik sprawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wyrok TSUE C-189/18 nie miał charakteru precedensowego, a jedynie potwierdzał wcześniejsze stanowisko Trybunału w zakresie prawa do obrony i dostępu do akt. Ponieważ nie wymuszał on odmiennego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej, nie mógł stanowić podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 O.p.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

O.p. art. 240 § 1

Ordynacja podatkowa

Wznawia się postępowanie, jeżeli orzeczenie TSUE ma wpływ na treść decyzji (pkt 11) lub gdy wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi (pkt 5).

P.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 108 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

O.p. art. 241 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 233 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 245 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 123 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 180 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 188

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 192

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok TSUE C-189/18 nie miał charakteru precedensowego i nie wpływał na treść ostatecznej decyzji. Nowe dowody i okoliczności wskazane przez skarżącą nie spełniały wymogów formalnych art. 240 § 1 pkt 5 O.p., ponieważ powstały po wydaniu decyzji ostatecznej. Organy podatkowe zapewniły skarżącej dostęp do materiałów dowodowych, na których opierały swoje rozstrzygnięcia.

Odrzucone argumenty

Wyrok TSUE C-189/18 stanowił podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 O.p. Istniały nowe dowody i okoliczności faktyczne, które powinny były zostać uwzględnione w postępowaniu wznowieniowym na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Organ podatkowy naruszył przepisy proceduralne, odmawiając włączenia do akt sprawy dokumentów i nieprzeprowadzając postępowania dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

przedmiotem postępowania wznowieniowego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności wpływ orzeczenia TSUE na decyzję podatkową - w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 11 O.p.- zachodzi wówczas, gdy orzeczenie to oddziałuje na nią w sposób na tyle istotny, że wymusza odmienne rozstrzygnięcie sprawy podatkowej od przyjętego w decyzji ostatecznej orzeczenie TSUE powinno być orzeczeniem precedensowym, w sposób nowatorski zmieniającym dotychczasową wykładnię przepisów prawa unijnego nie budzi wątpliwości, że w wyroku [...] TSUE w sposób tożsamy interpretuje tę zasadę w kontekście dostępu strony do akt sprawy, tak więc orzeczenie to nie wykazuje waloru precedensowego w tej kwestii nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody powinny istnieć w dniu wydania decyzji; nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie mogą być znane organowi, który wydał decyzję

Skład orzekający

Alojzy Skrodzki

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Owsiak

sędzia

Radosław Teresiak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania podatkowego na podstawie wyroku TSUE (art. 240 § 1 pkt 11 O.p.) oraz znaczenia nowych dowodów (art. 240 § 1 pkt 5 O.p.). Wyjaśnienie zakresu prawa do obrony w kontekście dostępu do akt postępowań wobec kontrahentów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania podatkowego. Interpretacja wyroku TSUE może być stosowana w podobnych sprawach dotyczących prawa do obrony i korzystania z materiałów dowodowych z innych postępowań.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu podatkowym, takich jak wznowienie postępowania i interpretacja orzecznictwa TSUE. Pokazuje, jak sądy podchodzą do prób ponownego otwarcia zakończonych spraw podatkowych.

Czy wyrok TSUE zawsze otwiera drzwi do wznowienia sprawy podatkowej? Sąd wyjaśnia kluczowe przesłanki.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 1169/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-05-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Alojzy Skrodzki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 1799/22 - Wyrok NSA z 2025-11-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Owsiak, sędzia WSA Radosław Teresiak, Protokolant sekretarz sądowy Cezary Ciwiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej określającej kwotę różnicy podatku oraz kwoty podatku do zapłaty w podatku od towarów i usług za kwiecień 2013 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy wydaną wobec S. sp. z o.o. własną decyzję z [...] października 2020 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej.
Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] lipca 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z [...] kwietnia 2014 r. określającą Skarżącej za kwiecień 2013 r. kwotę zwrotu różnicy podatku od towarów i usług w wysokości 1.983 zł (w miejsce zadeklarowanej kwoty tego zwrotu w wysokości 677.849 zł) oraz podatek do zapłaty w kwocie 68.991 zł w trybie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm. – dalej: "u.p.t.u."). Decyzja ta dwukrotnie poddana została kontroli Sądu, tj. wyrokiem z 6 maja 2015 r. (III SA/Wa 3022/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Skarżącej, po czym Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 maja 2017 r. (I FSK 1673/15) wyrok ten uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wyrokiem z 6 października 2017 r. (III SA/Wa 2697/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie oddalił skargę, a stanowisko to zyskało aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 7 czerwca 2018 r. (I FSK 613/18) oddalił skargę kasacyjną.
Pismem z 15 stycznia 2020 r. Skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wspomnianą wyżej decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] lipca 2014 r. Jako podstawę prawną swojego wniosku wskazała art. 240 § 1 pkt 5 i pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: "O.p."). Powołała się m. in. na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 16 października 2019 r. w sprawie C-189/18. Skarżąca wniosła nadto o włączenie do akt sprawy i umożliwienie zapoznania się z aktami spraw dotyczących kontrahentów oraz podmiotów występujących na dalszych etapach obrotu. Dyrektor najpierw wznowił postępowanie w sprawie, a następnie decyzją z [...] października 2020 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej.
Od tej decyzji Skarżąca odwołała się.
Wydając zaskarżoną decyzję Dyrektor przypomniał, że przedmiotem postępowania wznowieniowego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 O.p. Następnie stwierdził, że Skarżąca nie wskazała w swoim wniosku (jak wymaga tego art. 240 § 1 pkt 5 O.p.) żadnych nowych dowodów, które istniały w dniu wydania rozstrzygnięcia, a nie były znane organowi, który je wydał. Zauważył, że Skarżąca powołuje się na dokumenty, które zaistniały lub mogły zaistnieć po wydaniu rozstrzygnięcia będącego przedmiotem postępowania wznowieniowego. Chodzi tu mianowicie o przywołaną przez Skarżącą decyzję z [...] grudnia 2018 r., wydaną w stosunku do Z. sp. z o.o., akta kontroli podatkowych, postępowań podatkowych, karnych skarbowych, prokuratorskich czy też wyroki sądów administracyjnych, zaistniałe po wydaniu decyzji wobec Skarżącej. Poza tym Dyrektor zwrócił uwagę, że w aktach sprawy znajdują się istniejące w dacie orzekania w postępowaniu zwykłym dokumenty dotyczące podmiotów wymienionych przez Skarżącą, w tym P.N., I. sp. z o.o., A. sp. z o.o., S. sp. z o.o., M.F., K.J., Z. sp. z o.o., D. sp. z o.o., P.W., R.G., A. s.c. Znajdują się tam również informacje pochodzące od krajowych i zagranicznych organów podatkowych, protokoły przesłuchań świadków, [..] i [...] oraz zeznania strony. Dyrektor podkreślił nadto, że przeprowadzenie wnioskowanych przez Skarżącą dowodów było zbędne. Niezasadne również było poszukiwanie dowodów, które nie istniały w dacie wydania orzeczenia, gdyż takie dowody nie spełniły wymogów wynikających z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Ustalono mianowicie, że:
- nie prowadzono wobec E. sp. z o.o. postępowań kontrolnych;
- nie prowadzono wobec Z. sp. z o.o. kontroli za kwiecień 2013 r., zaś przeprowadzone kontrole obejmowały I i II kwartał 2012 r.;
- E. sp. z o.o. od września 2013 r. nie posiadała siedziby, brak było możliwości skontaktowania się z podmiotem, umowa dotycząca wirtualnego biura wygasła z końcem września 2013 r.;
- A.K. nie posiadał obowiązku w podatku VAT, zmarł w dniu 21 kwietnia 2012 r.;
- K.B. nie dokonywała transakcji ze Skarżącą, była kontrahentem Z. sp. z o.o.
Dyrektor odniósł się następnie do przesłanki z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. i ocenił wpływ wyroku TSUE z 16 października 2019 r. w sprawie C-189/18 na treść wydanej w sprawie decyzji. Wskazał na podstawowe tezy tego wyroku i zauważył, że TSUE co do zasady nie zakwestionował możliwości korzystania z materiałów dowodowych z innych postępowań, a jedynie nałożył obowiązek zapoznania z nimi strony. W niniejszej sprawie warunek ten został spełniony. Do akt postępowania włączono bowiem materiały otrzymane od innych organów podatkowych tj. protokoły kontroli podatkowej, przesłuchania świadków itp., a Skarżąca mogła się z nimi zapoznać i ustosunkować do nich. Materiały te zostały następnie skonfrontowane z samodzielnie uzyskanym materiałem dowodowym. Organy podatkowe nie dążyły zatem wyłącznie do zachowania formalnej zgodności rozstrzygnięć dotyczących innych podmiotów. Przeciwnie organy te samodzielnie oceniały zebrane dowody.
W skardze na powyższą decyzję Skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (2007/C 3030/01, Dz. U. UE C z dnia 14 grudnia 2007 r.,
- art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 1 pkt 2 O.p. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że prawidłowo oceniony stan faktyczny i prawny nie uprawniał do takiego działania;
- art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 1 pkt 1 O.p. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że prawidłowo oceniony stan faktyczny i prawny sprawy obligował Dyrektora do uchylenia tej decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy;
- art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 192, art. 240 § 1 pkt 5 oraz pkt 11 O.p. przez odmowę włączenia do akt sprawy dokumentów stanowiących akta spraw wymienionych we wniosku o wznowienie postępowania z 15 stycznia 2020 r., a w rezultacie brak przeprowadzenia postępowania dowodowego, na podstawie którego możliwe byłoby dokonanie ustalenia, czy w sprawie wystąpiły przesłanki wznowienia.
Na tej podstawie Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;
Skarga pozbawiona jest uzasadnionych podstaw.
W niniejszej sprawie przedmiotem sporu – zakreślonym zarzutami rozpatrywanej skargi – pozostaje to, czy wydanie przez TSUE wyroku z dnia 16 października 2019 r. w sprawie C-189/18, stanowiło przesłankę wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 O.p. i w konsekwencji uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2014. w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2013 r. Ponadto skarżąca powoływała się również na drugą przesłankę wznowienia a mianowicie na art. 240 § 1 pkt 5 O.p., dowodząc, że istniały nowe dowody w sprawie, których organ nie uwzględnił.
1. Odnosząc się do pierwszej przesłanki wznowienia podkreślić należy, że w myśl art. 240 § 1 pkt 11 O.p., do którego odwoływała się strona w stawianych zarzutach, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wpływ na treść wydanej decyzji.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że wpływ orzeczenia TSUE na decyzję podatkową - w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 11 O.p.- zachodzi wówczas, gdy orzeczenie to oddziałuje na nią w sposób na tyle istotny, że wymusza odmienne rozstrzygnięcie sprawy podatkowej od przyjętego w decyzji ostatecznej. W wyroku z dnia 25 lipca 2017 r., sygn. akt I FSK 513/17 podkreślono, że w przepisie tym chodzi o taką sytuację, w której decyzja ostateczna została wydana z zastosowaniem przepisów prawa krajowego, będących implementacją do porządku krajowego norm unijnych lub bezpośrednio norm prawa unijnego, przy ich wykładni, której wadliwość wykazał TSUE w orzeczeniu wydanym już po dniu, w którym decyzja stała się ostateczna. Wadliwość ta ma być przy tym tego rodzaju, że uwzględnienie wykładni przedstawionej przez Trybunał wymusiłoby wydanie odmiennego rozstrzygnięcia. Taki pogląd został zawarty również w wyroku NSA z dnia 29 września 2016 r. w sprawie o sygn. I FSK 477/15, w którym stwierdzono, że: "(...) art. 240 § 1 pkt 11 O.p., w świetle wykładni funkcjonalnej i systemowo-wewnętrznej, należy rozumieć w ten sposób, że jego przedmiotem jest to orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości, które jako precedensowe wskazuje na wykładnię określonych norm prawa unijnego, rzutujących na praktykę stosowania przepisów krajowych, stanowiących podstawę wydania decyzji, będącej przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania". Potwierdzeniem powyższego są również tezy wskazane m.in. w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 1333/16, w którym stwierdzono, że: "(...) Orzeczenie TSUE, które ma stanowić podstawę wznowienia postępowania, powinno być orzeczeniem precedensowym, w sposób nowatorski zmieniającym dotychczasową wykładnię przepisów prawa unijnego. Chodzi zatem o takie orzeczenie, które jako pierwsze wskazuje na konieczność innej wykładni, a tym samym zastosowania przepisu krajowego stanowiącego podstawę wydania decyzji będącej przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania. Przyjęcie, że podstawę wznowienia postępowania w oparciu o ten przepis może stanowić każde orzeczenie TSUE, także to, z którego wynika już utrwalone stanowisko Trybunału co do wykładni norm prawa unijnego, odwołujące się do wcześniejszych, analogicznych już orzeczeń tego Trybunału, rzutujących na rozumienie prawa krajowego, pozostawałoby w sprzeczności z wyjątkowością tej podstawy wznowienia postępowania". Identyczne stanowisko zostało zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 18 stycznia 2019 r. w sprawie o sygn. akt I FSK 588/17.
Takiej interpretacji omawianego przepisu dokonał organ w zaskarżonej decyzji i w ocenie Sądu jest ona prawidłowa, nie została także podważona w trybie odpowiednich zarzutów i właściwej argumentacji.
W tym miejscu trzeba więc przypomnieć, że w wyroku z dnia 16 października 2019 r. w sprawie C-189/19 Glencore Agriculture Hungary Kft. Trybunał określił warunki dopuszczalności korzystania przez organy podatkowe z materiałów zgromadzonych w postępowaniach innych, niż postępowanie prowadzone wobec danego podatnika, wskazując w tym zakresie, że dyrektywę Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zasadę poszanowania prawa do obrony oraz art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że co do zasady nie sprzeciwiają się one uregulowaniu lub praktyce danego państwa członkowskiego, zgodnie z którymi w trakcie weryfikacji wykonanego przez podatnika prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej (VAT) organ podatkowy jest związany ustaleniami faktycznymi i kwalifikacjami prawnymi dokonanymi już przez siebie w ramach powiązanych postępowań administracyjnych wszczętych przeciwko dostawcom tego podatnika, na których zostały oparte decyzje, które stały się ostateczne, stwierdzające istnienie oszustwa w zakresie VAT popełnionego przez dostawców, z zastrzeżeniem, po pierwsze, że nie zwalniają one organu podatkowego z obowiązku zapoznania podatnika z dowodami, w tym z dowodami pochodzącymi z owych powiązanych postępowań administracyjnych, na podstawie których zamierza on wydać decyzję, oraz że podatnik ten nie zostaje w ten sposób pozbawiony prawa do skutecznego zakwestionowania w trakcie toczącego się przeciwko niemu postępowania owych ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych, po drugie, że wspomniany podatnik może w trakcie tego postępowania uzyskać dostęp do wszystkich dowodów zebranych w trakcie owych powiązanych postępowań administracyjnych lub w jakimkolwiek innym postępowaniu, na których to dowodach wspomniany organ zamierza oprzeć swą decyzję lub które to dowody mogą zostać wykorzystane przy wykonywaniu prawa do obrony, chyba że cele leżące w interesie ogólnym uzasadniają ograniczenie tego dostępu, oraz po trzecie, że sąd rozpoznający skargę na tę decyzję może skontrolować zgodność z prawem uzyskania i wykorzystania owych dowodów oraz ustaleń, które mają decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia skargi, dokonanych w decyzjach administracyjnych wydanych względem wspomnianych dostawców.
Jak słusznie podniósł organ podatkowy, a wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, wyrok ów nie ma charakteru precedensowego. TSUE uczynił w nim przedmiotem wykładni m. inn. zasadę poszanowania prawa do obrony, przy czym w jej zakresie Trybunał jedynie kontynuuje wykładnię przedstawioną we wcześniejszym orzecznictwie, w szczególności w wyroku z dnia 9 listopada 2017 r. w sprawie C-298/16 Ispas, w którym wskazano, że jednostka powinna mieć umożliwiony na swój wniosek, dostęp do informacji i dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej i podlegających uwzględnieniu przez organ publiczny w celu wydania decyzji, chyba że względy interesu ogólnego uzasadniają ograniczenie dostępu do tych informacji i dokumentów.
Należy w pełni zgodzić się z organem podatkowym, że w wyroku, stanowiącym podstawę wznowienia postępowania w niniejszej sprawie, TSUE w sposób tożsamy interpretuje tę zasadę w kontekście dostępu strony do akt sprawy, tak więc orzeczenie to nie wykazuje waloru precedensowego w tej kwestii i już z tego powodu nie mogło stanowić podstawy wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej. TSUE podkreśla w nim, że orzecznictwo w tym zakresie jest ugruntowane. W konsekwencji przyjmuje, że w administracyjnym postępowaniu podatkowym podatnik powinien mieć możliwość dostępu do wszystkich dowodów znajdujących się w aktach sprawy, na których organ podatkowy zamierza oprzeć swoją decyzję. W związku z tym jeżeli organ podatkowy zamierza oprzeć swoją decyzję na dowodach uzyskanych w ramach powiązanych postępowań karnych i powiązanych postępowań administracyjnych, podatnik ten powinien mieć możliwość uzyskania dostępu do tych dowodów.
Przy takim rozumieniu omawianego przepisu zasadne było stanowisko organu, że orzeczenie TSUE, powołane we wniosku o wznowienie postępowania, nie ma wpływu na treść decyzji ostatecznej objętej tym wnioskiem, bowiem nie wprowadza takich wyników wykładni zastosowanych w sprawie przepisów, które nie byłyby znane organowi, który rozstrzygał sprawę. Tym bardziej, że ostateczna decyzja z 16 lipca 2014 r. została poddana kontroli sądowej zarówno przez sąd I instancji i NSA. Sądy obu instancji uznały, że zebrany materiał dowodowy przez organy podatkowe uprawniał je do zakwestionowania zwrotu podatku VAT. Kwestie, które miałyby być przedmiotem ponownej analizy były już podnoszone przez poprzedniego pełnomocnika.
Niezależnie od powyższego w realiach niniejszej sprawy spełnione zostały standardy ochrony praw strony przypomniane rzeczonym wyrokiem TSUE. Wszystkie bowiem dowody, na których organy oparły rozstrzygnięcie (w tym pochodzące z innych, powiązanych postępowań administracyjnych) zostały włączone do akt postępowania podatkowego, były dla spółki jawne, gdyż organy nie dokonywały wyłączenia z akt sprawy materiału dowodowego pozyskanego od innych organów, zaś spółka miała do nich pełny dostęp, a co za tym idzie możliwość zapoznania się z nimi i dokonania oceny ich przydatności i wartości dla rozstrzygnięcia.
Nie jest również prawidłowe stanowisko spółki, zgodnie z którym w świetle tez zawartych w omawianym orzeczeniu TSUE, winna zostać zapoznana przez organy niejako z urzędu z całością akt postępowań powiązanych, dotyczących kontrahentów strony. Takiego generalnego wniosku nie da się absolutnie wyprowadzić z przedmiotowego wyroku Trybunału, z którego wytycznych – wbrew twierdzeniom Skarżącej – nie wynika, by organy podatkowe były zobowiązane do zapewnienia stronie wglądu do pełnych akt z wszystkich postępowań toczących się wobec innych podatników.
Po pierwsze, błędem byłoby nakładanie na organ obowiązku zapoznania się podatnika z dokumentami, na których organ nie opierał i nie mógł oprzeć decyzji, bo tych dokumentów nie znał i nie stały się one dowodami w sprawie, jeśli organ ich nie pozyskał, bo uznał je za zbędne lub nieistotne dla wyjaśnienia sprawy". Po drugie tylko wówczas organ postąpiłby niezgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku TSUE, gdyby strona domagała się w postępowaniu głównym wystąpienia do innych organów podatkowych o udostępnienie pełnej dokumentacji dotyczącej jej kontrahentów, w tym pozyskania dokumentów źródłowych, a organ blokował taki dostęp z powodów pozamerytorycznych, z formalnej przeszkody, że te dokumenty znajdują się w aktach spraw powiązanych, a strona nie może mieć do nich dostępu i musi zadowolić się ich streszczeniem. Co równie istotne, zasada poszanowania prawa do obrony w postępowaniu administracyjnym nie nakłada zdaniem TSUE na organ podatkowy ogólnego obowiązku zapewnienia pełnego dostępu nawet do akt będących w jego dyspozycji. Wymaga natomiast, aby podatnik miał możliwość uzyskania, na swój wniosek, informacji i dokumentów zawartych w aktach administracyjnych i uwzględnionych przez ten organ w celu wydania jego decyzji, chyba że cele leżące w interesie ogólnym uzasadniają ograniczenie dostępu do wspomnianych informacji i dokumentów. Tym bardziej nie można nakazywać organom udostępniania dokumentów, które nie znajdują się w ich posiadaniu i na których nie opierały wydanych przez siebie decyzji, czego w istocie oczekuje skarżąca spółka w realiach niniejszej sprawy.
2. Jeżeli chodzi o drugą przesłankę wynikająca z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. to muszą kumulatywnie wystąpić następujące przesłanki a mianowicie muszą wyjść na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody; nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody powinny istnieć w dniu wydania decyzji; nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie mogą być znane organowi, który wydał decyzję.
Wykazanie tych przesłanek leży po stronie Skarżącej, czego w żaden sposób nie uczyniła Skarżąca. Strona wskazuje, że posiada wiedzę, że w stosunku do Z. Sp. z o.o. z siedzibą w O. w dniu 19 grudnia 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wydał decyzję na podstawie, której umorzył postępowanie w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za kwiecień 2013 r. jako bezprzedmiotowe. Nie mniej jednak decyzja ta, jak sama data wskazuje, została wydana ponad 4 lata pod decyzji ostatecznej, której uchylenia domaga się Skarżąca. Zatem przesłanki wznowienia z art. 241 § 1 pkt 5 O.p. nie spełniają dokumenty sporządzone po wydaniu decyzji wobec Spółki, ponieważ nie istniały one w chwili orzekania przez organy podatkowe. To samo dotyczy akt kontroli podatkowych, postępowań podatkowych, karnych skarbowych, prokuratorskich czy wyroków sądów administracyjnych zaistniałych po wydaniu decyzji wobec Spółki.
Odmienna ocena tego samego stanu faktycznego, dokonana przez organ podatkowy w dwóch toczących się niezależnie od siebie sprawach, nie jest stanem pożądanym z punktu widzenia zasady zaufania, ale to nie zmienia faktu, że nie jest to nowa okoliczność lub nowy dowód dający podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej w wyniku wznowienia postępowania.
Dodatkowo, w kwestii dowodów z postępowań karnych-skarbowych należy wskazać, że w aktach postępowania zwykłego znajdują się przesłuchania świadków przeprowadzone w toku postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w K. o sygn. akt [...]. Tym samym akta postępowania zwykłego zawierają materiał dowodowy z postępowania prokuratorskiego istniejący w dacie orzekania w sprawie podatkowej, z którym skarżąca mogła się zapoznać.
Skarżąca podkreśla, że nie jest w stanie wskazać o jakie dokumenty konkretnie chodzi i koncentruje się na wymienieniu podmiotów i postępowań, które mogły być wobec nich prowadzone przez uprawnione organy. Z tymże, z akt sprawy wynika, że w toku kontroli podatkowej organ podatkowy sporządził protokół badania ksiąg podatkowych Spółki, protokoły z czynności sprawdzających przeprowadzonych bezpośrednio przez organ prowadzący kontrolę lub na jego zlecenie w ramach pomocy prawnej w podmiotach, które wystawiały Spółce kwestionowane faktury VAT na sprzęt RTV i AGD oraz telefony [...] 5, w tym: P.N. I. Sp. z o.o., A. Sp. z o.o., S. Sp. z o.o., M.F. i K.J., Z. Sp. z o.o., D. Sp. z o.o., P.W.), kontroli podatkowej przeprowadzonej wobec R.G. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą R.G., informacji pochodzących od krajowych i zagranicznych organów podatkowych, protokołów przesłuchań świadków, aplikacji [...] i [...] oraz zeznań samej Strony. Ponadto przeprowadzono czynności sprawdzające w podmiocie A. s.c., który kupował od Strony sprzęt audiowizualny marki [...].
Ponadto w ramach postępowania wznowieniowego Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. poinformował, że nie prowadzono wobec E. Sp. z o.o., postępowań kontrolnych; nie prowadzono wobec Z. Sp. z o.o. kontroli za kwiecień 2013 r., przeprowadzone kontrole obejmowały I i II kwartał 2012 r.; E. Sp. z o.o. od września 2013 r. nie posiadała siedziby, brak możliwości skontaktowania się z podmiotem pomimo podejmowanych prób, umowa dot. wirtualnego biura wygasła z końcem września 2013 r.; A.K. nie posiadał obowiązku w podatku VAT. zmarł w dniu 21 kwietnia 2012 r.; K.B. nie dokonywała transakcji ze Stroną, była kontrahentem Z. Sp. z o.o.
W związku z powyższym, przeprowadzenie wnioskowanych przez Stronę dowodów było zbędne. Organy podatkowe nie miały obowiązku poszukiwania dowodów, które nie istniały w dacie wydania ostatecznej decyzji. Odmowa ich przeprowadzenia była zasadna i nie naruszała wynikającego z art. 122 i 187 § 1 O.p.. Innymi słowy odmowa była uzasadniona przesłankami wznowienia wynikającymi z art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Reasumując, nie doszło w sprawie do naruszenia art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 188 O.p. Organ podatkowy orzekając w niniejszej sprawie dokonał oceny wszystkich zgromadzonych dowodów. Strona znała te dowody, ponieważ była wystawcą lub odbiorcą tych dokumentów lub mogła je poznać korzystając z przysługujących jej uprawień w toku kontroli i postępowania podatkowego. Ponadto sprawa była czterokrotnie poddana kontroli sądowej. Dwa razy przez WSA w Warszawie i dwa razy przez NSA, który ostatecznie oddalił skargę kasacyjną Skarżącej. Analiza skargi prowadzi do wniosku, że w istocie rzeczy autor skargi oczekuje, że w toku postępowania wznowieniowego dojdzie do ponownego całościowego rozpoznania sprawy, bez względu na ograniczenia wynikające za art. 240 § 1 pkt1 5 i pkt. 11 O.p., z czym trudno się zgodzić.
Wobec powyższego, orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019.2325).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI