I SA/Gd 1010/24

I SA/Gd 1010/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień /sprawozdawca/
Marek Kraus
Zbigniew Romała /przewodniczący/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1530
art. 252 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędzia WSA Marek Kraus, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi F. z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 16 października 2024 r., sygn. akt SKO Gd/7087/23 w przedmiocie określenia wysokości dotacji wykorzystanej w 2021 r. niezgodnie z przeznaczeniem uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 30 listopada 2023 r., nr KZ. 1711.1.2023, Starosta Wejherowski, określił fundacji "R." wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2021 r. w kwocie 33.299,92 zł. Pismem z dnia 18 grudnia 2023 r. prezes zarządu fundacji - wniósł w terminie odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. W ocenie skarżącego, decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego - w szczególności postępowania dowodowego, oraz przepisów prawa materialnego. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z 16 października 2024 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji obniżając kwotę do zwrotu do kwoty 23.103,92 zł orzekając co do istoty w tej części, a w pozostałej części utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu po przytoczeniu przepisów prawa przypomniano, że w rozpatrywanej sprawie Zarząd Powiatu Wejherowskiego w dniu 7 grudnia 2020 r. zawarł z fundacją umowę o realizację zadania publicznego "Zapewnienie instytucjonalnej pieczy zastępczej w placówce opiekuńczo - wychowawczej typu socjalizacyjnego dla 14 wychowanków z terenu powiatu wejherowskiego". Na podstawie umowy przekazano fundacji kwotę 619.116,39 zł, która miała być wykorzystana na prowadzenie w 2021 r. placówki opiekuńczo - wychowawczej typu socjalizacyjnego z siedzibą w L. przy ul. [...].
W dniach 20 kwietnia 2023 r. - 30 czerwca 2023 r. upoważnieni pracownicy organu dotującego przeprowadzili kontrolę w zakresie prawidłowości wydatkowania dotacji. Pismem z dnia 26 października 2023 r. Starosta Wejherowski wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Pismo zostało odebrane przez fundację w dniu 31 października 2023 r. W toku postępowania do materiału dowodowego włączono materiał zebrany w trakcie wspomnianej kontroli, w tym dokumenty, pisma, wyjaśnienia składane przez fundację w toku kontroli, protokół z kontroli z dnia 7 września 2023 r. wraz z późniejszymi aneksami, jak również uwagi fundacji do protokołu. W trakcie postępowania poczyniono następujące ustalenia:
1) Kwota 6.962.65 zł została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem z powodu nieprzedstawienia dokumentów, z których wynikałby, w jaki sposób kwota ta została wydatkowana. Kwota udzielonej dotacji wyniosła 619.116,39 zł natomiast przedłożone przez fundację dokumenty (m.in. faktury VAT, rachunki, listy płac, umowy o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło, aneksy do umów, zakresy obowiązków, wyciągi bankowe) opiewają na kwotę 612.153,74 zł. Fundacja nie przedstawiła dokumentów brakujących wydatkowanie kwoty 6.962,65 zł stanowiącej różnicę pomiędzy kwotami 619.116,39 zł, a 612.153,74 zł. Z umowy zawartej pomiędzy organem dotującym a fundacją wynika, że dotacja udzielona na 2021 r. winna zostać wykorzystana do 31 grudnia 2021 r., natomiast niewykorzystana część dotacji winna zostać zwrócona do dnia 31 stycznia 2022 r. Ponieważ fundacja nie przedstawiła dokumentów pozwalających na ustalenie sposobu wydatkowania kwoty 6.962,65 zł, jak również nie zwróciła tej kwoty organowi dotującemu, kwotę tę uznano za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem.
2) Kwota 3.272.82 zł została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem jako nie kwalifikująca się do rozliczenia z dotacji. Fundacja przedstawiła dokumenty potwierdzające wydatkowanie kwoty 31.313,05 zł w gotówce na prowadzenie placówki opiekuńczo - wychowawczej w L. przy ul. [...]. W ocenie organu pierwszej instancji, kwota 3.272,82 zł z kwoty 31.313,05 zł została wydana w sposób nie kwalifikujący się do rozliczenia z dotacji. Na zakwestionowaną kwotę złożyły się następujące wydatki: zakup karnetów na siłownię, zakup odzieży i butów, przedmiotów do terapii, patelni, leków, kieszonkowe (nieodebrane), wizyty u specjalistów, kwoty dla dzieci powyżej 5 roku życia do własnego dysponowania. W toku postępowania ustalono, że wydatki powyższe zostały sfinansowane ze świadczeń "500 +" i "300 +", natomiast fundacja nie przedstawiła dowodów podważających powyższe ustalenia.
3) Kwota 12.868.45 zł została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem jako nie kwalifikująca się do rozliczenia z dotacji. Fundacja przedstawiła dokumenty potwierdzające wydatkowanie kwoty 580.840,69 zł w formie bezgotówkowej na prowadzenie placówki opiekuńczo - wychowawczej w L. przy ul. [...]. W toku postępowania ustalono, że do rozliczenia z dotacji kwalifikuje się kwota 567.972,24 zł, zaś pozostałe 12.868,45 zł zostało wydane niezgodnie z przeznaczeniem. W toku postępowania fundacja nie przedstawiła dowodów podważających ustalenia organu pierwszej instancji. Na zakwestionowaną kwotę złożyły się w szczególności następujące wydatki poczynione na:
a) zakup paliwa do samochodu Opel Zafira - pojazd pozostaje do dyspozycji placówki, na prowadzenie której udzielono dotacji, jednakże część wydatków na paliwo została przez organ pierwszej instancji zakwestionowana, ponieważ w toku kontroli fundacja odmówiła okazania kart drogowych pojazdu, z których wynikałoby, do jakich celów pojazd był używany,
b) opłacenie pobytu jednego z wychowanków w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w L.1 (1.135,27 zł) - w toku kontroli fundacja przyznała, że opłata została dokonana za pobyt wychowanka z placówki opiekuńczo - wychowawczej w W., a nie placówki w L.;
c) wydatki na rzecz wychowanków placówki, w szczególności na lekarstwa, kabel transmisyjny, odzież, wizytę lekarską, zabawkę, które zostały pokryte ze świadczenia "500 +": w toku postępowania ustalono, że koszty wspomnianych zakupów nie opłacono z konta, na które wpłynęła dotacja;
d) kwota 1.412,80 zł zapłacona tytułem naprawy samochodu Opel Zafira, nr rej. [...], obsługującego placówkę opiekuńczo - wychowawczą w W.; nadto naprawy nie opłacono z konta, na które wpłynęła dotacja.
4. Kwota 10.196.00 zł została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem jako nie kwalifikująca się do rozliczenia z dotacji. W toku postępowania ustalono, że w załączonym do umowy w/s udzielenia dotacji kosztorysie koszty administracyjne biura fundacji (wynagrodzenia plus pochodne) oraz inne koszty (paliwo, usługi telekomunikacyjne, pocztowe, inne) określono na kwotę 55.804,00 zł rocznie. Uchwałą zarządu fundacji z dnia 4 stycznia 2021 r. określono koszty administracyjne placówek opiekuńczo - wychowawczych w 2021 r. Zgodnie z tą uchwałą koszty administracyjne placówki w L. miały wynieść w 2021 r. 66.000,00 zł, a zatem przekroczono kwotę wskazaną w umowie w/s udzielenia dotacji, przy czym nie poinformowano organu dotującego o zmianie wysokości kosztów. Umowa w/s dotacji przewidywała tymczasem, że przesunięcia pomiędzy poszczególnymi pozycjami kosztów są dopuszczalne jeżeli zwiększenie kosztów nie przekroczy 10% i nie spowoduje zwiększenia całkowitej kwoty dotacji. W przeciwnym wypadku konieczna jest zmiana umowy W toku kontroli fundacja wyjaśniła, że wskazana kwota została wydatkowana tytułem wynagrodzenia D.W., która jest wiceprezesem zarządu fundacji oraz pełni obowiązki dyrektora biura zarządu fundacji. Zgodnie ze statutem placówki opiekuńczo - wychowawczej, obowiązki związane z obsługą finansowo - księgową i kadrową placówki pełni dyrektor biura zarządu. Kontrolujący ustalili, że wynagrodzenie D.W. nie było wypłacane bezpośrednio z konta placówki opiekuńczo - wychowawczej, tylko placówka przekazywała co miesiąc kwotę 5.500 zł na rachunek fundacji tytułem "koszty statutowe", a stamtąd kwota ta była wypłacana D.W. jako wynagrodzenie finansowane z udzielonej dotacji. W konsekwencji organ pierwszej instancji uznał, że fundacja wydatkowała kwotę 10.196,00 zł tytułem kosztów administracyjnych niezgodnie z zawartą umową, a nadto nie zadośćuczyniła wskazanemu w umowie obowiązkowi prowadzenia wyodrębnionej dokumentacji finansowo - księgowej i ewidencji księgowej zadania.
W ocenie Kolegium, powyższe ustalenia organu pierwszej instancji wskazują na to, że wydatkowanie kwoty 23.103,92 zł (wydatki wskazane w pkt 1 - 3 decyzji) miało miejsce niezgodnie z przeznaczeniem, w związku z czym kwota ta powinna zostać zwrócona przez fundację do budżetu organu dotującego.
Podkreślono, że jak ustalił organ pierwszej instancji, w przypadku kwoty 6.962,65 zł fundacja nie przedstawiła ani w toku kontroli, ani w trakcie postępowania w sprawie zwrotu dotacji wydatkowanej niezgodnie z przeznaczeniem, żadnych dokumentów, z których wynikałoby, na jakie wydatki wspomniana kwota została przeznaczona i czy wydatki te były zgodne z umową zawartą pomiędzy fundacją a organem dotującym. Fundacja nie zwróciła również wspomnianej kwoty jako niewykorzystanej części dotacji. W rezultacie kwota ta, stanowi wydatek poczyniony niezgodnie z przeznaczeniem. Odnośnie kwoty 3.272,82 zł (pkt 2 niniejszej decyzji) organ pierwszej instancji ustalił, że wydatkowana ona na potrzeby wychowanków placówki w L. Wydatkowanie środków z dotacji było niezasadne, gdyż zostały one pokryte na potrzeby wychowanków uznano za uzasadnione, lecz sfinansowanie tego rodzaju wydatków z dotacji było niezasadne, gdyż zostały one pokryte ze środków pochodzących ze świadczeń "500 +" i "300 +". Fundacja nie przedstawiła żadnego wyjaśnienia dla "podwójnego" sfinansowania wspomnianych wydatków, jak również nie zwróciła zakwestionowanej kwoty. W związku z tym kwota ta, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego słusznie została uznana za wydatkowaną niezgodnie z przeznaczeniem.
Przypomniano, że na zakwestionowaną przez organ pierwszej instancji kwotę 12.868,45 zł złożyły się różne wydatki. Co do wydatków na paliwo do samochodu przeznaczonego do wykorzystania przez placówkę w L., Kolegium wyjaśnia, że wydatki te mogłyby zostać rozliczone z dotacji, gdyby z dokumentów wynikało, że samochód wykorzystywany był tylko i wyłącznie na potrzeby placówki, a nie - przykładowo - na prywatne potrzeby któregoś z pracowników. Jak ustalił organ pierwszej instancji, w toku kontroli oraz w toku postępowania administracyjnego fundacja nie okazała żadnych dowodów na to, że zakupione paliwo służyło do przejazdów wyłącznie na cele związane z realizacją zadań placówki w L.. W konsekwencji nie było możliwości weryfikacji, do jakich celów pojazd był używany. Jeszcze raz podkreślić należy, że przy wydatkowaniu środków z dotacji beneficjent zobligowany jest do szczególnej staranności w dokumentowaniu wydatków. Winien zatem zadbać o potwierdzenie dokonywanych wydatków, które w sposób bezsporny wskazywać będzie na wydatkowanie dotacji zgodnie z celami, dla których została ona udzielona. Jeżeli dokumentów takich brak lub beneficjent dotacji odmawia ich udostępnienia kontrolującym, organ dotujący ma prawo przyjąć, że wydatek poczyniony został niezgodnie z przeznaczeniem dotacji.
Co do wydatku na opłacenie pobytu jednego z wychowanków w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w L.1, uznano, że nie mógł on zostać sfinansowany z dotacji przyznanej na prowadzenie placówki w L., bowiem wychowanek, który przebywał w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym, nie był wychowankiem placówki w L., tylko placówki w W. Skoro dotacja została przyznana na prowadzenie placówki w L., wydatek poczyniony na cele związane z realizacją zadań przez inną placówkę ocenić należy jako poczyniony niezgodnie z przeznaczeniem.
Odnośnie wydatku na naprawę samochodu w kwocie 1.412,80 zł to ustalono, że naprawa dotyczyła samochodu obsługującego placówkę opiekuńczo - wychowawczą w W., a nie w L.. W związku z tym wydatek nie mógł zostać sfinansowany z dotacji przyznanej na prowadzenie placówki w L..
Kolejno Samorządowe Kolegium Odwoławcze przypomniało, że na zakwestionowaną przez organ pierwszej instancji kwotę 10.196,00 zł (pkt 4 decyzji) złożyły się wydatki poczynione tytułem kosztów administracyjnych biura fundacji, w które wchodziły również koszty administracyjne placówki w L.. W 2021 r. tytułem kosztów administracyjnych tej placówki wydatkowano z dotacji kwotę 66.000 zł. Kwota ta przekroczyła kwotę 55.804 zł (wynikającą z umowy i przewidzianą jako koszty administracyjne biura fundacji) o 10.196 zł. Miesięczna kwota 5.500 zł była przelewana z konta placówki na konto fundacji tytułem "koszty statutowe", a następnie była wypłacana D.W. jako wynagrodzenie. W ocenie Kolegium, powyższa kwota została przez organ pierwszej instancji niezasadnie uznana za wydatkowaną niezgodnie z przeznaczeniem. Wysokość kosztów administracyjnych określona została w umowie zawartej pomiędzy fundacją a organem dotującym, w kosztorysie stanowiącym załącznik do umowy. Zdaniem Kolegium przenoszenie środków pomiędzy konkretnymi pozycjami finansowymi zawartymi w kosztorysie w ramach kwoty udzielonej dotacji nie jest równoznaczne z wykorzystaniem jej niezgodnie z przeznaczeniem. Wynagrodzenie osoby, która zajmowała się obsługą finansowo - księgową i kadrową placówki, mogło więc zostać sfinansowane z dotacji, co przewidywała umowa zawarta pomiędzy fundacją a organem dotującym. Wydatek ten nie został zatem przeznaczony na realizację zadań niezgodnych z celami, na jakie dotacja została udzielona. Tymczasem wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem polega w szczególności na zapłacie, ze środków pochodzących z dotacji, za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona. Istotne jest też to, że w ramach tego pojęcia nie mieści się naruszenie procedur określonych w umowie o udzielenie dotacji. Naruszenie zatem warunków umowy przy zachowaniu wydatkowania środków z dotacji na zadania objęte umową o udzielenie dotacji, nie stanowi o wykorzystaniu dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Uznano zatem, że przesunięcia pomiędzy pozycjami kosztorysu wydatków na realizację zadania publicznego czyli inaczej naruszenie procedury (dyscypliny wydatków) nie mieści się w pojęciu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Opisany wydatek został ujęty w kosztorysie i nie przekroczył kwoty dotacji. To, że fundacja nie zwróciła się do organu dotującego o zmianę umowy w zakresie przesunięcia pozycji z kosztorysu z całą pewnością stanowi nieuzasadnione zaniechanie po stronie fundacji, jednak nie świadczy o wydatkowaniu dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. W konsekwencji Kolegium uznało opisany wydatek mógł zostać sfinansowany z dotacji.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Fundacja R. z siedzibą w G., zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 16 października 2024 roku SKO/Gd/7087/23 w całości.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że zasadniczą kwotą składającą się na zakwestionowaną część wykorzystanej dotacji jest kwota wydatkowana na eksploatację pojazdu przypisanego do placówki prowadzonej przez Fundację w L.. Nie zgodzono się z twierdzeniami SKO i Starosty Wejherowskiego, że Fundacja powinna dla w/w pojazdu prowadzić karty drogowe. Żaden przepis prawa umowy o dotację nie nakłada na Fundację takiego obowiązku. Prowadzenie takiej ewidencji jest wymagane tylko i wyłącznie w przypadkach ściśle określonych przepisami prawa podatkowego. Fundacja natomiast może w każdy inny wiarygodny w rozumieniu przepisów o rachunkowości sposób wykazać, że pojazd służy wyłącznie dla celów w/w placówki opiekuńczo-wychowawczej. W tym celu, w toku kontroli przedstawiono kontrolerom uchwałę Zarządu Fundacji, z której jasno wynika, iż Opel Zafira może być wykorzystywany wyłącznie dla celów służbowych tj. dla celów związanych z placówką w L..
Strona podkreśliła, że jak wynika z zawartej umowy na dofinansowanie zadania publicznego znaczenie ma także poprawność formalnoprawna dokumentacji rozliczenia zadania publicznego i to, czy środki zostały wydatkowane zgodnie z celem i przeznaczeniem dotacji. Wcześniej organy i kontrolerzy nie podważali wydatków związanych z eksploatacją w/w pojazdu.
Reasumując, w ocenie strony skarżącej, organ nie może żądać od Fundacji dokumentów dotyczących pojazdu, których obowiązek sporządzania nie wynika z przepisów prawa i umowy o dofinansowanie zadania publicznego.
Wyjaśniono także, że pozostała część z kwot wskazanych w decyzji jako wydatkowanych niezasadnie została podana w sprawozdaniu z realizacji zadania publicznego przez omyłkę. Fundacja w ówczesnym czasie prowadziła równolegle trzy odrębne placówki opiekuńczo-wychowawcze i własnymi siłami realizowała zadania związane z obsługą organizacyjno-administracyjną w/w umów. Podkreślono, że wydatki związane z realizacją w/w zadań i prowadzeniem placówek są wyższe, aniżeli kwoty poszczególnych dotacji. Fundacja nie może ponosić negatywnych skutków i konsekwencji naruszeń dokonywanych przez organy administracji publicznej i zmienności ich podejścia wobec Fundacji (art. 8 KPA). Dodatkowo nie przesłuchano przedstawicieli Fundacji w toku postępowań administracyjnych w celu wykazania wszystkich wyżej wskazanych okoliczności dotyczących zakwestionowanych wydatków (art. 7 KPA).
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o oddalenie skargi Fundacji "R." na decyzję z dnia 16 października 2024 r., nr SKO Gd/7087/23.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 150 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych dysponent części budżetowej lub dysponent środków, o których mowa w art. 127 ust. 2, udzielając dotacji celowej, w tym jednostce sektora finansów publicznych, w przypadku gdy odrębne przepisy lub umowa międzynarodowa nie określają trybu i zasad udzielania lub rozliczania tej dotacji, zawiera umowę, która określa w szczególności: 1) szczegółowy opis zadania, w tym cel, na jaki dotacja została przyznana, i termin jego wykonania; 2) szczegółowy opis zadania, w tym cel, na jaki dotacja została przyznana, i termin jego wykonania; 3) termin wykorzystania dotacji, nie dłuższy niż do dnia 31 grudnia danego roku budżetowego; 4) termin i sposób rozliczenia udzielonej dotacji; 5) termin zwrotu niewykorzystanej części dotacji, nie dłuższy niż 15 dni od określonego w umowie dnia wykonania zadania, a w przypadku zadania realizowanego za granicą - 30 dni od określonego w umowie dnia jego wykonania; 6) tryb kontroli wykonania zadania; w umowie można postanowić, że kontrola będzie prowadzona na zasadach i w trybie określonych w przepisach o kontroli w administracji rządowej. Zgodnie z art. 151 ust. 1 u.f.p. dysponent części budżetowej może zlecić organizacji pozarządowej realizację swoich zadań na podstawie zawartej z tą organizacją umowy, przyznając jednocześnie dotację celową na realizację tych zadań. Zgodnie z art. 151 ust. 2 u.f.p. umowa, o której mowa w ust. 1, powinna określać: 1) szczegółowy opis zadania, w tym cel, na jaki dotacja została przyznana, i termin jego wykonania; 2) wysokość udzielonej dotacji i tryb płatności; 3) termin wykorzystania dotacji, nie dłuższy niż do dnia 31 grudnia danego roku budżetowego; 4) tryb kontroli wykonywania zadania; 5) termin i sposób rozliczenia udzielonej dotacji; 6) termin zwrotu niewykorzystanej części dotacji, nie dłuższy niż 15 dni od określonego w umowie dnia wykonania zadania, a w przypadku zadania realizowanego za granicą - 30 dni od określonego w umowie dnia jego wykonania. Zgodnie z art. 152 ust. 1 u.f.p. jednostki, którym została udzielona dotacja, o której mowa w art. 150 i art. 151 ust. 1, są obowiązane do prowadzenia wyodrębnionej ewidencji księgowej środków otrzymanych z dotacji oraz wydatków dokonywanych z tych środków. Zgodnie z art. 152 ust. 2 u.f.p. zatwierdzenie przez dysponenta części budżetowej lub dysponenta środków, o których mowa w art. 127 ust. 2, rozliczenia dotacji w zakresie rzeczowym i finansowym, przedstawionego przez obowiązaną do tego jednostkę, powinno nastąpić w terminie 30 dni od dnia jego przedstawienia, a w przypadku dotacji na realizację zadania za granicą - 60 dni od dnia jego przedstawienia. Zgodnie z art. 252 ust.3 u.f.p. w przypadku stwierdzenia na podstawie rozliczenia, o którym mowa w ust. 2, że dotacja wykorzystana została w części lub całości niezgodnie z przeznaczeniem albo pobrana w nadmiernej wysokości, dysponent części budżetowej lub dysponent środków, o których mowa w art. 127 ust. 2, określa, w drodze decyzji, wysokość kwoty podlegającej zwrotowi do budżetu państwa.
Zgodnie z art. 250 ust. 1 u.f.p., zarząd jednostki samorządu terytorialnego, udzielając dotacji celowej, w tym jednostce sektora finansów publicznych, w przypadku gdy odrębne przepisy lub umowa międzynarodowa nie określają trybu i zasad udzielania lub rozliczania tej dotacji, zawiera umowę, która określa w szczególności: 1) wysokość dotacji, cel lub opis zakresu rzeczowego zadania, na którego realizację są przekazywane środki dotacji; 2) termin wykorzystania dotacji, nie dłuższy niż do dnia 31 grudnia danego roku budżetowego; 3) termin i sposób rozliczenia udzielonej dotacji oraz termin zwrotu niewykorzystanej części dotacji celowej, z tym że termin ten nie może być dłuższy niż terminy zwrotu określone w niniejszym dziale. Zgodnie z art. 251 ust.l u.f.p. wykorzystanie dotacji następuje w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona, albo, w przypadku gdy odrębne przypisy stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach. Zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1.
W myśl art. 252 ust. 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Natomiast ust. 5 tego przepisu stanowi, że zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że dotacje wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami. Wobec takiego uregulowania omawianej instytucji pierwszorzędne znaczenie w procesie wykładni ma odtworzenie znaczenia pojęcia wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Na tej podstawie można określić zakres niezbędnych ustaleń a następnie zastosować przepis. W doktrynie pojęcie wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem rozumiane jest wąsko. Polega w szczególności na zapłacie, ze środków pochodzących z dotacji, za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona (wyrok NSA z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 777/08, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach http://cbois.nsa.gov.pl). Zgodnie ze słownikowym rozumieniem termin "przeznaczyć" oznacza "określić z góry cel, któremu ma służyć dana rzecz, przekazać coś dla kogoś, na czyjś użytek, na czyjąś korzyść". "Przeznaczeniem" jest z kolei "praktyczny cel, do którego coś jest przeznaczone, zakwalifikowanie, któremu dana rzecz służy, zastosowanie" (Słownik języka polskiego, pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1988, t. II, s. 1025, por. L. Lipiec, Komentarz do art. 145 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, LEX/el 2008 oraz wyrok NSA z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt II GSK 455/12, LEX nr 1374782, a także wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 717/14, LEX nr 1654608, jak i wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 1231/10, LEX nr 992022).
Dodać do powyższego należy, że w pojęciu "wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem", którym posłużył się ustawodawca w art. 145 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.), nie mieści się naruszenie procedur obowiązujących na podstawie umowy o udzielenie dotacji, w tym zasady kasowości, zgodnie z którą dochody i wydatki ujmowane są w terminie ich zapłaty (por. wyrok NSA z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt II GSK 711/12, ONSAiWSA 2015/3/49).
Z powołanego orzecznictwa i literatury jednoznacznie wynika, że wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem polega w szczególności na zapłacie, ze środków pochodzących z dotacji, za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona. Wprawdzie przedstawione poglądy dotyczą regulacji zawartej w poprzedniej ustawie o finansach publicznych, jednak ze względu na tożsamą treść aktualnego uregulowania art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, są aktualne dla potrzeb ustalenia rozumienia pojęcia "dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem". Istotne jest też to, że w ramach tego pojęcia nie mieści się naruszenie procedur określonych w umowie o udzielenie dotacji. Naruszenie zatem warunków umowy przy zachowaniu wydatkowania środków z dotacji na zadania objęte umową o udzielenie dotacji, nie stanowi o wykorzystaniu dotacji niezgodnie z przeznaczeniem.
Mając na uwadze zaistniały spór, Sąd uznał, że przede wszystkim należy zgodzić się z organami orzekającymi, że to obowiązkiem strony skarżącej, jako organu prowadzącego było takie udokumentowanie wydatkowania dotacji, aby nie było w tym zakresie żadnych wątpliwości. Obowiązkiem strony skarżącej wykorzystującej środki publiczne było więc udokumentowanie wydatkowanych dotacji w taki sposób, aby nie było wątpliwości, czy zostały one przeznaczone na cele, o których mowa w przepisach. Obowiązkiem skarżącej także było zadbanie o przygotowanie dokumentacji źródłowej, która jednoznacznie i szczegółowo wykazywałby na co konkretnie wydatkowała środki z dotacji.
Analizując treść skargi Sąd zwraca uwagę, że strona próbuje przerzucić na organy ciężar udowodnienia oraz wykazania celowości poniesionych wydatków. Jest to oczywiście błędne przekonanie strony, gdyż to skarżąca - jako beneficjent publicznych środków- powinna wykazać, że zostały wydatkowane na zadania, na które dotacja została udzielona.
W warstwie merytorycznej, spór dotyczył przede wszystkim rozstrzygnięcia, czy prawidłowo organy ustaliły, że skarżąca pobrała dotację w nadmiernej wysokości oraz że otrzymaną dotację wykorzystała niezgodnie z przeznaczeniem.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że pojęcie wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem winno być interpretowane wąsko. Polega ono w szczególności na zapłacie ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja została udzielona. Dokonując analizy przepisów należy wskazać, że organy przedwcześnie uznały, iż sporne wydatki sfinansowane z dotacji nie wypełniły przesłanek w nich wskazanych, zatem na tym etapie przedwcześnie przyjęły, że nastąpiło wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem.
Sąd przypominając, że podmiot wykorzystujący środki publiczne obowiązany jest do szczególnej staranności w ich wydatkowaniu, dokumentowaniu tego procesu i poddawaniu się koniecznym czynnościom kontrolnym - podkreśla, że zaniedbanie tych obowiązków stwarza ryzyko niemożności powiązania pobranych środków z uzasadnionymi w świetle przepisów prawa wydatkami.
Tym niemniej, Sąd działając w granicach przyznanej kognicji, mimo chybionych wywodów skargi co do ciężaru obowiązków dowodowych, podkreśla że w niniejszej sprawie zachodzi potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego w zakresie oceny wydatków na użytkowanie samochodu dla placówki w L.. Strona skarżąca zaoferowała swoją aktywną postawę i wskazała na posiadanie dowodów na powyższą okoliczność. Wobec powyższego Sąd przychyla się do tego, podkreślając konieczność tak przedstawienia przez skarżącą dowodów, które wykazać mogą potrzebę korzystania z samochodu przez placówkę w L. na rzecz jej konkretnych wychowanków i na cele ich dotyczące, a także na potrzeby inne tej placówki. Sąd nie ogranicza stronie skarżącej środków dowodowych dla wykazania powyższego, wskazuje jednak, że mogą to być szczegółowe wyjaśnienia osób wykonujących zadania na rzecz placówki, informacje i dokumenty uzasadniające potrzeby wychowanków czy też dokumenty pozwalające powiązać wydatek z celem przyznanej dotacji.
Mając to na uwadze Sąd orzekł w myśl art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a..