I SA/GD 1004/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2006-01-18
NSApodatkoweŚredniawsa
VATpodatek naliczonypodatek należnyodliczenie podatkufakturarozporządzeniedobra wiaraodpowiedzialność podatnikaTrybunał Konstytucyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę spółki "A" Sp. z o.o. w sprawie odliczenia podatku naliczonego z faktury, której wystawca nie wykazał jej w swojej ewidencji ani deklaracji podatkowej.

Spółka "A" Sp. z o.o. odwołała się od decyzji Izby Skarbowej dotyczącej podatku od towarów i usług za wrzesień 2001 r., kwestionując możliwość pozbawienia jej prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury, której wystawca nie posiadał jej kopii i nie wykazał w deklaracji. Spółka argumentowała, że odpowiedzialność powinna spoczywać na sprzedawcy, a nie na nabywcy. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na bezwzględnie wiążący charakter przepisów rozporządzenia. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że stan faktyczny uzasadniał pozbawienie podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Sprawa dotyczyła skargi "A" Sp. z o.o. w P. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 21 lipca 2003 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2001 r. Urząd Skarbowy określił spółce dodatkowe zobowiązanie podatkowe, ponieważ odliczyła ona podatek naliczony z faktury wystawionej przez M.R. – firmę "B", która nie posiadała kopii tej faktury i nie wykazała jej w swojej ewidencji ani deklaracji podatkowej. Wobec tego organ zastosował przepis § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r., który stanowił, że taka faktura nie może być podstawą do obniżenia podatku należnego. Spółka w odwołaniu podnosiła, że działała w dobrej wierze, a odpowiedzialność powinna spoczywać na wystawcy faktury. Izba Skarbowa utrzymała decyzję organu pierwszej instancji, argumentując, że dla stosowania wspomnianego przepisu nie ma znaczenia kwestia winy podatnika. Spółka wniosła skargę do sądu administracyjnego, powołując się na naruszenie przepisów ustawy o VAT i podkreślając, że decyzja karze nabywcę za nieuczciwość sprzedawcy. W trakcie postępowania skarżąca powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 kwietnia 2004 r. sygn. akt K 24/03, który uznał za niezgodny z Konstytucją analogiczny przepis innego rozporządzenia. Izba Skarbowa argumentowała, że wyrok TK nie ma zastosowania do decyzji wydanych przed jego ogłoszeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Sąd uznał, że dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe jest to, czy wystawca faktury posiada jej kopię i czy wykazał sprzedaż w deklaracji, a nie kwestia winy podatnika. Stwierdzono, że stan faktyczny (brak kopii faktury u wystawcy i brak wykazania jej w deklaracji) dawał podstawę do pozbawienia podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego. Sąd odwołał się również do wcześniejszego orzecznictwa NSA. Wskazał, że wyrok TK K 24/03 nie dotyczył regulacji będącej podstawą rozstrzygnięcia w tej sprawie i że TK wielokrotnie nie stwierdzał niekonstytucyjności analogicznych rozwiązań w poprzednich rozporządzeniach. Sąd podkreślił, że uznanie skutków prawnych wstecz mogłoby naruszyć zasadę równości wobec prawa. W konsekwencji, skoro decyzja w części określającej zobowiązanie była zgodna z prawem, organ był zobowiązany ustalić dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Skargę oddalono na podstawie art. 151 PPSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli wystawca faktury nie posiada jej kopii i nie wykazał jej w swojej ewidencji ani deklaracji podatkowej, faktura taka nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego ani zwrotu podatku naliczonego, zgodnie z § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dla zastosowania przepisu pozbawiającego prawa do odliczenia podatku naliczonego kluczowe jest to, czy wystawca faktury posiada jej kopię i czy wykazał sprzedaż w deklaracji. Kwestia winy podatnika nie ma znaczenia. Stan faktyczny sprawy spełniał przesłanki do zastosowania tego przepisu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (4)

Główne

Dz.U. Nr 109, poz. 1245 art. 50 § ust. 4 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

W przypadku, gdy nabywca posiada fakturę nie potwierdzoną kopią u wystawcy, nie stanowi ona podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Przepisu tego nie stosuje się w przypadku, gdy wystawca faktury uwzględnił wykazaną w niej sprzedaż i podatek należny w deklaracji dla podatku od towarów i usług (§ 50 ust. 6 rozporządzenia).

Pomocnicze

Dz.U. Nr 11, poz. 50 art. 27 § ust. 6

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Określa podstawę do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego jako konsekwencję wykazania przez podatnika zwrotu różnicy podatku wyższej od należnej.

PPSA art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi.

Dz.U. Nr 156, poz. 1024 art. 56

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Przywołane w kontekście podobnych regulacji dotyczących obowiązku posiadania kopii faktury przez sprzedawcę.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Skarżąca argumentowała, że powinna mieć prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktury, mimo braku kopii u wystawcy i nie wykazania jej w deklaracji, ponieważ działała w dobrej wierze, a odpowiedzialność powinna spoczywać na sprzedawcy. Skarżąca powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 24/03, uznający za niezgodny z Konstytucją przepis analogiczny do stosowanego w sprawie.

Godne uwagi sformułowania

nie mają natomiast znaczenia – podnoszone w skardze – zarzuty dotyczące dopuszczalności obciążenia podatnika skutkami nieuczciwości sprzedawcy. Zaistniały stan faktyczny wobec obowiązujących podówczas regulacji dawał podstawę do rozstrzygnięcia sprawy w sposób pozbawiający podatnika prawa do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego zawartego w w/w fakturze. Wyrok ten nie dotyczył jednak regulacji będącej podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Skład orzekający

Zbigniew Romała

przewodniczący-sprawozdawca

Irena Wesołowska

członek

Ewa Wojtynowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odliczania podatku naliczonego z faktur, gdy wystawca nie dopełnił obowiązków ewidencyjnych. Kwestia stosowania przepisów rozporządzeń wykonawczych i ich zgodności z Konstytucją w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2001 r. i interpretacji przepisów rozporządzenia wykonawczego, które mogły ulec zmianie. Wyrok TK K 24/03 nie miał zastosowania ze względu na odmienne regulacje prawne i datę wydania decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia w VAT – prawa do odliczenia podatku naliczonego w sytuacji wadliwej faktury. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy wykonawcze i odnoszą się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.

Czy możesz odliczyć VAT, jeśli sprzedawca popełnił błąd? Sąd wyjaśnia.

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 1004/03 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-01-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Ewa Wojtynowska
Irena Wesołowska
Zbigniew Romała /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 562/06 - Wyrok NSA z 2007-04-04
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała /spr./ Sędziowie Asesor WSA Irena Wesołowska Sędzia WSA Ewa Wojtynowska Protokolant Monika Szymańska po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Sp. o.o. z siedzibą w P. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 21 lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2001 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Gd 1004/03
U z a s a d n i e n i e
Urząd Skarbowy decyzją z dnia 22 kwietnia 2003 r. w podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2001 r. określił skarżącej "A" Sp. z o.o. w P. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w kwocie [...] zł i ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości [...] zł.
Organ podatkowy wskazał, że skarżąca odliczyła podatek naliczony z faktury nr [...] z dnia 14 września 2001 r. wystawionej przez M.R. – firma "B". Wystawca faktury nie posiadał jej kopii i nie wykazał jej w ewidencji sprzedaży ani w deklaracji podatkowej. Wobec powyższego w sprawie znalazł zastosowanie przepis § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.).
Skarżąca Spółka w odwołaniu podniosła, że działała w dobrej wierze, a sankcjonowane powinno być postępowanie wystawcy faktury. Przenoszenie odpowiedzialności na podatnika nie wynika z przepisów ustawowych.
Izba Skarbowa decyzją z dnia 21 lipca 2003 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Izba wskazała, że dla stosowania § 50 ust. 4 pkt 2 cyt. wyżej rozporządzenie, nie ma znaczenia kwestia winy podatnika, a organ nie ma wyboru innego rozstrzygnięcia.
Spółka "A" wniosła do sądu administracyjnego o uchylenie powyższej decyzji, jako naruszającej przepisy art. 19 ust. 1 i 2 oraz art. 27 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50
ze zm.). Spółka ponownie podkreśliła, że decyzja karze nabywcę usługi za nieuczciwość sprzedawcy. Decyzja podważa ustawowe prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego i jeszcze karze dodatkowymi sankcjami.
Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi, gdyż § 50 ust. 4 pkt 2 cyt. rozporządzenia jak i art. 27 ust. 6 cyt. ustawy o VAT mają charakter bezwzględnie wiążący dla organów podatkowych.
W kolejnych pismach strona skarżąca odwołała się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 kwietnia 2004 r. sygn. akt K 24/03, w którym tenże uznał za niezgodny z art. 92 ust. 1
i art. 217 Konstytucji RP przepis § 48 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia
22 marca 2002 r.
W sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 27, poz. 268 ze zm.) mający analogiczne brzmienie do przepisu będącego podstawą wydania zaskarżonej decyzji.
Izba Skarbowa natomiast podkreśliła, że wynik ten nie ma zastosowania do decyzji wydanych przed jego ogłoszeniem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia
1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 109, poz. 1245) w przypadku, gdy nabywca posiada fakturę nie potwierdzoną kopią u wystawcy, nie stanowi ona podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Przepisu tego nie stosuje się w przypadku, gdy wystawca faktury uwzględnił wykazaną w niej sprzedaż i podatek należny w deklaracji dla podatku od towarów i usług (§ 50 ust. 6 rozporządzenia).
Dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie mają właściwie te przesłanki, bowiem decydują one, czy podatnik odliczający z faktury podatek naliczony, ma prawo do pomniejszenia swego podatku należnego. Nie mają natomiast znaczenia – podnoszone w skardze – zarzuty dotyczące dopuszczalności obciążenia podatnika skutkami nieuczciwości sprzedawcy.
Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że wystawca faktury z dnia 14.09.2001 r. – M.R. – nie posiada jej kopii ani nie rozliczył jej w deklaracji
VAT-7 za wrzesień 2001 r.
Zaistniały stan faktyczny wobec obowiązujących podówczas regulacji dawał podstawę do rozstrzygnięcia sprawy w sposób pozbawiający podatnika prawa do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego zawartego w w/w fakturze.
Podobnie w wyroku z dnia 19 czerwca 2002 r. I SA/Łd 953/00 (ONSA 2003/3/98) NSA uznał, że dla zachowania w/w prawa istotne jest to, czy faktura, którą ma nabywca, jest potwierdzone kopią znajdującą się u sprzedawcy, a zatem czy wystawca faktury przechowuje jej kopię (§ 56 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym – Dz.U. Nr 156, poz. 1024 ze zm.) i może ją przedstawić na żądanie organów skarbowych, a jeżeli w dokumentacji prowadzonej przez wystawcę faktury nie ma jej kopii – czy uwzględnił w deklaracji podatkowej wykazane w tej fakturze sprzedaż i podatek należny.
Skarżący w kolejnych pismach odwoływał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 kwietnia 2004 r. K 24/03 (Dz.U. Nr 109, poz. 1162). Wyrok ten nie dotyczył jednak regulacji będącej podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Trybunał Konstytucyjny wypowiadał się niejednokrotnie odnośnie analogicznych rozwiązań prawnych w kolejnych rozporządzeniach wykonawczych do ustawy o VAT, nie stwierdzając ich niekonstytucyjności – wyrok z 11 grudnia 2001 r. SK 16/00 – OTK 2001/8/257 i z dnia 16 czerwca 1998 r. U 9/97 – OTK 1998/4/51.
Należy wskazać, że w przywołanym wyroku z dnia 27 kwietnia 2004 r. Trybunał Konstytucyjny zajmował się sytuacją po wprowadzeniu do ustawy o VAT przepisu art. 32a. Trybunał wskazał, że niezgodność z Konstytucją tego przepisu nie stanowi podstawy do zwrotu podatku określonego w ostatecznej decyzji organów podatkowych lub uiszczonego w wyniku ich zastosowania. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, iż uznanie, że niniejszy wyrok rodzi skutki prawne wstecz mogłoby być ocenione jako naruszające zasadę równości wobec prawa, ponieważ do sytuacji faktycznych powstałych pod rządami wcześniejszych rozporządzeń niniejszy wyrok nie mógłby mieć zastosowania.
Skoro WSA w Gdańsku uznał, że zaskarżona decyzja w części określającej zobowiązanie podatkowe jest zgodna z prawem, musiało to skutkować uznaniem, że organ podatkowy był obowiązany ustalić dodatkowe zobowiązanie podatkowe (art. 27 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym – Dz.U.
Nr 11, poz. 50 ze zm.) jako konsekwencję wykazania przez podatnika zwrotu różnicy podatku wyższej od należnej.
Mając powyższe na względzie należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
AR

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI