I SA/Ke 257/21
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika na decyzję odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji podatkowej, uznając, że wyrok TSUE nie miał wpływu na jej treść, a prawo do obrony zostało zachowane.
Podatnik D.S. wniósł o wznowienie postępowania podatkowego, powołując się na wyrok TSUE C-189/18, który jego zdaniem wpływał na treść ostatecznej decyzji podatkowej dotyczącej VAT za listopad 2005 r. Organ podatkowy odmówił uchylenia decyzji, uznając, że wyrok TSUE nie wymusza zmiany rozstrzygnięcia, a prawo do obrony zostało zapewnione poprzez udostępnienie materiałów dowodowych z innych postępowań. WSA w Kielcach oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.
Sprawa dotyczyła skargi D.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., która odmówiła uchylenia ostatecznej decyzji podatkowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2005 r. Podatnik wnioskował o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej, twierdząc, że wyrok TSUE C-189/18 miał wpływ na treść wydanej decyzji. Argumentował, że organy podatkowe opierały się na dowodach z innych postępowań, do których nie miał dostępu, naruszając tym samym jego prawo do obrony. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił uchylenia decyzji, wskazując, że zapewniono podatnikowi czynny udział w postępowaniu, udostępniono materiały dowodowe i umożliwiono wypowiedzenie się co do zebranego materiału. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd stwierdził, że wyrok TSUE nie miał wpływu na treść decyzji ostatecznej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, ponieważ organy podatkowe zapewniły podatnikowi dostęp do dowodów z innych postępowań i umożliwiły mu obronę jego praw. Sąd podkreślił, że polska procedura nie narusza Dyrektywy 2006/112/WE ani Karty Praw Podstawowych UE w zakresie prawa do obrony, a wyrok TSUE nie miał charakteru precedensowego w tej kwestii.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko jeśli wyrok TSUE wymusza wydanie odmiennego rozstrzygnięcia sprawy i ma walor precedensowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyrok TSUE C-189/18 nie miał wpływu na treść ostatecznej decyzji podatkowej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, ponieważ organy podatkowe zapewniły podatnikowi dostęp do dowodów z innych postępowań i umożliwiły obronę jego praw, co jest zgodne z wytycznymi TSUE.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
O.p. art. 240 § § 1 pkt 11
Ordynacja podatkowa
Podstawa wznowienia postępowania w sytuacji, gdy orzeczenie TSUE ma wpływ na treść wydanej decyzji.
Pomocnicze
O.p. art. 123 § § 1
Ordynacja podatkowa
Zapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
O.p. art. 178 § § 3
Ordynacja podatkowa
Prawo strony do uzyskania kserokopii lub potwierdzonych kopii żądanych dokumentów.
O.p. art. 180 § § 1
Ordynacja podatkowa
Dowody w postępowaniu podatkowym.
O.p. art. 181
Ordynacja podatkowa
Możliwość posługiwania się dowodami o walorach bezpośredniości i pośredniości.
p.u.s.a. art. 1
Ustawa o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez sąd.
u.p.t.u.
Ustawa o podatku od towarów i usług
Podatek od towarów i usług.
Dz.U. 2018 poz 800
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy przez organ drugiej instancji zaskarżonej decyzji, w której organ ustalił, że wyrok TSUE nie miał wpływu na decyzję ostateczną wydaną względem skarżącego, w sytuacji gdy decyzja organu została wydana w przeważającej mierze na podstawie fragmentarycznie zebranego materiału dowodowego zgromadzonego w toku innych postępowań administracyjnych i karnych, w których skarżący nie brał nawet udziału.
Godne uwagi sformułowania
organ odwoławczy decyzją z [...] r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora UKS z [...] w przedmiocie określenia D. S. w VAT za listopad 2005 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy. W ocenie podatnika wyrok ten ma wpływ na treść wydanej przez organ drugiej instancji decyzji ostatecznej albowiem w świetle tego wyroku organy podatkowe mają obowiązek zapoznać podatnika z dowodami, w tym z dowodami pochodzącymi z innych powiązanych postępowań, na podstawie których zamierzają wydać decyzję. Trybunał ocenił takie postępowanie jako naruszające m.in. zasadę poszanowania prawa do obrony i art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. W polskim prawie nie obowiązuje zasada związania organów podatkowych ustaleniami dokonanymi w ramach innych postępowań administracyjnych, natomiast polskie organy podatkowe dzięki przepisowi art. 181 Ordynacji podatkowej mają możliwość posługiwania się w prowadzonych postępowaniach zarówno dowodami o walorach bezpośredniości jak i pośredniości. W ocenie organu postępowanie dowodowe w sprawie zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami określonymi w wyroku TSUE sygn. C-189/18. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2021, poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wznowienie postępowania podatkowego uregulowane w art. 240-246 Ordynacji podatkowej jest zatem wyjątkiem od zasady trwałości decyzji. Teza rozstrzygnięcia wypływająca z wyroku Trybunału brzmi: "Dyrektywę Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zasadę poszanowania prawa do obrony oraz art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że co do zasady nie sprzeciwiają się one uregulowaniu lub praktyce danego państwa członkowskiego, zgodnie z którymi w trakcie weryfikacji wykonanego przez podatnika prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej (VAT) organ podatkowy jest związany ustaleniami faktycznymi i kwalifikacjami prawnymi dokonanymi już przez siebie w ramach powiązanych postępowań administracyjnych wszczętych przeciwko dostawcom tego podatnika, na których zostały oparte decyzje, które stały się ostateczne, stwierdzające istnienie oszustwa związanego z VAT popełnionego przez dostawców, z zastrzeżeniem, po pierwsze, że nie zwalniają one organu podatkowego z obowiązku zapoznania podatnika z dowodami, w tym z dowodami pochodzącymi z owych powiązanych postępowań administracyjnych, na podstawie których zamierza on wydać decyzję, oraz że podatnik ten nie zostaje w ten sposób pozbawiony prawa do skutecznego zakwestionowania w trakcie toczącego się przeciwko niemu postępowania owych ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych, po drugie, że wspomniany podatnik może w trakcie tego postępowania uzyskać dostęp do wszystkich dowodów zebranych w trakcie owych powiązanych postępowań administracyjnych lub w jakimkolwiek innym postępowaniu, na których to dowodach wspomniany organ zamierza oprzeć swą decyzję lub które to dowody mogą zostać wykorzystane przy wykonywaniu prawa do obrony, chyba że cele leżące w interesie ogólnym uzasadniają ograniczenie tego dostępu, oraz po trzecie, że sąd rozpoznający skargę na tę decyzję może skontrolować zgodność z prawem uzyskania i wykorzystania owych dowodów oraz ustaleń, które mają decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia skargi, dokonanych w decyzjach administracyjnych wydanych względem wspomnianych dostawców". W orzecznictwie sądów administracyjnych wykształciły się określone kryteria i wskazania prawne co do oceny wpływu orzeczenia TSUE na treść decyzji ostatecznej. Pierwszym z tych kryteriów jest, by uwzględnienie wykładni prawa unijnego przedstawionej w danym wyroku wymuszało wydanie odmiennego rozstrzygnięcia sprawy (wyrok NSA z 25 lipca 2017 r., I FSK 513/17). Sąd stwierdza, że posłużenie się przez organy podatkowe tymi dokumentami nastąpiło z zachowaniem zastrzeżeń wynikających z wyroku Trybunału. Wyrok Trybunału nie mówi bowiem o obowiązku bezpośredniego przeprowadzania dowodów pozyskanych z innych postępowań. Sygnalizuje jedynie obowiązek zapoznania strony z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Zaznajomienie się przez stronę z powyższym materiałem dowodowym ma charakter wtórny i w żaden sposób nie może konwalidować faktu istotnego ograniczenia prawa do obrony swoich interesów w trakcie przeprowadzenia przesłuchaniach innych osób. Sąd krajowy rozpoznający skargę na decyzję wydaną w postępowaniu zwykłym wobec skarżącego miał możliwość zbadania legalności przeprowadzonego postępowania dowodowego, oceniał możliwość uczestniczenia w postępowaniu strony i zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przez skarżącego (wyrok WSA w Kielcach z [...] r. sygn. akt I SA/Ke [...], wyrok NSA z [...] r. sygn. akt I FSK [...]). W realiach niniejszej sprawy sąd krajowy (sąd polski), nie tylko miał możliwość dokonania takiej kontroli, ale kontroli tej prawomocnie dokonał. W tym zakresie polska procedura (art. 123 Ordynacji podatkowej statuujący zasadę czynnego udziału stron oraz art. 178 Ordynacji podatkowej, dający stronie prawo wglądu do akt sprawy podatkowej) nie narusza Dyrektywy Rady 2006/112/WE - zasady poszanowania prawa do obrony oraz art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. W zakresie wykładni tej zasady TSUE kontynuuje wykładnię przedstawioną w wyroku TSUE z 9 listopada 2017 r., C-298/16, w którym wskazano, że jednostka powinna mieć umożliwiony, na swój wniosek, dostęp do informacji i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej i podlegających uwzględnieniu przez organ publiczny w celu wydania decyzji chyba, że względy interesu ogólnego uzasadniają ograniczenie dostępu do tych informacji i dokumentów.
Skład orzekający
Magdalena Chraniuk-Stępniak
przewodniczący
Artur Adamiec
członek
Mirosław Surma
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja warunków wznowienia postępowania podatkowego na podstawie wyroku TSUE oraz zakresu prawa do obrony w kontekście wykorzystania dowodów z innych postępowań."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 O.p. i wyroku TSUE C-189/18. Ocena precedensowego charakteru wyroku TSUE może być przedmiotem dyskusji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia wpływu orzecznictwa TSUE na polskie postępowania podatkowe i prawa do obrony, co jest istotne dla prawników procesowych i doradców podatkowych.
“Czy wyrok TSUE zawsze oznacza uchylenie decyzji? WSA w Kielcach wyjaśnia, kiedy prawo do obrony jest wystarczająco chronione.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Ke 257/21 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2021-10-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-05-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Artur Adamiec Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący/ Mirosław Surma /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane I FSK 162/22 - Wyrok NSA z 2025-10-30 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 800 art. 123, art. 178, art. 240 par. 1 pkt 11; Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2021 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z ... nr ... w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę. Uzasadnienie 1. Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z [...] r. nr [...], po wznowieniu postępowania na wniosek D. S., złożony w sprawie wznowienia postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] r. znak: PT. 1/4407-0048/11 utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za listopad 2005 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w wysokości [...] zł, odmówił uchylenia ww. decyzji ostatecznej. 1.1 W uzasadnieniu wskazano, że organ odwoławczy decyzją z [...] r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora UKS z [...] w przedmiocie określenia D. S. w VAT za listopad 2005 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy. Na ww. ostateczną decyzję podatnik wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który wyrokiem z [...] r. sygn. akt I SA/Ke [...], oddalił skargę podatnika. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] r. sygn. akt I FSK [...] oddalił skargę kasacyjną podatnika. Skarżący złożył do Dyrektora Izby Skarbowej w K. wniosek o wznowienie postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną z [...] r. po orzeczeniu TSUE w sprawie C-189/18, ogłoszonym w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 16 grudnia 2019 r. W ocenie podatnika wyrok ten ma wpływ na treść wydanej przez organ drugiej instancji decyzji ostatecznej albowiem w świetle tego wyroku organy podatkowe mają obowiązek zapoznania podatnika z dowodami, w tym z dowodami pochodzącymi z innych powiązanych postępowań, na podstawie których zamierzają wydać decyzję. Podatnik nie może zostać pozbawiony prawa do skutecznego zakwestionowania w trakcie toczącego się przeciwko niemu postępowania ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych pochodzących z innych postępowań i może w trakcie tego postępowania uzyskać dostęp do wszystkich dowodów zebranych w trakcie jakichkolwiek powiązanych postępowań, na których to dowodach organy zamierzają oprzeć swoją decyzję lub które to dowody mogą zostać wykorzystane przy wykonywaniu prawa do obrony, czego organy podatkowe w niniejszej sprawie w żaden sposób nie zagwarantowały podatnikowi, opierając ustalenia faktyczne poczynione w niniejszym postępowaniu na dowodach zgromadzonych w innych postępowaniach, w których podatnik nie brał udziału i do których to dowodów nie miał wglądu w żadnym czasie. Dyrektor postanowieniem z [...] r. wznowił postępowanie. 1.2 Organ omówił przesłankę wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z [...] r., sygn. C-189/18 (TSUE) wyjaśnił, że przedmiotem tego orzeczenia była sprawa, w której węgierski organ podatkowy zapoznał podatnika w sposób pośredni i tylko z częścią dowodów zgromadzonych w sprawie jego kontrahenta oraz przedstawił je podatnikowi "w formie streszczenia". Trybunał ocenił takie postępowanie jako naruszające m.in. zasadę poszanowania prawa do obrony i art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Powyższe oznacza, że Trybunał dopuszcza możliwość wykorzystania w prowadzonym postępowaniu materiału dowodowego pozyskanego z innych postępowań prowadzonych wobec kontrahentów strony postępowania. Konieczne jest jednak zapewnienie stronie dostępu do dowodów, które były podstawą ustaleń dokonanych przez organ w prowadzonym przez siebie postępowaniu podatkowym. Organ wskazał, że w polskim prawie nie obowiązuje zasada związania organów podatkowych ustaleniami dokonanymi w ramach innych postępowań administracyjnych, natomiast polskie organy podatkowe dzięki przepisowi art. 181 Ordynacji podatkowej mają możliwość posługiwania się w prowadzonych postępowaniach zarówno dowodami o walorach bezpośredniości jak i pośredniości. W związku z powyższym organ podatkowy pierwszej instancji włączył do akt sprawy w przedmiocie wymiaru VAT za poszczególne miesiące od listopada 2005 r. do grudnia 2006 r. oraz za luty i marzec 2007 r. dokumenty mające istotny wpływ na jej wynik, zgromadzone w toku innych postępowań, m.in. wyszczególnione we wniosku podatnika o wznowienie postępowania (postanowienia z 18 lutego, 31 marca, [...] r.). Organ przy tym wymienił te dokumenty. Następnie Dyrektor UKS wyznaczył stronie postępowania siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału w sprawie poprzez wydanie i doręczenie [...] r. pełnomocnikowi strony ww. postanowień. Według protokołów z udostępnienia akt sprawy udostępniono pełnomocnikowi całość materiału dowodowego zgromadzonego w toku omawianych postępowań kontrolnych i wydano kserokopie dokumentów włączonych do akt ww. postanowieniami. 1.3 Dyrektor UKS wydał [...] r. dla D. S. decyzje od nr [...] do nr [...] w zakresie wymiaru VAT za poszczególne miesiące od listopada 2005 r. do grudnia 2006 r. oraz luty i marzec 2007 r., które Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzjami znak: [...] do [...] z [...] r. uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Dyrektor UKS w ponownie prowadzonym postępowaniu postanowieniami z [...] r. włączył do akt sprawy dokumenty w pełnej ich treści. Postanowienia zostały doręczone pełnomocnikowi podatnika [...] r. Postanowieniem z [...] r. Dyrektor UKS mając na względzie interes publiczny, a w szczególności ochronę tajemnicy skarbowej wyłączył z akt sprawy uwierzytelnione kserokopie wymienionych dokumentów, z uwagi na fakt, że dokumenty te zawierają informacje dotyczące wyliczenia wysokości zobowiązań podatkowych dla podmiotów niebędących stroną postępowania. Ponadto w postępowaniach prowadzonych przez organy obu instancji umożliwiono stronie na podstawie art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej czynny udział w każdym stadium postępowania oraz na podstawie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej wyznaczano stronie przed wydaniem decyzji siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału w sprawie. W trakcie prowadzonego postępowania kilkakrotnie udostępniono stronie akta do wglądu oraz na jej wniosek stosownie do art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej wydano kserokopie lub potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie żądanych dokumentów, w tym dokumenty wymienione we wniosku o wznowienie postępowania. Organ wskazał przy tym na protokoły udostępnienia akt sprawy stronie. 1.4 W ocenie organu postępowanie dowodowe w sprawie zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami określonymi w wyroku TSUE sygn. C-189/18. Włączenie do akt sprawy dowodów źródłowych pozyskanych z innych postępowań, ich analiza i oparcie także na nich ustaleń faktycznych decyzji wydanej dla podatnika w sytuacji, gdy strona miała zapewnione prawo czynnego udziału w postępowaniu podatkowym wynikające z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej, w tym prawo wypowiedzenia się co do całości zgromadzonego materiału dowodowego w trybie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, a poprzez to możliwość obrony swych praw, stanowi w ocenie organu potwierdzenie słuszności działania organów podatkowych oraz prawidłowości stosowania zasad postępowania przedstawionych w interpretacji Dyrektywy Rady 2006/112/WE z [...] r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej zawartej w wyroku TSUE sygn. C-189/18. Zasad tych nie naruszono także w przypadku wyłączenia z akt sprawy dokumentów (decyzji wymiarowych, wyników kontroli wydanych dla podmiotów niebędących stroną postępowania) ww. postanowieniem. Tym samym, w ocenie organu nie zaistniała przesłanka z art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej. Pomiędzy tą decyzją a wyrokiem Trybunału nie istnieje żaden związek tego rodzaju, że w świetle orzeczenia TSUE winna zapaść decyzja o treści innej niż decyzja rzeczywiście wydana. 2. Na powyższą decyzję D. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania. Zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 243 § 3 w zw. z art. 240 § 1 pkt 11 w zw. z art. 123 § 1 w zw. z art. 180 § 1 w zw. z art. 181 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz.Urz.UE.C 326/391) poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy przez organ drugiej instancji zaskarżonej decyzji, w której organ ustalił, że wyrok TSUE nie miał wpływu na decyzję ostateczną wydaną względem skarżącego, w sytuacji gdy zdaniem skarżącego decyzja organu została wydana w przeważającej mierze na podstawie fragmentarycznie zebranego materiału dowodowego zgromadzonego w toku innych postępowań administracyjnych i karnych, w których skarżący nie brał nawet udziału, a co za tym idzie nie mógł składać wniosków dowodowych, zadawać pytań przesłuchiwanym osobom, a których selektywnego wprowadzenia do postępowania podatkowego dokonały organy bez jakiejkolwiek kontroli, czy pozostałe materiały z innych postępowań dowodzą zasadności stanowiska prezentowanego przez skarżącego, co z kolei przesądza o tym, że wykładania przepisów Ordynacji podatkowej, tj. art. 123 § 1, art. 180 § 1 i art. 181 jest sprzeczna z tezami wyroku TSUE i w związku z tym decyzja winna podlegać uchyleniu. 2.1 W ocenie skarżącego stanowisko organu jest oparte jedynie na pewnym fragmencie materiału dowodowego, selektywnie wybranego przez organ, bez możliwości dokonania przez stronę jakiejkolwiek kontroli co do wyboru dowodów wprowadzonych do postępowania podatkowego z innych postępowań pod kątem obrony swoich interesów. W tym przypadku mamy do czynienia z posłużeniem się decyzjami z innych postępowań podatkowych, przesłuchaniami z postępowań karnych, w których skarżący nie brał nawet udziału i w związku z czym nie miał możliwości jakiejkolwiek obrony poprzez chociażby zadawanie pytań przesłuchiwanym osobom. Niewystarczające jest w tym zakresie umożliwienie stronie zapoznania się z kserokopiami tychże dowodów, gdyż skarżący nie brał udziału w tych czynnościach. Zaznajomienie się przez stronę z powyższym materiałem dowodowym ma charakter wtórny i w żaden sposób nie może konwalidować faktu istotnego ograniczenia prawa do obrony swoich interesów w trakcie przeprowadzenia przesłuchaniach innych osób. 2.2 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. 3.1 Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2021, poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. 3.2 Kontroli sądu poddana została decyzja odmawiająca skarżącemu uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, ostatecznej decyzji w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, wobec stwierdzenia braku przesłanki, określonej w art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej. Zakreślając ramy prawne rozstrzygnięcia wskazać należy, że z treści art. 128 zdanie drugie Ordynacji podatkowej wynika, że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić jedynie w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych. Wznowienie postępowania podatkowego uregulowane w art. 240-246 Ordynacji podatkowej jest zatem wyjątkiem od zasady trwałości decyzji. Wzruszenie ostatecznej decyzji jest możliwe jedynie w przypadkach wymienionych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Wznowienie postępowania, w ramach którego dopuszczalna jest weryfikacja decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym, nie może zastępować kontroli sprawowanej w postępowaniu zwykłym w ramach postępowania odwoławczego. Postępowanie to toczy się w ściśle określonych ramach prawnych, a jego przedmiotem nie może być ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, lecz jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, wyliczone w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej i w takim też zakresie rozstrzygnięcie organu podatkowego podlega kontroli sądowej. 3.3 W sprawie wznowienie postępowania nastąpiło na wniosek skarżącego, który został oparty na podstawie przepisu art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z jego brzmieniem wznawia się postępowanie w sytuacji, gdy orzeczenie TSUE ma wpływ na treść wydanej decyzji. W ocenie skarżącego orzeczeniem mającym wpływ na treść wydanej decyzji jest wyrok TSUE z 16 października 2019 r. sygn. akt C-189/18. Teza rozstrzygnięcia wypływająca z wyroku Trybunału brzmi: "Dyrektywę Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zasadę poszanowania prawa do obrony oraz art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że co do zasady nie sprzeciwiają się one uregulowaniu lub praktyce danego państwa członkowskiego, zgodnie z którymi w trakcie weryfikacji wykonanego przez podatnika prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej (VAT) organ podatkowy jest związany ustaleniami faktycznymi i kwalifikacjami prawnymi dokonanymi już przez siebie w ramach powiązanych postępowań administracyjnych wszczętych przeciwko dostawcom tego podatnika, na których zostały oparte decyzje, które stały się ostateczne, stwierdzające istnienie oszustwa związanego z VAT popełnionego przez dostawców, z zastrzeżeniem, po pierwsze, że nie zwalniają one organu podatkowego z obowiązku zapoznania podatnika z dowodami, w tym z dowodami pochodzącymi z owych powiązanych postępowań administracyjnych, na podstawie których zamierza on wydać decyzję, oraz że podatnik ten nie zostaje w ten sposób pozbawiony prawa do skutecznego zakwestionowania w trakcie toczącego się przeciwko niemu postępowania owych ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych, po drugie, że wspomniany podatnik może w trakcie tego postępowania uzyskać dostęp do wszystkich dowodów zebranych w trakcie owych powiązanych postępowań administracyjnych lub w jakimkolwiek innym postępowaniu, na których to dowodach wspomniany organ zamierza oprzeć swą decyzję lub które to dowody mogą zostać wykorzystane przy wykonywaniu prawa do obrony, chyba że cele leżące w interesie ogólnym uzasadniają ograniczenie tego dostępu, oraz po trzecie, że sąd rozpoznający skargę na tę decyzję może skontrolować zgodność z prawem uzyskania i wykorzystania owych dowodów oraz ustaleń, które mają decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia skargi, dokonanych w decyzjach administracyjnych wydanych względem wspomnianych dostawców". 3.4 Wyjaśnienia wymaga więc to, czy ww. wyrok TSUE ma wpływ na treść decyzji ostatecznej w stopniu uzasadniającym żądanie skarżącego zawarte we wniosku o wznowienie postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych wykształciły się określone kryteria i wskazania prawne co do oceny wpływu orzeczenia TSUE na treść decyzji ostatecznej. Pierwszym z tych kryteriów jest, by uwzględnienie wykładni prawa unijnego przedstawionej w danym wyroku wymuszało wydanie odmiennego rozstrzygnięcia sprawy (wyrok NSA z 25 lipca 2017 r., I FSK 513/17). Z drugiej zaś strony akcentuje się w orzecznictwie, że dane orzeczenie TSUE, które stanowi podstawę wznowienia postępowania zgodnie z art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej winno mieć walor orzeczenia precedensowego. 3.5 Zdaniem sądu orzeczenie Trybunału nie miało wpływu na treść decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] r., który wymuszałby jej uchylenie. W postępowaniu, którego wynikiem była ww. ostateczna decyzja Dyrektora w przedmiocie podatku od towarów i usług organy podatkowe wykorzystały materiały pochodzące z innych postępowań, w tym decyzje podatkowe wydane wobec kontrahentów skarżącego. Sąd stwierdza, że posłużenie się przez organy podatkowe tymi dokumentami nastąpiło z zachowaniem zastrzeżeń wynikających z wyroku Trybunału. Inaczej rzecz ujmując test zastosowania w realiach niniejszej sprawy tego wyroku wypadał negatywnie. 3.5.1 Organy podatkowe, co jest poza sporem (skarżący nie kwestionuje tej okoliczności), wywiązały się z obowiązku zapoznania podatnika z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, w tym z dowodami pochodzącymi z owych innych postępowań. Eksponowana w skardze okoliczność, że skarżący nie uczestniczył bezpośrednio w przeprowadzeniu tych dowodów nie świadczy o naruszeniu gwarancji procesowych strony. Wyrok Trybunału nie mówi bowiem o obowiązku bezpośredniego przeprowadzania dowodów pozyskanych z innych postępowań. Sygnalizuje jedynie obowiązek zapoznania strony z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Przedmiotem wyroku Trybunału była bowiem sprawa, w której węgierski organ podatkowy zapoznał podatnika jedynie z częścią dowodów zgromadzonych w sprawie jego kontrahenta, a stanowiących podstawę wydania decyzji wobec podatnika i przedstawił je podatnikowi w formie streszczenia. W konsekwencji oparcie się organów podatkowych m.in. na dowodach pozyskanych w innych postępowaniach, postępowaniu karnym, postępowaniu podatkowym, nie dowodzi naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, nawet, gdy strona nie brała udziału w przeprowadzaniu tych dowodów. Zarzut naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu w sytuacji włączenia dowodów przeprowadzonych w innym postępowaniu byłby uzasadniony, gdyby strona wskazała na konkretne, istotne okoliczności faktyczne, niezbędne do wyjaśnienia lub sprzeczności w tych dowodach w porównaniu z zebranym materiałem dowodowym, co w postępowaniu zwykłym nie miało miejsca. 3.5.2 Skarżący mógł uzyskać dostęp do materiału dowodowego zebranego w trakcie owych innych postępowań (postępowań dotyczących jego kontrahentów). Co znamienne, skarżący w postępowaniu zwykłym nie eksponował potrzeby zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie kontrahenta. Jego inicjatywa dowodowa została skierowana jedynie na ponowienie przeprowadzenia dowodów z tych postępowań, które to zostały wykorzystane w postępowaniu prowadzonym wobec skarżącego. 3.5.3 Sąd krajowy rozpoznający skargę na decyzję wydaną w postępowaniu zwykłym wobec skarżącego miał możliwość zbadania legalności przeprowadzonego postępowania dowodowego, oceniał możliwość uczestniczenia w postępowaniu strony i zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przez skarżącego (wyrok WSA w Kielcach z [...] r. sygn. akt I SA/Ke [...], wyrok NSA z [...] r. sygn. akt I FSK [...]). Ponadto istotne jest to, że sąd krajowy oceniał również legalność dowodów i prawidłowość przeprowadzonego postępowania prowadzonego wobec kontrahenta skarżącego M. S. (prawomocny wyrok WSA w Krakowie z [...] r. sygn. akt I SA/Kr [...]). 3.6 Dodatkowo należy wskazać, że wyrok Trybunału został wydany w związku z pytaniem zadanym przez sąd węgierski dotyczący możliwości tego sądu w zakresie kontroli legalności gromadzenia materiału dowodowego i prawidłowości postępowania dotyczącego kontrahenta strony skarżącej. W realiach niniejszej sprawy sąd krajowy (sąd polski), nie tylko miał możliwość dokonania takiej kontroli, ale kontroli tej prawomocnie dokonał. 3.7 Powyższe oznacza, że organ, wbrew twierdzeniom skarżącego, dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa krajowego stanowiących implementację norm prawa unijnego, w świetle wykładni TSUE. W realiach niniejszej sprawy chodzi o wykładnię przepisów prawa krajowego, które gwarantują stronie poszanowanie prawa do obrony w postępowaniu podatkowym. W tym zakresie polska procedura (art. 123 Ordynacji podatkowej statuujący zasadę czynnego udziału stron oraz art. 178 Ordynacji podatkowej, dający stronie prawo wglądu do akt sprawy podatkowej) nie narusza Dyrektywy Rady 2006/112/WE - zasady poszanowania prawa do obrony oraz art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. 3.8 Sąd stwierdza ponadto, że zaprezentowana w wyroku Trybunału wykładnia poszanowania prawa do obrony nie wykazuje precedensowego charakteru. W zakresie wykładni tej zasady TSUE kontynuuje wykładnię przedstawioną w wyroku TSUE z 9 listopada 2017 r., C-298/16, w którym wskazano, że jednostka powinna mieć umożliwiony, na swój wniosek, dostęp do informacji i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej i podlegających uwzględnieniu przez organ publiczny w celu wydania decyzji chyba, że względy interesu ogólnego uzasadniają ograniczenie dostępu do tych informacji i dokumentów. W wyroku stanowiącym podstawę wznowienia postępowania w niniejszej sprawie TSUE w sposób tożsamy interpretuje tę zasadę w kontekście dostępu strony do akt sprawy, zatem orzeczenie to nie wykazuje waloru precedensowego w tej kwestii. Trybunał podkreślił przy tym w omawianym wyroku, że orzecznictwo w tym zakresie jest ugruntowane. 3.9 Podsumowując, jak zasadnie oceniono to w zaskarżonej decyzji, w sprawie nie zachodziła przesłanka do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 243 § 3 w zw. z art. 240 § 1 pkt 11 w zw. z art. 123 § 1 w zw. z art. 180 § 1 w zw. z art. 181 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz.Urz.UE.C 326/391) poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy przez organ drugiej instancji zaskarżonej decyzji, w której organ ustalił, że wyrok TSUE nie miał wpływu na decyzję ostateczną wydaną względem skarżącego, jest nieuzasadniony 3.10 Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę