I SA/Łd 982/21

I SA/Łd 982/21 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk /przewodniczący/
Bożena Kasprzak
Wiktor Jarzębowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 784/22 - Wyrok NSA z 2024-05-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Przyznano pełnomocnikowi wynagrodzenie za zastępstwo prawne w ramach prawa pomocy
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 1a pkt 12 lit. a tiret piąte, art. 8 par. 1 pkt 6 i pkt 15, art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk Sędziowie: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski (spr.) Sędzia WSA Bożena Kasprzak po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu innej wierzytelności. 1) oddala skargę; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz radcy prawnego M. W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., na podstawie m. in. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 54 § 4 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] r., którym oddalono jako nieuzasadnioną skargę P.D., dalej: "Zobowiązanego" lub "Skarżącego", na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej.
Burmistrz B. wystawił na Zobowiązanego tytuły wykonawcze:
• z [...] r. Nr [...] na należności z tytułu opłaty za odbiór odpadów komunalnych za okres od lipca 2013 r. do marca 2017 r.,
• z [...] r. Nr [...] na należności z tytułu opłaty za odbiór odpadów komunalnych za okres od kwietnia do czerwca 2017 r.,
• z [...] r. Nr [...] na należności z tytułu opłaty za odbiór odpadów komunalnych za okres od lipca do września 2017 r.,
• z [...] r. Nr [...] na należności z tytułu opłaty za odbiór odpadów komunalnych za okres października do grudnia 2017 .,
• z [...] r. Nr [...] na należności z tytułu opłaty za odbiór odpadów komunalnych za okres od stycznia do marca 2018 r.,
• z [...] r. Nr [...] na należności z tytułu opłaty za odbiór odpadów komunalnych za okres od kwietnia do czerwca 2018 r.,
• z [...] r. Nr [...] na należności z tytułu opłaty za odbiór odpadów komunalnych za okres od lipca do września 2018 r.,
• z [...] r. Nr [...] na należności z tytułu opłaty za odbiór odpadów komunalnych za okres od października do grudnia 2018 r.,
• z [...] r. Nr [...] na należności z tytułu opłaty za odbiór odpadów komunalnych za okres od stycznia do marca 2019 r.,
• z [...] r. Nr [...] na należności z tytułu opłaty za odbiór odpadów komunalnych za okres od kwietnia do czerwca 2019r.,
• z [...] r. Nr [...] na należności z tytułu opłaty za odbiór odpadów komunalnych za okres od lipca do września 2019 r.,
• z [...] r. Nr [...] na należności z tytułu opłaty za odbiór odpadów komunalnych za okres od października do grudnia 2019 r.
W oparciu wskazane tytuły wykonawcze organ egzekucyjny zawiadomieniem z 14 kwietnia 2021 r. nr [...] dokonał zajęcia (poza zajęciami rachunków bankowych) innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu podatku akcyzowego w Urzędzie Miejskim w B.
Pismem z 20 kwietnia 2021 r. Zobowiązany złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. "OŚWIADCZENIE", w którym nie uznał zajętej wierzytelności i wskazał między innymi, że "nie przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności", gdyż firma mająca odbierać śmieci nie wykonywała swej pracy, a ponadto w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność. W dniu 6 maja 2021 r. Zobowiązany złożył do organu kolejne pismo zatytułowane "SKARGA" na czynność egzekucyjną poborcy skarbowego, w związku z pobraniem kwoty 236,53 zł zwrotu podatku akcyzowego, żądając zwrotu pobranej kwoty 236,53 zł., jako nie podlegającej egzekucji administracyjnej, ponieważ "jest to pomoc publiczna, która nie podlega żadnej egzekucji".
Postanowieniem z [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej na podstawie zawiadomienia z 14 kwietnia 2021 r., złożonej pismem z 6 maja 2021 r., jednak po rozpoznaniu zażalenia Zobowiązanego, postanowieniem z [...] r. organ odwoławczy uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji uznając, że organ egzekucyjny przy rozpatrywaniu pisma z 6 maja 2021 r., uznanego za skargę na czynność egzekucyjną, bezpodstawnie pominął wcześniejsze pismo Zobowiązanego z 20 kwietnia 2021 r., które miało charakter skargi na czynność egzekucyjną i zostało złożone w terminie.
Po ponownym rozpatrzeniu skargi na czynność egzekucyjną z 20 kwietnia 2021 r., uzupełnionej pismem z 6 maja 2021 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z [...] r. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne kontrolą objęta jest wyłącznie prawidłowość zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego, tymczasem w złożonej skardze Zobowiązany nie podnosi argumentów odnoszących się do prawidłowości zajęcia prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, lecz żąda "zwrotu pobranej kwoty 236,53. zł jako niepodlegającej egzekucji poborcy skarbowemu", tj. zwrotu podatku akcyzowego. Zdaniem organu, nie świadczy to o wadliwości czynności egzekucyjnych, a o tym, że Zobowiązany nie akceptuje skutków zajęcia stwierdzając, że "jest to pomoc publiczna, która nie podlega egzekucji".
Organ wskazał, że skarga dotyczy czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, która została uregulowana w art. 89 u.p.e.a. Zajęcie wierzytelności pieniężnej innej niż określone w art. 72-85 stanowi środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Organ podkreślił, że prowadzenie egzekucji z wierzytelności z tytułu zwrotu akcyzy nie podlega wyłączeniom, których katalog został określony w art. 8 i 8a u.p.e.a.
Dodatkowo organ wyjaśnił, że zasady zwrotu akcyzy reguluje ustawa z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 2188). Przewidziany w tej ustawie zwrot akcyzy jest formą pomocy finansowej (dotacja celowa) dla producentów rolnych. Natomiast forma i wielkość tej pomocy uregulowana została poprzez odwołanie się do ilości oleju napędowego zakupionego przez producenta rolnego w okresie 6 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku i obejmuje zwrot części podatku akcyzowego, którego zapłatę potwierdzają załączone do wniosku faktury VAT (art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 2 ustawy o zwrocie podatku akcyzowego rolnikom). Wierzytelność o zwrot akcyzy jest zatem wierzytelnością pieniężną, której nie można utożsamiać ze zwolnieniem zapasów paliwa - niezbędnych do normalnej pracy ciągnika i maszyn rolniczych na okres do zakończenia cyklu.
W treści zażalenia Zobowiązany zażądał zwrotu niesłusznie pobranej kwoty 236,53 zł., która jego zdaniem stanowi pomoc publiczną, która nie podlega egzekucji.
Opisanym na wstępie postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ podkreślił, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych organ egzekucyjny może wybierać spośród środków egzekucyjnych wymienionych w u.p.e.a. Jednym z takich środków jest egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych. Legalność samego zajęcia zwrotu podatku akcyzowego w Urzędzie Miejskim w B. nie budzi zatem wątpliwości. Zdaniem organu odwoławczego, analizowana czynność egzekucyjna Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. została dokonana z zachowaniem trybu postępowania organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z innych wierzytelności pieniężnych uregulowanego został w Rozdziale 5 Działu II u.p.e.a., w tym dyspozycji art. 89 u.p.e.a. Organ odwoławczy nie dopatrzył się także uchybień formalnych w zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego, gdyż sporządzone przez organ egzekucyjny zawiadomienie o zajęciu spełnia wymogi art. 67 § 2 u.p.e.a.
Odnosząc się do podnoszonej przez Zobowiązanego w zażaleniu kwestii braku możliwości zajęcia zwrotu podatku akcyzowego od paliwa wykorzystywanego w produkcji rolnej jako pomocy publicznej niepodlegającej egzekucji, organ wyjaśnił, że prowadzenie egzekucji z wierzytelności z tytułu zwrotu akcyzy nie podlega wyłączeniom, których katalog został określony w art. 8 § 1, 1a i art. 8a § 1 u.p.e.a. Powołując się na wybrane orzeczenia sądów administracyjnych organ wskazał, że wierzytelność o zwrot akcyzy jest wierzytelnością pieniężną, której nie można utożsamiać ze zwolnieniem zapasów paliwa niezbędnych do normalnej pracy ciągnika i maszyn rolniczych na okres do zakończenia cyklu produkcyjnego (art. 8a § 1 pkt 12 u.p.e.a.).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi P.D. podniósł, że w załączonych do skargi decyzjach Burmistrza B. z [...] r. i [...] r. w sprawie przyznanego zwrotu podatku akcyzowego, zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, kwoty 236,53 zł i kwoty 221,79 zł zostały określone jako pomoc publiczna, a w zaskarżonym postanowieniu użyto określenia pomoc finansowa (dotacja celowa) dla producentów rolnych. Zdaniem Zobowiązanego, został celowo wprowadzony w błąd, gdyż pomoc publiczna nie podlega egzekucji. Wobec tego Zobowiązany zażądał zwrotu bezprawnie pobranej kwoty 458,32 zł limitu rocznego za 2021 r., stwierdzając ponadto, że nie podlegają egzekucji administracyjnej pieniądze do 760 zł miesięcznie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie przygotowawczym z dnia 4 kwietnia 2022 r. pełnomocnik Skarżącego w osobie radcy prawnego M.W. ustanowiony z urzędu w toku postępowania sądowoadministracyjnego w ramach postępowania o udzielenia prawa pomocy uzupełnił i sprecyzowała zarzuty skargi w ten sposób, że zarzucił naruszenia prawa materialnego, to jest art. 8 § 1 pkt 6 i 15 u.p.e.a. w zw. z art. 1, 3, 8 i 9 ust. 3 ustawy z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej poprzez nie zastosowanie tych przepisów w sprawie. Pełnomocnik Skarżącego wyraził pogląd, że zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej jest rodzajem dotacji celowej i dlatego korzysta ze zwolnienia od egzekucji. Ponadto pełnomocnik zarzucił naruszenia prawa procesowego, to jest art. 7, 77 § 1, 107 § 3 i art. 80 K.p.a. poprzez niedokonania wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i poczynienie niewłaściwych ustaleń faktycznych, w szczególności co do charakteru zajętej wierzytelności w Urzędzie Gminy w B.
Sąd zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona. Przedmiotem skargi jest postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, czyli Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., oddalające skargę na czynność egzekucyjną z uwagi na jej niezasadność. Przedmiotem skargi Zobowiązanego wniesionej na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. jest czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, a konkretnie wierzytelności Zobowiązanego wobec Gminy B. z tytułu zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Zajęcie to, w ocenie Skarżącego, zostało dokonane z naruszeniem prawa, gdyż zajęta wierzytelność z uwagi na swój rodzaj nie podlega egzekucji.
Zgodnie z art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. nie podlegają egzekucji administracyjnej środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele i znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji oraz środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, wypłacone w formie zaliczki, chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone.
Przepis ten nie znajduje zastosowania w sprawie, gdyż niezależnie od tego, że gmina otrzymuje z budżetu państwa środki finansowe na realizację zadania polegającego na zwrocie rolnikom podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, to jednak przedmiotem skargi jest zajęcie wierzytelności Zobowiązanego wobec gminy, a nie zajęcie środków pochodzących z dotacji i znajdujących się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji (co jest warunkiem stosowania wyłączenia). Oczywiście sporna wierzytelność nie podlega wyłączeniu na podstawie dalszej części tego przepisu, gdyż w sprawie nie chodzi o zajęcie środków pochodzących z programów finansowanych ze środków z budżetu Unii Europejskiej lub ze środków pochodzących ze źródeł zagranicznych.
Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego przez zajęcie, wbrew przepisom u.p.e.a., zwrotu akcyzy od paliwa wykorzystywanego produkcji rolnej. Zajęcie wierzytelności pieniężnej innej niż określone w art. 72-85 stanowi środek przewidziany w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., a zatem jest dopuszczalny, ponadto prowadzenie egzekucji z wierzytelności z tytułu zwrotu akcyzy nie podlega ograniczeniom określonym w art. 8 i 8a u.p.e.a. Kwestie zwrotu akcyzy reguluje ustawa z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Przewidziany w tej ustawie zwrot akcyzy jest formą pomocy finansowej (dotacja celowa) dla producentów rolnych. Natomiast forma i wielkość tej pomocy uregulowana została poprzez odwołanie się do ilości oleju napędowego zakupionego przez producenta rolnego w okresie 6 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku i obejmuje zwrot części podatku akcyzowego, którego zapłatę potwierdzają załączone do wniosku faktury VAT (art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 2 ustawy o zwrocie podatku akcyzowego rolnikom). Wierzytelność o zwrot akcyzy jest wierzytelnością pieniężną, której nie można utożsamiać ze zwolnieniem zapasów paliwa niezbędnych do normalnej pracy ciągnika i maszyn rolniczych na okres do zakończenia cyklu produkcyjnego (art. 8a pkt 12 u.p.e.a.).
Nie jest też uzasadniony zarzut naruszenia art. 8 § 1 pkt 6 u.p.e.a., gdyż zupełnie czym innym jest wyłączenie od egzekucji wskazanej w przepisie granicznej kwoty pieniężnej, co dotyczy prowadzenia egzekucji z pieniędzy uregulowanej w art. 71d – 71f u.p.e.a., i czym innym jest prowadzenie egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych, co zostało uregulowane w art. 89 – 92 u.p.e.a.
Sąd nie podziela zarzutu naruszenia przepisów procedury. Należy wyjaśnić, że przepis art. 18 u.p.e.a. przewiduje w postępowaniu egzekucyjnym w administracji odpowiednie zastosowanie przepisów K.p.a. Odpowiednie zastosowanie przepisów K.p.a. oznacza, że mogą być one stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełniać, a nie modyfikować ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. To selektywne zastosowanie przepisów K.p.a. polega więc na ich pełnym stosowaniu, na stosowaniu z odpowiednimi modyfikacjami albo na niemożności ich zastosowania. Przepis art. 18 u.p.e.a. nakazuje stosowanie przepisów K.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym z uwzględnieniem jego specyfiki, polegającej przede wszystkim na przymusowym charakterze tego postępowania, a także konieczności zapewnienia szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków. Postępowanie egzekucyjne jest bowiem postępowaniem, którego celem jest wykonanie obowiązków wynikających z aktów administracyjnych lub innych aktów poddanych egzekucji. Akcesoryjne stosowanie przepisów K.p.a. możliwe jest wyłącznie w sytuacji, kiedy nie pozostaje to w sprzeczności z ratio legis ustawy egzekucyjnej. Skarżący nie przedstawił żadnej argumentacji i dowodów na potwierdzenie naruszenia wskazanych w uzupełnieniu skargi przepisów a Sąd rozpoznający sprawę naruszeń nie stwierdził. W szczególności nie jest uzasadniony zarzut niedokładnego wyjaśnienia sprawy, w zwłaszcza co do charakteru zajętej wierzytelności w Urzędzie Gminy w B.
W ocenie Sądu, organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego obowiązku o charakterze pieniężnym zastosował prawidłowo, w zgodzie z regulującymi przepisami prawa, przewidziany w u.p.e.a. - w art. 1 a pkt 12 lit. a tiret piąte - środek egzekucyjny i skarga na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnych nie jest uzasadniona.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329), w skrócie P.p.s.a., skargę oddalił.
O przyznaniu wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu w ramach przyznanego Skarżącemu prawa pomocy Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 P.p.s.a i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. (tekst jedn. z 2019 r. poz. 68). is